Multi-curvewaarderingen voor collateralised derivaten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Multi-curvewaarderingen voor collateralised derivaten"

Transcriptie

1 Multi-curvewaarderingen voor collateralised derivaten De nanciële crisis heeft e ect op de waardering van derivaten. De verschillen tussen de traditionele en nieuwe waarderingsmethodieken kunnen signi cant z n. Daarmee is dit onderwerp niet alleen relevant voor de nanciële sector, maar ook voor de overige gebruikers van derivaten. Casper Roozenboom - Capital Markets and Accounting Advisory Services, Assurance Tom Hagenaars - Capital Markets and Accounting Advisory Services, Assurance 1. De huidige marktsituatie vraagt om w zigingen in waarderingsmodellen De modellen die gebruikt worden voor het waarderen van nanciële instrumenten z n alt d vereenvoudigde weergaven van de werkel kheid. Het is niet alt d mogel k of wensel k om een model te bouwen dat alle mogel ke factoren meeneemt die van invloed z n op de marktwaarde van een nancieel instrument. Daarom worden er aannames gemaakt. Deze aannames z n vaak alleen onder bepaalde omstandigheden bruikbaar en mogen uiteraard niet leiden tot een signi cant andere waardering. Uitgangspunt b het bepalen van de reële waarde van een derivaat is de marktwaarde van het instrument indien deze zou worden overgedragen aan een andere part (exitpr sprincipe). Dit bl kt onder andere uit de de nitie van reële waarde, zoals opgenomen in de verslaggevingsvereisten. De onrust in de nanciële markten t dens de crisis heeft ertoe geleid dat een aantal van de gemaakte aannames herzien moesten worden. Een van deze aannames betreft de bruikbaarheid van single-curvewaarderingsmodellen. Herziening gebruik single-curvewaarderingsmodellen veroorzaakt door verschillende soorten basisspreads Inter-tenor spread De term tenor verw st naar de t d tussen de kasstromen die plaatsvinden op een variabel rentend instrument (de betaalfrequenties). Als er helemaal geen sprake is van opslagen voor kredietrisico, of voor liquiditeit (beschikbaarheid van geld), zou de op jaarbasis berekende rente gel k z n voor instrumenten met verschillende tenors. Maar in de prakt k z n jaarl kse nominale rentes niet gel k. Er is sprake van een zogenaamde inter-tenor spread. Dit is de spread tussen de op jaarbasis berekende rentes met verschillende rentebases (b voorbeeld zesmaands Euribor en eenmaands Euribor). Hoe meer t d er verstr kt tussen de kasstromen, hoe groter de opslagen voor liquiditeits- en kredietrisico. In guur 1 (op pagina 44) z n deze verschillen tussen de eenmaandsrente en de zesmaandsrente weergegeven (per ). De horizontale as geeft de t d naar de toekomst toe in maanden en jaren. Hiermee wordt weergegeven wat het verwachte verschil is tussen de twee rentes in de toekomst op basis van de marktgegevens per Currency basisspread Wereldw d bestaat er zorg over de kredietwaardigheid van bepaalde landen en regio s. Dit kan tot gevolg hebben dat een investeerder van buiten de eurozone (laten we zeggen een Amerikaan) niet snel bereid is om Amerikaanse dollars uit te lenen aan iemand in de eurozone. Daarom is het mogel k dat de Europeaan die t del k Amerikaanse dollars wil hebben van de Amerikaan en daarvoor euro s in onderpand geeft, iets extra s moet doen voor de Amerikaan. Dat kan door hem meer dan de reguliere rente te laten betalen op de USD-lening, of door hem minder dan de reguliere rente te laten betalen op het euro-onderpand. 42 Spotlight Jaargang uitgave 1

2 Single-curvemodellen veronderstellen dat toekomstige kasstromen en disconteringsvoeten op basis van dezelfde curve bepaald kunnen worden. Deze modellen z n redel k eenvoudig en leidden in het verleden nauwel ks tot verschillen ten opzichte van theoretisch meer zuivere modellen. Echter, door gew zigde marktomstandigheden wordt het gebruik van één enkele curve in een waardering van derivaten in sommige gevallen als een te grote vereenvoudiging gezien van de werkel kheid. Dit geldt b voorbeeld voor derivaten waarop onderpand uitgewisseld wordt, of waarop kasstromen worden uitgewisseld in valuta s met zeer uiteenlopende valutarisicopro elen. In dit artikel wordt voor een aantal van deze omstandigheden toegelicht waarom single-curvewaarderingen niet langer tot een marktconforme waardering leiden. Het feit dat deze uitgangspunten herzien moeten worden, wordt voornamel k veroorzaakt door het toenemen van de verschillen tussen de basisrentetarieven. Voorbeelden van basisrentetarieven z n Euro Interbank O ered Rate (Euribor) en Reële-waardeberekening derivaten De reële waarde van een renteswap (waarb b voorbeeld een vaste rente geruild wordt voor een variabele rente) is gel k aan de netto contante waarde van alle kasstromen. Een gedeelte van deze kasstromen wordt bepaald op basis van geschatte toekomstige rentes. Deze toekomstige rentes worden beschikbaar gesteld in de vorm van rentecurves. Voorbeelden hiervan z n Euribor en LIBOR. Dit z n (gemiddelde) interbancaire basisrentes waartegen banken elkaar geld verstrekken. Deze rentes worden per valuta en per loopt d (tussen een dag en twaalf maanden) iedere dag bepaald. Zo is er een eendagsrente (Euro OverNight Index Avearge - EONIA), een eenmaands Euribor, een driemaands Euribor, een zesmaands Euribor en een twaalfmaands Euribor. Hieronder is een voorbeeld opgenomen van een reële-waardeberekening van een dergel k derivaat. De hoofdsom van dit derivaat is 100. Elk half jaar wordt een vaste kasstroom van twee procent betaald en een variabele rente op basis van de driemaands Euribor. Datum CF Uit (vast) Kasstroom CF In (variabel) Netto CF Verdisconteringsvoet Reële waarde ,5-1,5 0,998-1, ,8-1,2 0,992-1, ,2-0,8 0,982-0, ,6-0,4 0,969-0, ,5 0,5 0,940 0, ,5 1,5 0,902 1,4 Reële waarde Swap -2,0 Samenvatting Vóór het uitbreken van de nanciële crisis was het gebruikel k om derivaten te waarderen op basis van een enkele rentecurve. Zowel toekomstige kasstromen als de disconteringsvoet werden op basis van dezelfde curve bepaald. Voor bepaalde categorieën derivaten is dit een vereenvoudiging van de werkel kheid die niet langer leidt tot een juiste marktwaarde. De oplossing ligt in het gebruik van multicurvewaarderingsmodellen. Deze modellen maken gebruik van twee curves: een curve voor het bepalen van toekomstige kasstromen en een curve voor het bepalen van de te hanteren disconteringsvoet. Implementatie van deze nieuwe modellen kan uitdagend z n en heeft impact op systemen, processen en rapportages. London Interbank O ered Rate (LIBOR). Wanneer er helemaal geen relatie zou z n tussen de risico s die een belegger loopt en de basisrente van het instrument waarin deze belegger investeert, zou de nominale jaarl kse rente die je ontvangt of betaalt op een lening of derivaat voor ieder basisrentetarief hetzelfde z n. Dit bl kt in de prakt k niet het geval. Over de afgelopen jaren was er een toenemend verschil tussen de nominale jaarl kse rente die wordt betaald voor verschillende basisrentetarieven (zie guur 2 op pagina 44). Dit verschil wordt uitgedrukt als de basisspread. Een basisspread kwanti ceert het door de markt beoordeelde verschil in risico tussen de jaarl kse kasstromen b twee verschillende basisrentetarieven. Voorbeelden z n de inter-tenor spread en de currency basisspread. De verschillen tussen single-curve en multi-curvewaarderingen ontstaan b de keuze van de verdisconteringsvoet. Voor een single-curvewaardering wordt hier dezelfde rente gebruikt als is gebruikt voor het bepalen van de toekomstige variabele kasstromen. B een multi-curvewaardering is dit een andere curve. Spotlight Jaargang uitgave 1 43

