Gedragsprtcl ICBS de Hrizn. Juni 2014
Inhud Gedragsprtcl ICBS de Hrizn in Rilland. 1. Uitgangspunten. blz 3 2. Definities blz 3 3. Directe aanpak van rdeverstringen, ruzies. blz 4 4. Werken aan sciaal emtinele ntwikkeling blz 6 5. In kaart brengen sciaal emtinele ntwikkeling blz 8 6. Incidentntering dr leerkracht en maatregel blz 9 7. Dit kan niet frmulier blz 10 2
Gedragsprtcl ICBS de Hrizn in Rilland. 1. Uitgangspunten. Leerkrachten zijn pr-actief bij het tepassen van preventieve acties. Dat vrkmt dat leerkrachten reactief meten zijn bij het aanpakken van prbleemsituaties. Leerkrachten denken in kansen en niet in belemmeringen. Alle leerkrachten kennen de verschillende leerlingpsities die rdeverstrend gedrag verrzaken en kunnen hierp actie ndernemen vlgens de drie pijlers. Het prtcl geeft richting aan het handelen Het beschermt de kerntaak van de schl; het geven van ged nderwijs De individuele leerling krijgt de hulp die ndig is. Dr de duidelijkheid die dit prtcl en het tepassen hiervan geeft, zal het welbevinden van zwel leerkrachten als leerlingen verbeteren. Op de langere termijn zullen de scres p de kwaliteitsmeter bij het nderdeel pedaggisch klimaat verbeteren. 2. Definities Ordeverstrend gedrag Binnen Win-Win (Kagan, Kyle, Sctt, 2005) wrdt rdeverstrend gedrag als vlgt gedefinieerd: Ordeverstrend gedrag is elk gedrag dat het nderwijs- f leerprces verstrt. In het bek Psitive Behavir Supprt, Ged gedrag kun je leren! (Glly en Sprague, 2009) wrdt beschreven dat het belangrijk is vaardigheden p te buwen m delmatige interventies uit te veren en deze cnsequent te hanteren. Hier wrdt gesprken ver antisciaal gedrag. Het gaat dan m naangepast gedrag zals ngehrzaamheid, agressiviteit ten pzichte van leeftijdsgenten en het ntbreken van prbleemplssende vaardigheden. Ordeverstrend gedrag is gedrag waarbij leerlingen zich niet aan de ingestelde regels en rutines huden. (Marzan, 2010) Gedragsstrnis Men spreekt van een gedragsstrnis als het prbleem niet te verhelpen is en de persn ermee met leren mgaan. Een strnis vindt haar rsprng vral in het lichaam en is vrnamelijk in aanleg meegegeven. (Delfs, 2000) We spreken van een strnis wanneer de symptmen gedurende ten minste zes maanden in bepaalde cmbinaties vrkmen in DSM-IV (Diagnstic and Statistical Manual f Mental Disrders) Bij rdeverstrend gedrag ligt de rsprng vral in de mgeving en is de mgelijkheid van beïnvleding van buitenaf grter. Het is een wisselwerking tussen de aanleg van het kind en zijn mgeving. (Van Lieshut, 2009) 3
Win-Win richt zich p de invled die de leerkracht heeft p het gedrag van de leerling. De rzaak van veel gedrag in de grep dat beschuwd wrdt als vertreding van de regels en als zdanig wrdt bestraft, is in feite terug te brengen p een interpersnlijk prbleem tussen leraar en leerlingen. Leraren hren nrmen p te stellen en rde te huden, terwijl ze leerlingen k ruimte bieden vr eigen verantwrdelijkheid. (Marzan, 2010) Pesten f plagen? Iemand p het schlplein een stevige duw geven kan plagen zijn, maar het kan net z ged gaan m echt pestgedrag. We spreken ver plagen wanneer kinderen min f meer aan elkaar gewaagd zijn. Het gaat dan m een prikkelend spelletje vanuit een nschuldige sfeer. Het wrdt dr geen van de betrkkenen als bedreigend f echt vervelend ervaren. Er is sprake van een pedaggische waarde: dr elkaar eens uit te dagen leren kinderen heel ged m met allerlei cnflicten m te gaan. Bij pesten gaat het m herhalende, practieve agressie waarbij één f meerdere persnen de intentie hebben één f meerdere