Inhoud. VOORWOORD... v. AFKORTINGEN... xix

Transcriptie

1 VOORWOORD v AFKORTINGEN xix DEEL I. INLEIDING WAT IS SOCIAAL RECHT? Een eigen rechtstak? Onderscheid tussen arbeidsrecht en sociale zekerheid Zelfstandige arbeid De ambtenaren Publiekrechtelijk statuut Contractuelen Vastheid van betrekking Copernicus Cijfergegevens over de arbeidsmarkt in België DE HANDHAVING VAN HET SOCIAAL RECHT Moeilijke handhaving De arbeidsgerechten De arbeidsauditoraten De arbeidsinspectie Het sociaal strafrecht Informatisering en internationalisering DE BRONNEN VAN HET SOCIAAL RECHT Klassieke nationale bronnen Eigen rechtsvorming De eigen hiërarchie in de Wet van Complexe hiërarchie na De internationale arbeidsorganisatie vii

2 4. De Europese Unie Andere internationale bronnen HET TAALGEBRUIK IN ARBEIDSVERHOUDINGEN Het taaldecreet Wat regelt het decreet? DEEL II. DE AANWERVING EN HET SLUITEN VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST ENKELE VOORAFGAANDE BESCHOUWINGEN REGELS BIJ DE AANWERVING De precontractuele fase Reglementering werkaanbod Gelijkheid man-vrouw De Wet van 10 mei Handhaving Cao nr. 38/38bis/38ter Kosten van de sollicitatie Gedragsregels Sancties op precontractuele fouten De Antidiscriminatiewet TEWERKSTELLING VAN BUITENLANDSE ARBEIDSKRACHTEN Een fundamenteel onderscheid Werknemers uit niet-eer-landen De vereiste documenten Wanneer kan men een arbeidskaart krijgen? EER-werknemers Een Europees sociaal grondrecht Staatsbelang Tijdelijke tewerkstelling Sociale dumping of arbeidsmarktbescherming? Toepassing van buitenlands arbeidsrecht Detacheringsrichtlijn en detacheringswet viii

3 DE ARBEIDSOVEREENKOMST De bekwaamheid Bewijsregels Wat is ondergeschikt verband? Definitie De kwalificatie Wettelijke vermoedens Betwistingen in de praktijk De schijnzelfstandigen en schijnwerknemers Bijlage: De Unizo-formule De Arbeidsrelatieswet Fiscale inkomsten en sociale bijdragen Vergelijking van de socialezekerheidsbijdragen zelfstandigen-bedienden Sociale bijdragen zelfstandigen Sociale bijdragen bedienden HOOFDSTUK 5. SOORTEN ARBEIDSOVEREENKOMSTEN VOLGENS DE AARD VAN HET WERK Het onderscheid tussen werklieden en bedienden Het belang van het onderscheid Praktische moeilijkheden en kritiek op het onderscheid De arbeidsovereenkomst voor handels vertegen woordigers Definitie Cliënteel opsporen en bezoeken Onderhandelen en sluiten van overeenkomsten over zaken Voor rekening en in naam van Onder het gezag van Toepasselijke wetgeving De arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid Andere bijzondere overeenkomsten HOOFDSTUK 6. SOORTEN ARBEIDSOVEREENKOMSTEN VOLGENS DE DUUR VAN DE OVEREENKOMST Onbepaalde tijd Bepaalde tijd Begrip Opeenvolgende overeenkomsten Vormvereisten Einde van de overeenkomst ix

4 3. Duidelijk omschreven werk De arbeidsovereenkomst voor vervanging Begrip Vorm HOOFDSTUK 7. BIJZONDERE SCHRIFTELIJK VAST TE LEGGEN BEDINGEN Proefbeding Begrip Vormvereisten Duur van de proeftijd Schorsing van de proeftermijn Eenmaligheid van de proef Einde van de proef Concurrentiebeding Begrip Alleen bij bepaalde vormen van ontslag Alleen bij een hoog loon Inhoudelijke beperkingen Compenserende vergoeding Delcrederebeding Borgsom Verboden bedingen Het scheidsrechterlijk beding Het wijzigingsbeding De levenslange binding Ontbindende voorwaarden Betwiste bedingen Opzeggingstermijnen Schadebeding HOOFDSTUK 8. ARBEIDSMARKT EN FLEXIBILITEIT DEEL III. TEWERKSTELLEN PLICHTEN VAN DE WERKGEVER De essentiële elementen van de arbeidsovereenkomst Respect voor de werknemer Algemeen principe x

