Collectief ontslagrecht

Transcriptie

1 Collectief ontslagrecht Enkele voorstellen betreffende een betere regelgeving PROEFSCHRIFT ter verkrijging van de graad van Doctor aan de Universiteit Leiden, op gezag van de Rector Magnificus Dr. D.D. Breimer, hoogleraar in de faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen en die der Geneeskunde, volgens besluit van het College voor Promoties te verdedigen op donderdag 30 september 2004 klokke uur door Jan Heinsius geboren te Schiedam in 1966

2 Inhoudsopgave WOORD VOORAF VII LIJST VAN AFKORTINGEN XIX INLEIDING 1 Collectief ontslag 1 Collectief ontslagrecht 2 Probleemstelling 7 Rechtsvergelijking 14 Opzet 28 DEEL I: DE EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE COLLECTIEF ONTSLAG I.2.2a I.2.2b INLEIDING DE WERKINGSSFEER VAN DE EUROPESE RICHTLIJN De personele werkingssfeer De zeggenschap uitoefenende onderneming De beéindiging van werkzaamheden ingevolge rechterlijke beslissing De materiéle werkingssfeer Conclusie DE DEFINITE VAN EEN COLLECTIEF ONTSLAG Het ontslagbegrip Opzeggingen Bijtelling van andere beéindigingswijzen De getalscriteria Het lokale element De termijn waarbinnen de ontslagen moeten vallen Conclusie DE RAADPLEGING VAN WERKNEMERSVERTEGENWOORDIGERS Inleidine

3 XII Inhoudsopgave De werknemersvertegenwoordigers De vertegenwoordigers volgens wet of gebruik Het inschakelen van deskundigen Het doel van de raadpleging Het moment van de raadpleging De informatieverschaffing Conclusie 1.5 DE MELDING AAN DE OVERHEID Het doel van de melding Het moment van de melding De informatieverschaffing De dertig dagentermijn Het ingaan van het collectief ontslag De verlenging en verkorting van de dertig dagentermijn Conclusie 1.6 DE HANDHAVING VAN NALEVING VAN DE VOORSCHRIFTEN Procedures en sancties Conclusie 1.7 CONCLUSIE DEEL II: HET NEDERLANDSE COLLECTIEF ONTSLAGRECHT; COLLECTIEVE OPZEGGING 95 ILI INLEIDING 95 II.2 II.2.1 II.2.2 II.2.2a II.2.3 II.2.4 II.3 II.3.1 II.3.2 II II II.3.3 II.3.4 II.3.5 II.3.6 DE WERKINGSSFEER VAN DE WMCO De personele werkingssfeer Het faillissement van de werkgever De materièle werkingssfeer Conclusie DE DEFINITIE VAN EEN COLLECTIEF ONTSLAG Het ontslagbegrip Ontslagaanvragen Ontbindingsverzoeken Het getalscriterium Het lokale element De termijn van ontslag Conclusie

4 Inhoudsopgave xin II.4 DE RAADPLEGING VAN WERKNEMERSVERTEGENWOORDIGERS De werknemersvertegenwoordigers De vakbonden De belanghebbende werknemersverenigingen Cao-bonden De ondernemingsraad De (centrale) ondernemingsraad De Europese ondernemingsraad Het doel van de raadpleging Het moment van de raadpleging Het voornemen tot collectief ontslag ex art. 3 WMCO Het voorgenomen besluit ex art. 25 WOR Het voorgenomen besluit ex art. 19 WEOR De volgorde van raadpleging vakbond(en), (c)or en Eor De informatieverschaffing Gegevensverschaffing Geheimhouding Conclusie II.5 DE MELDING AAN DE OVERHEID Het bevoegde overheidsorgaan Het doel van de melding Het moment van de melding De informatieverschaffing De procedure na melding De wachttijd van een maand II De doelstelling van de wachttijd H Dispensatie van de wachttijd Dispensatie ter behoud van werkgelegenheid Dispensatie door vakbondsverklaring van geen bezwaar Conclusie II.6 DE HANDHAV1NG VAN NALEVING VAN DE WMCO WMCO-handhavingsbepalingen Niet-naleving meldplicht Onvolledige melding Niet-naleving raadplegingsplicht(en) Overige handhavingsmogelijkheden Civiele handhaving Strafrechtelijke handhaving H.6.4 Conclusie II.7 CONCLUSE 207

5 XIV Inhoudsopgave DEEL III: HET DUITSE, BELGISCHE EN BRITSE COLLECTIEF ONTSLAGRECHT 215 III.l INLEIDING 215 III.2 III.2.1 III.2.2 III III II a III HI III.2.3 III HI III III III III III.2.4 III HI III III III HI III.2.5 IH III III HI III III.2.6 III III III III III III III.2.7 HET DUITSE COLLECTIEF ONTSLAGRECHT; ANZEIGEPFLICHTIGE ENTLASSUNGEN De werkingssfeer van het Duitse collectief ontslagrecht De personele werkingssfeer 218 Het faillissement van de werkgever 219 De materiéle werkingssfeer 219 Conclusie 219 De definitie van een anzeigepflichtige Entlassung Het ontslagbegrip 220 De getalscriteria 223 Het lokale element 223 De termijn waarbinnen de ontslagen moeten vallen 224 Conclusie 226 De raadpleging van werknemersvertegenwoordigers De werknemersvertegenwoordigers 227 Het moment van de raadpleging 231 Het doel van de raadpleging 233 De informatieverschaffing 238 Conclusie 238 De melding aan de overheid Het moment van melding en de dertig dagentermijn 239 Het doel van de melding 243 De informatieverschaffing 245 Conclusie 245 De handhaving van naleving van de voorschriften De sancties bij niet-naleving van de plichten 246 De sanctie bij niet melden aan de ondernemingsraad 246 De sanctie bij niet melden aan de overheid 248 De sanctie bij onvolledig melden 248 Conclusie 249 Conclusie 249 III.3 III.3.1 III.3.2 III HET BELGISCHE COLLECTIEF ONTSLAGRECHT; COLLECTIEVE AFDANKING 251 De werkingssfeer van het collectief ontslagrecht