andere persnen schade te te brengen. In deze negatieve situatie kan de schade direct wrden aangebracht, dr fysiek cntact f schelden, maar k indirect, zals rddelen en het pzettelijk uitsluiten van het slachtffer. Er is bij pesten sprake van een uit balans zijnde verhuding in kracht tussen de dader en het slachtffer. De dader is machtiger dan het slachtffer en de pestsituatie wrdt niet dr het slachtffer uitgelkt. Het is de intentie van de dader m angst te verrzaken f schade te te te brengen en het is vr het gepeste kind heel lastig zich te verdedigen. (Olweus, 2003) 3.4 Preventieve acties De preventieve acties die hiernder staan benemd kunnen rdeverstrend gedrag vrkmen; De leerkracht heeft een vrbeeldfunctie. Dr middel van klasbuwers wrdt een gevel van saamhrigheid gecreëerd in de klas. Het werken met Ged van Start zrgt ervr dat leerlingen de regels nthuden en begrijpen. Er wrdt met de leerlingen samen invulling gegeven aan de schlregels. Hier wrdt aandacht aan besteed in de klassenvergaderingen. Bij een cnfrntatie is er de mgelijkheid tt een time-ut. De leerkracht biedt nderwijs dat gevarieerd is en aansluit p het niveau van de leerling. Er wrden duidelijke verwachtingen en delen uitgesprken. 3. Directe aanpak van rdeverstringen, ruzies. De rdeverstring wrdt direct aangepakt vlgens deze stappen. Hierbij kan eventueel ndersteuning wrden gebden dr de intern begeleider f gedragsspecialist. 1 De leerkracht beëindigt de rdeverstring snel en beperkt de gemiste lestijd vr alle leerlingen tt een minimum. 4
2 De leerkracht maakt duidelijk dat het rdeverstrende gedrag nacceptabel is. 3 De leerkracht maakt duidelijk dat hij/zij de psitie van de leerling erkent. 4 De leerkracht maakt duidelijk dat hij/zij bereid is m samen te werken aan plssingen die vr iedereen ged zijn. De aanpak van ruzies gaat vlgens nderstaande stappen: 1 Er eerst zelf (en samen) uitkmen. 2 Op het mment dat een van de leerlingen er niet uitkmt, legt hij/zij het prbleem aan de leerkracht vr. 3 De leerkracht vert een verhelderinggesprek en prbeert samen met de leerlingen de ruzie p te lssen en afspraken te maken. 4 Bij herhaaldelijk ruzie/pestgedrag neemt de leerkracht duidelijk stelling en hudt een gesprek met uders m in ged verleg samen te werken aan een plssing. Vervlg acties Als de rdeverstring tch drgaat, vert de leerkracht cnsequenties uit. Dit gaat in fases: 1 Cnsequenties wrden van te vren vastgesteld en zijn passend en in verhuding met de rdeverstring. (dit dr de klassevergaderingen Ged van Start) 2 De leerling wrdt aan de cnsequentie herinnerd. 3 De cnsequentie wrdt uitgeverd dr de leerkracht. Eventueel een krte time-ut. Dit hudt in dat de leerling buiten de grep geplaatst wrdt. Dit kan in een andere grep, bij de directeur f intern begeleider. De leerkracht geeft de leerling werk mee. 4 De cnsequentie leert de leerling verantwrdelijkheid te nemen vr zijn gedrag. Bij De leerling vult een dit- kan- niet- frmulier in. Het schema Incidentntering dr leerkracht en maatregel gaat in werking. 5 Vertnt de leerling hetzelfde gedrag na de lange time-ut, dan wrdt vergegaan p schrsing. Dit wrdt bepaald dr de directeur. De rl van leerlingen Als een leerling zich niet hudt aan de algemeen psitief gestelde gedragsregels, wrdt het naanvaardbaar gedrag bij de eerste vertreding in een persnlijk gesprek met de leerling besprken p het niveau dat bij het kind past, zdat duidelijk wrdt gemaakt welk gedrag niet wrdt geaccepteerd. Wanneer een leerling zich na de tweede waarschuwing niet aan de regels hudt, w 5
