Jaarverslag. Inhoudsopgave

Transcriptie

1 10

2 1. Inledng 3 2. Programmaverantwoordng Voorzenngen Wonen Kwetsbare groepen Velghed en openbare rumte Econome Groene rumte Externe orëntate Algemene dekkngsmddelen Onvoorzen 39 3 Verplchte paragrafen Lokale heffngen Weerstandsvermogen Onderhoud kaptaalgoederen Fnancerng Bedrjfsvoerng Verbonden partjen Grondbeled Rechtmatghed 65 Inhoudsopgave

3 Het voordelge resultaat op de jaarrekenng 2010 bedraagt 2,0 mln. In dt resultaat s al voor 1,5 mln. aan extra verlesvoorzenngen voor grondexplotates verwerkt. Het tekort op de jaarrekenng 2009 was aanledng om een stevg pakket aan maatregelen te nemen om n 2010 weer op een postef saldo ut te komen. Zo s, n de sfeer van de bedrjfsvoerng, voor , = aan budgetkortngen doorgevoerd om de utgaven terug te drngen. Met name door dt pakket s de bedrjfsvoerng n 2010 slutend. Verder zjn ncdentele voordelen ut 2010 volledg ten goede gekomen aan het fnanceel resultaat. Dt betreft onder andere 1,2 mln. ut extra COGAS dvdend, 0,6 mln. aan extra algemene utkerng en 0,45 mln. aan stelposten. In de paragraaf over de verkorte analyse van het resultaat 2010, worden de belangrjkste voor- en nadelen verder toegelcht. 1 Het s goed nu te kunnen constateren dat de, bj de 2 e bestuursrapportage genomen maatregelen, ook daadwerkeljk effect hebben gehad was fnanceel zeker geen makkeljk jaar. De cjfers bevestgen nu dat we met onze (bezungngs)aanpak op de goede weg zjn. Dt geeft vertrouwen voor de toekomst want naast de realsate van een postef saldo, s het ook gelukt het weerstandsvermogen te versterken. De algemene reserve (tevens weerstandvermogen) s van 6,5 mln. naar het gewenste mnmale nveau van 8,5 mln. gebracht. Wj stellen u nu voor om ook het resultaat 2010 toe te voegen aan het weerstandvermogen. Het weerstandvermogen komt daarmee per 1 januar 2011 op een solde 10,5 mln. Inledng In dt voorstel komen verder de resultaatbestemmngen aan de orde. Dt betreft nvesterngen, de- om allerle redenen- n 2010 net zjn gerealseerd. Deze nvesterngen zjn allen beoordeeld op het crterum net meer utvoeren tenzj het net anders kan. In de paragraaf toelchtng overge posten wordt ngegaan op posten de, vanwege hun structurele fnancële doorwerkng, n eerdere bestuursrapportages aan de orde zjn geweest.

4 4 Verkorte analyse resultaat jaarrekenng 2010 Onderstaand treft u een overzcht aan van de voor- en nadelen ngedeeld naar structureel en ncdenteel. Het structureel voordeel n de hogere algemene utkerng en het structurele tekort op energe zjn al verwerkt n de begrotng Incdenteel Structureel Voordelen 1. Saldo 2 e bestuursrapportage Eenmalg extra COGAS dvdend Hogere algemene utkerng * Resultaat op rente-nkomsten en rente-utgaven Actverng Svn gelden Beëndgng oude regelng Wet nburgerng neuwkomers GOA en VVE gelden Overge Nadelen 9. Rente-correcte voorzenngen Arbedsvoorzenng (Wet socale Werkvoorzenng) Dotate voorzenng wethouders Energe zwembaden en sporthallen * Grondexplotates Totalen * Is al verwerkt n de begrotng Resultaat 2010 vrj te besteden s totaal ,=. De voorstellen resultaatbestemmngen zjn her al op n mnderng gebracht. Toelchtng per post 1. Onderstaand de samenvattng van de utkomst 2 e bestuursrapportage 2010: De Voorveghter N Leges bouwvergunnngen N Brede school de Matrx N Resultaatbestemmng V Algemene dekkngsmddelen - Opheffen samenwerkngverband SVNOO V - Hogere dvdenden COGAS V - Algemene utkerng V - Hogere belastngopbrengsten V Resultaat 1 e bestuursrapportage N Saldo jaarrekenng na de 2 e bestuursrapportage V 2. Het eenmalge deel van het extra COGAS-dvdend valt vrj n de jaarrekenng. Tot de nzet van het structurele deel s besloten n de raadsvergaderng van 15 maart Een herrekenng op bass van neuwe kengetallen heeft geled tot een hogere algemene utkerng ultmo Het structurele deel hervan s al verwerkt n de begrotng Het resultaat rente-nkomsten en rente-utgaven wordt gevormd door het verschl tussen de werkeljk betaalde - en ontvangen rente en de gecalculeerde rente (renteomslag). 5. Snds 2009 worden de duurzaamheds- en starterslenngen de wj verstrekken va SVN net meer verantwoord als kosten. Deze lenngen worden geactveerd op de balans onder verstrekte geldlenngen. In 2010 was een deel van deze lenngen nog geraamd als kosten. Dt deel valt nu vrj n de jaarrekenng en zal dus worden geactveerd op de balans onder kaptaalverstrekkngen.

5 5 6. De oude regelng voor oud- en neuwkomers s komen te vervallen. Met ngang van 2009 zjn de nburgerngsgelden onderdeel van het partcpatebudget. De oude regelng s afgerekend voor een bedrag van ,=. Het restantbedrag op de voorzenng van , = dat voor de afrekenngen werd aangehouden, kan daardoor vrjvallen. 7. De net-verplchte gelden voor de co-fnancerng van het gemeenteljk onderwjsachterstanden beled (GOA) en de voorschoolse en vroegschoolse educate (VVE) zjn n 2010 net ngezet. Alle kosten konden ten laste van het rjksbudget worden gebracht. 8. Overge. 9. Wj hebben geconstateerd dat de grondexplotatevoorzenngen te laag zjn berekend doordat bj de vaststellng van de hoogte hervan, al rekenng gehouden s met de rente toerekenng per 1 januar Dt s net volgens de verantwoordngregels. Eenmalg wordt de berekende rente n 2010 nog toegevoegd. 10. Zowel n de eerste als n de tweede bestuursrapportage zjn wj, welswaar met een slag om de arm, utgegaan van een slutende aanpak voor de Wet socale Werkvoorzenng. Nu bljkt toch dat de getroffen maatregelen net voldoende zjn geweest. Mede ook n het lcht van de budgetkortngen de voor 2011 op stapel staan zullen wj met neuwe voorstellen komen. Op voorhand s hermee net gezegd dat dt tot een slutende aanpak zal leden. 11. Ut de herberekenng van Delotte van de pensoenverplchtngen voor (ex-)wethouders komt naar voren dat er een extra stortng aan de pensoenvoorzenng wethouders moet worden gedaan. 12. In de jaarrekenng 2009 was al sprake van een overschrjdng op de energekosten. Deels was de oorzaak de hoge bevoorschottng van de energeleverancer en deels was de overschrjdng het gevolg van, net geraamde, structurele prjsstjgngen. In 2010 zjn de, te hoge, voorschotnota s terugbetaald. Per saldo resteert een ncdentele overschrjdng van ,= en een structurele overschrjdng van , =. Dt laatste met name op de zwembaden en de sportaccommodates. Het structurele deel s verwerkt n de begrotng Bj de jaarrekenng zjn de balanswaarden van alle complexen geactualseerd en s ook gekeken naar de utgangspunten en utgfteprognoses van de verschllende complexen (grond) explotates. Een belangrjk aspect herbj betreft de analyse van afzet- en faserngsprognose van zowel wonngen (wonngkavels) als bedrjfskavels. Daarvoor zjn door ons verschllende scenaro s doorgerekend. Deze analyse s voor ons reden om het wonngbouwprogrammerng een extra verlesvoorzenng van , = te vormen voor het complex Slagharen Noord, en de faserng en prjsstellng n de utgfte van bedrjventerrenen aan te passen. Dt laatste ledt tot een netto extra verlesvoorzenng van ,= verdeeld over meerdere complexen. Resultaatbestemmng 2010 Bj het beslut tot resultaatbestemmng bestaat de mogeljkhed eerdere nvesterngvoorstellen te heroverwegen, de n het rekenngsjaar net zjn utgevoerd. Heroverwegen houdt n dat er een neuw bestedngsvoorstel moet worden opgesteld op bass waarop dan een neuw beslut wordt genomen. Ut de onderbouwng van het neuwe bestedngsvoorstel moet dudeljk bljken hoe de bestedng n 2011 aanslut bj de oorspronkeljke budgetaanvraag en welke verplchtngen nmddels zjn aangegaan. Onze bestuurljke ljn daarbj s Nee, tenzj. Dt betekent dat het oorspronkeljk geraamde kredet vrjvalt tenzj er ut de onderbouwng bljkt dat de voorgenomen maatregel alsnog n 2011 noodzakeljk s en n 2011 kan worden utgevoerd. De mogeljk vrjvallende mddelen wllen wj uteraard na nstemmng van uw Raad aanwenden om ons nvesterngsnveau te verhogen. De beslutvormng met betrekkng tot de herneuwde bestedngsvoorstellen vndt plaats bj de 2 e bestuursrapportage (september/oktober 2011).

6 Tabel resultaatbestemmng Wel Bestem- Herover- ten gunste/ Tabel resultaatbestemmng Wel Bestem- Herover- ten gunste/ men wegen ten laste men wegen ten laste van van 6 1 Brandweergarage Hardenberg Explotate 2 Fetspad Anerdjk Explotate 3 Bjdrage fetsvoorzenng staton Wegenonderhoud Explotate 5 Dynamsche afslutng centrum Explotate 6 GO Achterstanden betalngen Explotate 7 Nat. Akte Sport en Bewegen/ Combnatefunctes Prvatserng sportgebouwen Sportpark en park Kruserbrnk Explotate 10 Sportpark de Boshoek Kunstwegen Explotate 12 Kunst n de kernen Groen Blauwe densten Toevoegng Fonds werk en nkomen Reserve 15 Mantelzorgondersteunng budget MarkFluwer Legaat Reserve * 17 Vluchtelngenwerk afrekenng Oudkomers Explotate 18 Partcpatebudget Cvtes-project en Jongerencentrum Center Haalbaarhed MFC Bruchterveld MFC Gramsbergen Explotate 22 Integraal jeugdbeled Pmjp Project Gezonde Slagkracht Explotate 24 Centrum Jeugd en Gezn Structuurplannen /schetsen Explotate 26 Integrale handhavng Bouwgrondexplotate - tlv Centrumplan Reserve 28 Dvdend ROVA Reserve 29 Onderhoud gebouwen dverse Reserve 30 Project ntellgent scannen Explotate 31 Tracte BOR Ideaalcomplex Explotate 32 Automatserng Ideaalcomplex Explotate 33 Klantcontactcentrum Explotate 34 Rechtspos. verpl. en organsate ontw Explotate 35 MFC t Centrum Dedemsvaart Reserve 36 Dgtalserng archef Explotate Totalen * Neuw te vormen bj dt raadsvoorstel.

7 7 Toelchtng op overge posten met structurele doorwerkng Bj de jaarrekenng 2009 en bestuursrapportages 2010 zjn dverse posten aan de orde geweest de structureel doorwerken n het resultaat maar de (omdat voor- of nadeel klener s dan , =) net zjn toegelcht n de verkorte analyse bj resultaat Energekosten en arbedsvoorzenng zjn al wel toegelcht, op de overge posten wordt heronder ngegaan. De Voorveghter Het resultaat op de explotate van de Voorveghter bedraagt n , = nadelg. Op podumkunsten professoneel zt een tekort van , = en op de gebouwgebonden kosten , =. Bj de jaarrekenng 2009 was er een structureel tekort van , = en bj de 2 e bestuursrapportage s de verwachtng utgesproken dat dt n 2010 kon worden teruggebracht tot , =. De nspannngen om de kostendekkendhed te vergroten zullen worden geïntensveerd. Bouwleges In 2010 s de ramng nkomsten ut bouwleges n de bestuursrapportages verlaagd van 2,3 mln. naar 1,6 mln. De werkeljke opbrengst n 2010 bedraagt 1,65 mln. De ramng n 2011 bedraagt (nclusef prjsstjgngen en structurele verlagng van het budget met ,=) 2,07 mln. In de 2 e bestuursrapportage 2011 zullen wj opneuw beoordelen of deze prognose gehaald kan worden. Wet maatschappeljke ondersteunng In de 1 e bestuursrapportage s de utgavenramng met , = verhoogd ten laste van de reserve Wmo. Dt s voor 2010 voldoende gebleken want n de jaarrekenng 2010 s het saldo op dt product nhl. In de Wmo-reserve zt ultmo 2010 nog een bedrag van 1,2 mln. In het raadsvoorstel Begrotng 2011 en provncaal toezcht, annex vaststellng 8e begrotngswjzgng 2011 s voor , = ut de reserve Wmo toegevoegd aan het budget. Wet Werk en Bjstand In de 2 e bestuursrapportage 2010 s een tekort geprognostceerd van 1,6 mln. Het egen rsco deel hervan voor de gemeente bedraagt , =. Dt s 10% van het rjksbudget. Voor het restant tekort kan bj het rjk een verzoek worden ngedend voor een aanvullende utkerng. Het werkeljk tekort 2010 op de Wet Werk en Bjstand s 2,1 mln. (totale utgaven 8,3 mln.) De aanvraag voor een aanvullende utkerng wordt dus net 1,0 mln. maar 1,5 mln. De defnteve vaststellng van het budget 2011 vndt plaats n september. In de defnteve vaststellng worden de verzoeken van alle gemeenten voor een aanvullende utkerng verdsconteerd. Gelet op het fet dat veel gemeenten een aanvullende utkerng zullen aanvragen s het een reëel rsco dat dt budget naar beneden zal worden bjgesteld. Ultmo 2010 s de stand van de reserve fonds werk en nkomen 0,6 mln. Bj de resultaatbestemmng 2010 wordt voorgesteld om her nog eens , = aan toe te voegen. Brede School de Matrx Bj de 2 e bestuursrapportage s , = bjgeraamd. Dt was voor 2010 voldoende want n de jaarrekenng 2010 s het saldo nhl. Bj de 2 e bestuursrapportage waren wj nog hoopvol dat voor verdere kostenbesparngen een overdracht naar een beheersstchtng tot de mogeljkheden zou behoren. De stchtng.o. vndt echter de rsco s te groot en vraagt om zekerheden, de er matereel op neerkomen, dat de gemeente het net zo goed fnanceel zelf kan bljven exploteren. Hoewel deze opte nog net defntef van de baan s gaan wj wel door met het terugdrngen van de kosten. Leerlngenvervoer In de 1 e bestuursrapportage 2010 s een tekort geprognostceerd van , = en dt s ncdenteel bjgeraamd. Dt bljkt net voldoende te zjn geweest. De ramng s nog eens met , = overschreden. Op deze overschrjdng s n het raadsvoorstel Begrotng 2011 en provncaal toezcht, annex vaststellng 8e begrotngswjzgng 2011 al geantcpeerd. De totale utgaven bedragen ,45 mln. Het budget 2011 bedraagt na wjzgng 1,39 mln. Het verschl van , = s onderdeel van het bezungngsprogramma zoals aangegeven n het raadsvoorstel.

8 In deze programmaverantwoordng gaan wj n op de realsate van de beledsvoornemens Zjn we geslaagd n onze opzet en hoe zjn we met de budgetten utgekomen? Per programma hebben we de ambtes weergegeven en per ambte vermeld wat we hebben gedaan. Aan het end van elk programma s een tabel opgenomen waarut bljkt wat het begrote budget per programma s en wat de werkeljke utkomsten over het afgelopen jaar zjn geweest. Voor een (fnancële) toelchtng op deze utkomsten verwjzen wj naar de jaarrekenng. 2 Programmaverantwoordng

9 Voorzenngen leveren een bjdrage aan het met plezer wonen, werken en recreëren. Voorzenngen zjn zaken als een school, een dorpshus, een theater en een zekenhus. Maar ook een voetbalverengng, de harmone en een knderboerderj. De behoefte aan voorzenngen n de egen kern s groot. Vrje tjd en ontspannng horen net bj de taken van de gemeente. Samen leven en socale cohese zjn wel aandachtsvelden voor de gemeente. De utvoerng verschuft van een gemeenteljke taak naar de verantwoordeljkhed van de clubs, verengngen en nstellngen. Bnnen deze programmaljn s het gelaagde model een belangrjk hulpmddel om zoveel mogeljk recht te doen aan alle doelstellngen. In het gelaagde model worden klene kernen, grote kernen en centrale kernen onderscheden. De twee centrale kernen zjn Hardenberg en Dedemsvaart, de grote kernen zjn Balkbrug, Gramsbergen, Slagharen en Bergenthem. De overge kernen zjn klene kernen. 2.1 Voorzenngen

10 10 Wat wllen we? Ambtes Portefeullehouder(s) 1 In de klene en grote kernen en n de wjken bljft ontmoetng Douwe Prnsse (sport); René de en onderlnge hulp behouden. Vent (cultuur, bblotheken); Jannes Janssen (onderwjs, jeugd) 2 De gemeente wl de kracht van de samenlevng ondersteunen Douwe Prnsse door het partculer beheer van voorzenngen te vergroten. 3 Het gebruk van en de tevredenhed over de centrale voorzenngen voor nwoners, bewoners van de streek, toersten en rumteljke ordenng, sport); Douwe Prnsse (bouwzaken, ondernemers n de centrale kernen stjgt. René de Vent (cultuur, bblotheken) Wat hebben we gedaan? Multfunctonele centra en dorps- en buurthuzen leveren een belangrjke bjdrage aan ontmoetng en behoud onderlnge hulp. Wonngstchtng De Veste en de werkgroep hebben een defntef ontwerp gekozen voor het neuwe MFC Gramsbergen. Vervolgens zjn samen met de archtect de rumtes per partcpant en de algemene rumtes defntef bepaald. Het MFC Balkbrug s geopend en loopt goed. In 2010 en 2011 wordt onder begeledng van De Stuw de programmerng en beheer van het gebouw verder vormgegeven om de contnuïtet n de toekomst te waarborgen. In de Norden heeft de wjkverengng ondersteunng van de Stuw gekregen. Er zjn nu voldoende bestuursleden en het actvteten aanbod rchtng de wjk s utgebred. Een aantal partjen heeft aangegeven nteresse te hebben n een MFC Bruchterveld. Ut deze partjen s een werkgroep opgercht, de de plannen voor een MFC verder utwerkt. Wj merken daarbj op dat er n deze nvesterngsperode (t/m 2014) geen geld beschkbaar s voor neuwe MFC s. 1. t Centrum Dedemsvaart Snds september 2009 geeft de gemeente nvullng aan de bedrjfsvoerng en explotate van gebouw t Centrum. In 2010 s een nota van utgangspunten besproken met mogeljke partcpanten, de wensen zjn geïnventarseerd en er s een eerste programma van esen vastgesteld. In 2010 s het plan van aanpak voor de realsate van een neuw MFC n Dedemsvaart vastgesteld. Veel aandacht n dt plan gaat ut naar de partcperende partjen en naar de nbreng van de burgers/gebrukers. Tevens s ter voorberedng op het raadsbeslut begn 2011 een eerste schets renovate/ neuwbouw gemaakt. In het raadsvoorstel van februar 2011 wordt tevens gevraagd een voorberedngskredet van , = beschkbaar te stellen. 2. In de sport wllen we de prvatserng van kleedkamers stmuleren. De voetbalverengng Bergenthem heeft ngestemd met prvatserng. Momenteel zjn we n gesprek met de voetbalverengngen EMMS en Lutten. 3. Ook het afgelopen jaar hebben we geïnvesteerd n de centrale voorzenngen voor onze nwoners.

11 Sportboulevard Hardenberg Op 8 jul 2010 s het kunstwerk C I Love You n Dedemsvaart opgeleverd n samenwerkng met 2 bassscholen. In Gramsbergen loopt op dt moment het vergunnngentraject voor een kunstwerk van Jeroen Doorenweerd. De verwachtng s dat dt werk n me/jun 2011 zal worden gerealseerd. Kostenoverzcht programma Voorzenngen In de oktobervergaderng stelde de raad voor de utvoerng van de sportboulevard Jan Wetkamplaan zudzjde (1e fase atletek, beachcourt en de noodzakeljke nfrastructurele werkzaamheden) een kredet beschkbaar van (afgerond) 3.5 mljoen euro. Op 25 november werd het voorontwerp bestemmngsplan ter nzage gelegd. Het plan van aanpak s gereed. Momenteel wordt hard gewerkt aan de verwervng van de noodzakeljke gronden. Programma Voorzenngen Begrotng voor Begrotng na Realsate begrotngsjaar 2010 Baten Lasten Saldo In 2010 zjn n samenspraak met de Stchtng Sportvoorzenngen Kruserbrnk de fnancële randvoorwaarden voor realsate afgerond. End 2010 s een start gemaakt met de feteljke werkzaamheden. Met honk- en softbalverengng Cubs zjn gesprekken gevoerd over de haalbaarhed van realsate van een egen onderkomen. De Gashouder n Dedemsvaart s op 10 september 2010 offceel geopend. De Hstorsche Verengng Avereest heeft na 10 september 2010 de explotate voor haar rekenng genomen.