3 2. Door toegenomen intertenor spread leiden singlecurvewaarderingen voor bepaalde derivaten niet langer tot marktconforme waardering In dit artikel gaan w in op de eerstgenoemde spread: de inter-tenor spread. Zoals in het kader beschreven, betreft dit de spread tussen de op jaarbasis berekende rentes met verschillende rentebases. Een voorbeeld hiervan is het verschil tussen de nominale rente die op jaarbasis betaald wordt op een lening waarop driemaands Euribor betaald wordt en de rente die betaald wordt op een lening waarop zesmaands Euribor betaald wordt. Er is alt d al sprake geweest van een intertenor spread, maar voor het uitbreken van de nanciële crisis was het e ect hiervan op reële-waardeberekeningen zo klein dat er minder aandacht voor was. Voor het uitbreken van de nanciële crisis was de inter-tenor spread niet meer dan een paar basispunten (een basispunt is gel k aan één honderdste van een procentpunt). Voor waarderingsdoeleinden leverde dit zeer kleine verschillen op in vergel king met een meer gera neerde waardering waarb wel rekening werd gehouden met de verschillende loopt den. De totale nominale rente die werd betaald op een interbancair instrument met driemaandel kse kasstromen verschilde nauwel ks met de nominale rente die werd betaald op een instrument met maandel kse, of zelfs dagel kse kasstromen ( ceteris paribus ). Met andere woorden: de markt vond het verschil in risicopro el tussen een instrument waarb dagel ks wordt afgerekend en een instrument waarb jaarl ks wordt afgerekend verwaarloosbaar. T dens de nanciële crisis z n de spreads tussen rentes met verschillende loopt den sterk toegenomen. Sindsdien z n deze verschillen eigenl k alt d signi cant gebleven. Op het hoogtepunt van de nanciële crisis bereikte de spread tussen Figuur 1. Verschil tussen eenmaandsrente en zesmaandsrente (per ) 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0 1D 1M 3M 5M 7M 9M 11M 15M 21M 3Y 5Y 7Y 9Y 11Y 15Y 25Y 35Y 45Y EUR 6M Curve EUR 1M Curve Figuur 2. BasisSpread 3M Euribor vs. EONIA 2,5 2,0 1,5 1,0 0, Overnight Index Swap-rente (OIS is de rente betaald op instrumenten met een loopt d van een dag) en de driemaands rente (3M Libor) een hoogte van 360 basispunten. Dat betekende dat de markt een compensatie eiste van meer dan drie procent per jaar voor het verschil in kredietrisico/liquiditeitsrisico tussen een vordering op een bank met een loopt d van een dag en een instrument met een loopt d van drie maanden. De spreads tussen de Europese versie van deze rentes, de driemaands Euribor en EONIA, z n wat kleiner, maar desalniettemin nog steeds substantieel. Per ultimo 2012 was het verschil tussen waardering op basis van verdiscontering tegen Euribor en verdiscontering tegen EONIA ruwweg drie procent van de reële waarde. In guur 2 is het historische verloop van de basisspread tussen EONIA- en de driemaands Euriborrente weergegeven. 44 Spotlight Jaargang uitgave 1

4 3. Het probleem: collateraluitwisseling leidt tot wezenl k ander risicopro el Een van de ontwikkelingen die heeft geleid tot een toenemende aandacht voor multi-curvewaarderingsmodellen voor nanciële instrumenten is het steeds meer tre en van maatregelen ter beperking van kredietrisico. Kredietrisico is het risico dat een van de tegenpart en in een nancieel contract gedurende de loopt d van het contract niet aan de betalingsverplichtingen kan voldoen. Door het verstrekken van onderpand wordt dit risico beperkt. B het aangaan van derivaten eisen marktpart en steeds vaker dat er afspraken gemaakt worden over onderpand. Deze afspraken kunnen tussen part en onderling z n (bilaterale onderpandovereenkomsten), of er kan onderpand uitgewisseld worden via een centrale part (Clearing). Een veel geziene bilaterale onderpandovereenkomst is b voorbeeld de Collateral Support Annex (CSA) van de International Swaps and Derivatives Association (ISDA). In een dergel ke overeenkomst wordt onder meer vastgelegd hoe berekend wordt hoeveel onderpand er gestort moet worden en welke vorm dit onderpand mag hebben (kasgelden en/of obligaties). Het uitwisselen van een onderpand heeft niet alleen gevolgen voor de w ze waarop bestaande derivaten gewaardeerd worden, maar ook op de pr zen van nieuwe derivaten. Onderpandverplichtingen leiden tot hogere kapitaalkosten voor banken. Daarnaast moet op ontvangen onderpand een vergoeding betaald worden. Banken pr zen deze twee e ecten in nieuwe contracten in. De w ze waarop dit gebeurt, komt in dit artikel niet aan de orde. Het feit dat er onderpand wordt uitgewisseld beïnvloedt de waardering van het betre ende instrument. Een toekomstige kasstroom die zeker ontvangen wordt is meer waard dan een kasstroom waarvan de onderneming nog maar af moet wachten of ze deze ooit gaat kr gen. Er is door het uitwisselen van onderpand sprake van een wezenl k ander risicopro el. Hierdoor ontstaat er verschil in de rendementen die beleggers eisen voor producten waarop onderpand wordt uitgewisseld en producten waarop geen onderpand wordt uitgewisseld. Die rendementseis is een belangr ke factor in de berekening van de reële waarde van nanciële instrumenten. De reële waarde van een derivaat wordt bepaald door de netto contante waarde van alle toekomstige kasstromen. In formulevorm: Rente komt op twee plaatsen terug in de formule. Allereerst boven de streep. Dit z n de te betalen kasstromen. Elk model (dus zowel single curve als multi curve) vereist het inschatten van niet-waarneembare factoren, zoals toekomstige rentestanden. Het is nu eenmaal niet mogel k om met zekerheid te zeggen wat de rente over een jaar is. Om deze inschatting te maken is het nodig een bepaalde benchmark te hanteren. Voorbeelden van deze benchmark z n de in dit artikel genoemde basisrentetarieven. Welke benchmark het meest geschikt is hangt af van de contractuele afspraken die z n gemaakt en de speci eke eigenschappen van de contractpartner. De rentebasis die gebruikt wordt b het bepalen van een toekomstige kasstroom die op een hypotheek betaald wordt, kan b voorbeeld gebaseerd z n op de eenmaands rente. Bovenop deze rentebasis plakt de bank dan nog een opslag voor kredietrisico. Deze opslag is afhankel k van het kredietrisico dat de bank denkt te zullen lopen en wordt meestal éénmalig vastgesteld, namel k b aanvang van het contract. De curve die de term nstructuur van deze rentes weergeeft heet forward curve. De rente die bepalend is voor één bepaalde kasstroom in de toekomst heet forward rate. Daarnaast komt de rente terug onder de streep, in de gehanteerde disconteringsvoet. De rentebasis die gebruikt moet worden in deze disconteringsvoet hangt samen met het kredietrisico (het risico dat een toekomstige kasstroom niet ontvangen gaat worden) en met liquiditeitsrisico (de beschikbaarheid van geld). Hoe groter de risico s, des te lager is de contante waarde een bepaalde kasstroom. Eerdergenoemde maatregelen ter verbetering van het risicopro el van nanciële instrumenten, zoals onderpanduitwisseling, beperken deze risico s en leiden dus tot een hogere contante waarde. De curve die de term nstructuur van deze rentes weergeeft heet discount curve. De rente die gebruikt wordt voor het contant maken van een kasstroom heet discount rate. De discount curve die gebruikt wordt b het berekenen van de reële waarde van derivaten waarop onderpand wordt uitgewisseld zou dus gebaseerd moeten z n op een rente zonder opslagen van kredietrisico. De forward curve is echter gebaseerd op een andere rente. De contractuele kasstromen voor derivaten z n gebaseerd op de eerder besproken basisrentetarieven. We hebben net gezien dat deze rentes niet volledig risicovr z n. Sterker nog, de crisis heeft ertoe geleid OIS: de werkel k risicovr e rente OIS-rente is de rente die betaald wordt op een geldmarktproduct met een loopt d van een dag. De kans dat een tegenpart failliet gaat gedurende de loopt d van het contract (1 dag) is zo goed als verwaarloosbaar. Om die reden is deze rente een goede benadering van een werkel k risicovr e rente. Deze rente bevat dus geen opslag voor kredietrisico. Om die reden worden tegenwoordig de OISrentes gebruikt voor het bepalen van de contante waarde van kasstromen voor een instrument waarop onderpand wordt uitgewisseld. Spotlight Jaargang uitgave 1 45