5 2.2. Veiligheid en gezondheid beschermen Bescherming tegen geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk Bescherming van de persoonlijke levenssfeer Parenthesis: privacy en Betalen van het loon Het begrip loon De Loonbeschermingswet De hoogte van het loon Veranderlijk loon en commissieloon Werknemersparticipatie De arbeidsduur Arbeidsduur en flexibiliteit Wat is arbeidstijd? Zondagsrust Nachtarbeid Wekelijkse arbeidsduur Deeltijdse arbeid Andere verplichtingen DE SCHORSING VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST Wat is schorsing? Wat is de loonwaarborg? De wettelijke schorsingsgevallen Het gewaarborgd dagloon Ziekte of ongeval Bescherming tijdens zwangerschap en moederschap Gerechtvaardigde afwezigheden en verlof om dwingende redenen Jaarlijkse vakantie Feestdagen Andere wettelijke schorsingsgronden Niet wettelijk voorziene schorsingsgevallen DE PLICHTEN VAN DE WERKNEMER Arbeid verrichten Geen concurrentie aandoen Aansprakelijkheid De burgerlijke aansprakelijkheid van de werkgever De immuniteit van de werknemer xi

6 DE VERJARING IN HET ARBEIDSRECHT De verjaringstermijnen De procedureval DEEL IV. BEËINDIGING VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST ALGEMENE WIJZEN VAN BEËINDIGING Is algemeen ook gewoon? Beëindiging door wederzijdse toestemming De ontbindende voorwaarde Gerechtelijke ontbinding Overlijden Overmacht Wat is overmacht? Het praktische belang Geen overmacht Overgang van de onderneming DE OPZEGGING Wat is opzegging? Begrip opzegging Hoe lang moeten opzeggingstermijnen zijn? Opzegging en ontslag Opzegging en anciënniteit De vorm van opzegging De inhoud van de opzeggingsbrief Sanctie: nietigheid De opzeggingstermijnen voor werklieden Ingangsdatum Duur van de opzeggingstermijn Opzeggingstermijnen voor bedienden Ingangsdatum Hogere en lagere bedienden Opzeggingstermijnen voor de lagere bedienen Opzeggingstermijnen voor hogere bedienden De praktijk van de arbeidsrechtbanken Opzegging bij het bereiken van de pensioenleeftijd xii

7 6.7. Opzegging door de hogere bediende Tegenopzegging Schorsing van de opzegging Rechten en plichten gedurende de opzeggings periode Outplacement DE OPZEGGINGSVERGOEDING Forfaitair karakter van de opzeggingsvergoeding Basis van de opzeggingsvergoeding Verlies, verjaring en afstand van de opzeggingsvergoeding Verlies van de opzeggingsvergoeding Verjaring Afstand van de opzeggingsvergoeding Vergelijking opzegging en betaling opzeggingsvergoeding ONTSLAG WEGENS EEN DRINGENDE REDEN Wat is een dringende reden? De procedure Vormvereisten De termijnen De schadevergoeding Indien de dringende reden niet aanvaard wordt Indien de dringende reden aanvaard wordt HOOFDSTUK 5. IMPLICIET ONTSLAG Wat is impliciet ontslag? Toepassingen De sanctie HOOFDSTUK 6. BEPERKINGEN VAN HET ONTSLAGRECHT Algemeen Misbruik van ontslagrecht Willekeurig ontslag Bijzondere bescherming tegen ontslag Zwangerschap Ziekte of ongeval Politiek verlof xiii

8 4.4. Nieuwe technologie Tijdskrediet Betaald educatief verlof Preventieadviseurs Werknemers in nachtarbeid Leden-werknemers van ondernemingsraad en CPBW De vakbondsafvaardiging Klagers tegen geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag Klagers inzake gelijke behandeling man/vrouw Klagers op grond van Antidiscriminatiewet De uitwinningsvergoeding Wat is de uitwinningsvergoeding? Voorwaarden Bedrag DEEL V. HET COLLECTIEF ARBEIDSRECHT DE SPELERS: DE SOCIAALECONOMISCHE PARTNERS Algemeen De representatieve organisaties van werknemers Welke zijn die organisaties? Het begrip representatief Het probleem van het juridisch statuut De bevoegdheden van de representatieve organisaties Voordelen voor gesyndiceerden De representatieve organisaties van werkgevers DE VERHOUDINGEN VAN WERKGEVERS EN WERKNEMERS OP HET VLAK VAN DE ONDERNEMING Algemeen De vakbondsafvaardiging Geen wettelijke basis Oprichting en samenstelling Bevoegdheden Statuut van de afgevaardigden De ondernemingsraad De oprichting Samenstelling xiv

9 3.3. Sociale verkiezingen De bevoegdheden Het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk De ontslagbescherming van de werknemers vertegenwoordigers Algemeen Duur van de bescherming Ontslag om technische of economische redenen Ontslag wegens dringende reden De pijnlijke rekening DE VERHOUDING TUSSEN WERKNEMERS- EN WERKGEVERS ORGANISATIES OP HOGER VLAK De paritaire comités Oprichting Bevoegdheid Samenstelling De Nationale Arbeidsraad Oprichting en samenstelling Bevoegdheid DE COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST Het belang van de cao Het sluiten van een cao Werkingssfeer Inhoud van de cao Algemeenverbindendverklaring HOOFDSTUK 5. STAKING EN LOCK-OUT De staking Definitie Types van stakingen Staking en bemiddeling Gevolgen van de staking De bedrijfsbezetting Eenzijdige verzoekschriften en dwangsommen Staking in cijfers Lock-out ENKELE INTERESSANTE WEBSITES EN LINKS xv