12 Om vtale kernen te houden, s het nodg dat alle leeftjdsgroepen daar kunnen bljven wonen. Vanwege demografsche ontwkkelngen (klenere hushoudens, vergrjzng) moet er anders gebouwd worden. Daarnaast zjn extra starterswonngen nodg om jongeren te bnden. Wat wllen we? 2.2 Wonen Ambtes 1 De gemeente werkt de komende vjf jaar mee aan de realsate van 1600 wonngen, volgens het gelaagde model, om te voorzen n de behoefte. 2 Meer jongeren wonen n de gemeente Hardenberg, de leeftjdscategore jaar groet met 5%. 3 Ouderen kunnen langer zelfstandg en naar egen behoefte bljven wonen. 4 Meer mensen met hogere nkomens bnden zch aan de gemeente Hardenberg. De gemeente werkt mee aan 100 wonngen n het topsegment. Een deel van de neuwe of gerenoveerde wonngen kent een hoge archtectonsche dan wel gebruksvrendeljke kwaltet. Bj neuwbouw of grootschalge renovate wordt een wjk levensloopbestendg. De gemeente Hardenberg bedt een aantrekkeljke en groene woonomgevng. Portefeullehouder(s) Douwe Prnsse Douwe Prnsse Douwe Prnsse Douwe Prnsse en Jannes Janssen

13 Wat hebben we gedaan? De doelstellng ut het vorge wonngbouwprogramma, wonngen, s gerealseerd. Voor de perode s een neuwe doelstellng geformuleerd, nameljk wonngen s een topjaar n de wonngproducte geweest (500 wonngen). In 2010 s de crss ook n Hardenberg merkbaar geworden. In 2010 zjn ca. 150 wonngen gereedgekomen. 3. Ook ouderen wllen wj bnden aan Hardenberg en hen n staat stellen om langer zelfstandg te bljven wonen. Alle n 2010 n aanbouw zjnde senorenwonngen (57) zjn opgeleverd. Met de realsate van het herstructurerngsplan Oranjewjk Dedemsvaart s nog net gestart maar de start s aanstaande. 1. Om de wonngbouwproducte te stmuleren s n 2010 gebruk gemaakt van de tweede en de derde tranche van de Tjdeljke stmulerngsregelng wonngbouwprojecten van het Rjk. Voor de tweede tranche zjn alle aanvragen (50 wonngen) toegekend, echter 1 project (12 walwonngen n Kotermeerstal-oost) s net tjdg gestart vanwege gebrek aan kopers. Bj de derde tranche s subsde verkregen voor utendeljk 96 wonngen, verdeeld over 6 projecten. In totaal s dus voor 136 wonngen een stmulerngssubsde verkregen. Met de bouw van al deze wonngen s tjdg gestart (harde subsde voorwaarde was start bouw vóór 1 januar). In het voorjaar van 2010 s de bouw van de eerste fase van De Praam gestart. Inmddels s het hoogste punt berekt. Onlangs s de bouw van de klenschalge woonvoorzenng n Slagharen (Moeshoek) offceel van start gegaan. Met het bouwplan voor een klenschalge woonvoorzenng n Bergenthem s nog net gestart maar de voorberedngen zjn n volle gang. De klenschalge zorgwoonvoorzenng n Holthone s door de zorgpartj vooralsnog geparkeerd. De blokken Meander en Overlaat van het woonservcegebed Marsch Kruserbnk zjn opgeleverd en n gebruk genomen. 2. Door starterslenngen aan te beden en de bouw van goedkope wonngen, stmuleren wj met name jongeren om zch te bnden aan Hardenberg. 4. Hoewel momenteel landeljk de vraag n de bovenkant van de wonngmarkt net groot s, loopt de verkoop n het plan Parcours redeljk n de pas met de plannng. 13 In 2010 zjn 52 starterslenngen verstrekt, waarvan 49 voor een bestaande wonng s daarmee het recordjaar. Op 31 december 2010 s het totaal aantal verstrekte starterslenngen 168. Hardenberg staat daarmee nog steeds aan kop n de provnce. In me 2010 bleek dat het zogenaamde verdubbelngsfonds van het Rjk per end me was utgeput. De provnce heeft als reacte daarop de Overjsselse gemeenten de helpende hand gerekt door 50% van een starterslenng te fnanceren (was 25%). Bj een groot deel van de gerealseerde wonngbouw s (en wordt) rume aandacht besteed aan de rumteljke, archtectonsche en gebruksvrendeljke kwaltet. Rood voor rood aanvragen worden beoordeeld op hun bjdrage aan versterkng van de rumteljke kwaltet. Een nformatebjeenkomst over de neuw op te zetten werkwjze heeft n de raad plaatsgevonden. De neuwe welstandsnota zal n 2011 worden vastgesteld. Het geplande goedkope wonngproject (Moeshoek) heeft helaas net tot het gewenste resultaat geled. Wel zjn projectmatg 10 goedkope wonngen gerealseerd n Baalder en zjn er 10 n aanbouw n Bergenthem. Verder s met 2 projecten goedkope wonngen n Marslanden begonnen (22 wonngen Van Djk en Oude Lenfernk en 8 Rotj).

14 Door op dverse locates n de verschllende kernen de entrees te verfraaen wordt een bjdrage geleverd aan een postef beeld van de openbare rumte en de belevng van de betreffende kern. Het plan verfraang entrees van kernen s n samenwerkng met Plaatseljke Belangen opgestart. Nagenoeg alle belangenverengngen hebben n 2010 plannen ngedend voor hun kern. De ngedende plannen zjn door de gemeente getoetst en, soms na enge aanpassngen, goedgekeurd. De beschkbare budgetten zjn nmddels overgemaakt aan de betreffende belangenverengngen. Verschllende belangenverengngen zjn nmddels enthousast aan de slag gegaan met het verfraaen van de entrees van hun dorp. Een aantal belangenverengngen zal n de eerste helft van 2011 aan de slag gaan om de geplande verfraangen te realseren. Kostenoverzcht programma Wonen Programma Wonen Begrotng voor wjzgng Begrotng na wjzgng Realsate begrotngsjaar 2010 Baten Lasten Saldo

15 Het bevorderen van zelfredzaamhed s de beste maner om kwetsbare groepen te helpen. Inden mensen net voor zchzelf kunnen zorgen, moet de gemeente (tjdeljk) een vangnetfuncte vervullen. De gemeente wl dat publek geld bj de juste persoon terecht komt, met persoonljke n plaats van genereke steun. De Wet maatschappeljke ondersteunng s een belangrjk wetteljk kader voor het gemeenteljk beled. Wat wllen we? 2.3 Kwetsbare groepen Ambtes 1 Meer jongeren hebben een startkwalfcate, waaronder een HAVOdploma. Onderlggend herbj s de doelstellng dat het gemddelde opledngsnveau n de gemeente Hardenberg geledeljk omhoog gaat. 2 De arbedspartcpate gaat omhoog We versterken de koppelng van aanbod en vraag naar arbed. 3 Bevorderen van gezonde leefstjlen a. Meer nacteve mensen komen n bewegng. 3 Bevorderen van gezonde leefstjlen b. Mnder problematsch mddelengebruk en mnder psychosocale problematek. 3 Bevorderen van gezonde leefstjlen c. Geweld gercht op knderen, vrouwen en mannen zal vaker stoppen. Portefeullehouder(s) Jannes Janssen René de Vent Douwe Prnsse (sport) Jannes Janssen (volksgezondhed) Jannes Janssen Jannes Janssen

16 16 4 Utvoerng van de Wet maatschappeljke ondersteunng Douwe Prnsse/ René a. Mensen kunnen zo lang mogeljk zelfstandg wonen. de Vent 4 Utvoerng van de Wet maatschappeljke ondersteunng René de Vent b. Mantelzorgers kunnen zorg verlenen zonder dat dt schade toebrengt aan zchzelf, betaald werk of hun maatschappeljke partcpate. Mantelzorgers bljven zelfredzaam. 4 Utvoerng van de Wet maatschappeljke ondersteunng René de Vent c. Het aantal vrjwllgers en de uren vrjwllgerswerk bljven geljk. Wat hebben we gedaan? 1. Ook n 2010 zjn we op dverse fronten bezg geweest om jongeren meer utzcht op een betaalde baan te geven. Dt doen we o.a. door n te zetten op opvang, educate en werk. In 2010 s met voorschoolse voorzenngen en onderwjs een neuwe Lokale Educateve Agenda vastgesteld. De thema s ut de perode krjgen alle een vervolg. Er zjn twee thema s toegevoegd: montorng resultaten en kwaltet en krmp. Onderwjskansen In oktober 2010 waren er 109 doelgroeppeuters op de speelzalen ca. 60% o.g.v. van lage vooropledng ouders en 40% o.g.v. socaal medsche ndcate van het consultatebureau van de JGZ. T.o.v. oktober 2009 was er n oktober 2010 een toename met 16 doelgroeppeuters op de speelzalen. In de 2e helft van 2010 s gestart met de nvoerng van de Wet Oke. Het doel s meer en betere voorschoolse educate: meer dagdelen, meer begeledng en werken met een evdence based methode. Het onderzoek naar een combnate van voorschoolse logopede en regulere logopede s gerealseerd. Er s gestart met een samenhangende en ngedkte aanpak. Deze s achterhaald door het voornemen van bezungngen op de regulere logopede. Het voornemen s de voorschoolse logopede n stand te houden Zorg n en om de school De zorgstructuur n en om de school s vastgesteld. Elke school neemt deel n de Zorg Adves Team en s dus aangesloten op het CJG. Opvoedngsondersteunng Nagenoeg alle CJG medewerkers zjn nmddels opgeled volgens Trple P. Ook s een groot aantal nterne begeleders bnnen de scholen n Trple P geschoold. Er komt een vervolg. Door de provnce s extra subsde beschkbaar gesteld voor verdere scholng en mplementate. Opledngsaanbod een Leerwerkloket Het project Bnden en Bljven s end 2010 succesvol beëndgd. Er zjn 456 duale trajecten en/ of EVC s gerealseerd. De doelstellng was 600. In tjden van een teruglopende econome mag het resultaat voldoende genoemd worden. Het project krjgt een vervolg met een rjkssubsde aan het UWV voor het nstandhouden van een leerwerkloket. In 2010 s n het kader van het RTC de opledng nstallatetechnek van start gegaan met 18 leerlngen. De opledng wordt verzorgd door het Alfa-college. De leerwerkbedrjven n de nstallatebranche hebben zch verengd n de Stchtng RTC Installatetechnek. Leerplcht en voortjdg schoolverlaten De Leerplchtmap (Getteld: Gezamenljke aanpak schoolverzum ) s op 15 aprl 2010 vastgesteld n het bestuurljk LEA-overleg en ondertekend door alle n deze gemeente werkzame schoolbesturen van het p.o., v.o. en mbo. Het aantal jongeren (18-27 jargen) zonder startkwalfcate was n november Dat s een aanzenljke dalng ten opzchte vanmaart Toen hadden 627 jongeren n de leeftjdscategore geen startkwalfcate. Een bjzondere doelgroep herbnnen s de groep jongeren de geen utkerng, geen werk en geen school heeft. Dt zjn 86 jongeren. Met 15 van deze jongeren s n 2010 van start gegaan met het project Wj gaan ervoor.

17 17 Het jongerenloket s n 2010 van start gegaan. Het loket fungeert als plot Integrale denstverlenng van UWV Werkbedrjf en gemeente. Er hebben zch 70 jongeren gemeld met we een traject scholng, werk of hulp van start s gegaan. Brede School In 2009 zjn contacten gelegd met scholen n Dedemsvaart, Lutten/Schunesloot, Bergenthem en Kloosterhaar. Alle scholen waren postef over het brede school concept. Er zjn netwerken gevormd met andere kernpartners n het egen dorp. Voor alle gebeden geldt dat men wl werken aan de thema s taal, motorek en de relate naar de zorg. In 2010 zjn plaatseljk de structuren verstevgd en er zjn (m..v ) combnatefunctonarssen benoemd (3.8 fte sport en 1 fte taal/cultuur. De combnatefunctonarssen sport hebben o.a. lessen utgevoerd, werkplannen bewegngsonderwjs gemaakt, leerkrachten gecoacht en butenschoolse actvteten opgezet,.s.m. de plaatseljke verengngen. De combnatefunctonarssen cultuur hebben m.b.v. projecten laten zen dat kunst en cultuur een posteve bjdrage leveren aan taalontwkkelng van knderen. Maatschappeljke stages De stagemakelaar van De Stuw ondersteunt de scholen bj de ontwkkelng en utvoerng van maatschappeljke stages. Daartoe s een convenant gesloten. Bjvoorbeeld met De 7 Lnden, het Vechtdal College en de afdelng BOR van de gemeente Hardenberg s n Dedemsvaart een doorlopend stageproject ( Dedemsvaart schoon heel en velg ) opgezet voor eerste- en tweedejaars leerlngen. Ongeveer 200 leerlngen gaan ongeveer 20 stageuren nvullen. Er s een specale webste gemaakt, stageonehardenberg.nl, de s bedoeld voor leerlngen, scholen en stagebeders. Deze webste geldt nmddels als voorbeeld voor Overjssel. Regonaal Technek Centrum In 2010 s het Regonaal Technek Centrum van start gegaan met de MBO Installatetechnek. Het s de bedoelng dat meer opledngen n de technsche sector volgen. Voor de actuele stand van zaken verwjzen wj u naar het voorstel dat n me 2011 n de raad aan de orde s. Wndeshem HBO-Centrum Op grond van het doorontwkkelplan heeft n 2010 het Wndeshem HBO-centrum n Hardenberg een vervolgsubsde ontvangen. Er s een Raad van Adves van werkgevers samengesteld om gemeente en Wndeshem te ondersteunen bj het rendabel maken van het HBO-centrum. Het bljkt moeljk te zjn voldoende match te krjgen tussen het aanbod en de vraag en daardoor structureel voldoende scholng en opledng op MBO+ en HBO-nveau n Noord Oost Overjssel te organseren. Onderwjshusvestng De subsderegelng regelng bnnenklmaat husvestng prmar onderwjs s fysek n oktober 2010 afgerond. Een 8-tal scholen van dverse denomnates zjn hern voorzen. Het IHP s n 2010 voorbered. Vanaf maart 2011 s een proces met de schoolbesturen gestart dat voor 1 januar 2012 moet leden tot eerste concrete resultaten n de rchtng van een ntegraal husvestngsplan. Opvoedng en beschermng Begn 2010 s het CJG van start gegaan n de hele gemeente. Er s o.a. ngezet op de samenwerkng met voorschoolse voorzenngen en het onderwjs. Tevens heeft de GJG organsate gestalte gekregen. In het tweede kwartaal van 2011 wordt een evaluate Eén jaar CJG aangeboden. Het EKD s nmddels ngevoerd. Crssopvang jongeren Van de crssopvangplaatsen voor jongeren wordt nauweljks gebruk gemaakt. Met de RIBW als utvoerende organsate zjn (fnancële) afspraken gemaakt over effcënter gebruk van de plaatsen voor noodopvang van volwassenen en voor beschermd wonen. Vrje tjd In augustus 2010 s jongerencentrum Inste gesloten. Er s n overleg met de Stuw gekozen voor een meer ambulante en wjkgerchte aanpak van het jongerenwerk, waarbj gebouw Center een

18 multfunctoneel karakter krjgt en mede denst gaat doen als rumte waar actvteten voor Ook jongeren met een zeer grote afstand tot de arbedsmarkt ontvangen begeledng van de jongeren worden georganseerd. Deze aanpak slut aan bj de werkwjze waarmee eerder n gemeente, zoals bjvoorbeeld n het project Wj gaan er voor! In dt project worden jongeren ut Dedemsvaart s gestart en de goed loopt. de moeljkste categore begeled naar een keuze voor werk en/of scholng. In Dedemsvaart bedt het jongerenwerk actvteten aan n o.a gebouw t Centrum. In het MFC n Dedemsvaart wordt een multfunctonele rumte gereserveerd voor jongerenwerk. Er waren end 2010 ongeveer 600 bjstandutkerngen. Dat s een groe van rum 7% ten opzchte Dt s nog n ontwkkelng. van end Omdat er n de loop van 2010 een bjstellng n negateve zn s geweest van de De JOP n de Norden s gerealseerd. Cafe3d.nl loopt goed. rjksbudgetten, zal er een aanzenljke overschrjdng ontstaan. Speelrumtebeled Om de gevolgen van de crss zoveel mogeljk te beperken hebben enkele werkgevers de Er s geen evaluate geweest van het speelrumtebeled n afwachtng van de bezungngen. handen neen geslagen om een arbedspool op te zetten, waarn personeel wordt ondergebracht De opleverng van de speelvoorzenng n het Kruserbrnkpark s utgesteld naar voorjaar waarvoor tjdeljk geen werk s. Deze arbedspool - de naam s nmddels veranderd n Transfercentrum - s van start gegaan en er s een projectleder aangesteld. In de loop van 2. We wllen de arbedspartcpate vergroten door het versterken van de koppelng van aanbod en 2011 zal dudeljk worden of het een succesvolle aanpak s. vraag naar arbed. In 2010 zjn we gestart met het jongerenloket. In het jongerenloket werken we samen met het UWV-werkbedrjf n een verregaande vorm van ntegrale denstverlenng. In het partcpatebudget zjn de geldstromen van de Wet Inburgerng, De Wet Educate en Beroepsonderwjs en het Werkdeel van de WWB (het budget dat voor re-ntegratetrajecten Met Larcom zjn afspraken gemaakt om met mensen van de wachtljst (25 deelnemers) een bedoeld s) samengevoegd. Over de wjze waarop de prestates gaan meetellen n de hoogte zogenaamd voortraject te starten, zodat ze actef bezg zjn en toe kunnen groeen naar werk, van de budgetten s nog geen dudeljkhed. Gezen de ontwkkelngen n de rchtng van één waarbj ook geprobeerd wordt om ze bj regulere werkgevers n te zetten. De samenwerkng regelng aan de onderkant van de arbedsmarkt, s het ook maar zeer de vraag of dt überhaupt met Larcom (ook voor mensen met een WWB-utkerng en zonder SW-ndcate; 25 deelnemers) nog verder utgewerkt gaat worden. heeft nmddels n een aantal gevallen geled tot utstroom of detacherng bj werkgevers. 18 In november s een bjeenkomst georganseerd met de ttel 500 banen of ballonnen. Er s zcht 3a In 2009 heeft u ngestemd om als gemeente deel te nemen aan een 2-tal landeljke mpulsregelngen: de mpuls Natonaal Acteplan Sport en Bewegen (NASB) en de mpuls Brede gekregen op de vervangngsvraag per branche n de komende ver jaren en 15 jongeren worden Scholen, sport en cultuur (nzet van combnatefunctes). geplaatst bj werkgevers. Het gaat her om jongeren zonder startkwalfcate of jongeren met een Door de nzet van deze twee mpulsregelngen wordt een goede ondersteunng gegeven aan de afgebroken opledng. We gebruken de systematek van een banencarrousel, zodat jongeren op Brede Schoolontwkkelng n de (neuwe) onderwjskansen/vve gebeden dverse werkplekken ervarng kunnen opdoen. End 2010 hebben ongeveer 90 jongeren een traject n het kader van de Wet Investeren n Jongeren (WIJ). We hebben alle jongeren n de leeftjd van 18 tot 27 jaar n beeld.