5 dat zelfs de spread op de rente die banken aan elkaar rekenen enorm gegroeid is. De verschillen tussen de risicovr e rente en de rentes waarop kasstromen gebaseerd z n neemt dus toe. Dit leidt tot de vraag of een vereenvoudiging in bestaande, singlecurve waarderingsmodellen waardoor deze verschillen genegeerd worden, nog wel adequaat is. 4. De oplossing: multicurvewaarderingsmodellen Bovengenoemd probleem kan opgelost worden door meerdere curves voor de waardering van een enkel derivaat te gebruiken. Toekomstige kasstromen en discountfactoren z n in deze modellen niet langer op dezelfde curve gebaseerd. Een voorbeeld is een rentederivaat waarb elk kwartaal een vaste rente betaald wordt en elk kwartaal een variabele rente ontvangen wordt en waarop op dagbasis onderpand wordt uitgewisseld. De variabele rente die betaald wordt is gebaseerd op de driemaands Euribor-rente. De contante waarde van de toekomstige rentebetalingen wordt vervolgens niet bepaald op basis van diezelfde driemaands Euribor-rente, maar op basis van de EONIA-rente. Het gebruik van multi-curvemodellen heeft een aantal gevolgen. Allereerst w zigt de waardering van het instrument. Daarnaast moeten operationele en ondersteunende processen en systemen aangepast worden om multi-curvewaarderingen uit te voeren. Tot slot heeft het gebruik van multi-curvewaarderingen impact op de e ectiviteit van hedge-accountingrelaties. De pr zen van derivaten bl ven op het moment van aanvang gel k. Voor derivaten waarb een vaste rente geruild wordt voor een variabele rente, wordt nog steeds een vaste rente gekozen die leidt tot een initiële waardering van nul. B de vervolgwaardering wordt het e ect van multi-curvewaarderingen duidel k. Als de spreads tussen de verschillende basisrenten die bepalend z n voor de forward curve en de discount curve toeneemt, gaan de verschillen tussen single-curve- en multi-curvewaarderingen ook toenemen. In een single-curvemodel komt deze spread immers niet terug. In een multicurvewaarderingsmodel komt deze spread wel terug en leidt het tot een verschil tussen de forward rates en de discount rates. Daarnaast vereist het doorvoeren van multi-curvewaarderingsmodellen dat bestaande processen aangepast worden. Veel van de leidende waarderingssystemen z n niet ontwikkeld om onderscheid te maken tussen derivaten waar wel en geen onderpand op uitgewisseld wordt. Daarnaast z n er nog steeds systemen die niet in staat z n om twee verschillende curves te gebruiken voor één set van kasstromen. Daardoor kan de overgang naar multi-curvewaarderingen gepaard gaan met de nodige IT-overwegingen. Verder moeten operationele processen (front o ce) en ondersteunende processen (back-o ce en mid-o ce) afgestemd worden op deze veranderende werkel kheid. De impact van multi-curvewaarderingen op hedge accounting is door Kees-Jan de Vries in z n Spotlight-artikel (1/2013) al in detail toegelicht. In dit artikel wordt hier dan ook niet verder op in gegaan. 5. Conclusie Voor het uitbreken van de nanciële crisis was het gebruikel k om derivaten te waarderen op basis van single-curvewaarderingsmodellen. Single-curvemodellen veronderstellen dat toekomstige kasstromen en de disconteringsvoet op basis van dezelfde rentecurve bepaald worden. Door gew zigde marktomstandigheden wordt het gebruik van één enkele curve in een waardering van derivaten met voornoemde eigenschappen als een te grote vereenvoudiging gezien van de werkel kheid. Dit kan leiden tot materieel onjuiste waarderingen. De oplossing ligt in het gebruik van zogenaamde multicurvewaarderingsmodellen. Deze modellen maken gebruik van een curve voor het bepalen van toekomstige kasstromen en een andere curve voor het bepalen van de te hanteren verdisconteringsvoet. Implementatie van deze nieuwe modellen kan uitdagend z n en heeft impact op systemen, processen en rapportages. Kees-Jan de Vries (Spotlight 1/2013) laat zien dat er in de huidige markt een aantal situaties z n ontstaan die leiden tot onvoorziene e ecten op de waardering van derivaten, en hoe volgens IFRS 13 met deze gew zigde marktomstandigheden moet worden omgegaan. Ook beschr ft De Vries de relatie tot hedge-e ectiviteit. 46 Spotlight Jaargang uitgave 1

Huidige marktomstandigheden hebben impact op hedge accounting

Huidige marktomstandigheden hebben impact op hedge accounting Huidige marktomstandigheden hebben impact op hedge accounting IAS 39 geeft aan wat de spelregels zijn voor de waardering tegen reële waarde in geval van hedge accounting. Het is geen eenvoudige standaard.

Nadere informatie

De jaarrekening op liquidatiegrondslagen, hoe kun je dat doen?

