Stimuleren van lager opgeleiden tot scholing. Patricia Gielen, Irma van der Neut, Loek Nieuwenhuis

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stimuleren van lager opgeleiden tot scholing. Patricia Gielen, Irma van der Neut, Loek Nieuwenhuis"

Transcriptie

1 Stimuleren van lager opgeleiden tot scholing Patricia Gielen, Irma van der Neut, Loek Nieuwenhuis

2 Stimuleren van lager opgeleiden tot scholing (RWI) Probleem: employability lager opgeleiden Lager opgeleiden participeren minder in scholing dan hoger opgeleiden Lager opgeleiden kwetsbare positie op de arbeidsmarkt Opdracht: Breng werkzame elementen en praktische aanknopingspuntenin kaart die worden ingezet om de scholingsdeelname van lager opgeleiden verhogen. Opzet: Literatuur, 4 sectoren / 4 bedrijven, best practises, sectoraal beleid. Sectoren: bouw, schoonmaak, levensmiddelenindustrie en afvalverwerking

3 Beleid Leven lang leren Ambitie Lissabon doelstelling: Nederland: 20% participatie aan leven lang leren in 2020 In 2009: 17% 50% hoger opgeleiden Waarom: Ontwikkeling van de kenniseconomie Veranderingen op de arbeidsmarkt (bv vergrijzing) Roep om flexibiliteit en mobiliteit Behoud en ontwikkeling van vakmanschap

4 Deelname leven lang leren naar opleidingsniveau (CBS) 30 % deelnemers ja aar jaartal basisonderwijs vmbo-mbo1 havo-vwo-mbo hbo wo

5 Problemen en uitdagingen? Bedrijven Lager opgeleide medewerkers Kwaliteit: Zwarte koekjes, communicatie Willen wel en meer: maar wat? Krapte op de arbeidsmarkt Scholingsangst Complexere bedrijfsprocessen, innovatie Beperkte competenties Te zware belasting oudere medewerkers Sociaal maatschappelijk problemen Boeien en binden van personeel Behoefte aan veilige omgeving Brede inzetbaarheid van personeel Culturele verschillen Verhogen efficiëntie, verbeteren bedrijfsresultaat Meerdere banen Extern: scholingsplicht, eisen afnemer, CAO, MVO Alweer scholen?

6 Kunnen lager opgeleiden gestimuleerd worden tot scholing? JA, maar geen blauwdruk!

7 Samenhangend pakket aan maatregelen 1. (functiegericht) scholingsaanbod. 2. Dialoog: urgentie van scholing (bedrijf en werknemer) 3. Faciliteren:op de werkplek, onder werktijd en op kosten van de baas 4. Maatwerk: aansluiten bij taak, startsituatie en leerstijl van deelnemer, kwaliteit docent 5. Begeleiden: (In)formeel. Scholing van leidinggevenden. 6. Condities: HR-instrumentenom scholings-en ontwikkelvraag te stimuleren en condities om vraag te realiseren.

8 Wat helpt? Wet-en regelgeving: Eisen veilig werken en bevoegdheid voor de uitoefening van de functie Gericht op financiering van scholing Gericht op financiering van scholing Aanbestedingseisen en (internationale) standaarden Sectoraal: cao-afspraken over scholing ontwikkeling en aanbod van een opleidingsaanbod op maat (ROC s of AOC s, sectorale ondersteuners, particuliere aanbieders, bedrijven zelf) financiële middelen

9 Sectorale inbedding (2009) Institutionele setting (sectorcultuur t.a.v. scholing) Vakbonden Werkgeversorg. CAO-afspraken rond: Regulier onderwijs Scholing/EVC O&O-fondsen Vraag naar scholing Aard van het productieproces Werking KBB Werking fonds Aard van de arbeidsmarkt Bedrijf werknemers Deelname aan een leven lang leren

10 Vergelijking sectoren Wat valt op? Vooral voorwaardelijk leren (zoeken naar zekerheden in diploma s om investering in tijd, energie en middelen) Wat werkt? Goed overleg tussen werknemers en werkgevers Over grens van bedrijf en sector heen kijken Positioneer individu meer als centrale actor Randvoorwaarden: Professionele ondersteuning Massa en samenwerken Loopbaanverkenning

11 Sectorale ondersteuning Invulling cao-afspraken over scholing Ondersteuning: het belang van scholing benadrukken, adviseren over en ontwikkelen van scholing ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van scholing financieren van scholing ondersteunen bij aanvraag van subsidies Afstemming en samenhang tussen verschillende stimulansen en vormen van ondersteuning verhoogt de impact ervan op de leercultuur en scholingsbereidheid binnen bedrijven.