19 19 Combnatefunctonarssen sport en cultuur zjn heel 2010 ngezet n ver brede schoolgebeden. In deze gebeden zjn ze bnnenschools en butenschools aan de slag geweest met: Het geven van een kwaltetsmpuls aan het bewegngsonderwjs op dverse bassscholen. Het aandacht besteden aan sport, bewegen en gezondhed op de scholen. Dt mede met behulp van het project IK Lekker ft. Een brug te slaan tussen het onderwjs en de sport(verengngen) om zodoende te drempel voor knderen te verlagen om te gaan bewegen. Inmddels zjn er al met dverse sportverengngen en scholen gezamenljk projecten geweest. Een naschools sport en cultuuraanbod te creëren.s.m. verengngen. De verengngen te ondersteunen en te advseren om deze maatschappeljke functe te kunnen vervullen. Verschllende succesvolle beweegnterventes zjn n 2010 georganseerd en utgevoerd. Deze nterventes rchten zch met name op de kwetsbare groepen. De doelgroepen de heronder vallen zjn; jeugd en jongeren (n preventeve en curateve zn), ouderen, mensen n de bjstand, mensen met een chronsche aandoenng. Enkele voorbeelden van nterventes zjn: Kes je Sport / Ken je Kunst Heel veel leerlngen van de groepen 6,7 en 8 hebben kennsgemaakt met een sport en/of cultuurcursus. In 2011 gaat dt project trouwens onlne. Project Denken en Doen van Brdgebond Nederland (55+) 4 groepen van ongeveer 30 deelnemers zjn n oktober 2010 met dt project gestart. In 2011 krjgen deze deelnemers een aanbod van beweegactvteten aangeboden. Project IK Lekker ft!?.s.m. Zlveren Krus Achmea 22 bassscholen n de gemeente Hardenberg zjn IK Lekker ft scholen en besteden op hun school aandacht aan een lesprogramma over bewegen, voedng en gezonde keuzes. Verengngsondersteunng Met de sportservce Overjssel s een samenwerkngsovereenkomst gesloten. Op deze maner bestaat de mogeljkhed om verengngen waar nodg te ondersteunen en te advseren met behulp van professonele ondersteuners. 3b 3c 4a Om de verschllende nterventes (vanut de mpuls NASB) en de nzet van de combnatefunctonarssen sport onder één paraplu te laten vallen en zo eendudg met één boodschap naar buten te treden wordt met ngang van 2011 gestart met een gezonde en acteve leefstjlcampage BEWEEG MEE! Alle ntateven op het gebed van bewegen en gezondhed zullen onder deze paraplu gecommunceerd worden. De utvoerng van het plan van aanpak matgng mddelengebruk verloopt volgens plan. In de orënterende ronde van 1 maart 2011 hebben wj u geïnformeerd over de laatste stand van zaken en de concluses en aanbevelngen alcoholmatgngsbeled. Huseljk geweld moet op adequate wjze worden aangepakt. Hervoor zjn de volgende actes ngezet: Er s een presentate over de Meldcode kndermshandelng aan professonals en organsates gegeven. Er s een subsde verstrekt aan Kadera (SHG) om tranngen aan te beden aan CJG-medewerkers met als doel het bevorderen van deskundghed m.b.t. het sgnaleren en handelen bj huseljk geweld. Het voorlchtngsprogramma gaat ook n 2011 door. Er zjn 7 husverboden opgelegd n De ketencoordnate rond het tjdeljk husverbod n het kader van huseljk geweld wordt utgevoerd door de gemeente Hardenberg. De procescoordnate rond het tjdeljk husverbod s naar het CJG/Carnova gegaan. De gemeente Hardenberg heeft een ntenteverklarng Regonale Aanpak Kndermshandelng getekend. Een regonaal en lokaal gezamenljke aanpak van kndermshandelng (de RAAK aanpak) een beproefde methode voor het effectef voorkomen, bestrjden en beperken van de gevolgen van kndermshandelng. De ndvduele verstrekkngen n het kader van de Wmo (zoals wonngaanpassngen, hulp bj het hushouden, rolstoelen, scootmobelen en vervoersvoorzenngen) leveren een bjdrage aan het langer zelfstandg kunnen bljven wonen.

20 Er wordt nadrukkeljk aandacht besteed aan de nazorg van de geleverde voorzenngen. Enkele In 2009 s het project vertrouwenspersonen van start gegaan n de Norden en de Krm. maanden nadat de voorzenng s verstrekt wordt met betrokkene contact opgenomen en Op bass van de ervarngen s besloten het project vertrouwenspersonen (thans sleutelfguren geïnformeerd of de voorzenng voldoet. Tevens wordt gevraagd of de voorzenng een bjdrage genoemd) ut te breden voor de gehele gemeente. levert aan het zelfstandg worden of het meedoen aan het maatschappeljk verkeer. 4b Er s subsde verstrekt voor een voorlchtngsprogramma op bassscholen over mantelzorg. Alle Met wonngcorporates zjn afspraken gemaakt n het kader van het woonplan bassscholen hebben aan het project deelgenomen. End 2010 heeft een afslutende actvtet In 2010 s opdracht gegeven tot het doen utvoeren van een 0-metng met betrekkng tot plaatsgevonden. Hermee s het project succesvol afgerond. woonservcegebeden. Er heeft tot nu toe slechts een enkele aanmeldng plaatsgevonden voor het project In het neuwe gebouw van de Praam s rumte gereserveerd voor een Buurtkamer. De Stuw gaat Mantelzorger Tjd voor Jezelf. Inmddels zjn ook contacten gelegd met andere hulpverleners bnnenkort een pelng doen naar de behoefte. Bj voldoende belangstellng worden vrjwllgers om mantelzorgers voor dt project aan te melden. geworven. Er vndt nhoudeljke samenwerkng plaats tussen Wmo-Ingang en Carnova met betrekkng tot Voor crssstuates zjn opvangplaatsen beschkbaar. Her kunnen mensen n crss voor een mantelzorgondersteunng. Aanmeldngen voor mantelzorgondersteunng kunnen va korte perode worden opgevangen. Doel s deze mensen zo snel mogeljk weer zelfstandg te Wmo-Ingang worden gedaan. laten functoneren. De mantelzorgconsulent van Carnova houdt, nden de mantelzorger dt wenst, spreekuur bj Wmo-Ingang. In 2010 zjn alle personen waarvan bekend was dat zj geen begeledng meer kregen als gevolg van de pakketmaatregel AWBZ door de Stuw benaderd (195 personen). Gebleken s dat het Vanaf 1 januar 2010 wordt alleen Carnova gesubsdeerd voor het utvoeren van actvteten van over grote deel van deze personen alternateven heeft gevonden. mantelzorgondersteunng. Ten aanzen van 43 personen zjn nadere actes ondernomen. 20 De gemeente s verplcht om gendceerden een aanbod te doen, waarbj gekozen kan worden 4c Het Servcepunt Vrjwllgerswerk van De Stuw heeft actvteten aangeboden voor deskundghedsbevorderng, themabjeenkomsten en bemddelng bj vraag en aanbod van tussen een alfahulp of een verzorgende n denst van een zorgnstellng. In 2010 zjn herover vrjwllgerswerk. Verder s de Vlegende Brgade operatoneel en vast onderdeel geworden van nadere afspraken gemaakt met de zorgaanbeders. Clënten kunnen vanaf 1 januar 2010 naast het servcepunt. Verengngen kunnen hermee een beroep doen op bestuurljke ondersteunng, zorg n natura en het PGB kezen voor een zgn. PGB+, waarbj de clënt een overeenkomst slut nden ze n problemen komen. De hulp van de vlegende brgade s 1 keer ngeroepen. met een servcebureau PGB de de werkgeverszaken voor de clënt regelt. Met deze actvteten s een belangrjke bjdrage geleverd aan de contnuïtet van het vrjwllgerswerk. Het eenmalge vrjwllgerswerk s gestmuleerd door de projecten van De Stuw/St. Present.

21 In 2010 heeft de gemeente voor de verde keer meegedaan aan NL Doet en zch weer ngezet als vrjwllgers (voorheen Make a Dfference Day). Dt jaar hebben voor het eerst ook ambtenaren meegedaan aan dt project. De waarderng voor de vrjwllgers komt ook tot utdrukkng n: Maandeljks heeft de Wmo vrjwllger van de maand een bos bloemen gekregen en komt hervan een publcate n de Kjk op Hardenberg. Alle vrjwllgers de 12 ½, 25 of 40 jaar vrjwllgerswerk doen hebben een theatervoorstellng aangeboden gekregen n theater De Voorveghter. Ze konden kezen ut 3 voorstellngen. Kostenoverzcht programma Kwetsbare Groepen Programma Kwestbare groepen Begrotng voor Begrotng na wjzgng wjzgng Realsate begrotngsjaar 2010 Baten Lasten Saldo

22 100% velghed kan de gemeente net garanderen, de verantwoordeljkhed voor velghed lgt ook bj de samenlevng. In het spannngsveld tussen de behoefte aan velghed en de onmogeljkhed om velghed te garanderen, wl de gemeente nzetten op prevente, handhavng en stmulerng van de egen verantwoordeljkhed. Wat wllen we? 2.4 Velghed en openbare rumte Ambtes 1 De fyseke openbare rumte en de voorzenngen de zch daarn bevnden, zjn schoon, heel en velg. 2 Het toezcht n de openbare rumte komt n goede afstemmng tussen gemeente, polte en stadswachtorgansate tot stand. 3 De gemeente geeft prortet aan structuurgroen en legt de verantwoordeljkhed voor het groene aanzen van de drecte woonomgevng bj de bewoners. Daarom kunnen nwoners 5 % van de groenvoorzenngen n de woonwjken van de gemeente overnemen. 4 De verkeersvelghed verbetert, waarbj het aantal slachtoffers met lchameljk letsel op gemeenteljke wegen de komende vjf jaar daalt. 5 Betrokken organsates sgnaleren vroegtjdg overlaststuates n buurten en wjken, zodat we oplopende problemen kunnen voorkomen. Het gevoel van burgers ten aanzen van velghed n een wjk bljft op het hudge nveau. 6 Instellngen en nwoners ondervnden 5% mnder admnstrateve lastendruk van de gemeenteljke regelgevng en de regelgevng de de gemeente utvoert. Portefeullehouder(s) Jannes Janssen; Bert Meulman Bert Meulman Jannes Janssen Jannes Janssen Bert Meulman

23 23 7 Er vnden mnder overtredngen van regelgevng plaats door acteve Jannes Janssen communcate en gerchte controles. Het hudge kwaltetsnveau op het gebed van mleu bljft geljk. Bevolkng en planontwkkelaars kennen door prevente een grotere verantwoordeljkhed voor de fyseke velghed. Wat hebben we gedaan? 1. In samenwerkng met scholen en de ROVA s ook dt jaar de gemeentebrede zwerfvulnzamelngsacte gehouden en succesvol verlopen. Specfeke gebeden hebben extra aandacht gehad, zoals de centra en verschllende woonwjken. Rum 200 scholeren zjn aan de slag geweest. In 2009 s een onderzoek utgevoerd naar de effectvtet van de zwerfvulnzamelng n de gemeente. Her zjn dverse verbeterpunten ut naar voren gekomen. Verbeterpunten zoals het beter bedenen van de hotspots, andere prorterng en het breed utdragen van de landeljke acte Nederland schoon zjn toegepast. Intensever samenwerken tussen afdelng BOR en BM ledt tot een betere handhavng, kort gezegd wordt de pakkans groter. Evaluate moet nog plaats vnden. Plannng s dt medo Maart 2011 te doen. Ook de effectvtet van de hondenpoepbestrjdng s onder de loep genomen. Ut de evaluate bljkt dat de plek van de stroken n sommge gevallen nog aandacht behoeft. De meest urgente meldngen zjn geljk opgelost. Specfek de wjk Baalder moeten we n de breedte nog nader bekjken, her komen de meeste meldngen van onvrede vandaan. Over het algemeen s men toch tevreden tot redeljk tevreden over de aanpak van de gemeente Hardenberg n relate tot dt thema. Er s n 2009 en 2010 een aantal concrete actes ngezet, zoals het doorvragen bj melden van schades en vandalsme. Dt heeft er toe geled dat er meer schade verhaald s en dus meer beeld van de daders. Ook zjn zogenaamde hotspots meer n beeld, dt ledt er toe dat er meer toegepast toezcht kan plaats vnden. Het project opwaarderng woonomgevng s n 2010 voortvarend opgepakt en wordt door betrokken bewoners zeer gewaardeerd. Bnnen de afgesproken kaders s n nauw overleg met verschllende partcpanten, plaatseljk belangen organsates en bewoners een groot aantal straten aangepakt. De utvoerng s n volle gang. Een aantal straten zjn nmddels opgeleverd. In 2011 zal het project een vervolg krjgen en zal aan de raad een tussentjdse evaluate worden aangeboden. In 2010 s het overgrote deel van de bebordng n de gemeente n egen beheer geïnventarseerd. Voor een deel van de kernen zjn er analyses utgevoerd en de utvoerng loopt. In 2011 zal het proces een vervolg krjgen en worden afgerond. In 2010 zjn bj ca. 120 gemeenteljke openbare gebouwen voorzenngen getroffen om de toegankeljkhed voor mensen met een beperkng te verbeteren. Daarbj moet worden gedacht aan het aanpassen van deurkozjnen, het aanleggen van mndervalden parkeerplaatsen, het ophogen van bestratngen, rngledngen, wegbewjzerng e.d.. Het werk s voornameljk door plaatseljke bedrjven utgevoerd de n de maand december nog de laatste werkzaamheden,.v.m. de vorstperode, zullen afwerken. Het project s bnnen het beschkbare kredet afgerond. 2. Het toezcht n de openbare rumte s een mpuls gegeven door afstemmng en samenwerkng van de toezchthouders van de gemeente, polte, brandweer en TVH. De Toezchthouders Velghed van de gemeente Hardenberg werken nauw samen met de polte, waarbj n 49 gevallen overlast en vandalsme op grond van de APV bepalngen werd bestreden. We spelen n op nstrumenten als de wet bestuurljke boete of de bestuurljke strafbeschkkng om zo lchtere overtredngen n het publeke domen snel en doeltreffend aan te kunnen pakken.

24 Daarmee kan ook een antwoord gevonden worden op het toenemende aantal schadegevallen aan publeke egendommen, dat onder meer een relate heeft met het utgaansgeweld. De bestuurljke boete voor overlast en dergeljke s per 1 oktober 2010 ngevoerd en wordt n het publeke domen toegepast door de TVH-er. Het bedrag aan schade s ten opzchte van vorge jaren vermnderd door meer gercht toezcht, toepassng van de Kwaltetsmeter Velg utgaan, waarbj de horeca ook zelf haar verantwoordeljkhed neemt en door een strngent vergunnngenbeled bj evenementen. Het bedrag aan schade rond oud en neuw s eveneens aanzenljk gedaald ten opzchte van de bedragen van afgelopen jaren. De projecten n het VO zjn: VUVT, Verkeersmarkt en 50cc. Daarnaast besteden alle VO scholen structureel aandacht aan verkeerseducate (betreft VEVO (Verkeerseducate Voortgezet onderwjs)). Projecten voor de overge doelgroepen betreft: BROEM, scootmobeltranng, campagneborden en Duurzame verkeersvelghed wjk Baalderveld. Conform het acteplan hebben alle projecten plaatsgevonden. In 2010 s het verbeteren van de toegankeljkhed van de belangrjkste haltes utgevoerd door deze aan te passen aan de daarvoor geldende ontwerprchtljnen. De resterende haltes lften mee met lopende projecten o.a. met de centrumontwkkelng Hardenberg. Voor de realsate van laatst bedoelde haltes s utstel aangevraagd. 24 De speerpunten problematsch mddelengebruk en overlast als ook horeca en utgaansgeweld vormen onderdelen van het ntegraal velghedsbeled. De speerpunten zjn ook terug te vnden n de actvtetenmatrx 2011, zoals de door de gemeente, polte en het Openbaar Mnstere vorm en nhoud s gegeven en na vaststellng n de raad s besproken. 3. In 2008 s een plan opgesteld voor hernrchtng van het park Kruserbrnk. Het realseren van een skate- annex meersportenplen, een assortmentstun, het aanpakken van de onderhoudsachterstanden en een substantële utbredng van de mogeljkheden tot waterbergng staan daarbj centraal. In 2009 s de utvoerng gestart met het baggeren van de vjver. De skatebaan n het park Kruserbrnk s n gebruk genomen en met de reconstructe van de rest van het park s n oktober 2010 begonnen. Het resultaat zal worden voltood en opgeleverd n de loop van Ook voor 2010 s een specfek acteplan verkeersvelghed opgesteld. In het acteplan lgt een zwaar accent op projecten voor de doelgroepen 4 t/m 12 jaar (PO) en 12 t/m 16 jaar (VO). Voor het PO betreft het de volgende projecten: Streetwse, Dode Hoek, Verkeersexamen en fetscontroles. Daarnaast s aan 4 PO-scholen een bjdrage verstrekt voor de methodsche verkeerseducate. De spoorbrug De Haandrk s door Proral vervangen door een neuwe stalen brug met vrje overspannng. Het stroomprofel van de Vecht s daarbj aangepast. Tevens s de onbevelgde overweg (bj fam. Brl) door Proral voorzen van een AHOB- bevelgng. In het kader van de mogeljke aanleg van een fetsverbndng over de Vechtdjk tussen Hardenberg en Gramsbergen, met aanslutng over de Vecht bj de Zweseborg, heeft n 2010 een flora- en fauna onderzoek plaatsgevonden. Naar aanledng hervan worden n overleg met het waterschap en de groene groepen mogeljkheden onderzocht voor enkele aanpassngen van het trace. Het plan s vertraagd.v.m. de ontwkkelngen rond de opwaarderng van de N34 en vanwege de grondverwervngsproblematek. In 2007 s aan de hand van een gemeentebrede nventarsate van objectef en subjectef verkeersonvelge verkeersstuates een prortetenljst opgesteld. Doel was door het oplossen van een aantal knelpunten een bjdrage te leveren aan het vermnderen van het aantal verkeer-slachtoffers. Een groot aantal van de op deze ljst voorkomende knelpunten s nmddels aangepakt, n utvoerng of n de fase van planvoorberedng.

