INHOUD. Voorwoord...v

Transcriptie

1 INHOUD Voorwoord...v Ondergrondse constructies in het Belgische goederenrecht Vincent Sagaert Inleiding Veelheid aan wettelijke regelingen in de ondergrond Regelgeving in verband met nutsleidingen Fragmentering van de regelgeving Kritische analyse van de regelgeving inzake nutsleidingen Regelgeving in verband met mijnen, groeven en graverijen Algemene uitgangspunten inzake natrekking van ondergrondse constructies Het eigendomsrecht is verticaal onbeperkt Uitzonderingen op de natrekking Zelfstandige opstalrechten Accessoire opstalrechten De vestiging van zakelijke rechten op ondergrondse infrastructuur Mede-eigendom in de ondergrond Erfdienstbaarheden in de ondergrond Openbare erfdienstbaarheden op ondergrondse constructies Privaatrechtelijke erfdienstbaarheden op ondergrondse constructies Recht van erfpacht op ondergrondse constructies Recht van opstal op ondergrondse constructies Overzicht van de verschillende opvattingen Analyse van de verschillende opvattingen Roerend of onroerend karakter van ondergrondse constructies Publiciteit m.b.t. onroerende constructies Conclusie...27 vii

2 Het goederenrechtelijk statuut van ondergrondse constructies (in het bijzonder kabels en leidingen) in het Nederlandse recht Hans Heyman Inleiding Roerend/onroerend Eigendom algemeen Verticale natrekking Horizontale natrekking Opstalrecht Een bijzonder eigendomsstatuut voor kabel- en leidingnetwerken Van artikel 5.6 Tw naar artikel 5:20 lid 2 BW Het nieuwe tweede lid van artikel 5:20 BW: de doorknipbepaling Het begrip net Begrenzing van een net Deelnetten De bevoegdheid van de aanlegger Verkrijging door verjaring Derdenbescherming Artikel 155 Overgangswet. Onteigening?...48 Ondergrondse constructies in het Belgische aansprakelijkheidsrecht Kristof Uytterhoeven...51 Inleiding De aansprakelijkheid voor ondergrondse constructies tijdens het bouwproces De aansprakelijkheid van de opdrachtgever De contractuele aansprakelijkheid als opdrachtgever van de werken die leiden tot de oprichting van een ondergrondse constructie Algemeen Verplichtingen voortvloeiend uit gedragscodes De buitencontractuele aansprakelijkheid van de opdrachtgever voor ondergrondse constructies in oprichting De aansprakelijkheid voor eigen fout op grond van artikel 1382 B.W De aansprakelijkheid voor gebouwen op grond van artikel 1386 B.W De aansprakelijkheid wegens bovenmatige burenhinder De buitencontractuele aansprakelijkheid als bewaarder van de ondergrondse constructie in oprichting Algemeen Ondergrondse constructies in oprichting als zaak in de zin van artikel 1384, eerste lid B.W viii

3 De andere toepassingsvereisten van artikel 1384, eerste lid B.W De aansprakelijkheid van aannemer, architect en ingenieur De contractuele aansprakelijkheid van aannemer, architect en ingenieur Algemeen De contractuele aansprakelijkheid van de aannemer De contractuele aansprakelijkheid van de ontwerpers De buitencontractuele aansprakelijkheid van aannemer, architect en ingenieur De buitencontractuele aansprakelijkheid van de aannemer De buitencontractuele aansprakelijkheid van de ontwerpers De verplichtingen van de nutsbedrijven inzake werken uitgevoerd in de buurt van ondergrondse nutsleidingen Verplichtingen voortvloeiend uit de rechtspraak Wettelijke en reglementaire verplichtingen De aansprakelijkheid voor bestaande ondergrondse constructies De aansprakelijkheid van de eigenaar van een ondergrondse constructie De gemeenrechtelijke objectieve aansprakelijkheid van de eigenaar De buitencontractuele aansprakelijkheid van de eigenaar De aansprakelijkheid van de bewaarder van een ondergrondse constructie De contractuele aansprakelijkheid van aannemer, architect en ingenieur na de voltooiing van de ondergrondse constructies De aanvaarding als scharniermoment De tienjarige aansprakelijkheid van aannemer, architect en ingenieur voor bouw-gebreken aan ondergrondse constructies Ondergrondse constructies als gebouw of groot werk in de zin van de artikelen 1792 en 2270 B.W De overige toepassingsvoorwaarden van de tienjarige aansprakelijkheid De gemeenrechtelijke aansprakelijkheid van aannemer, architect en ingenieur wegens lichte verborgen gebreken na aanvaarding van de ondergrondse constructie Grondslag van de gemeenrechtelijke aansprakelijkheid voor lichte verborgen na aanvaarding en de toepassing ervan op ondergrondse constructies Overige toepassingsvoorwaarden van de gemeenrechtelijke aansprakelijkheid wegens verborgen gebreken na aanvaarding De buitencontractuele aansprakelijkheid van aannemer, architect en ingenieur na de voltooiing van de ondergrondse constructie...90 ix