De jaarrekening op liquidatiegrondslagen, hoe kun je dat doen? De jaarrekening op liquidatiegrondslagen, hoe kun je dat doen? Wanneer maak je een jaarrekening op op basis van liquidatiegrondslagen? Wat doe je b een jaarrekening op liquidatiegrondslagen? Wat is het

Nadere informatie

Valutaswaps. Drs. R.M. Kieft, RA 1

Valutaswaps. Drs. R.M. Kieft, RA 1 D3002^1 Drs. R.M. Kieft, RA 1 1 Inleiding D3002^ 3 2 Doelstelling D3002^ 3 3 Toepassingsgebieden D3002^ 5 4 Nadere uitwerking D3002^ 6 5 OTC-handel D3002^ 9 6 Conclusies D3002^ 10 7 Literatuur D3002^ 10

Nadere informatie

Nieuw model voor omzetverantwoording vraagt om t dige implementatie

Nieuw model voor omzetverantwoording vraagt om t dige implementatie Nieuw model voor omzetverantwoording vraagt om t dige implementatie Vanaf boekjaar 2017 vindt de omzetverantwoording plaats volgens een v fstappenplan. Hiermee heeft de nieuwe standaard Revenue from Contracts

Nadere informatie

Woningcorporaties & Renterisicomanagement

Woningcorporaties & Renterisicomanagement Aedes Corporatiedag 2012 Woningcorporaties & Renterisicomanagement Rotterdam, World Trade Center 31 mei 2012 Arjan van der Linden Tim Monten Agenda Introductie 5 minuten Renterisico en derivaten 15 minuten

Nadere informatie

De I0 tte. Geachte heer Roelvink,

De I0 tte. Geachte heer Roelvink, De I0 tte. Deloitte Accountants B.V. Financial Risk Management Laan van Kronenburg 2 1183 AS Amstelveen Postbus 175 1180 AD Amstelveen Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9711 www.deloitte.nl Behandeld

Nadere informatie

Een terugblik na één jaar exwet

Een terugblik na één jaar exwet Een terugblik na één jaar exwet Op 1 oktober 2012 werd het nieuwe bv-recht van kracht. Hiermee werden de regels rond de oprichting en inrichting van een bv eenvoudiger en exibeler. Spotlight zet na ruim

Nadere informatie

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors

Renterisico Scan. Een second opinion voor pensioenfondsen. met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid. For professional investors Renterisico Scan Een second opinion voor pensioenfondsen met betrekking tot hun rente afdekkingsbeleid For professional investors 1 Onderwerpen > Waarom deze Scan? > Hoe werkt het? > Contact over de scan

Nadere informatie

Tabel 1.3 Nominale rentetermijnstructuur (zero coupon) Percentages ###

Tabel 1.3 Nominale rentetermijnstructuur (zero coupon) Percentages ### Tabel 1.3 Nominale rentetermijnstructuur (zero coupon) Percentages Looptijd in jaren * toelichting 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37

Nadere informatie

COSO-herziening als vliegwiel voor heroriëntatie op internal control

COSO-herziening als vliegwiel voor heroriëntatie op internal control COSO-herziening als vliegwiel voor heroriëntatie op internal control Voldoen de internal controls nog aan de eisen van deze t d? Juist vanwege deze vraag verdient het in 2013 vernieuwde COSO-framework

Nadere informatie

Waardering van derivaten

Waardering van derivaten Hoofdstuk 5 Waardering van derivaten Inleiding Van tijd tot tijd moeten financiële instrumenten en dus ook derivaten gewaardeerd worden. Ondernemingen die volgens de IFRS verslaggevingregels rapporteren,

Nadere informatie

Deutsche Bank. www.deutschebank.nl. Uw rentederivaat bij. Deutsche Bank

Deutsche Bank. www.deutschebank.nl. Uw rentederivaat bij. Deutsche Bank Deutsche Bank www.deutschebank.nl Uw rentederivaat bij Deutsche Bank Uw derivaat bij Deutsche Bank 1. Waarom is deze brochure belangrijk? U heeft op dit moment een rentederivaat. In deze brochure geven

Nadere informatie

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen De mondiale markt voor onderhandse derivaten - niet gestandaardiseerd verhandeld op de beurs maar in maatwerk tussen grote partijen - is sinds

Nadere informatie

4. Financieel risicobeheer

4. Financieel risicobeheer 4. Financieel risicobeheer De Groep onderkent financiële risicofactoren ten aanzien van valuta, rente, prijs, krediet en liquiditeit. Deze financiële risico s zijn niet bijzonder van aard of afwijkend

Nadere informatie

Voorbereiding voor het gesprek met uw bank over de herbeoordeling van uw rentederivaat

Voorbereiding voor het gesprek met uw bank over de herbeoordeling van uw rentederivaat Voorbereiding voor het gesprek met uw bank over de herbeoordeling van uw rentederivaat De banken zijn op dit moment bezig met het uitvoeren van herbeoordelingen van alle lopende rentederivaten bij het

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11. Hoofdstuk 1 Treasury 13

Inhoud. Voorwoord 11. Hoofdstuk 1 Treasury 13 Inhoud Voorwoord 11 Hoofdstuk 1 Treasury 13 1.1 Treasurytaken 13 1.1.1 Cash & liquidity management / Financiering 14 1.1.2 Renterisicobeheer 14 1.1.3 Valutarisicobeheer 15 1.1.4 Beheer van prijsrisico

Nadere informatie

Financiële instrumenten Hedge Accounting. Eric de Weerdt Anne-Claire van den Wall Bake

Financiële instrumenten Hedge Accounting. Eric de Weerdt Anne-Claire van den Wall Bake Financiële instrumenten Hedge Accounting Eric de Weerdt Anne-Claire van den Wall Bake Audit Februari 2012 Agenda Introductie Hedge Accounting 3 Ontwikkelingen verslaggeving financiële instrumenten 6 Voorbeeld

Nadere informatie

Renterisico. in een pensioenbalans

Renterisico. in een pensioenbalans Renterisico in een pensioenbalans Wilt u meer weten over renterisico s, swaps en swaptions? Neem dan contact op met uw Account CIO of met onze balansmanagement adviseurs Bas Scholten via bas.schoiten@achmea.ni

Nadere informatie

Winstbelastingen in de jaarrekening: het is tijd voor verandering

Winstbelastingen in de jaarrekening: het is tijd voor verandering Winstbelastingen in de jaarrekening: het is tijd voor verandering De onderneming die IAS 12 Winstbelastingen goed wil toepassen, moet daar veel tijd en geld aan besteden. En dan is het nog maar de vraag

Nadere informatie

DACT Workshop Rabobank

DACT Workshop Rabobank Zijn banken terughoudend in het aangaan van rentederivaten met corporates? DACT Workshop 12 november 2010 : Martijn Sorber, European Head of Corporate Risk& Treasury advisory : Henk Rozendaal, Global Head

Nadere informatie

Halfjaarverslag 2009 BNG CAPITAL MANAGEMENT B.V.