25 25 Aan de hand van de nog openstaande projecten van de prortetenljst 2007, recente ongevalsgegevens, analyse polte en subjecteve knelpunten wordt een neuwe knelpuntenljst opgesteld, met een prortetstellng. Deze Nota Verkeersvelgheds-knelpunten 2011 s n concept gereed en kan voorjaar 2011 door de Raad worden behandeld. In 2010 s n het kader van het Centrumplan Dedemsvaart gestart met de hernrchtng van de Julanastraat volgens het Shared Space prncpe. End aprl 2011 zal deze hernrchtng gereed zjn. Op grond van het onderzoek ut 2009 s besloten de Wsselng weer n te rchten als tweerchtngenweg, maar dan wel op bass van een shared space nrchtng. Er s nmddels een ontwerp gereed, welke ook met de bewoners s gecommunceerd. In september 2011 zal begonnen worden met de hernrchtng van de Wsselng, welke we n december 2011 gereed hopen te hebben. De delen Wtte de Wthstraat, de neuwe verbndngsweg Njenstede en de rotonde aan de Parkweg zjn n 2010 gerealseerd conform plannng, bnnen het budget en met zo mn mogeljk overlast. Voor en tjdens de utvoerng s utvoerg overleg geweest met bewoners, overge drecte betrokkenen en de handelsverengng. Deze partjen hebben bj herhalng aangegeven tevreden te zjn over de wjze van utvoerng en het resultaat. Het resterende deel van de centrumroute, bestaande ut de delen Verlengde Europaweg en Bruchterweg, zal worden gerealseerd n 2012, na gereedkomng van het neuwe gemeentehus en de sloop van het hudge gemeentehus. 5. De aanpak van het Netwerk buurtoverlast werkt goed n praktjk en n de ljn wordt doorgegaan. Het Netwerk Buurtoverlast, dat eens n de zes weken bjeen kwam, besprak per vergaderng zo n 30 gevallen van buurtoverlast. Daarbj was sprake van een goede afstemmng tussen de gemeente, polte, wonngcorporates en welzjnspartners, waardoor buurtconflcten werden vermnderd of opgelost en de leefbaarhed n buurten en wjken s bevorderd. Naast de casuïsteke aanpak zjn ook de nodge sgnalen afgegeven voor een beledsmatge vertalng van zorg en welzjn. Er zjn twee coördnatoren aangesteld om de nazorg van volwassenen en jeugdge ex-gedetneerden vorm en nhoud te geven aan aspecten als wonen, werken en nkomen met als utendeljke doelstellng het vermnderen van recdve. 6. De Wet algemene bepalng omgevngsrecht (Wabo) s utendeljk op 1 oktober 2010 n werkng getreden. Dt s een belangrjke stap om de regeldruk voor bedrjven en burgers te vermnderen. De voorgenomen actes zjn alle utgevoerd. Daarnaast hebben wj een Wabo-krant utgegeven de hus-aan-hus verspred s en hebben wj actef voorlchtng gegeven mddels twee bjeenkomsten (n Dedemsvaart en n Hardenberg). Ook zjn college en raad n een bjeenkomst geïnformeerd over de Wabo. De Wabo vloet voort ut het programma de Andere Overhed. Belangrjke maatregelen om de admnstrateve lasten te vermnderen zjn: unforme procedure en termjnen; één loket voor nformate; nzet van ICT; standaardserng van de ndenngsveresten. Door het kabnet Balkenende II s becjferd dat er ongeveer vergunnngen onder de rekwjdte van de Wabo vallen. Onderzoek heeft utgewezen dat de omgevngsvergunnng kan leden tot vergunnngaanvragen mnder per jaar voor burgers en bedrjven en een reducte van admnstrateve lasten van 35 mljoen euro. Daarbj s wel de verwachtng utgesproken dat voor gemeenten de personele nzet per saldo geljk bljft. De medewerkers van de afdelng Bouwen en Mleu merken op dt moment dat heel veel aanvragers de stukken dgtaal aanleveren. Dat scheelt aanvragers enorm n admnstrateve lasten. Voor onze organsate levert dat momenteel veel extra werk op. Hoewel net te meten s (of kan worden gemeten) of de doelstellng van 5% s gehaald (of ver

26 wordt overschreden), kan gesteld worden dat de lasten bj burger en bedrjfsleven behoorljk zjn afgenomen. 7. Er s gercht gecontroleerd op zowel bouwactvteten als op mleu. Door de controles vroegtjdg te doen, worden overtredngen eerder geconstateerd en kan dus sneller en beter worden opgetreden. In het kader van de Wabo s qua communcate ook aandacht besteed aan vergunnngvrj bouwen. Crca 130 mleucontroles zjn utbesteed aan een extern bureau. Kostenoverzcht programma Velghed en openbare rumte Programma Velghed en openbare rumte Begrotng voor Begrotng na wjzgng wjzgng Realsate begrotngsjaar 2010 Baten Lasten Saldo

27 Het opledngsnveau van de bevolkng s relatef laag. Met de teruggang n de landbouw staat de vtaltet van het platteland onder druk. Het s daarom nodg dat neuwe economsche dragers gezocht worden. De lokale en regonale bedrjvghed s de belangrjkste motor van de Hardenbergse econome, bedrjvghed zoals de bouw, de zorg en het toersme. Mnder regelgevng s belangrjk om ondernemers de rumte te geven. Wat wllen we? 2.5 Econome Ambtes 1 De gemeente Hardenberg scoort n de belevng van ondernemers hoger n het ondernemersklmaat. Ondernemers waarderen de denstverlenng van de gemeente hoger, zoals va de relatemanagers. De samenwerkng tussen gemeente en ondernemers s verbeterd. 2 De gemeente heeft voldoende voorraad bedrjventerrenen om de vraag op te vangen. De duurzaamhed en het partculer beheer van bedrjventerrenen nemen toe. 3 De berekbaarhed van de kernen Hardenberg en Dedemsvaart s vergroot. Bnnen 30 mnuten kun je met de auto vanaf de stad Hardenberg op de omlggende snelwegen/ A-wegen komen. De tren Twente-Drenthe rjdt twee x per uur met een goede aanslutng. De dgtale berekbaarhed s verbeterd met breedbandverbndngen. Portefeullehouder(s) Douwe Prnsse; Bert Meulman; Jannes Janssen Douwe Prnsse; Bert Meulman; Jannes Janssen Bert Meulman; Jannes Janssen

28 28 4 De stad Hardenberg s een levendge ontmoetngsplek om Bert Meulman; Douwe ut te gaan, te werken, te wnkelen, te recreëren en te wonen. Prnsse 5 Behoud en utbredng van de werkgelegenhed komt voornameljk va bestaande bedrjvghed tot stand. Janssen Bert Meulman; Jannes Het percentage starters neemt toe. 6 De voorwaarden voor vestgng van neuwe of utbredng Bert Meulman van bestaande bedrjven n de zorgsector zjn beter. De werkgelegenhed neemt n de zorgsector sterker toe dan n andere sectoren. 7 De gemeente Hardenberg hoort tot de top van toerstsche René de Vent gemeenten n Overjssel. Het aanbod aan overnachtngsmogeljkheden, voorzenngen, arrangementen en evenementen s toegenomen en verbeterd, met name gercht op sezoensverbredng en de bovenkant van de markt. Wat hebben we gedaan? 1. In 2010 zjn enkele tentallen bedrjfsbezoeken afgelegd door de accountmanager en bedrjfscontactfunctonars. We hebben deelgenomen aan 3 beurzen: Busnessvakdagen Hardenberg, ondernemersbeurs Balkbrug en de natonale startersdag. Verder heeft de afdelng RE een cursus georganseerd over accountmanagement voor ondernemers. Meerdere medewerkers van de afdelng RE hebben her aan deelgenomen. Ook n 2010 s geïnvesteerd n bedrjventerrenen: Het bestemmngsplan Bruchterweg Neuwe Haven s n voorberedng. De voorberedngen voor het utdepen van de haven zjn gestart. In 2010 s 1 black spot tot een oplossng gekomen: de voormalge locate van Precsemetaal aan de Rollepaal. Voor de aanpak van de overge black spots hebben de partculere egenaren wat meer tjd nodg door de crss en ook doordat bekende bodemverontrengng tegeljk moet worden opgelost. In 2010 s Katngerveld zodang n de procedure verder gekomen, dat het plan n werkng s getreden, maar nog net de status heeft gekregen van een onherroepeljk plan, doordat er bezwaar s aangetekend. In de loop van 2011 wordt de verkoop opgestart. De gronden voor Heemser Poort (Haardjk III) zjn grotendeels verworven. Er zjn nog gesprekken met een aantal partjen. Er zjn onderzoeken op het gebed van energe utgevoerd en de resultaten zullen bekend worden n het 1e kwartaal van Het plan Kop Broeklanden s bouwrjp gemaakt. Het beroep dat s ngedend tegen het bestemmngsplan Kop van Broeklanden s door de Raad van State ongegrond verklaard en daarmee onherroepeljk. De eerste kavels zjn nmddels utgegeven. Tegen het bestemmngsplan Broeklanden Zud zjn twee beroepschrften ngedend. Er zjn door de gemeente ten aanzen van deze beroepen verweerschrften ngedend bj de Raad van State. De beroepszaken zullen waarschjnljk n het 1e kwartaal van 2011 behandeld worden. Afhankeljk van de utspraak en de vraag zal er wel of net gestart worden met de bouwrjpwerkzaamheden n In 2010 heeft een prncpeafwegng plaats gevonden over de wjze waarop de utbredng van bedrjventerren Dedemsvaart Oost gestalte gaat krjgen. 2. De bedrjventerrenenvse 2010 s door de Raad vastgesteld. Inmddels heeft ook GS ngestemd met het plan. Een van de actes ut de vse s de afstemmng met andere gemeenten en provnces over het prjsbeled bedrjventerrenen. 3. Berekbaarhed s van vtaal belang voor de bedrjvghed. In 2010 zjn de mogeljke oplossngsvaranten N34 Wtte Paal-Drentse grens geïnventarseerd n samenwerkng met de omgevng. Vervolgens s een MER-procedure opgestart om de mogeljke mleueffecten van de verschllende varanten te toetsen.

29 29 In de tussentjd s van de verschllende varanten een ndcateve kostenramng gemaakt. Aan de hand van de utkomsten van de MER-procedure, welke n het 1e kwartaal van 2011 gereed zal zjn, zal een defntef voorstel worden opgesteld, welke aan GS, de raad van Hardenberg, College en B&W en PS zal worden voorgelegd. Gezen de provncale statenverkezngen, zal dt medo 2011 plaatsvnden. Afhankeljk van de beslutvormng kan end 2011 gestart worden met het opstellen van een BeslutMER en een bestemmngsplanwjzgng. Voor het gedeelte JC Kellerlaan-Drentse grens hoeft geen MER-procedure te worden doorlopen. Na beslutvormng gepland medo 2011 kan gestart worden met de voorberedng van de utvoerng. De verlengde N36 ( omledng Ommen ) s n jun 2010 opengesteld voor het verkeer. End september 2010 s begonnen met de hernrchtng van de bestaande N34 tussen Wtte Paal en Veldsteeg (Junner Koeland). Deze werkzaamheden zjn medo 2011 gereed. De gemeente Ommen voert daarna nog de hernrchtng ut van het gedeelte tussen de Veldsteeg en de Slagenweg. Voor de N340-Zwolle-Ommen s een Beslut MER-procedure utgevoerd. Provncale Staten (PS) hebben op woensdag 10 november 2010 ngestemd met de Planstude BeslutMER. De nspraak- en advesronde over het voorkeursalternatef voor de N340/N48 van Gedeputeerde Staten kan nu begn 2011 van start gaan. Planstude BeslutMER en het voorontwerp provncaal npassngsplan (PIP) worden dan ter nzage gelegd. Alhoewel het PIP geen drecte betrekkng heeft op het grondgebed van de gemeente Hardenberg, bljft de gemeente n 2011 wel betrokken bj de verdere voortgang en beslutvormng van het project door deelname n de projectgroep en focusgroepbjeenkomsten. De provnce heeft n 2010 het trenvervoer op de ljnen Zwolle-Emmen en Almelo-Marënberg (samen de Vechtdalljnen) aanbesteed. Arrva heeft deze aanbestedng gewonnen. Vanaf december 2012 gaat Arrva met neuwe trenen op deze ljnen rjden met een verbeterde denstregelng. Hardenberg heeft actef nput geleverd aan het Programma van Esen voor de Vechtdalljnen. Tevens heeft Hardenberg bj de provnce gelobbyd om als ambte op te nemen dat de ljn Almelo-Marënberg straks gaat doorrjden tot Hardenberg. Deze ambte s n het PvE opgenomen. Arrva heeft nmddels al dverse varanten voor een neuwe denstregelng opgesteld, waar ook rekenng met deze doortrekkng wordt gehouden. De beheerders (Overjssel, Twente en Drenthe) moeten her met Arrva nog een defnteve prestateafspraak maken. Een defnteve denstregelng voor Arrva zal bekend zjn medo 2011, als de plannng van werkzaamheden van Proral bekend zal worden. 4. In 2010 s fasegewjs gewerkt aan de realsate van de derde fase van de Centrumroute, van Super de Boer tot en met de rotonde Parkweg. Hern zt ook de omledng Njenstede. Met de realsate van dt deel van de Centrumroute wordt de hoofdverkeersstroom vanut Baalder rchtng het centrum gewjzgd. De aanleg van de Centrumroute verloopt volgens plannng: de derde fase s afgerond, en ook de omledng Njenstede s gerealseerd. De aanleg van de wandelpromenade Vecht kon, vanwege de korte perode waarn aan het djklchaam gewerkt mag worden, net n 2010 worden gerealseerd. Bnnenkort zal met de utvoerng worden begonnen. De gebouwen De Overlaat en De Meander zjn opgeleverd, de overge blokken aan de Burgemeester Bramerstraat zjn bjna afgerond, en zullen bnnenkort worden opgeleverd. De start van de bouw van de wonngen op de voormalge lgwede s engszns vertraagd vanwege de economsche stuate. Inmddels s met de bouw begonnen. Er s, overeenkomstg de plannng, een masterplan opgesteld voor de statonsomgevng. Door de provnce s een fnancële bjdrage toegezegd. Momenteel wordt met Proral gesproken over de gewenste ontwkkelngen en de fnancerng.

30 In het kader van de velghed en verbeterng van de levendghed s het voetgangersgebed n het centrum afgesloten door mddel van verznkbare palen pollers. Tjdens de voorberedng en utvoerng s ntensef met alle betrokkenen gecommunceerd, hetgeen n een vrj gerusloze nvoerng heeft geresulteerd. 5. De afgelopen jaren heeft het Ondernemersstartpunt bewezen een belangrjke toegevoegde waarde te hebben n de advserng en begeledng van startende ondernemers n de gemeente. Na een perode van dre jaar kan echter ook geconcludeerd worden dat een ondernemersstartpunt net volledg commerceel kan draaen. Met de Stchtng Werk & Educate, de Koepel en het ondernemersstartpunt zjn daarom afspraken gemaakt over de contnuerng van het ondernemersstartpunt de aankomende dre jaren. De gemeenteljke bjdrage komt ut bestaande budgetten van EZ en WWE. Kostenoverzcht programma Econome Programma Econome Begrotng voor Begrotng na Realsate begrotngsjaar wjzgng wjzgng 2010 Baten Lasten Saldo Het ontwerp bestemmngsplan voor het gezondhedspark s end 2010 n procedure gebracht. Met het zekenhus vnden gesprekken plaats over een grondrul. 7. In 2010 zjn de basstaken t.a.v. het faclteren van bestaande ondernemers utgevoerd. Kwaltetsverbeterng bljft voorop staan n (rumteljke) plannen. Daarnaast s gedurende 2010 de bestemmngsplanprocedure gevoerd, met nog een doorloop naar 2011, voor het plan Park Kruserbrnk, waarn de camperplaatsen zjn opgenomen. De toerstsche webste, als subste van Gun jezelf de Rumte s gelanceerd. Op deze ste staat alle recreateve nformate van de gemeente Hardenberg. Eveneens s de bezoekersgds utgebracht. 30 Het Vechtpark heeft n 2010 meer vorm gekregen. Samen met omwonenden zjn her meerdere nloopavonden voor georganseerd. De eerste utvoerng van het eerste deelproject zal n 2011 gaan plaatsvnden. De cultuurhstorsche borden zjn net gerealseerd, her was geen budget voor. Gedurende 2010 zjn weng gesprekken gevoerd met SBB en partculere ntatefnemers over het opplussen van de Oldemejer. Dt dent n 2011 een vervolg te krjgen.

31 De functe van het butengebed verandert. Deze veranderng heeft te maken met de teruglopende rol van de landbouw, maar ook met andere behoeftes van mensen. Inwoners, bezoekers en toersten zjn graag n de groene rumte. De landbouw zal een belangrjke functe bljven behouden n het butengebed, maar zal net meer de enge en prmare functe zjn. De gemeente wl de kwaltet van de openbare groene rumte behouden en verbeteren. Wat wllen we? 2.6 Groene rumte Ambtes Portefeullehouder(s) 1. In onze natuurgebeden (voorbeelden zjn het Reestdal, Jannes Janssen het Colenbrandersbos en het Vechtdal) bljft de bodverstet behouden en wordt zo mogeljk verbeterd. 2 Meer wandelaars en fetsers doorkrusen de groene rumte. René de Vent 3 Op de Vecht varen meer bootjes. René de Vent; Jannes Janssen 4 We wjzen ver gebeden aan als landbouwontwkkelngsgebed, nameljk Westerhuzngerveld, het gebed tussen N377 ljke ordenng); Jannes Douwe Prnsse (rumte- en N34, SlagharenOost/De Krm, Bergenthem-zud. Deze Janssen (agrarsche gebeden zjn het meest geschkt voor landbouw. zaken) In de vsenota butengebed benoemen we de gewenste kwalteten n gebeden en vertalen dt naar het bestemmngsplan butengebed. Bj rumteljke afwegngen en ontwkkelngen houden we rekenng met het behoud van de stlte, het donker en de rumte.

32 5 Het aantal functes (zoals bedrjven en wonngen) n vrjkomende agrarsche gebouwen neemt toe. 6. Kwalteten versterken we va samenwerkng en het compensatebegnsel. 7 Va een montor bodverstet behouden we de maatschappeljke aandacht voor bodverstet. Douwe Prnsse Jannes Janssen Jannes Janssen Het budget voor de randvoorzenngen t.b.v. het wandelnetwerk heeft n 2010 een andere bestemmng gekregen, nameljk het zomertheater. Her s dus geen nvullng aan gegeven. Het starten met de realsate van ontbrekende schakels bnnen de bestaande ruterpaden en routes om tot een dekkend netwerk te komen s nog net van start gegaan. Wel zjn er orënterende gesprekken geweest met Twente en Dutsland. Wordt n 2011 een vervolg aan gegeven. 32 Wat hebben we gedaan? 1. Het was de bedoelng om de natuurgebeden n Nederland, de gezamenljk de Ecologsche hoofdstructuur vormen, met elkaar te verbnden tot robuuste verbndngszones. Als gevolg van rjksbezungngen s dt rjksbeled op losse schroeven gezet. De robuuste verbndngszone n de omgevng van Bruchterveld-Ebbenbroek zal zeer waarschjnljk geen doorgang vnden. In het gebed s wel behoefte aan een kavelrul. De nzet van provnce Overjssel en de gemeente s nu er op gercht dat de aanwjzng als mogeljke robuuste verbndngszone ut de landeljke stukken wordt verwjderd. Door hernrchtng van de Oude Radewjkerbeek wordt ca. 6 ha. natuur ontwkkeld. Het bestemmngsplan s gereed. Waterschap Velt en Vecht zal als trekker bnnenkort de aanbestedng doen. 2. Een belangrjke voorwaarde om meer wandelaars en fetsers de groene rumte te laten doorkrusen, s een compleet wandel-, fets en ruternetwerk n onze gemeente. Het wandelnetwerk s n september 2010 offceel geopend. Om dt gedurende het hele jaar te promoten, heeft 2010 het hele jaar n het teken van wandelen gestaan, het zgn. wandeljaar. Maandeljks werd er, met partjen verspred over de hele gemeente Hardenberg, een wandelng utgezet, welke va weekblad De Toren maandeljks bekend werd gemaakt. Daarnaast zjn er dverse promotonele actes geweest s plaatseljke, regonale en landeljke meda t.a.v. het wandelnetwerk. Het fetspad langs de Vecht tussen Hardenberg en Gramsbergen s n de voorberedende fase. Samen met andere partjen wordt gekeken hoe verschllende projecten (o.a. opwaarderng N34) elkaar kunnen versterken s gebrukt om de voorberedngen voor de utvoerng van de dverse deelprojecten te treffen t.a.v. het Vechtpark. In 2011 gaat de utvoerng van start. De utvoerng van de toerstsche bewegwjzerng s n 2010 een lopend proces geweest. 3. De gemeente stelt haar utvoerngsprortet voor het Vechtpark. In 2010 zjn de voorberedngen gestart voor de realsate van de slus bj De Koppel. Ook hebben er samen met belanghebbenden ontwerpsesses plaatsgevonden voor het deelgebed mondng Molengoot van het Vechtpark. Deze komt n het voorjaar n de gemeenteraad met een bjbehorende kredetaanvraag. Deze projecten zjn onderdeel van de Regonale Voorkeursvarant. Dt s een projectenset voor een neuwe loop van de rver en nrchtng van het wnterbed en aangrenzende gebeden voor de perode In 2010 s het ntatef genomen door een aantal partjen om draagvlak te creëren om de Vecht grensoverschrjdend bevaarbaar te krjgen. Hervoor moet de slus bj de Haandrk n de Vecht weer bedenbaar worden. Het waterschap Velt en Vecht heeft hertoe besloten. Parallel heraan s door o.a. de gemeente Hardenberg het ntatef genomen om tot plannen te komen om de Vecht grensoverschrjdend beleefbaar te maken. Deze plannen zjn n voorberedng. De haven

33 33 n Hardenberg s onderdeel van deze plannen. 4. In de Vsenota Butengebed zjn 4 gebeden aangewezen, waar de landbouwontwkkelng voorop staat. Van 11 november t/m 22 december 2010 s nspraak verleend op het bestemmngsplan Reestdal & Bergenthem-Zud. In het plandeel Bergenthem-Zud zjn rume agrarsche bouwvlakken toegekend, tot maxmaal 3 ha. groot. Daarmee wordt maxmaal rumte geboden voor de noodzakeljke schaalvergrotng n de landbouw. Om rumteljke kwaltet te waarborgen wordt bj een toename van het verhard oppervlak met meer dan m2 een erfnrchtngsplan of npassngsplan gevraagd. 5. Op verschllende maneren wordt meegewerkt aan ntateven de betrekkng hebben op neuwe functes n vrjkomende agrarsche gebouwen. In het voorontwerp-bestemmngsplan Reestdal en Bergenthem-Zud worden rume mogeljkheden geboden voor verbrede landbouw (bedrjvghed naast het boerenbedrjf) en voor bedrjvghed aan hus, n bestaande gebouwen. In 2010 s aan een tental ntateven medewerkng verleend. 6. In 2009 s gestart met een verkennng naar de wenseljkhed voor een ntegrale gebedsontwkkelng n het Reestdal met als doel het realseren van de ecologsche hoofdstructuur, maatregelen op het gebed van waterbeheer, versterken landbouw-structuur, toerstsche nfrastructuur, landschap en cultuurhstore. Het afgelopen jaar bleek dat onder de egenaren n het Hardenbergse deel van het Reestgebed onvoldoende draagvlak s voor het opzetten van een ntegrale gebedsontwkkelng n de vorm van een wetteljke kavelrul. De ntegrale gebedsontwkkelng zal nu utslutend n de gemeente Staphorst worden utgevoerd. Echter als gevolg van de Rjksbezungngen en ombugngen op het terren van natuurontwkkelng en het Investerngsbudget Landeljk Gebed, loopt dt project ernstge vertragng op. Het project kavelrul Gramsbergen s n 2010 afgerond. Inmddels s een project voor een vrjwllge kavelrul n Ane en Collendoorn n voorberedng en vnden verkennende gesprekken plaats voor een kavelrul n het gebed Rheeze-Dffelen. De robuuste verbndngszone n de omgevng van Bruchterveld-Ebbenbroek zal zeer waarschjnljk geen doorgang vnden. In het gebed s wel behoefte aan een kavelrul. Nadat defntef dudeljk s gekregen dat het planologsch regme voor de RVZ van de baan s kan er onderzoek gedaan worden naar de mogeljkheden tot kavelrul. In 2008 s begonnen met de realsate van Groene Densten n het Vechtgebed. De projecten n het Vechtgebed en het gebed Bergenthem, Sbculo, Bruchterveld zjn n utvoerng. Als gevolg van de Investerngsmpuls Groene Densten van de provnce s fnancële rumte ontstaan voor utbredng van deze projecten. Voor het Reestgebed s een projectplan opgesteld en s de utvoerng gestart. Voor het gebed De Groote Scheere s gestart met het opstellen van een herstel- en beheerplan, dat medo 2011 moet leden tot een utvoerngsovereenkomst met de egenaar (ASR Vastgoed). In 2009 s begonnen met dt project dat s gercht op aanleg van erfbeplantngen va bemddelng door de Stchtng Vtaal Platteland, waarbj de gemeente een bjdrage verstrekt van 50% n de aanschaf van plantmateraal. Doel van de regelng s het stmuleren van erfbeplantngen waarbj gebruk wordt gemaakt van streekegen beplantng. Dt project s ook n 2010 utgevoerd. Van de regelng s 34 keer gebruk gemaakt. In 2008 en 2009 s het Leaderproject Erven n het Reestdal utgevoerd. Dt project komt voort ut het gebedsplan Samen over de Reest en was gercht op het herstellen van cultuurhstorsch waardevolle gebouwen en erven n het Reestdal (gemeenten De Wolden, Staphorst en Hardenberg). Bnnen de gemeente Hardenberg zjn 6 gebouwen en 28 erven opgeknapt. In 2010 s een projectplan voor een vervolg n 2010 t/m 2012 opgesteld en de utvoerng ervan ter hand genomen.