De rl van uders Wij verzeken uders m zich ervan bewust te zijn, dat nze schl een leer- en leefmgeving is waarbij het van grt belang is dat leerlingen crrect vrbeeldgedrag zien. Zwel van leerkrachten als van uders. Wij vragen uders m ns te ndersteunen in het hanteren van het gedragsprtcl. Wij verwachten dat leerlingen en uders van nze schl dit prtcl nderschrijven en naar deze regels handelen en daarp aangesprken kunnen wrden. Wij verwachten tevens dat uders hun klachten f prblemen kenbaar maken. De rl van de leerkracht De leerkracht heeft een vrbeeldfunctie en ziet erp te dat leerlingen zich aan de pgestelde regels huden. Wanneer ndig vert de leerkracht cnsequenties uit. Bij structureel rdeverstrend gedrag vult de leerling een dit- kan- niet- frmulier in. Het schema Incidentntering dr leerkracht en maatregel gaat in werking. Indien ngewenst gedrag cntinueert en een leerling niet meer te handhaven is p nze schl kan deze definitief van schl verwijderd wrden. Hierbij is een langdurig pgebuwd dssier ndzakelijk. De leerkracht schrijft in het dssier de bservaties, de handelingen en interventies bij gedragsmeilijke leerlingen. Gedragsmeilijke leerlingen in de nder- en middenbuw die ng te crrigeren zijn, kunnen zich in de bvenbuw ntwikkelen naar grensverschrijdend gedrag. Het is daarm belangrijk vanaf de jngste grepen het pvallende gedrag vast te leggen en te bespreken. 4. Werken aan sciaal emtinele ntwikkeling Ged van Start Samen met de leerlingen wrdt in het begin van het schljaar de tn gezet vr een fijn en psitief leerklimaat. We betrekken de leerlingen actief bij zaken die k hen aangaan. Dit heeft een enrme impact. Leerlingen betrekken bij het pstellen en handhaven van regels vr hun grep zrgt ervr dat leerlingen velen dat hun mening erte det. Het effect is betrkkenheid en het nemen van verantwrdelijkheid vr datgene wat samen is afgesprken. Ged van Start gaat ver: Persnlijke relaties pbuwen Stimulering van teamvrming, willen en kunnen samenwerken Optimaliseren van de sfeer in de grep Klassenmanagement staat centraal 6
De inrichting en indeling van de klas Deze punten wrden in klassenvergaderingen met de leerlingen besprken vlgens nderstaande stappen: 1. Wat gaat er ged in nze grep? 2. Regels afspreken m de gang van zaken ged te laten verlpen. 3. He gaan we met elkaar m? 4. Cntract pstellen 5. Cnsequenties afspreken. Schlafspraken We hebben p schl 7 basisafspraken die zichtbaar phangen in de hal en in iedere klas. We zijn aardig vr elkaar We helpen elkaar als het ndig is. We schelden en vleken niet. We den ns best. Lachen is geznd, maar we lachen niemand uit. In de schl zijn we rustig. We zrgen ged vr alle spullen p schl. Extra materialen Deze materialen kunnen dr de leerkracht wrden ingezet tijdens de lessen sciaal-emtinele ntwikkeling: Een ds vl gevelens Een huis vl gevelens In de put uit de put Speels Spring-kikker-spring spel ver gevelens Buitenspeelkaarten Kikker be cl, gede manieren spel Kinder Kwaliteitenspel De cle kikker kwartetspel Teambuwer Klassebuwers Silly games 7
