Inleiding Nederlands sociaal recht

Transcriptie

1 Inleiding Nederlands sociaal recht G.J.J. Heerma van Voss Achtste druk Boom Juridische uitgevers Den Haag 2011

2 Inhoud Afkortingen 13 1 Het begrip sociaal recht Het sociaal recht als juridisch vakgebied Geschiedenis Ongelijkheidscompensatie Flexibilisering Internationalisering Grondrechten Rechtsbronnen 26 1 INDIVIDUEEL ARBEIDSRECHT 31 2 De arbeidsverhouding Arbeidsovereenkomst Opdracht en aanneming van werk Ambtelijke status Flexibele arbeidsrelaties Enkele bijzondere arbeidsovereenkomsten Gemengde overeenkomsten 47 3 De totstandkoming van de arbeidsovereenkomst Partijen Arbeidsbemiddeling Sollicitatiefase Discriminatie bij aanstelling Vorm van de arbeidsovereenkomst Bijzondere bedingen 63

3 De rechtsbronnen Onderlinge verhouding van rechtsbronnen Contractvrijheid Vormen van dwingend recht De collectieve arbeidsovereenkomst De ondernemingsovereenkomst Andere rechtsbronnen De handhaving De plichten van de werknemer Arbeid verrichten Volgen van aanwijzingen Geheimhoudingsplicht Concurrentieverbod Verbod van nevenarbeid Voorkomen van schade Goed werknemerschap Sancties werkgever De plichten van de werkgever Loonbetaling Tewerkstelling Gelijke behandeling Veilige werkomstandigheden Grondrechten werknemer Goed werkgeverschap Sancties werknemer Onderbreking van de arbeid Verhindering werknemer Ziekte Zwangerschap, bevalling en adoptie Ouderschap De levensloopregeling Kort verlof Vakantie Roostervrije dagen Bedrijfsrisico Het arbeidsomstandighedenrecht

4 8.2 Arbeidsomstandigheden Arbeidstijden Arbeid en zorg Deskundige bijstand Medezeggenschap over arbeidsomstandigheden De Arbeidsinspectie Wijziging van de arbeidsverhouding Wijzigingsbeding Goed werkgever-en werknemerschap Taakwijziging Overplaatsing Bevordering en degradatie Werkaanpassing gehandicapten Overgang van onderneming Overstappen binnen een groepsonderneming Het ontslagrecht: de opzegging ontslagrecht Opzegging Procedure werkgever Toestemming Collectief ontslag Opzegverboden Opzegtermijn Proeftijd Dringende reden Opzegging door werknemer Sancties Vernietigbare opzegging Onregelmatige opzegging Kennelijk onredelijke opzegging Herstel van de arbeidsovereenkomst Ontslagvergoeding Toekomst duaal ontslagrecht Het overige ontslagrecht Ontbinding wegens gewichtige redenen Vergoeding bij ontbinding Ontbinding na opzegging Ontbinding wegens tekortkoming Afloop arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd 169

5 11.7 Ontbindende voorwaarde Overlijden werknemer Beëindiging met wederzijds goedvinden COLLECTIEF ARBEIDSRECHT Organisatie en vertegenwoordiging Vrijheid van vakvereniging Organisaties van werkgevers en werknemers Overlegeconomie Vertegenwoordiging in organen Ondernemingsniveau Bedrijfstakniveau Regionaal niveau Nationaal niveau Europees niveau Internationale organen De collectieve arbeidsovereenkomst Cao-overleg Bedrijfstak- en ondernemings-cao Regeling van de cao Individuele gebondenheid aan de cao De ongebonden werknemer De bepalingen van de cao Afwijking van de cao Algemeen verbindendverklaring Nawerking van cao-bepalingen Decentralisatie naar de onderneming Sociaal plan Handhaving van de cao Het stakingsrecht Geschiedenis van het stakingsrecht Grondrecht op collectieve actie Grenzen aan recht op collectieve actie Rechten van derden Stakingen gericht tegen anderen Bijzondere vormen van collectieve actie Schorsing of wanprestatie Positie werkwilligen Uitsluiting Bemiddeling en geschilbeslechting

6 15 Het medezeggenschapsrecht Plaats van de ondernemingsraad Instelling van de ondernemingsraad Het adviesrecht Het instemmingsrecht Het informatierecht Het beroepsrecht en andere geschillenregelingen Overige taken en bevoegdheden De personeelsvertegenwoordiging Medezeggenschap bij arbeidsomstandigheden De structuurregeling Verhouding met vakbonden Het enquêterecht Fusiegedragsregels De Europese ondernemingsraad Medezeggenschap bij de Europese vennootschap 245 III SOCIALEZEKERHEIDSRECHT Het stelsel van sociale zekerheid Geschiedenis Sociale verzekeringen en sociale voorzieningen Werknemers- en volksverzekeringen Publiek- en privaatrecht Financiering Uitvoering Toezicht Handhaving Rechtsbescherming Internationale aspecten Het werkloosheidsrecht Toepasselijke regelingen Werkloosheidsbegrip Referte-eisen Uitsluitings- en eindigingsgronden Uitkeringen Verplichtingen Verwijtbare werkloosheid Passende arbeid Sancties Betaling van de uitkering Re-in tegratiemaatregelen

7 18 Het arbeidsongeschiktheidsrecht Toepasselijke regelingen Loonbetaling bij ziekte Vangnetvoorziening Zwangerschap en bevalling Arbeidsongeschiktheidsbegrip Wet WIA Uitkering bij volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid Uitkering bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid Aanvullende uitkeringen werknemer Re-integratiemaatregelen De overige sociale verzekeringen Zorgverzekering Bijzondere ziektekosten Ouderdomspensioen Nabestaandenuitkering Aanvullende regelingen De sociale voorzieningen Drie cruciale begrippen Algemene bijstand Oudere werklozen en gewezen zelfstandigen Jonggehandicapten Kunstenaars Toeslagen Kinderbijslag Inschakeling werkzoekenden Sociale werkvoorziening Gehandicapten Bijzondere bijstand Wet investeren in jongeren 318 Jurisprudentieregister 319 Artikelenregister 327 Trefwoordenregister