12 Voorbeelden sectorale ondersteuning Scholingsconsulenten (boomteelt) Anticyclisch opleiden (bouw) Scholingsplannen (zuivel) Ondersteunen ESF aanvragen (afval en voeding)

13 Specifieke instrumenten Bijvoorbeeld: vouchers en leerrekeningen (Projectdirectie, Vrijhaven, Ford) workshops loopbaanadvies en scholingsbereidheid (ING, Philips) loopbaanadviseurs (bouw) leerambassadeurs (VDL) projecten (Excelleren.nu gericht op MKB) Wat kun je er mee bereiken? Werknemers gaan nadenken over leervragen, maken deze kenbaar en gaan deelnemen aan scholing.

14 Specifieke vormen Bijvoorbeeld Meester gezel (stadswachten en bouw) EVC in combinatie met scholing (zeer divers) Online opleidingstrajecten (zoetwaren online, bakkers)

15 Wat levert het op? Voordelen voor bedrijf Voordelen voor medewerkers meer betrokkenheid van werknemers bij het bedrijf meer zelfvertrouwen bredere inzetbaarheid / grotere employability van werknemers betere communicatie op de werkvloer minder kans op verlies van de baan een beter carrière of toekomstperspectief grotere bereidheid van werknemers tot verandering verbetering van de eigen veiligheid verbeterde kwaliteit een hoger salaris verbeterde bedrijfsresultaten grotere zelfredzaamheid in de maatschappij

16 Vragen?

17 Contactgegevens P.M. Gielen (IVA) of Prof. A.F.M. Nieuwenhuis (IVA) of Irma van der Neut (IVA)

18 Bronnen Vakkrachten in ontwikkeling Groeitempo leven lang leren Verschillen in leercultuur tussen sectoren Te vinden op

Vakkrachten in ontwikkeling.

Vakkrachten in ontwikkeling. Opdrachtgever RWI Vakkrachten in ontwikkeling. Doel en vraagstelling Opdrachtnemer IVA; P. Gielen, I. van der Neut, D. Nijman Onderzoek Stimuleren van scholing van lageropgeleiden. Een onderzoek naar werkzame

Nadere informatie

Stimuleren van leven lang leren: een regionale aanpak

Stimuleren van leven lang leren: een regionale aanpak Stimuleren van leven lang leren: een regionale aanpak Workshop, 10 maart 2011, Provincie Drenthe, Assen Loek Nieuwenhuis & Patricia Gielen, IVA, Universiteit van Tilburg Leve Lang leren in Drenthe Opzet

Nadere informatie

8 Aanbevelingen op een rij

8 Aanbevelingen op een rij 8 Aanbevelingen op een rij 8.1 Verstevigen infrastructuur voor postinitiële ontwikkeling Flexibel en praktijkrelevant aanbod voor maatwerk De regelgeving wordt aangepast om bekostigde en niet-bekostigde

Nadere informatie

Lang Leve Leren! Platform O&O Henk Bakker

Lang Leve Leren! Platform O&O Henk Bakker Lang Leve Leren! Verbetering financiële toegang tot scholing: een verkenning o.b.v. eerdere ervaringen met individuele scholingspremie en nationaal scholingsfonds Platform O&O Henk Bakker Agenda 1. Achtergrond

Nadere informatie

Aansluiting onderwijs arbeidsmarkt Henk Kremer

Aansluiting onderwijs arbeidsmarkt Henk Kremer Aansluiting onderwijs arbeidsmarkt Henk Kremer Aansluiting onderwijs - arbeidsmarkt 1. Aanleiding 2. Constatering 3. Doelgroep 4. Perspectief 5. Knelpunten oplossen en beperken 6. Onderwijs-arbeidsmarkt:

Nadere informatie

Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten. Tweede meting werkgevers en werknemers

Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten. Tweede meting werkgevers en werknemers Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten Tweede meting werkgevers en werknemers 2 Inleiding In deze brochure vindt u de belangrijkste resultaten van de benchmark Opleiden en Ontwikkelen. De benchmark