5. In kaart brengen sciaal emtinele ntwikkeling KIJK registratie grepen 1 en 2 KIJK! 1-2 is een ntwikkelingsvlgmdel vr kinderen in grep 1-2, dat kijken naar kinderen als vertrekpunt neemt vr het pzetten van activiteiten in de grep. Centraal bij KIJK! staat het bserveren van kinderen bij activiteiten en in situaties die vr hen betekenisvl zijn. Om kinderen z ged mgelijk te kunnen begeleiden in hun ntwikkeling, is het belangrijk vr leerkrachten m een duidelijk beeld te hebben van het ntwikkelingsverlp van kinderen in hun grep. KIJK! is tevens een belangrijk hulpmiddel bij het signaleren van nderwijsachterstanden f gedragsprblemen en het rapprteren aan uders en de Intern Begeleider. De sciale en emtinele ntwikkeling wrdt vr de kinderen in grep 1-2 bijgehuden p de nderdelen; zelfbeeld, relatie met andere kinderen en relatie met vlwassenen. Wanneer leerlingen p deze punten een pvallende ntwikkeling laten zien, wrdt dit besprken in de grepsbespreking met de Intern Begeleider. Eventueel kan er een bservatie wrden gedaan dr de gedragsspecialist. Aan de hand daarvan wrdt een handelingsplan pgesteld. Parnassys Zien ZIEN! is een pedaggisch systeem dat de vrwaarden m tt leren te kmen en het sciaal functineren van kinderen in kaart brengt. Dat gebeurt zwel p individueel als p grepsniveau. Wanneer daar aanleiding te is, geeft het prgramma indicaties vr hulp. Dr deze indicatieuitspraken te wegen bepaalt de leerkracht de ingang waardr de leerling versterkt kan wrden. ZIEN! geeft vervlgens delen waaraan gewerkt wrdt m de sciaal emtinele vrming te versterken. De wijze waarp deze delen kunnen wrden bereikt is te vinden in het uitgebreide arsenaal van handelingssuggesties, die vr de gebruiker vrgeselecteerd wrden. Het begrippenkader van ZIEN! bestaat uit twee graadmeters (Welbevinden en Betrkkenheid) en vijf vaardigheden: Sciaal Initiatief, Sciale Flexibiliteit, Sciale Autnmie, Impulsbeheersing en Inlevingsvermgen. De wijze waarp deze vaardigheden zich in een prfiel van zeven dimensies verhuden, geeft als het ware een ft van het gedrag van het kind. 8
6. Incidentntering dr leerkracht en maatregel Bij dit gedrag wrdt een aantekening gemaakt p nderstaand frmulier: De leerling gebruikt fysiek geweld ten pzichte van/ bedreigen van andere leerlingen f leerkrachten. De leerling vernielt materiaal van de schl f van andere leerlingen. De leerling maakt seksueel getinte pmerkingen f ernstig grf taalgebruik. Als plagen pesten wrdt. Herhaaldelijk rdeverstrend gedrag waarbij het gedrag niet veranderd n.a.v. cnsequenties zals afgesprken. vertreding datum incident maatregel 1 e Er wrdt een dit- kan- niet- frmulier ingevuld dr de leerling f met de leerling. De leerkracht bespreekt dit met de leerling Het riginele frmulier wrdt in een envelp meegegeven naar de uders ter ndertekening. In Parnassys kmt een dit- kan- niet- frmulier melding. 2 e Het frmulier wrdt vr de 2 e keer ingevuld. Ouders krijgen k dit frmulier ter ndertekening thuis. De leerling krijgt een fficiële waarschuwing. Het gedrag van de leerling wrdt met de leerkracht besprken. Parnassys aanvullen. 3 e Zie stap 2. Leerkracht heeft cntact met de uders. De directie wrdt p de hgte gebracht van verlp gesprekken en afspraken. Er kan gekzen wrden vr een time-ut in een andere grep waar dan het schlwerk gemaakt wrdt. Parnassys aanvullen. 4 e De uders wrden p schl gevraagd vr een gesprek waar de directie k bij zal zijn. Er kan gekzen wrden vr een time-ut thuis, met schlwerk. Parnassys aanvullen. 5 e Zie stap 4. Er wrdt een handelingsplan gedrag pgesteld, hier is de intern begeleider / gedragsspecialist bij betrkken. 9
10
Beantwrd de vragen Schrijf netjes en maak hele zinnen. Denk eerst ged na! Dit kan niet frmulier Naam. grep datum Wat is er gebeurd wanneer: waar: wie waren erbij: wat deed de ander: wat velde ik: wat deed ik: Wat wil ik dat er nu gebeurt: Is het prbleem dan pgelst? Ja, ke! Nee, dan terug naar wat wil ik dat er nu gebeurt Gemaakte afspraken: handtekening leerling: handtekening leerkracht handtekening uder 11