Collectief arbeidsrecht

Transcriptie

1 Collectief arbeidsrecht Prof. dr. A.T.J.M. Jacobs KLUWER Deventer

2 Woord vooraf Afkortingen v xm 1 Inleiding i 2 Vakverenigingen en vakverenigingsrecht Vakbonden Werkgevers Vakverenigingsrecht De representativiteitskwestie 28 3 Het Nederlandse stelsel van collectieve arbeidsverhoudingen Inleiding Publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie Loon- en inkomenspolitiek De overlegeconomie/het poldermodel De instituties van het overlegmodel Centraal of decentraal? Wetgevingof zelfreguleringdoor de sociale partners 57 4 Het CAO-gebeuren De CAO-kaart van Nederland Inhoud van het jaarlijkse CAO-overleg Flexibele beloning Arbeidstijdverkorting en flexibele arbeidstijden Vakantie en verlof Ouderenbeleid, vervroegd uittreden en pensioen Bestrijding ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid; reinte - gratie van gedeeltelijk gehandicapten 75 VII

3 4.2.6 Werkgelegenheid, flexwerk, uitbesteding Scholing Kinderopvang De structuur van het CAO-overleg 78 5 CAO -recht I Het wezen van de CAO Privaat- of publiekrecht? Het gunstigheidsbeginsel De partijen bij de CAO De gebondenheid aan de CAO De gebondenheid door lidmaatschap aan beide zijden De art. 14-constructie Gebondenheid door de algemeenverbindendverklaring Gebondenheid door overgang van de onderneming Gebondenheid vanuit het contract De werkingssfeer van de CAO De werkingssfeer wat betreft groepen van werknemers (de 'verticale werkingssfeer') De werkingssfeer wat betreft de bedrijfstak/onderneming (de 'horizontale werkingssfeer') De inhoud van de CAO Normatieve, obligatoire en diagonale bepalingen De rechtens toelaatbare inhoud van CAO'S IIO Fondsen Sociaal plan m Delegatiebepalingen Ongelijke behandeling van georganiseerden en ongeorganiseerden De 'wet' als grens aan de regelingsmacht der CAO-partijen Publiciteit, interpretatie en handhaving Publiciteit Interpretatie Handhaving De CAO in het internationale privaatrecht 124 VIII

4 6 CAO-recht II Een recht op c.q. verplichting tot CAO-onderhandelen? Algemeenverbindendverklaring De procedure Beroep Het meerderheidsvereiste D e toetsing Uitzonderingen Dispensatie Rechtskracht, duur en nawerking van de AVV Het politieke debat over de AVV als zodanig Het ontwijken van het keurslijf van de CAO CAO-recht en mededingingsrecht cao-regelgeving in staatkundig en arbeidsrechtelijk perspectief Driekwartdwingend recht Toekomst van de CAO en van het nationale CAOrecht Stakingsrecht Algemeen Over collectieve arbeidsconflicten Typologie De strafrechtelijke kant van de staking Historische ontwikkeling van de staking naar civiel recht Waarom een stakingsrecht? Het stakingsrecht als strategisch en ritueel gebeuren Rechtmatig, tenzij De spelregeltoetsing De misbruiktoetsing Evaluatie van de rechtspraak op hoofdzaken en de toekomst van het stakingsrecht Stakingsrecht - Bijzonder Strengere normen bij andere arbeidsconflicten? Stakingen om rechtsconflicten 184 IX

5 8.3 De erkenningsstaking Stakingen in strijd met de CAO Wilde stakingen Stakingen tegen anderen dan de eigen werkgever Solidariteits- of sympathiestakingen Politieke stakingen Stiptheidsacties, gratis dienstbetoonacties, langzaam-aanacties en kortstondige werkonderbrekingen Blokkades Bezetting Gevolgen van onrechtmatigheid voor de vakbonden Staking en de individuele arbeidsovereenkomst Betaling van werkwilligen Uitsluiting Onderzoek, verzoening, bemiddeling en arbitrage Medezeggenschap - Algemeen Inleiding Begrippen en vormen van medezeggenschap/duaal systeem Medezeggenschap in de top van de onderneming (Structuurwet) Recht van enquete Collectief ontslag Fusiegedragsregels Medezeggenschapsrecht in CAO'S Heeft medezeggenschap nog een toekomst? Ondernemingsraden De aanpassingen van de Wet op de ondernemingsraden Het reglement van de OR Instelling van de OR De instellingsplicht Definitie onderneming Samengesteide onderneming Getalsdrempels Positie deeltijders en flexwerkers 242

6 INHOUDSOPGAVF Samenstelling van de OR Omvang van de OR (art. 6 lid 1) Commissies van de OR Achterbanraadpleging Zittingsduur (art. 12) VoorzitteroR Secretariaat OR Vergaderen/vergaderfrequentie De overlegvergadering Bestuurder Verkiezing van de OR Kiesrecht (art. 6 lid 2,3 en 5) Kandidatenlijsten (art. 9) Kiesgroepen Verkiezingen Faciliteiten en rechtsbescherming Faciliteiten Rechtsbescherming Bevoegdheden van de OR algemeen en het informatierecht Het informatierecht Voorinformatie Het adviesrecht bij belangrijke besluiten (art. 25) en de beroepsregeling daartegen (art. 26) Het instemmingsrecht bij belangrijke besluiten (art. 27) Overige bevoegdheden en taken De inspraak in kleine bedrijven Geschillenregelingen Conflicten De wettelijke geschillenregeling Medezeggenschap bij veiligheid en gezondheid De ondernemingsraad en de vaststelling van arbeidsvoorwaarden De formule van art. 27 lid 3 WOR De rechtsnatuur van afspraken tussen ondernemer en ondernemingsraad De rechtsnatuur van het reglemcnt, de personeelsgids en dergelijke 285 XI

7 11 Overheid en semi-overheid De arbeidsverhoudingen bij de overheid Arbeidsvoorwaardenvorming bij de overheid De ambtenarenstaking Medezeggenschap bij de overheid Arbeidsvoorwaardenvorming bij de semi-overheid Het stakingsrecht in de semi-overheidssector Medezeggenschap in onderwijs en zorg Internationaal Inleiding Internationale organisaties van vakbonden en werkgevers De Internationale Arbeidsorganisatie De arbeidsverhoudingen in de Europese Unie Overige internationale instituties De vakverenigingsrechten in internationaal perspectief Verdragen 87 en 98 Internationale Arbeidsorganisatie Art. 11 Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden Art. 5 en 6 Europees Sociaal Handvest Internationale aspecten van het medezeggenschapsrecht De nationale dimensie De internationale dimensie Horizon Een geschiedkundige terugblik Het perspectief 335 Trefwoordenregister 339 XII