34 Reeds een groot aantal jaren voert Larcom - n het kader van het project landschapsonderhoud - elke wnter achterstallg onderhoud ut aan partculere landschapselementen. In 2010 zjn op 10 locates herstelwerkzaamheden utgevoerd, waaraan 766 uur s gewerkt. In 2008 s begonnen met een neuwe LEADER-perode de loopt tot en met In 2010 zjn de volgende projecten afgerond: Erven n het Reestdal, Gashouder Dedemsvaart, Qualtytme stal n Ane en Treffen n het Trefpunt (MFC Balkbrug). Subsdebeschkkngen zjn afgegeven voor de projecten: Idyllsch Reestdal, Groesprong Vechtdalproducten, Zorg- en Leercentrum Confnance n Hardenberg en Hbertad, daar krjg je energe van n Hardenberg. Deze projecten worden momenteel utgevoerd evenals het eerder beschkte project Acteplan Vechtdal. Een aantal projecten zjn n voorberedng. Omdat de Europese Leader mddelen utgeput zjn s het onwaarschjnljk dat deze projecten nog n aanmerkng komen voor een Leader bjdrage. Het gaat om de volgende projecten: De Krm n bewegng, Internatonale samenwerkng, MFC Gramsbergen, MFC Dedemsvaart, De Reestkerk cultuurhstorsch n Oud Avereest, het Stadsmuseum n Hardenberg en Sloepen en slapen op de Vecht. 7. Het KISAL-project (Kenns- en Informatesysteem Achterhoek en Lemers) s nmddels afgerond. Hermee s een nformatesysteem ontwkkeld waarn flora- en faunagegevens op unforme en gedetalleerde wjze worden opgeslagen en weergegeven kunnen worden. Vrjwllgers van De Koppel hebben het nformatesysteem up to date gehouden. Bj de twee plot gebeden voor het bestemmngsplan Butengebed s rekenng gehouden met de natuurwaardenkaart. Duurzaamhedslenngen: aangevraagde lenngen - 10 aanvragen afgewezen - 9 aanvragen ngetrokken - Toegekend bedrag 1,3 mljoen Energemaatwerkadvezen: aanvragen - 2 van de 3 advezen resulteert n maatregelen Kostenoverzcht programma Groene Rumte Programma De groene rumte Begrotng voor Begrotng na Realsate begrotngsjaar wjzgng wjzgng 2010 Baten Lasten Saldo De mleuwnst moet met name gezocht worden n ons Energe- en Klmaatbeled, dus duurzaamhed. Inmddels s de subsde door VROM toegekend en s een convenant met de provnce Overjssel gesloten. Er wordt druk utvoerng gegeven aan de stmulerngsmaatregel Bewust Duurzaam Thus. Al vele maatwerkadvezen zjn ontvangen. Verder zjn nmddels de eerste verzoeken om een duurzaamhedslenng toegekend. In september 2009 s gestart met een eerste wjkgerchte aanpak. Stand van zaken t/m december 2010:

35 In de vorge programmaljnen staat steeds welke rol de gemeente heeft om doelstellngen te bereken. Wat overal terugkomt s dat de gemeente een beperkte rol heeft. De markt, nwoners en nstellngen zjn de belangrjkste partjen n de maatschappeljke ontwkkelngen. Wat wllen we? Ambtes Portefeullehouder(s) 2.7 Externe orëntate 1 De gemeente Hardenberg stjgt fors op de ljst van beste dgtale denstverlenende gemeenten van Nederland. Klantgerchthed en mensgerchthed zjn herbj de belangrjke waarden. 2 Inwoners en ondernemers zjn trots op gemeente en stad Hardenberg en zjn daarmee de beste ambassadeurs. Dat wat de gemeente Hardenberg te beden heeft en wat er gebeurt heeft bnnen 5-7 jaar een grotere bekendhed onder (potentële) bezoekers, bewoners, bedrjven en strategsche partners. De naam Hardenberg heeft een spontane bekendhed en roept posteve assocates op, waardoor mensen n concreet gedrag vaker voor de gemeente Hardenberg kezen. 3 Partcpatetrajecten op gebed van beledsvoorberedng, -bepalng, -utvoerng en -evaluate leden tot een betere nhoud, een groter draagvlak en tot een groter vertrouwen. Inwoners, maatschappeljke organsates en bedrjven zjn tevreden over hoe ze betrokken worden bj trajecten. De gemeente laat beter zen wat ze voor nwoners, bedrjven en andere doelgroepen doet. Douwe Prnsse Bert Meulman Bert Meulman

36 Wat hebben we gedaan? 1. Op 1 januar 2010 s de plot Publeksdenst (KCC) gestart. De voormalge afdelng burgerzaken, de clusters bouwen en wonen, belastngen en de Wmo-INgang zjn daarbj samengevoegd onder één dak. Het doel: één centrale ngang voor de klant. al snel een proces/procedure-stap. Ook n de regonale afstemmng ljkt weng voortgang te ztten. Het project met de Kamer van Koophandel dregt te stokken als gevolg van een lage deelname door de aangesloten gemeenten aan projecten. Gekeken wordt of deze samenwerkng tussen overheden en bedrjfsleven neuw elan gegeven kan worden. 36 Naast de samenvoegng van de verschllende clusters s er ook een neuw telefoonnummer gelanceerd ( ). Om het neuwe nummer bj de nwoners bekend te maken hebben er dverse promoteactes plaatsgevonden. Ook n 2011 zullen er actes plaatsvnden om het gebruk van het nummer verder te bevorderen. Kanaalsturng en klantstroomsturng waren neuwe ontwkkelngen bnnen de publeksdenst. Tjdens het gehele jaar hebben er dverse marketngactes plaatsgevonden om onze klanten te sturen. De meest succesvolle acte was de acte met EHBO-boxen. Elke klant de va nternet een afspraak maakte voor een paspoort of denttetskaart ontvng een EHBO-box cadeau. De acte was een succes: het nternetkanaal werd gepromoot en de wachttjd lep terug. Naast de vele actes heeft de Publeksdenst ook op maatschappeljk vlak een succes geboekt. In augustus konden, dankzj aanpassngen aan het systeem, 2 vsueel beperkte medewerkers aan de slag bj de telefone. Ook wordt, n samenwerkng met stchtng Bartmeus, gewerkt aan een specale opledng voor deze medewerkers. Gemeente Hardenberg s hern de ntatefnemer. De ontwkkelng van de webste en het DMS lopen door. Intern zjn nmddels alle afdelngen met het DMS bezg en wordt gewerkt aan een koppelng met het Raadsnformatesysteem. De nhoud en gebruksvrendeljkhed van de webste wordt contnu verbeterd en n 2010 zjn de voorberedngen getroffen voor een neuwe (open source) webste. Deregulerng bljkt ondanks veel goede ntateven een moeljk thema. Welswaar worden er regels afgeschaft en processen vereenvoudgd, maar anderzjds worden er ook lokaal neuwe regels ngevoerd en neuwe werkafspraken gemaakt. Een werkafspraak s n de praktjk Een neuwe algemene subsdeverordenng voorzen wj n In 2010 s veel energe gestoken n de totstandkomng van een neuw beledsplan marketngcommuncate ( Vol Energe ). Herbj s nauw samengewerkt met de partners van de gemeente. Nu voor de utvoerng daarvan de komende jaren ook mddelen beschkbaar zjn, zal de marketng een neuwe mpuls krjgen. Het jaar 2010 heeft verder n het teken gestaan van Hardenberg wandelgemeente. In jun s het wandelnetwerk (550 km) offceel geopend en va Gunjezelfderumte.nl zjn 15 (GPS)wandelroutes gepromoot. Zowel aan de nhoud (elke maand een wandelng, neuw wandelnetwerk) als aan het vermarkten daarvan s veel aandacht besteed. Verder s de webste begn 2010 utgebred met een recreateonderdeel en zjn nog wat cosmetsche aanpassngen gepleegd, onder andere om de bezoeker van de ste beter de weg te laten vnden op de webste. Ook s doorgegaan met het verspreden van dgtale neuwsbreven. Een en ander heeft er toe geled, dat het bezoekersaantal van de webste ten opzchte van 2009 met 45% s gegroed. In 2011 zal evenals n 2010 ook de ctymarketng van de kern Hardenberg nadrukkeljk aan de orde zjn. In 2010 heeft de Handelsverengng Stad Hardenberg een marketngplan gemaakt en utgevoerd. Ook n 2011 zal dt gebeuren. Hervoor s door de gemeente geld beschkbaar gesteld. Vanaf 2012 zal dt n Dedemsvaart plaatsvnden met mddelen, de va een heffng bnnenkomen (bedrjvennvesterngszones) en wordt n Hardenberg geprobeerd voldoende

37 draagvlak voor deze nkomstenbron te krjgen. Daarnaast hebben dverse ontwkkelngen lokaal, regonaal en landeljk meda-aandacht gekregen. Een van de meest n het oog sprngende ontwkkelngen n dt kader s wellcht het paperloos vergaderen door de gemeenteraad en het gebruk van de Pad. 3. Ook n 2010 hebben wj nloop- en nspraaktrajecten georganseerd en Plaatseljk Belangen bezocht. Daarnaast hebben wj geregeld overleg gehad met verschllende maatschappeljke nstantes, zoals Waterschap, LTO, gezondhedszorg e.d.. Naast de normale zaken heeft dat natuurljk geresulteerd n een verneuwde gemeenteraad de vol neuw elan aan de slag s gegaan. De bestaande coaltepartjen CDA, CU en PvdA hebben n een zeer transparant en openbaar onderhandelngstraject een neuw collegeprogramma opgesteld dat raadsbreed s behandeld en wordt onderschreven. De gemeenteraad heeft zjn webste verder ontwkkeld, op weg naar de eerste paperloze raadsvergaderng op 11 januar 2011; de complete vergaderset van een vergaderng kan nu n één keer van de webste worden gedownload. Kostenoverzcht programma Externe Orëntate 37 Programma Externe orëntate Begrotng voor Begrotng na wjzgng wjzgng Realsate begrotngsjaar 2010 Baten Lasten Saldo

38 Ook n de programmaverantwoordng wordt het overzcht Algemene dekkngsmddelen gegeven. Algemene dekkngsmddelen Realsate begrotngsjaar Ramng begrotngsjaar na wjzgng Ramng begrotngsjaar voor wjzgng Lokale mddelen Algemene utkerng gemeentefonds Beleggngen Dvdenden Overge algemene dekkngsmddelen Totaal Algemene dekkngsmddelen

39 In de programmaverantwoordng wordt nzcht gegeven n het gebruk van het geraamde bedrag voor onvoorzen. Inzet onvoorzen Realsate begrotngsjaar Ramng begrotngsjaar na wjzgng Ramng begrotngsjaar voor wjzgng Stelpost nog functoneel te ramen Stelpost neuwe nvesterngen Stelpost vervangngsnvesterngen Stelpost prjscompensate Stelpost onderhoud gebouwen Stelpost bedrjfsvoerng Onvoorzen ncdenteel Onvoorzen structureel Totaal Onvoorzen De post onvoorzen s als 1 post n de begrotng opgenomen. Deze post vervalt doordat deze tussentjds wordt belast ten gunste van een specfek programma. Aan het ende van het begrotngsjaar vervalt een eventueel restant van deze post naar het resultaat voor bestemmng.

40 Artkel 26 BBV schrjft voor dat n het jaarverslag dezelfde paragrafen opgenomen moeten worden als de n de begrotng opgenomen zjn. De verplchte paragrafen zjn: lokale heffngen; weerstandsvermogen; onderhoud kaptaalgoederen; fnancerng; bedrjfsvoerng; verbonden partjen; grondbeled. Wj hebben een paragraaf rechtmatghed heraan toegevoegd. 3 Verplchte paragrafen

41 Belastngopbrengsten Herna hebben wj een vergeljkng opgenomen van de belangrjkste belastngen en van de daarop gebaseerde opbrengsten. Voor het taref 2010 s een nflatore verhogng doorgevoerd van 1,75%. Bovenden s rekenng gehouden met het utgangspunt van 100% kostendekkng bj de afvalstoffenheffng en de roolheffng. 3.1 Lokale heffngen Belastngopbrengsten Rekenng 2010 Begrotng 2010 Rekenng 2009 Algemeen: Onroerende zaak belastngen: -gebruker egenaar Hondenbelastng Toerstenbelastng Forensenbelastng Specfek: Afvalstoffenheffng Roolheffng Belastngtareven Ozb-taref egenaar wonng 0,0787 % 0,0784% 2,05 Ozb-taref egenaar net-wonng 0,2181 % 0,2176% 5,56 Ozb-taref gebruker net-wonng 0,1756 % 0,1752% 4,48 Vastrecht afvalstoffenheffng 96,00 113,00 102,00 Ledgng 240 lter RST contaner 9,21 6,89 6,82 Ledgng 240 lter GFT contaner 5,61 6,89 6,82 Ledgng 140 lter RST contaner 5,63 4,27 4,23 Ledgng 140 lter GFT contaner 3,53 4,27 4,23 Roolrecht wonng 218,00 218,00 218,00

42 Varabele afvalstoffenheffng Als gevolg van gescheden nzamelng van kunststof zjn de tareven voor de contanerledgngen met ngang van 2010 voor RST en GFT contaners van hetzelfde volume net meer geljk aan elkaar. De tareven van ledgngen RST zjn hoger dan de tareven van ledgngen GFT. Vergeljkend overzcht van woonlasten 2010 Naast een vergeljkng van de opbrengsten hebben wj wederom een vergeljkng opgenomen van de woonlasten 2010 met enkele buurgemeenten. Voor de OZB s utgegaan van een wonngwaarde van ,= en voor de afvalstoffenheffng en rolerng van een meerpersoonshushouden. Kostendekkng Bepaalde gemeenteljke actvteten mogen 100% kostendekkend zjn. In het kader van de nvoerng van het BTW-compensatefonds (BCF) s bepaald dat de gemeente bj de bepalng van de kostendekkendhed geen rekenng hoeft te houden met de compensabele BTW. Daarmee rekenng houdend zjn de afvalstoffenheffng en de roolrechten 100% kostendekkend. Kwjtscheldng De gehanteerde kwjtscheldngsnorm s n de gemeente Hardenberg 100%. 42 Gemeente OZB Afvalstoffenheffng Roolheffng Totaal Dalfsen Steenwjkerland Raalte Ommen Staphorst De Wolden Zwartewaterland Twenterand Kampen Hardenberg Hoogeveen Coevorden (Bron: Informate van het Centrum voor Onderzoek van de Econome van de Lagere Overheden, aprl 2010)

43 In de paragraaf weerstandsvermogen wordt de fnancële robuusthed van de begrotng, de jaarrekenng en n het bjzonder de stand van zaken met betrekkng tot de fnancële poste weergeven. De paragraaf betreffende het weerstandsvermogen bevat ten mnste: een nventarsate van de weerstandscapactet; een nventarsate van de rsco s; het beled omtrent de weerstandscapactet en de rsco s. Inventarsate van de weerstandscapactet De weerstandscapactet wordt geljk gesteld aan de algemene reserve. De totale egen vermogensposte bedraagt ultmo 2010: Ultmo 2009 Ultmo 2010 Verschl Algemene reserve Resultaat na bestemmng (Egalsate)bestemmngsreserves Overge bestemmngsreserves Totaal egen vermogen Weerstandsvermogen De weerstandscapactet ultmo 2010 bedraagt 8,5 mln. voor resultaatbestemmng.