4 Ondergrondse constructies in het Nederlandse aansprakelijkheidsrecht Carel Adriaansens Inleiding De aannemer en schade aan derden; wettelijke context De aannemer en schade aan derden; de praktijk De aannemer en schade aan derden; jurisprudentie De aannemer en schade aan derden; het wetsontwerp informatieuitwisseling ondergrondse netten De aannemer en zijn opdrachtgever; regelgevingskader De aannemer en zijn opdrachtgever; de praktijk De aannemer en zijn opdrachtgever; jurisprudentie De aannemer en zijn opdrachtgever; het wetsontwerp informatieuitwisseling ondergrondse netten Ondergrondse constructies in het Belgisch fiscaal recht Henk Verstraete Inleiding Inkomstenbelastingen Vragen Onroerend inkomen roerend inkomen bedrijfsinkomen divers inkomen Onroerende voorheffing Kadastraal inkomen Belgische inrichting vaste inrichting Inkomsten van Belgische oorsprong Toepassing dubbelbelastingverdrag Algemeen Onroerend goed Vaste inrichting Restartikel Belgische interne wetgeving Btw Inleiding Algemeen overzicht btw-regime voor onroerende goederen Definitie van uit hun aard onroerende goederen Levering of verhuur van uit hun aard onroerende goederen Levering of verhuur van roerende goederen Overdracht van een algemeenheid of bedrijfstak Registratierechten Algemeen Onroerende goed in de zin van het W.Reg Registratierechten en btw Lokale en regionale belastingen Conclusie x

5 Ondergrondse constructies in het Nederlandse fiscaal recht Jan Verbaan Inleiding Btw Algemeen Behandeling onroerende zaken in de btw Definitie onroerende zaak Levering of verhuur Levering onroerende zaak Verhuur onroerende zaak Behandeling roerende zaken in de btw Kabelnet onroerend of roerend voor de btw-heffing Gevolgen roerend of onroerend kabelnet Tunnels en andere ondergrondse bouwwerken onroerend of roerend voor de btw-heffing Gevolgen onroerend voor tunnels en andere ondergrondse bouwwerken Overgang algemeenheid van goederen Conclusie btw Overdrachtsbelasting Algemeen Kabelnetten onroerend voor de overdrachtsbelasting Tunnels en andere ondergrondse bouwwerken onroerend voor de overdrachtsbelasting Vrijstelling van overdrachtsbelasting Verkrijging van aandelen Ondergrondse constructies en openbaar domein in het Belgische recht Steven Van Garsse Inleiding Het leerstuk van het openbaar domein in het Belgische recht De begrippen openbaar en privaat domein De rechtsregimes van openbaar en privaat domein De groeiende kritiek op het zogenaamde openbaar domein en enkele recente wettelijke ingrepen Kunnen de ondergrondse constructies deel uitmaken van het zogenaamde openbaar domein? Is openbare domanialiteit van ondergrondse constructies denkbaar? De concrete gevolgen van de openbare domanialiteit van de ondergrondse constructies Zijn ondergrondse constructies denkbaar onder het zogenaamde openbaar domein? Principe Wettelijk gebruiksrecht Domeinvergunningen en domeinconcessies xi

6 4.4. Zakelijke rechten In beginsel geen zakelijke rechten op openbaar domein Theoretisch uitzonderlijk toch zakelijke rechten In de praktijk vaak zakelijke rechten Recente decretale bepalingen die de vestiging van zakelijke rechten op het openbaar domein uitdrukkelijk toelaten Het toebedelen van de gebruiksrechten Slotbeschouwingen Registratie van kabels en leidingen in het Nederlandse recht Hendrik Ploeger Kabels en leidingen; inleiding Waarom kabels en leidingen registreren? Registratie van rechten Registreren ter voorkoming van kabelschade Samenvatting De stedenbouwkundige en milieuvergunning vereist voor de aanleg en exploitatie van ondergrondse constructies in Vlaanderen Mike Gelders De stedenbouwkundige vergunning Beginsel en toepassingsvoorwaarden De vergunningverlenende instantie en de procedure Draagwijdte van de stedenbouwkundige vergunning Algemeen De temporele werking van de stedenbouwkundige vergunning Het aanvangstijdstip voor de uitoefening van het subjectief recht De geldingsduur van de stedenbouwkundige vergunning De onderlinge afhankelijkheid van de stedenbouwkundige en milieuvergunning Lasten of voorwaarden verbonden aan de stedenbouwkundige vergunning Handhaving en herstelmaatregelen Strafsanctie Herstelmaatregelen Staking van de wederrechtelijke werken Transactie De milieuvergunning Beginsel en toepassingsvoorwaarden De vergunningverlenende instantie en de procedure Beginsel xii

7 Bijzondere vergunningsprocedures Draagwijdte van de milieuvergunning Algemeen De temporele werking van de milieuvergunning De verplichtingen van de exploitant en de afhankelijkheid van voorwaarden Algemeen Algemene, sectorale en bijzondere milieuvoorwaarden Toezicht, dwang- en veiligheidsmaatregelen; strafbepalingen Enkele bestuursrechtelijke aspecten van het ondergronds bouwen in Nederland N.S.J. Koeman Inleiding Algemeen Uitleg van bestemmingsplannen Bestemmingsplan ten behoeve van ondergrondse bebouwing Speciale regelingen ten gunste van ondergronds bouwen Conclusies Bij wijze van uitgeleide: quo vadis met ondergrondse constructies? Vincent Sagaert xiii

8