Halfjaarverslag 2009 BNG CAPITAL MANAGEMENT B.V. Halfjaarverslag 2009 BNG CAPITAL MANAGEMENT B.V. Behandeld door A. Groenendijk Referentienummer R&C-FA/1103339/1008072 Doorkiesnummer (070) 3750 202 Faxnummer (070) 3750 987 Datum Inhoud 1 Profiel 1 2

Nadere informatie

Het crowdfunding platform voor. Professionals. Voor investeerders

Het crowdfunding platform voor. Professionals. Voor investeerders Het crowdfunding platform voor Professionals Voor investeerders INDEX Hoofdpunten 3 Hoe werkt het? 4 Rente 5 Risico 6 Zekerheden leningen 7 Overige voorwaarden 8 2 Hoofdpunten Purple24 is een crowdfunding

Nadere informatie

Belang juiste waardering hypotheekleningen

Belang juiste waardering hypotheekleningen Onderwerp: Bijlage Q&A Waardering hypotheekleningen in de toereikendheidstoets Dit document beschrijft welke aspecten DNB betrekt bij haar oordeel over de waardering en het waarderingsproces (conform artikel

Nadere informatie

AG8! Derivatentheorie Les1! Inleiding. 9 september 2010

AG8! Derivatentheorie Les1! Inleiding. 9 september 2010 AG8! Derivatentheorie Les1! Inleiding 9 september 2010 1 Planning Datum tijd 09-09-2010 1700-200 16-09-2010 1700-200 23-09-2010 1700-200 30-09-2010 1700-200 07-10-2010 1700-200 14-10-2010 1700-200 28-10-2010

Nadere informatie

BEGRIPPENLIJST. Basispunt Een honderdste deel van een procent (0,01%).

BEGRIPPENLIJST. Basispunt Een honderdste deel van een procent (0,01%). BEGRIPPENLIJST Agio De premie die wordt betaald boven op de nominale waarde van een obligatie. Als de couponrente van een lening hoger is dan de marktrente, heeft de betreffende lening een agio. Amortisatie

Nadere informatie

Bijlage: Openstaande Kamervragen beleidsdoorlichting Risicomanagement van de staatsschuld en hoofdlijnen van het beleid

Bijlage: Openstaande Kamervragen beleidsdoorlichting Risicomanagement van de staatsschuld en hoofdlijnen van het beleid 1 Bijlage: Openstaande Kamervragen beleidsdoorlichting Risicomanagement van de staatsschuld en hoofdlijnen van het beleid Vraag 9: Hoe wordt in het nieuwe kader omgegaan met de neveneffecten die zich in

Nadere informatie

BROCHURE RENTEDERIVATEN

BROCHURE RENTEDERIVATEN BROCHURE RENTEDERIVATEN In deze brochure legt de AFM de belangrijkste eigenschappen van een rentederivaat uit en zijn vragen opgenomen die u kunt stellen aan uw bank. Deze brochure kunt u gebruiken als

Nadere informatie

Addendum. Ultimate Forward Rate

Addendum. Ultimate Forward Rate Addendum Ultimate Forward Rate Wilt u meer weten over renterisico s, swaps en swaptions? Neem dan contact op met uw Account-CIO of met onze balansmanagement adviseurs Bas Scholten via bas.schoiten@achmea.ni

Nadere informatie

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten Levensverzekeringen worden in de regel voor een lange periode afgesloten. De rente speelt hierdoor voor levensverzekeraars een belangrijke rol. Bij een rentedaling daalt het eigen vermogen van deze sector

Nadere informatie

Opgave derivaten INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 ALGEMENE GEGEVENS. HOOFDSTUK 2 DERIVATEN ZONDER BIJSTORTVERPLICHTING 2.1 Overzicht portefeuille

Opgave derivaten INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 ALGEMENE GEGEVENS. HOOFDSTUK 2 DERIVATEN ZONDER BIJSTORTVERPLICHTING 2.1 Overzicht portefeuille Opgave derivaten INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 ALGEMENE GEGEVENS HOOFDSTUK 2 DERIVATEN ZONDER BIJSTORTVERPLICHTING 2.1 Overzicht portefeuille HOOFDSTUK 3 DERIVATEN MET BIJSTORTVERPLICHTING 3.1 Overzicht portefeuille

Nadere informatie

De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate

De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate ROCK note Februari 2013 Alleen voor professionele beleggers De schijnveiligheid van de Ultimate Forward Rate Johan Duyvesteyn Quantitative Research Martin Martens Quantitative Research Roderick Molenaar

Nadere informatie

AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options. 23 september 2010

AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options. 23 september 2010 AG8! Derivatentheorie Les3! Swaps & options 23 september 2010 1 Agenda Huiswerk vorige keer Swaps (H7 1 t/m 4) Optie markt (H8) 2 Interest Rate Swaps Een interest rate swap (IRS) is een financieel contract

Nadere informatie

HALFJAARBERICHT 2014 BNG VERMOGENSBEHEER B.V.

HALFJAARBERICHT 2014 BNG VERMOGENSBEHEER B.V. HALFJAARBERICHT 2014 BNG VERMOGENSBEHEER B.V. Inhoud 1 Profiel 1 2 Directieverslag 2 2.1 Beheerd vermogen 2 2.2 Financieel resultaat 2 2.3 Financiële markten 2 2.4 Personeel en organisatie 3 2.5 Vooruitblik

Nadere informatie

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013

Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's. Joost Driessen 26 maart 2013 Portefeuillekeuze voor lange-termijn beleggers met liquiditeitsrisico's Joost Driessen 26 maart 2013 Illiquide assets voor lange-termijn beleggers? David Swensen, CIO Yale endowment: "Accepting illiquidity

Nadere informatie

Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie. Koen Dessens Financial Risk Management

Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie. Koen Dessens Financial Risk Management Derivatentransacties van woningcorporaties een introductie Koen Dessens Financial Risk Management 1 veel voorkomende plain vanilla derivaten 2 veel voorkomende exotics derivaten 3 invloed renteveranderingen

Nadere informatie

Renteswap. omruilen voor vaste swaprente. Hoe werkt een variabele Euribor-rente? Wat is een renteswap? Zo werkt de renteruil

Renteswap. omruilen voor vaste swaprente. Hoe werkt een variabele Euribor-rente? Wat is een renteswap? Zo werkt de renteruil variabele Euriborrente omruilen voor vaste swaprente In dit productinformatieblad leest u in het kort wat een renteswap is, hoe het werkt en wat de voordelen en risico s zijn. De renteswap is een complex

Nadere informatie

Hedge accounting Actualiteitensessie controllers. 27 mei 2014

Hedge accounting Actualiteitensessie controllers. 27 mei 2014 Hedge accounting Actualiteitensessie controllers 27 mei 2014 Actueel De bomen en het bos... Wat zijn financiële instrumenten? Financieel instrument: Een overeenkomst die leidt tot een financieel actief

Nadere informatie

(Utrechtse) derivaten

(Utrechtse) derivaten (Utrechtse) derivaten Hier komt tekst 10 maart 2016 Hier Robert komt de Geus ook tekst QT, BCS Programma (ca. 30 min) Introductie Wat zijn derivaten en welke soorten onderscheiden we? Wettelijk en eigen

Nadere informatie

Update over Advies Commissie UFR Alleen voor professionele beleggers

Update over Advies Commissie UFR Alleen voor professionele beleggers Investment Solutions & Research Update oktober 2013 Update over Advies Commissie UFR Alleen voor professionele beleggers Door Peter van der Spek, Remmert Koekkoek, Daniel Lai - Customized Overlay Management

Nadere informatie

Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen?

Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen? ROCK note Juli 2012 Alleen voor professionele beleggers Straks ook een Vestia onder de pensioenfondsen? Johan Duyvesteyn Quantitative Research Martin Martens Quantitative Research Tom Steenkamp Co-head

Nadere informatie

De Invloed van de methodiek op de effectiviteit van een fair value hedge bij hedge accounting

De Invloed van de methodiek op de effectiviteit van een fair value hedge bij hedge accounting De Invloed van de methodiek op de effectiviteit van een fair value hedge bij hedge accounting BWI werkstuk Bob Stroomer Inhoud 1 Introductie 3 2 Achtergrondinformatie 4 2.1 Derivaten 4 2.2 De marktwaarde

Nadere informatie

HALFJAARBERICHT 2015 BNG VERMOGENSBEHEER B.V.

HALFJAARBERICHT 2015 BNG VERMOGENSBEHEER B.V. HALFJAARBERICHT 2015 BNG VERMOGENSBEHEER B.V. Inhoud 1 Profiel 1 2 Directieverslag 2 2.1 Beheerd vermogen 2 2.2 Financieel resultaat 2 2.3 Financiële markten 2 2.4 Personeel en organisatie 2 3 Financiële

Nadere informatie

7. BEGRIPPENLIJST. Basispunt Een honderdste deel van een procent (0,01%).

7. BEGRIPPENLIJST. Basispunt Een honderdste deel van een procent (0,01%). 7. BEGRIPPENLIJST Agio De premie die wordt betaald boven op de nominale waarde van een obligatie. Als de couponrente van een lening hoger is dan de marktrente, heeft de betreffende lening een agio. Amortisatie

Nadere informatie

ONTWERP 18.5.2006 MEDEDELING VAN DE COMMISSIE. over de herziening van de methode waarmee de referentiepercentages worden vastgesteld

ONTWERP 18.5.2006 MEDEDELING VAN DE COMMISSIE. over de herziening van de methode waarmee de referentiepercentages worden vastgesteld NL ONTWERP 18.5.2006 MEDEDELING VAN DE COMMISSIE over de herziening van de methode waarmee de referentiepercentages worden vastgesteld 1. REFERTIE- DISCONTERINGSPERCTAGES In het kader van het toezicht

Nadere informatie

Nieuwe regelgeving onderhandse derivatenmarkt belast ook niet-financiële partijen

Nieuwe regelgeving onderhandse derivatenmarkt belast ook niet-financiële partijen Nieuwe regelgeving onderhandse derivatenmarkt belast ook niet-financiële partijen De evaluatie van de kredietcrisis heeft vorm gekregen in nieuwe regelgevingen met betrekking tot over-the-counter derivaten

Nadere informatie

Contact. Introductie. Meerdere leningen. Datum incasso. Renteberekening. Vaststelling variabele rente. Looptijd lening.

Contact. Introductie. Meerdere leningen. Datum incasso. Renteberekening. Vaststelling variabele rente. Looptijd lening. Introductie Staalbankiers voert de komende periode een aantal veranderingen door waarover we u graag willen informeren. De bank is bezig met de vernieuwing van haar IT-systeem waarmee wij onze administratieve

Nadere informatie

RJ-Uiting 2013-15: Richtlijn 290 Financiële instrumenten (2013) Ten geleide

RJ-Uiting 2013-15: Richtlijn 290 Financiële instrumenten (2013) Ten geleide : Richtlijn 290 Financiële instrumenten (2013) Ten geleide RJ-Uiting 2013-15 bevat de aangepaste Richtlijn 290 Financiële instrumenten (2013). Deze RJ- Uiting is een vervolg op RJ-Uiting 2013-12 van 11

Nadere informatie

Professional Practice Department Nummer 6, november 2014. Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting

Professional Practice Department Nummer 6, november 2014. Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting Professional Practice Department Nummer 6, november 2014 Update Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting Bepalen en verwerken van ineffectiviteit bij kostprijshedge-accounting:

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties.

In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties. Nieuwsbrief Vooruitzichten obligaties In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties. Sinds begin dit jaar zijn obligaties

Nadere informatie

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur Hoofdstuk 5 De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur 5.1 Inleiding In de vorige hoofdstukken hebben we het vreemd vermogen en het eigen vermogen van een onderneming besproken. De partijen

Nadere informatie

Themabericht 2012/17. Een realistische rekenrente

Themabericht 2012/17. Een realistische rekenrente Themabericht 2012/17 Een realistische rekenrente Minister Kamp is recent met plannen gekomen om de rekenrente waarmee pensioenfondsen hun verplichtingen waarderen kunstmatig te verhogen. Dit in verband

Nadere informatie

ECB Refi rate (%) 1.00 1.00 1.00 1.00 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25

ECB Refi rate (%) 1.00 1.00 1.00 1.00 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25 23 maart 2 drs. Willemien Dee CFA +31 ()2 527 6524 w.dee@gilissen.nl BOND MARKET MONITOR Slotkoers 22-3- - 1 week - 3 maanden - 1 jaar EONIA (%).35.36.51.69 USD LIBOR overnight (%).15.15.15.2 3 maands

Nadere informatie

Renteafdekking op basis van de ultimate forward rate: Bezint eert ge begint?

Renteafdekking op basis van de ultimate forward rate: Bezint eert ge begint? Renteafdekking op basis van de ultimate forward rate: Bezint eert ge begint? Drs. Dr. Ir. David van Bragt RBA 1 Senior Consultant Investment Solutions, Aegon Asset Management Samenvatting Binnen het Financieel

Nadere informatie

Beleggingrisico s. Rendement en risico

Beleggingrisico s. Rendement en risico Beleggingsrisico s Beleggingrisico s Onderstaand tref je de omschrijving aan van de belangrijkste beleggingsrisico s die samenhangen met jouw keuze voor een portefeuilleprofiel. Je neemt een belangrijke

Nadere informatie

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, CONCEPT Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van, tot vaststelling van de parameters voor pensioenfondsen (Regeling parameters pensioenfondsen) De Minister van Sociale Zaken en

Nadere informatie

Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak

Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak Optimaal rente- en inflatiebeheer: een integrale matchingaanpak Inleiding Door de malaise op de financiële markten is het voor veel pensioenfondsen zaak om hun financiële beleid (verder) te optimaliseren.