Nadere informatie

Flexibel en vraaggericht hoger onderwijs voor werkenden

Flexibel en vraaggericht hoger onderwijs voor werkenden Flexibel en vraaggericht hoger onderwijs voor werkenden Informatiebijeenkomst VBZ/Sigra 17 januari 2017 Yvonne Bernardt Ministerie van OCW 1 Opzet presentatie 1) Belang van meer flexibiliteit en vraaggerichtheid

Nadere informatie

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Watersportindustrie / HISWA

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Watersportindustrie / HISWA Samenvatting rapportage Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid Watersportindustrie / HISWA In samenwerking met: Rijnland Advies 1 Inleiding Even terugkijken.. De komende jaren verandert de

Nadere informatie

Meerlanden/ Spa Groep Mensontwikkeling en Sectorplan Ambor. Marlies van der Greft (Meerlanden) Wouter Jansen (Spa/ NVRD)

Meerlanden/ Spa Groep Mensontwikkeling en Sectorplan Ambor. Marlies van der Greft (Meerlanden) Wouter Jansen (Spa/ NVRD) Meerlanden/ Spa Groep Mensontwikkeling en Sectorplan Ambor Marlies van der Greft (Meerlanden) Wouter Jansen (Spa/ NVRD) Meerlanden: ambities 2012-2016 Samen meer waarde creëren: Meer mogelijkheden voor

Nadere informatie

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Recreatie

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Recreatie Samenvatting rapportage Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid Recreatie In samenwerking met: Rijnland Advies 1 Inleiding Even terugkijken.. De komende jaren verandert de arbeidsmarkt door

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 30 012 Leven Lang Leren Nr. 17 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARISSEN VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP EN VAN SOCIALE ZAKEN EN WERK- GELEGENHEID

Nadere informatie

MBO ACADEMIE NEDERLAND MAAKT WERK VAN MOBILITEIT!

MBO ACADEMIE NEDERLAND MAAKT WERK VAN MOBILITEIT! MBO ACADEMIE NEDERLAND MAAKT WERK VAN MOBILITEIT! MBO Academie Nederland richt zich met kwalitatieve opleidingstrajecten, certificering en validering van opleiding en werkervaring op de ontwikkeling en

Nadere informatie

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Inleiding In opdracht van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt heeft EIM onderzoek gedaan naar de meerwaarde van diversiteitsbeleid in het onderwijs.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 30 012 Leven Lang Leren Nr. 53 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Model van Sociale Innovatie

Model van Sociale Innovatie Model van Sociale Innovatie Ontwikkelgebieden van sociale innovatie Sociale Innovatie richt zich op vier basisvragen: 1. Hoe medewerkers te stimuleren eigenaarschap te nemen op hun eigen leer- en ontwikkeltraject

Nadere informatie

Symposium Duurzaam Excelleren in het mkb 26 januari 2012 Den Haag

Symposium Duurzaam Excelleren in het mkb 26 januari 2012 Den Haag Symposium Duurzaam Excelleren in het mkb 26 januari 2012 Den Haag Excelleren.nu, is het project van MKB Nederland en de ministeries van OC&W en SZW waarbij wordt geïnvesteerd in de leercultuur in het mkb.

Nadere informatie

Aan de slag met EVC en ESF 26 november 2009

Aan de slag met EVC en ESF 26 november 2009 Aan de slag met EVC en ESF 26 november 2009 Did you know? Wat zien we in de film? Informatie versnelling Scenario denken Grote plek voor internet en informatica Technische vooruitgang Leren in informele

Nadere informatie

Vitaliteit en leeftijd Symposium Vitaliteit voor organisatie en individu

Vitaliteit en leeftijd Symposium Vitaliteit voor organisatie en individu Symposium Vitaliteit voor organisatie en individu 21 september 2010 Tinka van Vuuren Inhoud presentatie Waarom is beleid gericht op vitaliteit en leeftijd noodzakelijk? Is er verband tussen vitaliteit

Nadere informatie

Opleiden als investering biedt winst voor werknemer en werkgever. Joop Muller Carela

Opleiden als investering biedt winst voor werknemer en werkgever. Joop Muller Carela Opleiden als investering biedt winst voor werknemer en werkgever Joop Muller Carela Opleidingsbeleid: een definitie het aanbieden van binnen het organisatiebeleid passende voorziening op het gebied van