44 44 Inventarsate van de rsco s Wet maatschappeljke ondersteunng (Wmo) In de 1 e en 2 e bestuursrapportages 2010 hebben wj gemeld dat bj ongewjzgd beled wj, voor 2010, een tekort verwachten van ,=. Voor 2011 en volgende jaren worden tekorten op de Wmo verwacht van rond 1 mln. structureel. Bj 1e bestuursrapportage s het tekort 2010 bjgeraamd. Dekkng hervan heeft plaatsgevonden ut de reserve Wmo. De stand van deze reserve ultmo 2010 (na verwerkng van het tekort 2010) bedraagt 1,2 mln. In het najaar 2010 hebben wj besloten tot een pakket aan maatregelen. Vanwege de fnancële consequentes hebben wj de maatregelen ook voorgelegd aan de raad. In zjn vergaderng van 16 november 2010 heeft de raad, mede omdat ook het veld nmddels te kennen had gegeven n te stemmen met de maatregelen, ons het groene lcht gegeven deze maatregelen te effectueren. Hermee s ons beslut defntef. Het nvoeren van egen bjdragen voor alle ndvduele verstrekkngen levert structureel , = aan nkomsten op. Daarnaast zal deze maatregel tot mnder aanvragen/verstrekkngen leden. Dt, n combnate met het hanteren van een nkomensgrens voor het collectef vervoer, zal eveneens leden tot een structurele kostenbesparng van ,=. Met deze maatregelen s een structureel evenwcht berekt tussen de nkomsten en utgaven Wmo. Wet werk en bjstand (Wwb) De werkeljke utgaven 2010 ut de wet BUIG (Wwb-werkdeel, de WIJ, IOAW en IOAZ) bedragen netto 8,3 mln. Het toegekende rjksbudget 2010 bedraagt 6,2 mln. De overschrjdng bedraagt derhalve 2,1 mln. Het egen rsco voor de gemeente bedraagt 10% van het rjksbudget. Voor 2010 bljft dt de 0,6 mln. de bj de 2 e bestuursrapportage, ten laste van de reserve fonds werk en nkomen, s bjgeraamd. De aanvraag voor een ncdenteel aanvullende utkerng (IAU) van het rjk komt nu derhalve ut op 1,5 mln. Voor dt bedrag s n de jaarrekenng 2010 een vorderng opgenomen. Inden het totaal van alle gemeenteljke aanvragen voor een aanvullende utkerngen het rjksbudget overschrjden wordt het meerdere gekort op het macrobudget van Als dat zo bljkt te zjn dan zullen n 2011 nog verdere budgetbjstellngen noodzakeljk zjn. Leerlngenvervoer In de 1e bestuursrapportage 2010 s voor vervoerskosten leerlngenvervoer een structureel tekort van ,= voorzen. Dt s n 2010 bjgeraamd ut ncdentele mddelen. Bj de jaarrekenng 2001 s de ramng nog eens met ,= overschreden. In de 1e bestuursrapportage s al aangegeven n eder geval een deel van de kostenstjgng wordt veroorzaakt door een stjgng van het aantal leerlngen en het vrjgeven van de schooltjden waardoor het combneren van rtten lastger wordt. Bj ongewjzgd beled zullen n 2011 de kosten voor leerlngenvervoer n , = hoger utvallen dan begroot. Daarbj komt een extra kostenstjgng van , = als gevolg van prjsstjgngen. Door vaker vrjwllgers n te zetten bj het ndvdueel vervoer s kostenbesparng mogeljk. Daarnaast stellen wj voor om het zogenaamde afstandscrterum aan te passen van 4 naar 6 klometer en de egen bjdragen te verhogen. Het hertoe strekkend voorstel tot aanpassng van de verordenng leerlngenvervoer sturen wj u afzonderljk toe. Dt voorstel wordt op 29 maart 2011 n de raad behandeld. Deze maatregelen te samen leden tot een besparng van , =. Resteert nog een tekort van , = dat wj, als structurele bezungng, hebben meegenomen n het totale bezungngsprogramma, waarover de raad het komende voorjaar zal besluten. Hermee s ook het budget leerlngenvervoer n evenwcht en s er geen tekort meer. Wet Socale Verkvoorzenng (WSW) De gemeente wordt geconfronteerd met bezungngen door het Rjk ten aanzen van het WSW-budget. Deze kortng bedraagt n 2011 ca , =. De achterlggende dee van de Mnster s dat de nstroom n de WSW tegen een lager aanvangssalars gaat werken en een verlagng van de taakstellng (aantal SW-plaatsen). Daarnaast s er geen aparte stmulerngspreme voor Begeled Werken meer. Tegen deze bezungng s door de VNG, de

45 45 brancheorgansate Cedrs en Dvosa geprotesteerd. Dt s voor het Rjk echter geen aanledng geweest om deze maatregel te herzen. Va een afzonderljk raadsvoorstel zullen wj u nader nformeren over de gevolgen van deze rjksbezungng en de mogeljkheden om deze rjksbezungng op te kunnen vangen. Grondexplotate De economsche en fnancële crss werkt door n de gemeenteljke grondexplotate. Twee kernproblemen zjn te onderscheden: a. Utstel van projecten, wegens stagnate of utval van vraag. b. Dalende vastgoedprjzen en dentengevolge lagere resduele grondwaarden. In de Nota Crssupdate Grondbedrjf 2010 hebben wj de gevolgen voor het Hardenbergse grondbedrjf nzchteljk gemaakt, n de Nota Grondexplotate 2011 heeft dat een vervolg gekregen. Na verwerkng van de actualsates end 2010 (nclusef de ophogngen van de Voorzenngen als gevolg van neerwaartse bjstellng van geprognostceerde wonngbouwaantallen en ut te geven hectares bedrjventerrenen) bedraagt de ARG, de fnancële buffer voor rsco s, ,=. Dt betekent, dat het Grondbedrjf bj een substantële tegenslag een beroep moet doen op de Algemene Reserve van de Algemene Denst. Dt vergt een nauw overleg tussen de Cluster Grondzaken en de afdelng FIV. Het jaar 2011 zal nog geheel n het teken staan van de economsche en fnancële crss. Dudeljke tekenen van herstel van de onroerend goedmarkt zjn nog net te herleden. De boekwaarde van het gemeenteljk Grondbedrjf (het geïnvesteerd, met verkopen terug te verdenen vermogen) bedraagt per 1 januar 2011 rum 80 mln. Vermeerderd met de rentebjschrjvng 2011 (4,25%) en toe te schrjven uren loopt de boekwaarde op tot plm. 85 mln., te vermnderen met de verkoopopbrengsten van 3 hectare bedrjventerren en ca. 50 wonngbouwkavels, samen ca. 4 mln. Daarmee neemt de totale boekwaarde van het Grondbedrjf lcht toe. Overge rsco s Het gaat her om bjvoorbeeld schadeclams, mleuverontrenng, nbaarhed vorderngen en lenngen, rsco s verbonden partjen, rsco s ut hoofde van garantestellngen. In 2010 heeft een aanvullende stortng van ,= plaatsgevonden n de voorzenng dubeuze debteuren belastngen op bass van een ouderdomsanalyse van de nog openstaande vorderngen. Het totaal van de voorzenng belastngdebteuren bedraagt ultmo ,=. Het saldo aan onnbare posten n 2010 bedraagt ,= en bljft daarmee geljk aan het saldo De omvang verstrekte 100% waarborgen bedraagt ultmo 2010 s 14 mln. (was 18,4 mln. 2009). Verder s ,= aan 50% waarborgen verstrekt aan dverse sportverengngen n het kader van de Stchtng Waarborgfonds Sport. Het totaal aan verstrekte waarborgen 50% achtervang Wonngfonds Socale Wonngbouw bedraagt 91 mln. ( mln.). Er zjn geen bjzondere rsco s ut hoofde van garantstellngen. Wj verwachten ook geen bjzondere rsco s ut hoofde van garantestellng aan verbonden partjen. Het beled omtrent de weerstandscapactet en de rsco s Het weerstandsvermogen bedraagt ultmo ,5 mln. Dt s het mnmale gewenste weerstandsvermogen. Het voordelg saldo van de jaarrekenng 2010 bedraagt 2 mln. Voorgesteld wordt dt toe te voegen aan het weerstandvermogen. Het weerstandsvermogen komt daarmee per 1 januar 2011 op een solde 10,5 mln.

46 De gemeente s verantwoordeljk voor het beheer en onderhoud van de openbare rumte. Een openbare rumte waarn veel actvteten plaatsvnden, zoals wonen, werken en recreëren. Een openbare rumte, de bestaat ut een groot aantal kaptaalgoederen: Infrastructuur (wegen, water, rolerng, kunstwerken); Voorzenngen (groen, verlchtng, sportvoorzenngen); Gebouwen. De utgaven voor beheer en onderhoud van deze kaptaalgoederen leggen een substanteel beslag op de fnancële en personele mddelen. Daarnaast zjn kaptaalgoederen van belang voor het verwezenljken van onderdelen van de gemeenteljke programma s. Redenen genoeg om n een afzonderljke paragraaf n het jaarverslag n te gaan op het beheer en onderhoud van deze kaptaalgoederen. 3.3 Onderhoud kaptaalgoederen De beheerpakketten vormen nu de bass om de jaarljkse onderhoudsplannen op te stellen. Herbj vndt steeds meer en n belangrjke mate een ntegrale afwegng plaats tussen de verschllende te beheren dscplnes. De beheerprogramma s laten zen welke maatregelen nodg zjn om de onderhoudsstuate op een verantwoord nveau te brengen/houden en de fnancële consequentes hervan. Tevens heeft het college een aantal utgangspunten vastgesteld op bass waarvan verantwoorde keuzes voor het onderhoud van de gemeenteljke wegen gemaakt kunnen worden. Wegen en bruggen De gemeenteljke organsate werkt nmddels met dgtale beheerkaarten waarbj een koppelng s gerealseerd tussen de beheerkaart en de admnstrateve gegevens. In 2010 s verder gewerkt aan het updaten van deze beheergegevens en contnuerng van het proces. De utkomsten ut de beheersystemen worden gebrukt bj het opstellen van beledsnottes bj toekomstge beheer- en onderhoudsprogramma s.

47 Het wegenbestand wordt tweejaarljks aan een kwaltetsnspecte onderworpen. Met de beschkbare gegevens zal de afdelng IG het toekomstg onderhoudsbeled verder vormgeven. De bedoelng s om dt n het kader van het ontwkkelngsplan (toekomstvse) en dan met name de programmaljn Openbare Rumte en Velghed een plaats te geven en van daarut met verdere voorstellen te komen. Alle wegen n Hardenberg zjn gecategorseerd om een juste prorterng voor het onderhoud te stellen, vertaald n een meerjarenprogramma. Het meerjarenprogramma wordt postef ontvangen door zowel de gemeenteljke organsate als de plaatseljke belangen en wjkverengngen. In 2010 s een neuw meerjarenprogramma opgesteld en deze s n concept gereed, n 2011 zal het meerjarenprogramma worden vastgesteld, In het programma worden een aantal belangrjke krusngsvlakken meegenomen zoals op de J.C. Kellerlaan en J. Wetkamplaan. Tevens s n 2010 geld beschkbaar gesteld door de raad voor het herstel van de vorstschade, veroorzaakt n 2009/2010. Er zjn ca. 60 wegen hersteld vóór het nvallen van de neuwe vorstperode. Wegens de vroeg nvallende wnter kon het onderhoudsprogramma 2010 net volledg worden utgevoerd, daarnaast heeft ook de wnterperode 2010/2011 weer geled tot vorstschade aan een aantal wegen. Het werk s zodra het weer het toelet hervat. In 2011 worden de beledsutgangspunten openbare verlchtng vastgesteld. Het onderhoud aan de openbare verlchtng s Europees aanbesteed en nmddels s er gestart met de onderhoudswerkzaamheden. Het contract heeft een looptjd van twee jaar, crca 640 lampen zullen worden vervangen door energezunge lampen. In het centrum van Dedemsvaart wordt een energezung systeem toegepast. Verder worden enkele plots LED-verlchtng gestart. Drukrolerng De gemeente Hardenberg heeft nu n totaal 2147 drukrolerngsunts de worden beheerd en onderhouden va een onderhoudsbestek. Dt bestek met de hudge aannemer loopt af n jul 2012 Op bass van het hudge onderhoudsbeeld van de nstallates s het mogeljk om aan te geven welke onderdelen en welke nstallates vervangen moeten worden n het kader van groot onderhoud. De utwerkng van een neuw bestek voor Europese aanbestedng s n gang gezet. Herbj zal een zogeheten moederbestek worden opgesteld, een soort van programma van esen voor de drukroolnstallates zoals de n de gemeente Hardenberg worden toegepast. Op bass van het moederbestek kunnen de onderdelen voor vervangng per nstallate worden benoemd. Het bestek zal n 2011 worden aanbesteed. 47 Havens en kademuren Er s subsde verleend voor het baggeren en verneuwen van de loswal van de ndustrehaven Bruchterweg Neuwe haven Hardenberg. Het gaat daarbj om de verbeterng van de berekbaarhed van de bnnenhaven en het verbeteren van de doorvaart voor de scheepvaart bj kunstwerken. Het werk dent voor 1 september 2011 gereed te zjn. In het kader van het stmuleren van vervoer over water wordt het kanaal Almelo de Haandrk geschkt gemaakt voor schepen met een maxmaal laadvermogen van 700 ton. De 5 bruggen hebben daarvoor een te gernge doorvaartbreedte en denen vervangen te worden. Het gaat om de bruggen Beerzerveld, Kloosterdjk, Bergenthem, Emtenbroekerdjk en Hoogenweg. De brug Beerzerveld lgt n de gemeente Ommen, de overge 4 bruggen n de gemeente Hardenberg. De provnce s voornemens de brug Bergenthem over te nemen n het kader van de upgradng Almelo/ de Haandrk. Dt bedt tevens voordelen vanut unform beheer. Voor de brug Bergenthem zjn we n onderhandelng met de provnce om deze aan haar over te dragen. Roolgemalen Het beheer en onderhoud van de roolgemalen en bergbeznk-bassns s vormgegeven n het bestek. De leverng van een neuwe centrale post alsmede groot onderhoud van de nstallates maakt onderdeel ut van dt bestek. Dt bestek s gegund en de aannemer s n februar 2010 van start gegaan. Dt bestek heeft een looptjd van zes jaar. In het bestek s vormgegeven aan het gegevensbeheer mddels een centrale post. Vanut het beheeroogpunt wordt steeds weer opneuw gekeken naar verbeterng en kostenreducte. Rolen In september 2009 s het bestek rengen en nspecteren van de rolen Europees aanbesteed en gegund aan een Dutse aannemer voor de duur van ver jaar. In deze perode wordt 160 km rolen gerengd en geïnspecteerd. De utkomsten zullen worden gebrukt voor het opstellen van een planmatg meerjaren utvoerngsplan.

48 48 Water Het Waterplan Hardenberg s begn 2008 vastgesteld. Hern zjn Europees, natonaal en provncaal beled (o.a. Waterbeled 21ste eeuw en Europese Kaderrchtljn Water) vertaald naar maatregelen voor Hardenberg. Op 26 oktober 2009 hebben gemeente Hardenberg, gemeente Ommen, gemeente Emmen, gemeente Coevorden en waterschap Velt en Vecht het Lokaal Bestuursakkoord Water ondertekend. Daarmee s vastgelegd op welke locates extra rumte voor water gerealseerd moet worden om n de toekomst geen overstromngen te krjgen, zoals n Met het vaststellen van alle voorgenoemde plannen s 2010 het jaar waarn de utvoerng van de utwerkngsopgave ut de plannen centraal staat. Met de oprchtng van het cluster water, bestaande ut medewerkers van gemeente wordt nauw samengewerkt met het waterschap, herdoor kan ntegraal en projectoverstjgend geadvseerd worden over wateraspecten bj rumteljke ontwkkelngen. Ook projecten worden zo mogeljk n gezamenljkhed opgepakt. De utwerkng van de structuurvse Vechtpark s her een voorbeeld van. Ook de utwerkng van deze vse wordt door het cluster water samen met het waterschap opgepakt. Grondwaterbeled, stedeljke wateropgave en overdracht stedeljk water zjn beledsopgaven de het cluster samen met het waterschap en andere partners oppakt. Openbaar groen Het regulere onderhoud aan het openbaar groen s n 2008 overeenkomstg de heersende vse Groen n de bebouwde omgevng (jun 2005) met gebruk van het beheerprogramma utgevoerd. Er s een meerjarencontract afgesloten en de werkzaamheden worden door de aannemer volgens programma utgevoerd. De beledsnota snppergroen s vastgesteld, doelstellng van dt beled s dat er zoveel mogeljk rechtsgeljkhed ontstaat voor de gebrukers van snppergroen en er sprake s van helder, toetsbaar en handhaafbaar beled. Begraafplaatsen In 2009 s gestart met de voorberedngen voor het rumen van graven aan de hand van het daarvoor opgestelde plan van aanpak. Tevens s gestart met de communcate rchtng rechthebbenden en belanghebbenden. In 2010 s het rumngsplan gepresenteerd n nloopbjeenkomsten. De rumng van Oud Avereest en Achterveld (Dedemsvaart) zullen n 2011 worden aanbesteed en worden utgevoerd. Gemeenteljke gebouwen De cluster Gronden en gebouwen s op 1 januar 2010 voortvarend van start gegaan. Zaken de n 2010 gerealseerd zjn: - De verplaatsng van de verschllende egendommen op de gemeenteljke balans (n combnate met Taakgroep Fnancën). - De vormng van overdrachtsdossers per object. - (Tjdeljke) Afspraken voor wat betreft budgetten voor onderhoud, verdelng van kosten des egenaars en des gebrukers. - Afstemmen voorlopge huurvoorwaarden en alle net geformalseerde afspraken n kaart brengen. Daarnaast heeft het cluster een aantal projecten n 2010 afgerond: - Toegankeljkhed openbare gebouwen, een evaluate rchtng College vndt plaats n het voorjaar van Het project Frsse scholen. - Een stallngloods en parkeerplaatsen bj de Brandweer.

49 In het Treasurystatuut staan de utgangspunten en doelstellngen voor het treasurybeled vermeld. De utvoerng van het treasurybeled komt n de fnancerngsparagraaf n de begrotng en jaarrekenng aan de orde. In het Beslut begrotng en verantwoordng provnces en gemeenten (BBV) s vastgelegd, welke nformate n de fnancerngsparagraaf n eder geval moet worden opgenomen. Het gaat daarbj om de beledsvoornemens de relevant zjn voor het rscobeheer van de fnancerngsportefeulle. Als algemeen utgangspunt voor het rscobeheer geldt dat wj een prudent beled voeren. Treasurybeheer/Lqudtetsrscobeheer De gemeente beperkt haar lqudtetsrsco s door haar treasuryactvteten te baseren op een mddellange termjn plannng. Dt gebeurt met behulp van een zogenaamde lqudtetsbegrotng. 3.4 Fnancerng Renterscobeheer Het beled ten aanzen van fnancerngen s erop gercht een spredng van toekomstge rentersco s op korte en lange termjn te bevorderen. Herdoor voorkomen wj zoveel mogeljk rsco s, de ontstaan als gevolg van renteschommelngen. Om het rentersco nzchteljk te maken s een tweetal normen ontwkkeld, te weten de kasgeldlmet en de rentersconorm: De kasgeldlmet s een wetteljke lmet en bedraagt de maxmale omvang van de kortgeldposte n eng jaar. In 2010 bedroeg de kasgeldlmet ,=. Deze norm s n 2010 net overschreden. Met de Rentersconorm wordt tot utdrukkng gebracht tot welk bedrag de gemeente rentersco s mag lopen. Rentersco s kunnen voortvloeen ut de noodzaak om bjvoorbeeld lenngen af te lossen. De rentersconorm voor 2010 bedroeg ,=. Voor 2010 bedroeg de rumte onder de rentersconorm ,=.

50 BNG-contract Per 1 januar 2011 s de fnancerngsovereenkomst met de BNG verlengd. Lenngenportefeulle (Bedragen x EUR 1.000) Bedrag Gemddelde rente Invloed op gem. rente Op 1 december 2010 s een kasgeldlenng van 12 mljoen - looptjd van 13 maanden - aangetrokken (rentepercentage 1,42%). Deze kasgeldlenng valt onder de langlopende geldlenngen (geldlenngen langer dan 1 jaar zjn langlopende geldlenngen). Deze geldlenng lossen we n 1 x af aan het ende van de leentermjn. Per 1 januar 2010 bedroeg het tegoed n rekenng-courant 2,9 mljoen. Per ultmo 2010 bedroeg de schuld n rekenng-courant 3,6 mljoen. Begnstand per 1 januar ,55 % Neuwe lenngen ,00 % -0,25 % Regulere aflossngen ,48 % 0 % Vervroegde aflossngen 0 0 % 0 % In 2011 zal de fnancerngsbehoefte verder toenemen, met name als gevolg van de utgaven voor het neuwe gemeentehus. In 2011 zal deze fnancerngsbehoefte zoveel mogeljk worden ngevuld va de rekenng-courant en het opnemen van kasgeldlenngen. In de fnancerng op lange termjn wordt voorzen, door de hervoor genoemde geldlenng van 40 mljoen. Endstand per 31 december ,28 % -0,27% 50 In 2010 zjn de volgende langlopende lenngen afgesloten: 1. Er zjn door de gemeente 2 lenngen (door)verstrekt aan het Startersfonds. Deze mddelen zjn van de wonngbouwverengngen De Veste en Beter Wonen verkregen (elk ,=). 2. In januar 2010 s nog de laatste termjn van 10 mljoen ontvangen van de lenng van 30 mljoen. De lenng van 30 mljoen s op 18 september 2008 afgesloten. 3. In maart 2010 s een geldlenng van 40 mljoen aangetrokken bj de Bank Nederlandse Gemeenten met een rentepercentage van 4,348% met utgestelde stortng. Op 2 januar 2012 wordt deze 40 mljoen ontvangen. 4. Er s geen gebruk gemaakt van dervaten.

51 Bezungngsoperate (De Toekomst Tegemoet!) In de organsate zal de komende jaren de bezungngsopgave grote aandacht vragen. Met name de spannng tussen het kwanttatef te bereken resultaat en het kwaltatef op orde houden van de organsate alsmede het aantrekkeljk bljven als werkgever vraagt ook n 2011 de nodge creatvtet en nzet. De mobltet en flexbltet van het personeel alsook de samenwerkng met de gemeente Ommen zjn daarbj belangrjke speerpunten. Personeel en Organsate Al vanaf de herndelng n 2001 hanteren wj een aantal dudeljke utgangspunten met betrekkng tot de ambteljke organsate. Deze zjn samen te vatten n: Inhoud: resultaatgerchthed en professonaltet, flexbltet, ntegraltet, permanente kwaltetsverbeterng. Structuur: platte organsate, verantwoordeljkheden laag n de organsate, zo mn mogeljk managementlagen, structuur volgt nhoud. 3.5 Bedrjfsvoerng Deze utgangspunten zjn nu nog steeds onvermnderd van kracht. Toepassng ervan heeft n de afgelopen ten jaar geled tot een ambteljke organsate de kwaltatef en kwanttatef dudeljk s gegroed. Kwaltatef n de mate waarn complexe maatschappeljke vraagstukken zjn aangepakt en kwanttatef n de aanpak van een n omvang groter geworden takenpakket. De constaterng dat de organsate kwaltatef s gegroed, heeft ook geled tot de nodge aanpassngen van de structuur (vorm volgt nhoud). Dt s zchtbaar n de afname van het aantal lednggevenden, de afname van het aantal afdelngen en het opheffen van de sectoren en nvoerng van het drectemodel. Het drectemodel en de daaraan verbonden organsatestructuur voldoen goed. Door de realsate van de Publeksdenst, waarn densten en producten vanut dverse afdelngen zjn samengebracht was een herorëntate van de afdelngen noodzakeljk. De vormng van de neuwe afdelng Denstverlenng ut de voormalge afdelngen FaZa en PFM s daarvan een resultante. Verdere kansen, zoals de samenvoegng van de afdelngen RE en BM, de zch voordoen om de organsate verder te stroomljnen zullen ook n 2011 worden benut.