Nadere informatie

Tentamen Principes van Asset Trading (WI3418TU) 21 januari 2015 van 18.30-21.30

Tentamen Principes van Asset Trading (WI3418TU) 21 januari 2015 van 18.30-21.30 Technische Universiteit Delft Tentamen Principes van Asset Trading (WI3418TU) 21 januari 2015 van 18.30-21.30 Het tentamen bestaat uit twee delen, die gelijk gewicht hebben. Het eerste deel bestaat uit

Nadere informatie

Marktrisico Non-life risico Tegenpartij kredietrisico Operationeel risico Correlatie effecten totaalniveau 500,0% 400,0% 300,0% 200,0% 100,0% 0,0%

Marktrisico Non-life risico Tegenpartij kredietrisico Operationeel risico Correlatie effecten totaalniveau 500,0% 400,0% 300,0% 200,0% 100,0% 0,0% Aan: Van: Directie, XYZ verzekeraar Arcturus Datum: 25 oktober 2010 Betreft: Rapportage QIS 5 op basis boekjaar 2009 (FICTIEF) Management Samenvatting DNB heeft in augustus 2010 verzekeraars gevraagd om

Nadere informatie

ECB Refi rate (%) 0.75 0.75 0.75 1.00 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25

ECB Refi rate (%) 0.75 0.75 0.75 1.00 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25 18 april 2 drs. Willemien Dee CFA +31 ()2 527 6524 w.dee@gilissen.nl BOND MARKET MONITOR Slotkoers 18-4- - 1 week - 3 maanden - 1 jaar EONIA (%).8.8.7.35 USD LIBOR overnight (%).16.16.16.15 3 maands EURIBOR

Nadere informatie

ECB Refi rate (%) 0.05 0.05 0.05 0.05 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25

ECB Refi rate (%) 0.05 0.05 0.05 0.05 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25 9 november 2015 drs. Rogier Crijns +31 (0)20 527 6337 r.crijns@gilissen.nl BOND MARKET MONITOR (Slot)koers 9-11-15-1 week - 3 maanden - 1 jaar EONIA (%) -0.14-0.13-0.12-0.04 USD LIBOR overnight (%) 0.13

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

uitgedrukt in de referentiemunt anders kan zijn dan de rente die afgesproken is in de vreemde valuta.

uitgedrukt in de referentiemunt anders kan zijn dan de rente die afgesproken is in de vreemde valuta. Aard en risico s financiële instrumenten In deze brochure wordt een algemene beschrijving gegeven van de aard en risico s van verschillende financiële instrumenten waarin via de beleggingsdienstverlening

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Halfjaarverslag 2008 BNG CAPITAL MANAGEMENT B.V.

Halfjaarverslag 2008 BNG CAPITAL MANAGEMENT B.V. Halfjaarverslag 2008 BNG CAPITAL MANAGEMENT B.V. Behandeld door A. Groenendijk Referentienummer R&C-FA/1008065/1008072 Doorkiesnummer (070) 3750 581 Faxnummer (070) 3750 986 Datum Inhoud 1 Profiel 1 2

Nadere informatie

Visie ABN AMRO op woningcorporaties

Visie ABN AMRO op woningcorporaties Visie ABN AMRO op woningcorporaties 1december 2011 Astrid van Arum, Sectorspecialist Woningcorporaties De nieuwe bank: het beste van twee werelden LOGO KLANT binnen dit kader Op 1 juli 2010 zijn Fortis

Nadere informatie

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen?

3. Testsheet Kan op de DNB website een testsheet worden gepubliceerd waarop pensioenfondsen de juistheid van hun rapportage kunnen laten testen? Algemeen 1. Aantal vragen dat DNB stelt Is het logisch dat DNB zoveel vragen moet stellen over de derivatenstaat? (Naar aanleiding van het feit dat alle aanwezigen in de zaal aangaven vragen te hebben

Nadere informatie

Biedt de WOPT ruimte voor interpretatie?

Biedt de WOPT ruimte voor interpretatie? Biedt de WOPT ruimte voor interpretatie? Journalisten tonen jaarlijks een grote interesse in de jaarrekeningen van niet-winst-beogende entiteiten. Vooral de overzichten met beloningsgegevens zijn ieder jaar

Nadere informatie

RJ-Uiting 2014-4 Pensioenvoorziening directeuren-grootaandeelhouder

RJ-Uiting 2014-4 Pensioenvoorziening directeuren-grootaandeelhouder RJ-Uiting 2014-4 Pensioenvoorziening directeuren-grootaandeelhouder Algemeen RJ-Uiting 2014-4 bevat aanpassingen inzake de verwerking van de pensioenvoorziening van directeuren-grootaandeelhouder in Richtlijn

Nadere informatie

ECB Refi rate (%) 0.05 0.05 0.05 0.25 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25

ECB Refi rate (%) 0.05 0.05 0.05 0.25 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25 20 april 2015 drs. Rogier Crijns +31 (0)20 527 6337 r.crijns@gilissen.nl BOND MARKET MONITOR (Slot)koers 20-4-15-1 week - 3 maanden - 1 jaar EONIA (%) -0.07-0.07-0.08 0.22 USD LIBOR overnight (%) 0.12

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

www.pwc.nl Hot topics treasury seminar Beheerst nieuwe regelgeving ook uw agenda? 13 juni 2013

www.pwc.nl Hot topics treasury seminar Beheerst nieuwe regelgeving ook uw agenda? 13 juni 2013 www.pwc.nl Hot topics treasury seminar Beheerst nieuwe regelgeving ook uw agenda? 13 juni 2013 Agenda Derivaten en hedge accounting Aandachtspunten RJ 290 Transacties Bijzondere waardevermindering versus

Nadere informatie

ECB Refi rate (%) 0.05 0.05 0.15 0.50 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25

ECB Refi rate (%) 0.05 0.05 0.15 0.50 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25 3 oktober 2014 drs. Rogier Crijns +31 (0)20 527 6337 r.crijns@gilissen.nl BOND MARKET MONITOR (Slot)koers 3-10-14-1 week - 3 maanden - 1 jaar EONIA (%) -0.03 0.00 0.02 0.08 USD LIBOR overnight (%) 0.09

Nadere informatie

ECB Refi rate (%) 0.05 0.05 0.05 0.25 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25

ECB Refi rate (%) 0.05 0.05 0.05 0.25 Fed Funds rate (%) 0.25 0.25 0.25 0.25 23 maart 2015 drs. Rogier Crijns +31 (0)20 527 6337 r.crijns@gilissen.nl BOND MARKET MONITOR (Slot)koers 23-3-15-1 week - 3 maanden - 1 jaar EONIA (%) -0.06-0.04-0.06 0.16 USD LIBOR overnight (%) 0.12

Nadere informatie

Regeling parameters pensioenfondsen. Artikel 1. Artikel 2. Regeling parameters pensioenfondsen

Regeling parameters pensioenfondsen. Artikel 1. Artikel 2. Regeling parameters pensioenfondsen Regeling parameters pensioenfondsen Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 19 december 2006, nr. AV/ PB/2006/102565b, tot vaststelling van de parameters voor pensioenfondsen

Nadere informatie

Datum 25 februari 2015 Betreft Beantwoording Kamervragen van het lid Merkies (SP) over renteopslagen rentederivaten

Datum 25 februari 2015 Betreft Beantwoording Kamervragen van het lid Merkies (SP) over renteopslagen rentederivaten > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Brussel, 1 augustus 2012 (OR. en) RAAD VA DE EUROPESE U IE. 13037/12 Interinstitutioneel dossier: 2011/0297 (COD)

Brussel, 1 augustus 2012 (OR. en) RAAD VA DE EUROPESE U IE. 13037/12 Interinstitutioneel dossier: 2011/0297 (COD) RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 1 augustus 2012 (OR. en) 13037/12 Interinstitutioneel dossier: 2011/0297 (COD) DROIPE 115 EF 188 ECOFI 736 CODEC 2004 VOORSTEL van: de Commissie d.d.: 27 juli 2012 Nr.