6 Inhoudsopgave XV IH De personele werkingssfeer 254 III.3.2.2a Het faillissement van de werkgever 255 III De materiéle werkingssfeer 255 HI Conclusie De definitie van een collectief ontslag Het ontslagbegrip De getalscriteria Het lokale element De termijn waarbinnen de ontslagen moeten vallen Conclusie De raadpleging van werknemersvertegenwoordigers De werknemersvertegenwoordigers Het moment van de raadpleging Het doel van de raadpleging De informatieverschaffing Conclusie De melding aan de overheid Het moment van melding en de dertig dagentermijn Het doel van melding De informatieverschaffing Conclusie De handhaving van naleving van de voorschriften De sancties bij niet-naleving van de plichten De civiele sancties De bestuursrechtelijke sancties De strafrechtelijke sancties Conclusie Conclusie 290 III.4 HET BRITSE COLLECTIEF ONTSLAGRECHT; COLLECTIVE DISMISSALS 292 III IH.4.2 De werkingssfeer van het collectief ontslagrecht De personele werkingssfeer 294 III.4.2.2a Het faillissement van de werkgever De materiéle werkingssfeer Conclusie 297 III.4.3 De definitie van een collectief ontslag Het ontslagbegrip Het getalscriterium Het lokale element De termijn waarbinnen de ontslagen moeten vallen Conclusie 303

7 XVI Inhoudsopgave De raadpleging van werknemersvertegenwoordigers De werknemersvertegenwoordigers Het doel van de raadpleging en de informatieverstrekking Het moment van raadpleging Conclusie De melding aan de overheid Het moment van de melding en de dertig/negentig dagentermijn Het doel van de melding en de informatieverstrekking Conclusie De handhaving van naleving van de voorschriften De sancties bij niet-naleving van de plichten IH De civiele sanctie III De strafrechtelijke sanctie Conclusie Conclusie III.5 CONCLUSE 330 DEEL IV: HET NEDERLANDSE COLLECTIEF ONTSLAGRECHT. ENKELE VOORSTELLEN BETREFFENDE EEN BETERE REGELGEVING 337 IV.l INLEIDING 337 IV.2 IV.2.1 IV.2.2 IV.2.2a IV.2.2b IV.2.3 IV.2.4 IV.3 IV.3.1 IV.3.2 IV.3.3 IV.3.4 DE WERKINGSSFEER VAN HET COLLECTIEF ONTSLAGRECHT De personele werkingssfeer. Naar een loskoppeling van het BBA? 339 De WMCO in geval van faillissement geheel toepasbaar? 343 Naar een concernwerkgeverschap in de WMCO? 344 De materiéle werkingssfeer. Naar een uitbreiding met ontslagredenen de persoon van de werknemer betreffend? 348 Conclusie 351 DE DEFINITIE VAN COLLECTIEF ONTSLAG Het ontslagbegrip. Naar een uitbreiding met ontbindingsverzoeken, aanbiedingen tot het sluiten van beéindigingsovereenkomsten en het eindigen van rechtswege ongeacht het aantal ontslagaanvragen? 352 Het getalscriterium. Naar naar personeelsomvang gedifferentieerde getalscriteria? 360 Het lokale definitie-element. Naar een wettelijke verankering van de onderneming? 366

8 Inhoudsopgave XVII IV.3.5 De termijn waarbinnen de ontslagen moeten vallen. Naar een verlenging van de drie maandentermijn? 369 IV.3.6 Conclusie 371 IV.4 DE RAADPLEGING VAN WERKNEMERSVERTEGENWOORDIGERS 372 IV IV.4.2 De werknemersvertegenwoordigers. Naar de ondernemingsraad als te raadplegen werknemersvertegenwoordiging? 372 IV.4.3 Het doel van de raadpleging. Naar een verplicht sociaal pian? 388 IV.4.4 Het moment van raadpleging. Naar een vroegtijdiger raadplegen? 396 IV.4.5 De te verschaffen informatie. Naar een uitbreiding van artikel 4, vierde lid WMCO? 403 IV.4.6 Conclusie 405 IV.5 DE MELDING AAN DE OVERHEID 405 IV IV.5.2 Het bevoegde gezag. Naar een expliciete verankering in regelgeving? 406 IV.5.3 Het doel van de melding. Naar een wettelijke verankering? 407 IV.5.4 Het moment van de melding. Naar een eerdere participatie? 409 IV.5.5 De wachttijd van een maand. Naar een WMCO zonder wachttijd? 410 IV.5.6 Conclusie 419 IV.6 DE HANDHAVING VAN NALEVING VAN DE WMCO 420 IV IV.6.2 Naar een verankering van de ontbinding in artikel 7 WMCO? 420 IV.6.3 Naar een vernietigbaarheid van de opzeggingen? 423 IV.6.4 Conclusie 427 IV.7 CONCLUSE 428 APPENDIX 439 ZUSAMMENFASSUNG 447 LlTERATUURLIIST 469 RECHTSPRAAKREGISTER 485 TREFWOORDENREGISTER 487 BIJLAGEN A Europese richtlijn betreffende collectief ontslag (98/59/EG) 493 B Wet melding collectief ontslag 499 CURRICULUM VITAE 505