52 52 Door de te realseren bezungngen zjn begn 2010 door de drecte spelregels ngesteld als oa. vacaturestop en vermnderng nhuur derden. Interne mobltet wordt daardoor een nog belangrjker nstrument en daaraan gekoppeld talentontwkkelng. Toch zal ook nstroom noodzakeljk bljven. Aandachtspunt s daarmee nog nadrukkeljker om goed gekwalfceerd personeel te behouden, te ontwkkelen en aan te trekken. Gezen de, op mddellange termjn, te verwachten krapte op de arbedsmarkt s een goed arbedsmarktbeled van groot belang. Ook zal het bevorderen van de nstroom van wajongers aandacht krjgen. De aanwezge nstrumenten worden daartoe ngezet. Denstverlenng naar de burger (Klant Contact Centrum) Na een gedegen voorberedng s begn 2010 de plot met het Klant Contact Centrum opgestart. Er zjn nmddels goede resultaten behaald met betrekkng tot onder andere de kanaalsturng, klantsturng, het nvoeren van het 14+ netnummer alsook een toename n het aantal af te handelen producten. Het verder toegroeen naar het utgangspunt om 85% van de klantvragen goed en snel af te handelen zal ook n 2011 het onderlggende doel zjn. Dt door mddel van o.a. opleden en coachen van medewerkers. Al deze ontwkkelngen komen voort ut de Utwerkng Nota Denstverlenng aan de Burger en hebben tot doel de denstverlenng aan de burger verder te verbeteren. Husvestng gemeenteljke organsate De bouw van het neuwe gemeentehus s nmddels n volle gang. Utgangspunt s, dat het casco n december 2011 wordt opgeleverd. Het betonskelet van de parkeergarage s end 2010 gereed gekomen. De aanbestedng van dverse ntereuronderdelen vndt n 2011 plaats. De bouw van de neuwe gemeentewerf s end 2010 afgerond. De werf s n het eerste kwartaal 2011 n gebruk genomen door de afdelng BOR. Naast het grotendeels realseren van deze nvesterng ut egen bedrjfsvoerngsbudget heeft deze gehele operate een forse structurele bezungng tot gevolg, de opgenomen s n het bezungngsplan. Informatserng en dgtalserng De gemeente s aangesloten bj het (ntergemeenteljk) samenwerkngsverband Dmpact, dat allerhande dgtale producten ontwkkeld voor de betreffende gemeenten. Door samenwerkng worden effcencyvoordelen behaald, waarbj het zaak s om voortdurend de afwegng te maken of en welke producten worden afgenomen. Het gezamenljk (door)ontwkkelen van webformuleren en een klantcontactsysteem zjn twee belangrjke onderdelen. In 2009 s een neuw documentmanagementsysteem (DMS) aangeschaft. Stap voor stap gaat de organsate over op volledg dgtale documenten. Mddels koppelngen met andere systemen zullen de nwoners t.z.t. hun vergunnngaanvragen va een persoonljke webpagna en MjnOverhed.nl kunnen volgen. Tegeljkertjd zjn n 2009 en 2010 verschllende werkprocessen geanalyseerd en beter op elkaar afgestemd. Om al deze processen n goede banen te leden s goede bewakng en sturng nodg. Dt geldt ook voor de ondersteunende automatserngsprocessen. Plannng en control De hudge plannng- en controlnstrumenten functoneren naar tevredenhed. Wj zullen daarop geen fundamentele wjzgngen doorvoeren. Wel wordt gezocht naar mogeljkheden om de bjbehorende processen te vereenvoudgen en de termjn tussen nformatevergarng en besprekng n de raad te verklenen.

53 Een verbonden partj s een prvaat dan wel publekrechteljke organsate waarn de gemeente een bestuurljk én een fnanceel belang heeft. Een fnanceel belang s aanwezg wanneer een ter beschkkng gesteld bedrag net verhaalbaar s bj fallssement, dan wel als fnancële aansprakeljkhed bestaat nden de verbonden partj haar verplchtngen net nakomt (artkel 1 BBV). Bestuurljk belang s aanwezg, nden er zeggenschap bestaat ut hoofde van stemrecht dan wel vertegenwoordgng n het bestuur van de organsate. Gemeenschappeljke regelngen 3.6 GGD IJsselland Zwolle Rechtsvorm Gemeenschappeljke regelng Betrokkenen partjen De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Hattem, Heerde, Kampen, Ommen, Olst-Wjhe, Raalte, Staphorst, Steenwjkerland, Zwartewaterland en Zwolle Bestuurljk belang Deelname n Algemeen Bestuur Programma Kwetsbare groepen Bjdragen aan gemeenteljke doelstellngen De GGD IJsselland aan de ontwkkelng van een velge en gezonde rego waarn het goed leven, wonen, werken en recreëren s. Betaalde bjdrage ,= Rsco s en kansen Geen bjzonderheden Verbonden partjen

54 54 Velghedsrego IJsselland Zwolle Rechtsvorm Gemeenschappeljke regelng Betrokkenen De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen, Olst-Wjhe, Raalte, Staphorst, Steenwjkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Bestuurljk belang Deelname n algemeen bestuur Programma Velghed en openbare rumte Bjdragen aan gemeenteljke De velghedsrego beschermt de nwoners van onze gemeente doelstellngen beschermen tegen de rsco`s van branden, rampen en crses. Dat gebeurt door samen te werken en te zorgen dat we steeds beter voorbered zjn op het bestrjden van rampen. Betaalde bjdrage ,= Rsco s en kansen Geen bjzonderheden Gemeenteljke Kredetbank Assen Drenthe Rechtsvorm Gemeenschappeljke regelng Betrokkenen De GKB werkt voor de nwoners van 22 gemeenten n de provnces Drenthe, Overjssel, Gronngen en Flevoland. Bestuurljk belang Deelname n algemeen bestuur Programma Kwetsbare groepen Bjdragen aan gemeenteljke De GKB s een regonale nstellng op het terren van fnancële doelstellngen schuldhulpverlenng voor Noord-Nederland. Zj levert een bjdrage aan het voorkomen en oplossen van problematsche schulden. De nauwe samenwerkng met partners n schuldhulpverlenng garandeert een ntegrale aanpak gercht op zowel oorzaak als gevolg van problematsche schulden. Betaalde bjdrage ,= Rsco s en kansen De utgaven voor schuldhulpverlenng zjn n de jaren 2007 tot en met 2010 verdubbeld van ,= n 2007 naar ,= n Het s de verwachtng dat deze tendens zch voortzet. In 2011 wordt een plot gestart om prevente vorm te geven door mddel van ketenaanpak. Unt Socale Recherche Zwolle Rechtsvorm Gemeenschappeljke regelng Betrokkenen De gemeenten Dalfsen, Dronten, Hardenberg, Hattem, Kampen, Ommen, Olst-Wjhe, Zwartewaterland en Zwolle. Bestuurljk belang Deelname n algemeen bestuur Programma Kwetsbare groepen Bjdragen aan gemeenteljke Het doel van de regelng s het nrchten van een samenwerkngsverband met betrekkng tot het voorkomen van en de opsporng van doelstellngen fraude met de door de gemeente ut te voeren socale zekerhedsregelngen. Betaalde bjdrage ,= Rsco s en kansen Geen bjzonderheden Samenwerkngsverband Hardenberg Volkshusvestng Noordoost Overjssel Rechtsvorm Gemeenschappeljke regelng Betrokkenen De gemeenten Dalfsen, Hardenberg en Ommen. Bestuurljk belang Deelname n algemeen bestuur Programma Wonen Bjdragen aan gemeenteljke doelstellngen Regelng voor de utvoerng van het Beslut Wonnggebonden Subsdes (BWS) voor het verkrjgen van het BWS budgethouderschap.

55 55 Ontvangsten ut lqudate ,= ten gunste van de algemene dekkngsmddelen Rsco s en kansen De regelng s n 2010 opgeheven. Deelname n verengngen en stchtngen Stchtng LOC+ Hardenberg Rechtsvorm Stchtng (beherend vennoot C.V. Beheersmaatschappj LOC+) Betrokkenen De gemeente Hardenberg, AOC de Groene Welle en Alfa-college. Bestuurljk belang Vertegenwoordgng n het bestuur Programma Externe orëntate Bjdragen aan gemeenteljke doelstellngen Het LOC n Hardenberg s een multfunctoneel gebouw waarn een grote verschedenhed aan bewoners s gehusvest op het gebed van cultuur, onderwjs en werk. De opzet van het gebouw s gercht op samen werken en samen wonen. Betaald n ,= aan huren en densten Rsco s en kansen Geen bjzonderheden Stchtng Werk en Scholng Hardenberg NO Overjssel Rechtsvorm Stchtng Betrokkenen De gemeenten Hardenberg en Ommen Bestuurljk belang Vertegenwoordgng n het bestuur Programma Kwetsbare groepen Bjdragen aan gemeenteljke De Stchtng Werk & Scholng zorgt n de rego Noord Oost Overjssel doelstellngen voor de utvoerng van dverse vormen van gesubsdeerde arbed. SWS ondersteunt mensen de weng of geen werkervarng hebben, de moete hebben met het vnden en houden van een baan, mensen de een achterstand hebben opgelopen door zekte of andere problemen. Betaald n ,= bjdrage n regelngen Rsco s en kansen Geen bjzonderheden Eurego Gronau/ Enschede Rechtsvorm Verengng Betrokkenen 131 Dutse en Nederlandse gemeenten en Dutse Krese. Bestuurljk belang Vertegenwoordgng n Euregoraad Programma Externe Orëntate Bjdragen aan gemeenteljke doelstellngen het grensgebed en het bevorderen van wederzjdse begrp tussen de De Eurego wl een bjdrage leveren aan de welvaart en het welzjn n mensen. De Eurego houdt daarbj rekenng met mogeljke culturele verschllen tussen de Nederlandse en Dutse samenlevng. Betaalde bjdrage ,= Rsco s en kansen Geen bjzonderheden Verengng van Nederlandse Den Haag Gemeenten Rechtsvorm Verengng Betrokkenen Alle gemeenten Bestuurljk belang Vertegenwoordgng n ledenvergaderng en zttng n VNG commsse gemeentefnancën.

56 Programma Externe Orëntate Rsco s en kansen De rendementvergoedng 2010 bedraagt 3,2%. In de explotate Bjdragen aan gemeenteljke Belangenbehartgng van alle gemeenten bj andere overheden. van de gemeente s een rendement van 4,5% opgenomen. doelstellngen Tweede Kamer, Kabnet en maatschappeljke organsates zjn Momenteel heeft de CV een voorstel n voorberedng om het belangrjke gesprekspartners. Advserng aan alle leden over rendement te verhogen. actuele ontwkkelngen (pro actef) en advserng aan ndvduele leden (op verzoek). De platformfuncte wordt utgeoefend va de N.V. Bank Nederlandse Den Haag VNG-commse, Provncale Afdelngen, congressen, studedagen Gemeenten en ledenraadplegngen. De gemeente Hardenberg s ook ld van Rechtsvorm Naamloze vennootschap (net beursgenoteerd) de VNG afdelng Overjssel. Betrokkenen Nederlandse overheden (50% rjk/ 50% gemeenten, provnces en Betaalde bjdrage ,= waterschappen) Rsco s en kansen Geen bjzonderheden Bestuurljk belang aandelen s 0,117% stemmen n de Ava Programma Externe Orëntate - Algemene dekkngsmddelen Aandeelhouderschappen n vennootschappen Bjdragen aan gemeenteljke Het behoud van substantële marktaandelen n het doelstellngen Nederlandse publeke en sem-publeke domen en het behalen van Beheersmaatschappj LOC+ Hardenberg een redeljk rendement. Voorwaarden voor het realseren van de Rechtsvorm Commandtare vennootschap doelstellngen zjn het handhaven van de excellente kredetwaardg- Betrokkenen De gemeente Hardenberg, AOC de Groene Welle en Alfa-college. hed, het behoud van een scherpe nkoopposte en een zo effectef Bestuurljk belang Deelname als commandet voor 53,27% n egendom opstallen. en effcënt mogeljke bedrjfsvoerng. Programma Externe Orëntate - Algemene dekkngsmddelen Ontvangen dvdendutkerng ,= Bjdragen aan gemeenteljke De CV beheermaatschappj LOC+ draagt namens egenaren en 2010 doelstellngen bewoners zorg voor de nrchtng en nstandhoudng van een pro- Rsco s en kansen Geen bjzonderheden 56 fessonele facltare beheerorgansate de zch rcht op (facltare) ondersteunng van de prmare processen van de bewoners. Enexs Holdng N.V. s-hertogenbosch Aandeel resultaat ,= Overge Kaptaalverstrekkng ultmo ,084 mln. Rechtsvorm Naamloze vennootschap (net beursgenoteerd) Betrokkenen Zes Nederlandse provnces en 130 gemeenten. Bestuurljk belang aandelen s 0,0648% stemmen n de Ava Programma Externe Orëntate - Algemene dekkngsmddelen

57 Bjdragen aan gemeenteljke Wj stellen alles n het werk om het vertrouwen van onze klanten, Publek Belang Elektrc- s-hertogenbosch doelstellngen medewerkers, aandeelhouders en maatschappj te verdenen om tetsproducte B.V. daarmee een ledende rol te spelen n het faclteren van (een Rechtsvorm Besloten vennootschap duurzame) energevoorzenng. Betrokkenen Zes Nederlandse provnces en 130 gemeenten. Ontvangen dvdendutkerng ,= en ,= ut overge deelnemngen. Bestuurljk belang aandelen s 0,0648% stemmen n de Ava 2010 Programma Externe Orëntate - Algemene dekkngsmddelen Overge deelnemngen als Door een deelnemng n Vorderng op Enexs B.V. s Enexs ultmo Bjdragen aan gemeenteljke Mddels Energy Resources Holdng B.V., opgenomen n deze deel- gevolg van verkoop Essent een achtergestelde lenngen verstrekt van ,=. Door doelstellngen nemng, zjn de oud-aandeelhouders van Essent voor 50% egenaar een deelnemng n Verkoop Vennootschap B.V. bestaat ultmo 2009 van de aandelen van N.V. Elektrctets-Produktemaatschappj Zud- een vorderng ,=. Op deze vorderng s ook een voorze- Nederland EPZ nng genomen de n mnderng s gebracht. Verder neemt de Ontvangen dvdendutkerng 7.128,= Gemeente Hardenberg nog deel n CBL Vennootschap B.V. en n 2010 Clam Staat Vennootschap B.V. Rsco s en kansen De aandeelhouders mogen van de Hoge Raad hun 50% aandelen- Rsco s en kansen Geen bjzonderheden belang net overdragen aan RWE. De kerncentrale n Borssele moet n handen van publeke organen bljven. Er loopt nog een Attero Holdng N.V. Arnhem bodemprocedure. Rechtsvorm Naamloze vennootschap (net beursgenoteerd) Betrokkenen Zes Nederlandse provnces en 130 gemeenten. N.V. Rendo Holdng Meppel Bestuurljk belang aandelen s 0,0648% stemmen n de Ava Rechtsvorm Naamloze vennootschap (net beursgenoteerd) Programma Externe Orëntate - Algemene dekkngsmddelen Betrokkenen Gemeenten Hoogeveen, Meppel, Staphorst, Zwartewaterland, Bjdragen aan gemeenteljke Attero s actef n de grootschalge verwerkng van afval. Daarbj Steenwjkerland, Coevorden, Hardenberg, Westerveld en De Wolden 57 doelstellngen staat de omzettng van afval n een nuttg product (energe, compost, Bestuurljk belang 57 aandelen s 5,75% stemmen n de Ava grondstof en bouwstof) centraal. Wj rchten ons daarbj op het Programma Externe Orëntate - Algemene dekkngsmddelen terugwnnen van herbrukbare grondstoffen en de producte van duurzame energe. Ontvangen dvdendutkerng 6.480,= 2010 Rsco s en kansen Inzet s dat Attero op termjn verkocht wordt.

58 Bjdragen aan gemeenteljke N.V. RENDO Holdng streeft er naar om haar hudge sterke poste N.V. Rova Holdng Zwolle doelstellngen als energenetwerk-organsate voortdurend te verbeteren. Waar mo- Rechtsvorm Naamloze vennootschap (net beursgenoteerd) geljk probeert zj n nches n de energemarkt een toonaangevende Betrokkenen De gemeenten Dalfsen, Hardenberg, Hattem, Heerde, Kampen, speler te worden. De nabjhed van het egen betrouwbare en velge Olst-Wjhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Twenterand, Zwartewater- energenetwerk s steeds weer het vertrekpunt. Daarnaast wordt land, Zwolle, Meppel, Steenwjkerland, Urk, Amersfoort, Aalten, Oost duurzaamhed een steeds belangrjker thema. Belangrjke bedrjfs- Gelre, Wnterswjk en Apeldoorn waarden zjn: een snelle response, laagdrempelghed en duurzaam Bestuurljk belang 816 aandelen A s 9,54% stemmen n de Ava ondernemen. Programma Wonen Ontvangen dvdendutkerng ,= Bjdragen aan gemeenteljke Voortdurend wordt gestreefd naar optmalsate n dre centrale 2010 doelstellngen thema s, te weten: duurzaamhed (verbeterng mleurendement; Overge Geldlenng BNG verstrekt nzake N.V. Rendo ,38 bjdrage aan gemeenteljke klmaatdoelstellngen), fnancën (lagere Rsco s en kansen Geen bjzonderheden tareven voor de burgers; dus geen wnstmaxmalsate) en maatschappj (een leefbare omgevng voor wonen en werken). Vtens N.V. Utrecht Ontvangen dvdendutkerng ,= waarvan ,= reguler en ,= ncdenteel. Rechtsvorm Naamloze vennootschap (net beursgenoteerd) 2010 Betrokkenen Provnces en gemeenten n Fresland, Overjssel, Ontwkkelngen De aandelen van de v.m. Rego IJssel-Vecht zjn overgeheveld naar Flevoland, Drenthe, Utrecht, Noord-Holland en Gelderland gemeenten. De gemeente heeft er daardoor per 1 januar Bestuurljk belang aandelen s 1,13% stemmen n de Ava stuks aandelen bj gekregen. Daarnaast wordt het bedrag van de Programma Externe Orëntate - Algemene dekkngsmddelen achtergestelde lenng verhoogd met ,01 tot ,10. Bjdragen aan gemeenteljke Vtens bestaat ut meer dan mensen de zch verbonden Rsco s en kansen Geen bjzonderheden doelstellngen voelen door een passe voor water. Zj werken voortdurend aan het 58 wnnen, zuveren en leveren van drnkwater van topkwaltet. Omdat N.V. Wadnko Zwolle ze weten dat 5,4 mljoen klanten daar blndelngs op vertrouwen. Rechtsvorm Naamloze vennootschap (net beursgenoteerd) Ontvangen dvdendutkerng ,= Betrokkenen De gemeenten Hellendoorn, Hof van Twente, Borne, Dalfsen, 2010 Deventer, Dnkelland, Hardenberg, Meppel, Olst-Wjhe, Ommen, Overge Achtergestelde lenng Vtens ,00 Steenwjkerland, Tubbergen, Westerveld, Zwartewaterland, Zwolle, Rsco s en kansen Geen bjzonderheden Kampen, Losser, Noordoostpolder, Raalte, Rjssen-Holten, Staphorst, Twenterand, Urk, Werden en Provnce Overjssel.