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015 Stand van zaken SVG 1 van 19 Programma Pensioenfonds SVG Financiële positie SVG Terugblik 2014 Vooruitblik 2015 Vragen 2 van 19 Pensioenfonds SVG

Nadere informatie

Treasury producten in KRM dossiers. Yvonne Einig Marc Leclair

Treasury producten in KRM dossiers. Yvonne Einig Marc Leclair Treasury producten in KRM dossiers Yvonne Einig Marc Leclair Waarom het onderwerp "Treasury producten in KRM dossiers"? Elsevier 25 juli 2015: "Banken bloeden steeds vaker om renteswaps" Onderzoek AFM:

Nadere informatie

Geïntegreerd middelenbeheer

Geïntegreerd middelenbeheer Geïntegreerd middelenbeheer Geïntegreerd middelenbeheer Inhoud 1 Waarom deze brochure? 1 Waarom deze brochure? 3 2 Wat houdt het geïntegreerd middelenbeheer in? 4 3 Welke instellingen vallen onder het

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Handboek Corporate Finance & Treasury Een verantwoording 15

Inhoud. Voorwoord. Handboek Corporate Finance & Treasury Een verantwoording 15 Inhoud Voorwoord Handboek Corporate Finance & Treasury Een verantwoording 15 deel a De interne en externe omgeving van Corporate Finance en Treasury 17 deel b Vermogenskosten 18 deel c Selectie van bedrijfsactiviteiten

Nadere informatie

Knelpuntenanalyse Novelle en BTIV 2015

Knelpuntenanalyse Novelle en BTIV 2015 Knelpuntenanalyse Novelle en BTIV 2015 Frank Vermeij Augustus 2014 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Aanpak... 3 3 Juridische scheiding... 3 3.1 Aannames... 3 3.2 Resultaten... 4 4 Administratieve scheiding...

Nadere informatie

FLuctuating EURibor Note. Profiteer van een potentieel hoge rentevergoeding

FLuctuating EURibor Note. Profiteer van een potentieel hoge rentevergoeding FLuctuating EURibor Note W a t i s d e F L E U R II N o t e? De FLEUR II Note (FLEUR II) is een vastrentend beleggingsinstrument met een maximale looptijd van 10 jaar waarmee de belegger kan profiteren

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 565 IXA Wijziging van de sstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2010 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) Nr. 2 MEMORIE VAN

Nadere informatie

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 1

www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 1 www.pwc.nl Spotlight Vaktechnisch bulletin van PwC Accountants Jaargang 21-2014 uitgave 1 B PwC in Nederland werken ruim 4.700 mensen met elkaar samen vanuit 12 vestigingen. PwC Nederland helpt organisaties

Nadere informatie

Renpart Retail XIII C.V. Halfjaarverslag 2015. Het vermogen om te renderen

Renpart Retail XIII C.V. Halfjaarverslag 2015. Het vermogen om te renderen Renpart Retail XIII C.V. Halfjaarverslag 2015 Renpart Retail XIII C.V. Het vermogen om te renderen VERSLAG VAN DE BEHEREND VENNOOT Geachte participant, Hierbij bieden wij u het verslag aan over het eerste

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 605 IXA Jaarverslag en slotwet Nationale Schuld 2012 Nr. 6 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 12 juni 2013 De vaste commissie voor Financiën

Nadere informatie

Hoe de banken goud verdienen aan de renteswaps die ze u verkopen

Hoe de banken goud verdienen aan de renteswaps die ze u verkopen Hoe de banken goud verdienen aan de renteswaps die ze u verkopen Stel u sluit met uw bank een (her)financieringsovereenkomst met op het oog redelijke kredietopslagen op het Euribor. Echter, de bank verplicht

Nadere informatie

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypothecaire leningen

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypothecaire leningen Het crowdfunding platform voor professionals Hypothecaire leningen INDEX Hoofdpunten 3 Een innovatief platform 4 Aanvraagprocedure 5 Voorwaarden en kosten 6 Rente 7 Herfinanciering en aflossing 8 Garanties

Nadere informatie

Nieuwsbrief. High Yield Obligaties

Nieuwsbrief. High Yield Obligaties Nieuwsbrief High Yield Obligaties Een onderdeel binnen de categorie obligaties waar men relatief weinig over hoort, is de high yield obligatie. High yield betekent niets anders dan hoog rendement. Hoewel

Nadere informatie

Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde

Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde Instructieblad Betreft: examen: PC 2 leergang 5 onderdeel: Financiële Rekenkunde datum: 28 juni 2013 tijd: 14.00 15.30 uur Deze aanwijzingen goed lezen voor u met

Nadere informatie

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 31 juli 2012 (OR. en) 13023/12 Interinstitutioneel dossier: 2011/0295 (COD) EF 187 ECOFI 734 DROIPE 114 CODEC 1999

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 31 juli 2012 (OR. en) 13023/12 Interinstitutioneel dossier: 2011/0295 (COD) EF 187 ECOFI 734 DROIPE 114 CODEC 1999 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 31 juli 2012 (OR. en) 13023/12 Interinstitutioneel dossier: 2011/0295 (COD) EF 187 ECOFI 734 DROIPE 114 CODEC 1999 GEWIJZIGD VOORSTEL van: de Europese Commissie d.d.:

Nadere informatie

NIBE-SVV OEFENEXAMEN CASHMANAGEMENT

NIBE-SVV OEFENEXAMEN CASHMANAGEMENT NIBE-SVV OEFENEXAMEN CASHMANAGEMENT 1. Welke van de onderstaande taken valt NIET onder de treasurytaak? A. De registratie van financiële gegevens door middel van een resultatenrekening. B. Het opstellen

Nadere informatie

Geniet van een variabele driemaandelijkse coupon waarvan het bedrag gekoppeld is aan de evolutie van de Euribor op 3 maand.

Geniet van een variabele driemaandelijkse coupon waarvan het bedrag gekoppeld is aan de evolutie van de Euribor op 3 maand. Deutsche Bank AG (DE) (A+/Aa3) WAT MAG U VERWACHTEN? Anticipation Booster 05 Deutsche Bank AG (DE) Anticipation Booster 05, uitgegeven door Deutsche Bank AG, laat u genieten van een eventuele stijging

Nadere informatie

Samenvatting. Analyses. Kostendekkende premie

Samenvatting. Analyses. Kostendekkende premie Samenvatting Op 14 juli 2015 heeft DNB aangekondigd dat zij de berekeningsmethodiek van de Ultimate Forward Rate (UFR), welke onderdeel vormt van de rekenrente waarmee pensioenfondsen hun verplichtingen

Nadere informatie

Beleggen in hypotheken

Beleggen in hypotheken Beleggen in hypotheken Beleggen in hypotheken 1/12 2/12 Beleggen in hypotheken De beleggingsportefeuille van Nederlandse pensioenfondsen is gebaat bij een breed scala aan beleggingen om daarmee de risico

Nadere informatie

Vragen en antwoorden variabele rente

Vragen en antwoorden variabele rente Vragen en antwoorden variabele rente Hoe is de variabele rente opgebouwd? Hoe is de opslag variabele rente opgebouwd? De variabele rente wordt bepaald door twee elementen: de 1- maands Euribor en de opslag

Nadere informatie

Commerzbank AG Factor Certificaten

Commerzbank AG Factor Certificaten Commerzbank AG Factor Certificaten Corporates & Markets Deze producten bevatten het risico op kapitaalverlies. De producten in deze brochure zijn onderhevig aan risico s (voor risicofactoren zie pagina

Nadere informatie