59 Programma Bjdragen aan gemeenteljke doelstellngen Ontvangen dvdendutkerng 2010 Rsco s en kansen Externe Orëntate - Algemene dekkngsmddelen Wadnko s een regonale partcpatemaatschappj, de de bedrjvghed - en daarmee de werkgelegenhed - wl bevorderen n Overjssel, de Noord-Oostpolder en Zudwest Drenthe. Geen dvdend Geen bjzonderheden Cogas Holdng NV Almelo 59 Rechtsvorm Betrokkenen Bestuurljk belang Programma Bjdragen aan gemeenteljke doelstellngen Aantal aandelen Ontvangen dvdendutkerng 2010 Rsco s en kansen Naamloze vennootschap (net beursgenoteerd) De gemeenten Almelo, Borne, Dnkelland, Hardenberg, Hof van Twente, Oldenzaal, Tubbergen, Twenterand en Werden. 650 aandelen s 12,8 % stemmen n de Ava Externe Orëntate - Algemene dekkngsmddelen Cogas wl een belangrjke rol spelen n het voor de klant toepasbaar maken van neuwe techneken op het gebed van communcate en (duurzame) energe. 650 stuks aandelen Totaal waarvan ,= reguler en extra ncdenteel. Geen bjzonderheden

60 1. Grondbeled In november 2010 heeft de raad de Nota grondexplotate 2011 vastgesteld. Daarn zjn de algemene utgangspunten van de Grondexplotate opgenomen. Overge op de grondexplotate van toepassng zjnde beledsdocumenten zjn: a. de Nota Sturend Grondbeled van 2005; b. de Nota Bovenwjkse Voorzenngen 2007; c. de Nota Grondprjsbeled Implementate neuwe Grondexplotatewet De neuwe Grondexplotatewet s als onderdeel van de neuwe Wet RO de bass voor dwngend publekrechteljk kostenverhaal. Het beled s er op gercht het kostenverhaal bj partculere grondexplotates zo veel mogeljk langs prvaatrechterljke weg te bereken. Wanneer dat net lukt geeft de Wet de publekrechteljke stok achter de deur. De gemeente moet dan tegeljk met het bestemmngsplan een explotateplan vaststellen. Het kostenverhaal langs publekrechteljke weg steekt jurdsch erg nauw. Gemeente moet daarom de beledsstukken m.b.t de grondexplotate Grondexplotatewet-proof maken. Daarvoor s met externe deskundghed een plan van aanpak opgezet dat ledt tot screenng en aanpassng van Nota Grondbeled, Nota Bovenwjkse Voorzenngen etc. In 2011 zal de jurdsche update van de desbetreffende beledsstukken zjn afgerond. Grondbeled

61 61 2. Grondbedrjf fnanceel Verantwoordng plan- en onderzoekskosten 2010 Jaarljks kent de grondexplotate een werkkaptaal van ,= voor plan- en onderzoekskosten voor plannen en grondexplotates n de start- of ntateffase. In 2010 s onder deze noemer voor ,= aan plankosten gemaakt, voor de projecten: G. 700 Garstlanden III ,= G. 871 Utbredng wonngbouw Sbculo ,= Plan Garstlanden III s n 2010 zover gevorderd, dat het n 2011 n de ontwerpfase komt en er n de loop van 2011 een grondexplotate kan worden vastgesteld. De n 2010 gemaakte plankosten worden als geactveerde boekwaarde meegenomen naar de explotateopzet. Wnstnemng In de Nota Grondexplotate 2011 zjn vjf wnstnemngen genoemd ut complexen de n 2010 zjn afgesloten: a. complex Schuttevaer b. complex Slotweg c. complex De Marke I Marenberg d. complex De Kulent II e. complex Garstlanden II (tussentjds) Totaal Resultaat n 2010 behaald met grondexplotate: (exclusef afdracht gemeenteljk ontwkkelngsfonds van ,=) batg nadelg volgens nota grondexplotate 2011 wnstutnames ,00 verles voorzenngen ,00 verlesnemngen bj afwkkelng complexen ,00 afdracht fonds bovenwjks ,00 kosten centrumplan Dedemsvaart de ten laste van reserve worden gebracht ,00 per saldo kosten centrumplan Hardenberg ,00 algemene kosten ,00 aanvullende verles voorzenngen bedrjven en wonngbouwcomplexen bj samenstellen jaarrekenng getroffen aanvullende voorzenngen na onderzoek Real Estate aanvullend getroffen: voor wonngbouw voor bedrjventerrenen , ,00 per saldo nadelg resultaat ,00 De wnstnemngen zjn aan de Algemene Reserve Grondbedrjf toegevoegd. De kosten van het centrumplan Dedemsvaart ad 3,6 mljoen zjn gedekt door een bjdrage ut de hervoor gevormde reserve (ze ook de toelchtng op programma 2 Wonen). Dan resteert nog een nadeel van afgerond 2,3 mljoen dat tot een bedrag van 0,8 mljoen s gedekt ut de ARG. Het resterende bedrag ad 1,5 mljoen maakt onderdeel ut van het rekenngresultaat Hervan wordt aan de raad voorgesteld een bedrag van 0,8 mljoen te onttrekken aan de ARG de na deze voorgestelde onttrekkng nog

62 een saldo heeft van 0,5 mljoen (ze het volgende onderdeel Algemene Reserve Grondbedrjf (ARG)). Algemene Reserve Grondbedrjf (ARG) Zoals aangegeven n de Nota Grondexplotate 2011 wordt de vermogensposte van het grondbedrjf als volgt bepaald: De ARG kende n 2010 het volgende verloop: Stand ARG 1 januar Af: Resultaatbestemmng Neuwe stand ARG 1 januar 2010: Bj: wnstnemngen Af: Afsluten dverse complexen Af: saldo mutates Voorzenngen n.a.v. Nota Grex Af: afdracht GOF Stand ARG Mutates ARG 2010 va resultaatbestemmng (fu 980): Af: Afboekng deel Algemene Kosten Af: Mutates Voorzenngen na actualsate end Af: Afboekng extra kosten Dalco Menzo Larcom Af: Afboekng kosten rechtszaak Veldsnk Gramsbergen Stand ARG : Afdracht Fonds Bovenwjks Vanut de grondexplotates s n ,= aan het Fonds Bovenwjkse Voorzenngen afgedragen. Dt s ,= mnder dan begroot. De afdracht heeft plaats naar rato van het aantal door de gemeente verkochte verkante meters wonngbouw en bedrjventerrenen, en vanut partculere grondverkopen op grond van met hen afgesloten explotateovereenkomsten. De ARG vormt de rscobuffer voor het grondbedrjf. De gewenste omvang van de ARG bestaat ut een ncdentele, vaste component van ,= een vaste component van ,= voor plan- en onderzoekskosten en een structurele component van 12,5% van de posteve boekwaarden van complexen n explotate (onderhanden werk) en nog net n explotate genomen complexen. Voor complexen met een verwacht verles wordt een Voorzenng getroffen ten laste van de ARG.

63 63 Grondverkopen 2010 In 2010 zjn de volgende grondverkopen gerealseerd: - bedrjventerrenen m² - wonngbouwkavels m² In de partculere grondexplotates Lutten De Weken en Schuttevaer s n m² bouwgrond voor wonngbouw verkocht. Algemene kosten 2010 De op volgnr. G verantwoorde algemene kosten grondbedrjf, ,= zjn va een verhoudngsgewjze verdeelsleutel aan de afzonderljke grondexplotates doorberekend. Voorzenngen Na actualsate ultmo 2010 en opmaak van de jaarrekenng Grondbedrjf 2010 kennen de getroffen Voorzenngen de volgende mutates: Voorzenng Katngerveld (meer plankosten 2010) Voorzenng Raveljn (utgekeerde planschade) Voorzenng Plumswjk (meer plankosten) Voorzenng Mollncksvaart (meer grondverkopen) -/ Voorzenng Marslanden I (meer kostenverhaal vllakavels) -/ Voorzenng Tunstraatschool Voorzenng Prutteshoek Voorzenng Broeklanden Voorzenng Broeklanden De Kop Voorzenng Broeklanden Zud Voorzenng Moeshoek Wonen Voorzenng Gezondhedspark Voorzenng De Boschkamp Voorzenng Mercator Voorzenng Lutten de Weken Voorzenng Slagharen Noord De mutates bestaan ut de doorwerkng van het verbeterde/verslechterde resultaat van het complex, de bjgeboekte rente en aanvullende rente, en een aanvullng vanut het Real Estate onderzoek. Maatregelen.v.m. de economsche en fnancële crss In de Nota Crssupdate Grondbedrjf 2010 s de voorraad Strategsche en Versprede gronden krtsch beschouwd. In verband met latere ontwkkelng van gronden wegens de economsche en fnancële crss zjn waar nodg boekwaarden afgewaardeerd tot reëel nveau. De afboekngen hebben ten laste van het denstjaar 2009 (va resultaatbestemmng) tot n totaal 2,3 mln. plaatsgehad. De economsche crss heeft gevolgen voor de plannng van utgfte van bedrjventerrenen. Met ngang van 2010 s de plannng bjgesteld van 12 naar 6 hectare per jaar gemeentebreed, daarna weer oplopend tot ca. 10 ha per jaar. Deze faserng s n de desbetreffende grondexplotates aangehouden. De Nota Crssupdate 2010 s op onderdelen n 2010 verder utgewerkt. Zo s voor wonngbouw en bedrjventerrenen een meerjarge programmerng gemaakt. Het onderdeel rekenrente Grondbedrjf s utgewerkt, voor 2011 e.v. s de rekenrente verlaagd van 5% naar 4,25%. Er s een jaarljks budget van ,= voor ntensverng van acquste bedrjventerrenen beschkbaar. In de explotateopzetten zjn waar mogeljk jaarbudgetten van BRM en WRM n tjd gefaseerd opgenomen. Delotte Real Estate Advsory heeft t.a.v. de geprogrammeerde wonngbouwaantallen en ut te geven bedrjventerrenen een analyse utgebracht over de afzetmogeljkheden. Ten aanzen van het onderdeel wonngbouw advseert Delotte een neerwaartse bjstellng van het (gemeenteljk) wonngbouwprogramma. In een (theoretsche) berekenng was het renteverles over de n tjd door te schuven opbrengsten voor ontwkkelng van wonngbouw van ca wonngen (de teruggang van 130% provncaal toegestane plancapactet naar 100%) tot een bedrag van ,= netto contant per 1 januar 2011.

64 De berekenng s op wonngbouwcomplexnveau nader verfjnd, om de te treffen voorzenng n relate tot de boekwaarde van gronden bestemd voor wonngbouw n de toekomst te brengen. Daarbj kwam naar voren, dat het (net n explotate genomen) complex Slagharen Noord n tjd vertraagd, en de boekwaarde van het complex te hoog s. Daarvoor s bj jaarrekenng 2010 (ut het postef rekenngresultaat 2010) een voorzenng getroffen van ,=. Rscoparagraaf Grondexplotate jaarrekenng 2010 De economsche en fnancële crss werkt door n de gemeenteljke grondexplotate. Twee kernproblemen zjn te onderscheden: a. Utstel van projecten, wegens stagnate of utval van vraag. b. Dalende vastgoedprjzen en dentengevolge lagere resduele grondwaarden. Voor het onderdeel bedrjventerrenen staat Delotte Real Estate een gematgde jaarljkse faserng voor dan n de Crssupdate 2011 s opgenomen. Men advseert de hoeveelheden ut te geven bedrjventerrenen n 2011 te matgen op het nveau 2010 (3 ha per jaar), en daarna vanaf 2012 geledeljk op te laten oplopen tot maxmaal 8 ha gemeentebreed per jaar. De negateve fnancële effecten van een vertraagde utgfte zjn doorgerekend en kunnen tweeledg worden gecompenseerd: - door gernge prjsaanpassngen n met name nog neuw n explotate te brengen bedrjventerrenen; - door het treffen van aanvullende voorzenngen ten laste van het resultaat jaarrekenng 2010 tot n totaal ,=. In de Nota Crssupdate Grondbedrjf 2010 hebben wj de gevolgen voor het Hardenbergse grondbedrjf nzchteljk gemaakt, n de Nota Grondexplotate 2011 heeft dat een vervolg gekregen. Na verwerkng van de actualsates end 2010 (nclusef de ophogngen van de Voorzenngen als gevolg van neerwaartse bjstellng van geprognostceerde wonngbouwaantallen en ut te geven hectares bedrjventerrenen) bedraagt de ARG, de fnancële buffer voor rsco s, ,=. Dt betekent, dat het Grondbedrjf bj een substantële tegenslag een beroep moet doen op de Algemene Reserve van de Algemene Denst. Dt vergt een nauw overleg tussen de Cluster Grondzaken en de afdelng FIV. 64 Wj hebben dt adves overgenomen, en de gevolgen van de vertraagde faserng n de grondexplotates bedrjventerrenen verwerkt. Dt heeft geled tot het aanvullend ophogen van een vertal getroffen Voorzenngen voor bedrjventerrenen: Bedrjventerren Voorzenng Ophogng a.g.v. lagere faserng Neuwe Voorzenng Broeklanden Broeklanden De Kop Broeklanden Zud Katngerveld totaal: n.b.: de aanvullend getroffen Voorzenngen voor wonngbouw ( ,=) en bedrjventerrenen ( ,=) zjn meegenomen n het totaal overzcht mutates Voorzenngen op pag. 4/5 van deze paragraaf. Het jaar 2011 zal nog geheel n het teken staan van de economsche en fnancële crss. Dudeljke tekenen van herstel van de onroerend goedmarkt zjn nog net te herleden. De boekwaarde van het gemeenteljk Grondbedrjf (het geïnvesteerd, met verkopen terug te verdenen vermogen) bedraagt per 1 januar 2011 rum 80 mln. Vermeerderd met de rentebjschrjvng 2011 (4,25%) en toe te schrjven uren loopt de boekwaarde op tot plm. 85 mln., te vermnderen met de verkoopopbrengsten van 3 hectare bedrjventerren en ca. 50 wonngbouwkavels, samen ca. 4 mln. Daarmee neemt de totale boekwaarde van het Grondbedrjf lcht toe.

65 Het s een goede zaak om n het jaarverslag mddels een (onverplchte) paragraaf rechtmatghed n te gaan op rechtmatghed. Zaken de aan de orde komen zjn: De nventarsate van relevante wet- en regelgevng. Het controleprotocol en het daarn verwoorde beled c.q. normen- en toetsngkader. De bevndngen van de nterne en externe controle. De analyse van de begrotngsrechtmatghed. Het beled gercht op het tegengaan van msbruk en onegenljk gebruk (M&O). Inventarsate van relevante wet- en regelgevng Voor een goede utvoerng van de rechtmatghedcontrole s belangrjk dat de geldende regelgevng dudeljk vastlgt. Het college s prmar verantwoordeljk voor de nalevng van de wet- en regelgevng en moet dus permanent nzcht hebben n de van toepassng zjnde relevante wet- en regelgevng. Dt betreft het normenkader. Het normenkader moet worden opgesteld en n eder geval aan de gemeenteraad ter kennsnemng worden gezonden. 3.8 Rechtmatghed Het normenkader 2010 s op 18 januar 2011 door het college vastgesteld en aanslutend n het kader van de acteve nformateplcht ter kennsname toegezonden aan de raad. De delegate- en mandaatregelng zjn n 2010 buten het normenkader gelaten omdat er geen aanslutng s tussen de functecodes n het functeboek en de functecodes n de regelng. Het controleprotocol en het daarn verwoorde beled c.q. normen- en toetsngkader Ter afkaderng van de rechtmatghedcontrole heeft de raad n het controleprotocol allerle zaken nader geregeld en vastgelegd. Bjvoorbeeld de te hanteren goedkeurngstolerante en de rapporterngtolerante. Het controleprotocol s op 30 januar 2007 door de raad vastgesteld. Het s onderdeel van de

66 opdrachtverstrekkng aan de accountant. De goedkeurngstolerante, onderdeel van het controleprotocol, s heronder weergegeven. Goedkeurngstolerantonthoudng Goedkeurend Beperkng Oordeel- Afkeurend Fouten n de 1% >1%<3% - 3% jaarrekenng (% lasten) Onzekerheden n de controle (% lasten) 3% >3%<10% 10% Gemeenteljke verordenngen Rechtmatghedcontroles hebben betrekkng op gemeenteljke verordenngen met bepalngen waarut fnancële consequentes kunnen voortkomen. Er zjn bj de nterne controle op de gemeenteljke verordenngen geen rechtmatghedfouten geconstateerd van enge omvang. Europese aanbestedngsrchtljnen Over 2010 zjn alle nkopen met een nkoopwaarde boven de ,= getoetst op de rechtmatge nalevng van de Europese aanbestedngsrchtljnen. Ut dt nterne onderzoek s gebleken dat bj Europese aanbestedngsrchtljnen voor densten net n alle gevallen just zjn nageleefd. Daarnaast zjn net alle 2B densten gemeld. 66 Voor de rapporterngtolerante stelt de raad als maatstaf dat de accountant elke fout of onzekerhed ,= rapporteert. De bevndngen van de nterne en externe controle Over 2010 s de rechtmatge utvoerng van de gemeenteljke verordenngen en Europese aanbestedngsrchtljnen steekproefsgewjs (rscogercht) gecontroleerd. Het doel van rechtmatghedcontroles s vast te stellen of n voldoende mate èn aantoonbaar, geldende wet- en regelgevng wordt nageleefd. Van alle tekortkomngen en/of onzekerheden hebben wj de fnancële omvang vastgesteld. Het totaal van de tekortkomngen en/of onzekerheden s door ons getoetst aan de door de raad vastgelegde goedkeurngstolerantes voor de rechtmatghedcontrole. Op bass daarvan kan over het rekenngsjaar 2010 het volgende worden geconcludeerd: De fnancële beheershandelngen de tot utdrukkng komen n deze jaarrekenng zjn bnnen de fnancële rechtmatghedkaders van de raad en hogere overheden tot stand gekomen. De totale fout s mnder dan 1% en bljft dus bnnen de goedkeurngstolerante. De rsco s van het net just Europees aanbesteden zjn dat een derde partj zch herdoor benadeeld voelt en dat deze een nbreukprocedure start wat kan leden tot het door de rechtbank toekennen van een schadevergoedng en een verplchtng tot een herneuwde aanbestedng. De analyse van de begrotngsrechtmatghed Fnancële beheershandelngen, de ten grondslag lggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, denen tot stand te zjn gekomen bnnen de grenzen van de geautorseerde begrotng en hermee samenhangende programma s (begrotngscrterum). In de begrotng zjn de maxma voor de lasten vermeld de door de raad zjn vastgesteld. Dt houdt n dat de fnancële beheershandelngen denen te passen bnnen de begrotng, waarbj het juste programma, de toerekendhed van het begrotngsbedrag, alsmede het begrotngsjaar van belang zjn. Met de controle op de juste toepassng van het begrotngscrterum wordt getoetst of het budgetrecht van de gemeenteraad s gerespecteerd.

67 Het budgetrecht van de gemeenteraad s afgeperkt op programmanveau. Ut de analyse begrotngsrechtmatghed bljkt dat bj geen van de programma s de lasten zjn overschreden. De kredetoverschrjdngen op actveerbare actvteten (nvesterngen) groter dan ,= zjn heronder toegelcht. Bj alle geconstateerde overschrjdngen zjn de utgaven bnnen het door de raad utgezette beled gebleven. 1. In de admnstrate zjn er twee kredeten voor de parkeergarage. Een kredet van ,=, waarvan de kaptaallasten ten laste komen va de parkeerexplotate, en een kredet ,= ten laste van de algemene mddelen. Alle utgaven zjn n 2010 nog ten laste van het eerste kredet gebracht. Na afrondng van de werkzaamheden wordt het meerdere (ultmo ,=) ten laste van het tweede kredet gebracht. Dt meerdere mag dus net meer zjn dan ,=. Het beled gercht op het tegengaan van msbruk en onegenljk gebruk (M&O) Om msbruk en onegenljk gebruk van overhedsgelden te voorkomen zjn beheersmaatregelen nodg de functoneren. De nterne en externe controle zullen erop gercht moeten zjn om dat vast te stellen. In tegenstellng tot andere getrouwheds- en rechtmatghedaspecten gaat het bj het M&Ocrterum n het bjzonder om vast te stellen dat n de organsate effecteve maatregelen zjn getroffen om msbruk te voorkomen, dan wel op te sporen en dat de vgerende wet- en regelgevng dudeljk s, aangepast s aan actuele omstandgheden en te handhaven s. Wj kennen geen specfek M&O-beled. 2. Gedurende de bouw s er tweemaal sprake geweest van schade. De gevolgschade van ,= s net vergoed door de verzekerngsmaatschappj. Tegen deze beslssng van de verzekerngsmaatschappj s bezwaar gemaakt. Deze procedure loopt nog. 3. Hogere lasten worden gecompenseerd door hogere net begrote baten van ,=. Per saldo geen overschrjdng In 2010 s voor een hoger bedrag aan scootmobelen verstrekt als waar n de ramng rekenng mee s gehouden.