Nadere informatie

Geef een twist aan je loopbaan. December 2014 Agnes Zandvliet, projectleider (om-)scholing

Geef een twist aan je loopbaan. December 2014 Agnes Zandvliet, projectleider (om-)scholing Geef een twist aan je loopbaan December 2014 Agnes Zandvliet, projectleider (om-)scholing Onderwerpen Loopbaan Omscholing >> In een veranderend speelveld Scholing Loopbaanevent WMD 2 AANBESTEDINGE N Het

Nadere informatie

Over de voedingsmiddelenindustrie

Over de voedingsmiddelenindustrie Voedingsmiddelenindustrie Brancheontwikkelingen 2012 Deze factsheet bevat arbeidsmarktinformatie over de voedingsmiddelenindustrie. Onderwerpen die aan bod komen zijn: werkgelegenheid, trends en ontwikkelingen,

Nadere informatie

Leven Lang Ontwikkelen. Erwin Pierik/ Rini Romme april 2017

Leven Lang Ontwikkelen. Erwin Pierik/ Rini Romme april 2017 Leven Lang Ontwikkelen Erwin Pierik/ Rini Romme april 2017 Diverse relevante trajecten Tweede Kamer: hoorzitting LLL OCW vraagt SBB certificaten aan te reiken. SER adviezen beroepsonderwijs en post- initieel

Nadere informatie

Slagvaardig MBO. Slagvaardig MBO is een project dat mogelijk is gemaakt door financiering van:

Slagvaardig MBO. Slagvaardig MBO is een project dat mogelijk is gemaakt door financiering van: Slagvaardig MBO is een project dat mogelijk is gemaakt door financiering van: Aanleiding Zuivel industrie Noord: In de komende jaren zijn er per jaar 200 mensen met de juiste competenties nodig, waarvan

Nadere informatie

Antwoorden op vragen bij het congres De Flexkracht aan zet!

Antwoorden op vragen bij het congres De Flexkracht aan zet! Antwoorden op vragen bij het congres De Flexkracht aan zet! 30 november 2012 Vraag 1: Welke mogelijkheden zijn er om tot startkwalificatie opgeleid te worden? BOL opleiding BBL opleiding Niveau 2 mbo BOL

Nadere informatie

Onderzoek naar scholing en ontwikkeling van werknemers met een lage en/of verouderde opleiding

Onderzoek naar scholing en ontwikkeling van werknemers met een lage en/of verouderde opleiding Vakkrachten van morgen Onderzoek naar scholing en ontwikkeling van werknemers met een lage en/of verouderde opleiding Lager opgeleiden zijn vaak kwetsbaar op de arbeidsmarkt. Ze nemen bovendien minder

Nadere informatie

Afschrijven of juist investeren? Welke rol hebben O&O fondsen bij langer doorwerken?

Afschrijven of juist investeren? Welke rol hebben O&O fondsen bij langer doorwerken? Afschrijven of juist investeren? Welke rol hebben O&O fondsen bij langer doorwerken? In de eerste bijeenkomst van het Platform O&O op 18 mei jl. in Zaltbommel, is aandacht besteed aan het thema langer

Nadere informatie

Leren en Ontwikkelen VISIE. voor medewerkers met een laag opleidingsniveau. Handreiking bij vertaling Visiekaart

Leren en Ontwikkelen VISIE. voor medewerkers met een laag opleidingsniveau. Handreiking bij vertaling Visiekaart Leren en Ontwikkelen voor medewerkers met een laag opleidingsniveau Handreiking bij vertaling Visiekaart Een grote groep nieuwe medewerkers heeft een laag opleidingsniveau en is niet in het bezit van een

Nadere informatie

Advies onderzoeksfase Lef L up! Samenvatting

Advies onderzoeksfase Lef L up! Samenvatting Advies onderzoeksfase Lef L up! Samenvatting Achtergrond Aansluitend op de strategische doelstelling van Noorderlink 'Mobiliteit tussen Noorderlink organisaties bevorderen' gaan we de kracht van het netwerk

Nadere informatie

Jobcreatie. een kennismaking met het concept

Jobcreatie. een kennismaking met het concept Jobcreatie een kennismaking met het concept Waarom noodzakelijk Maatschappelijke druk op beschut en beschermd werk om mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt op de reguliere arbeidsmarkt te plaatsen

Nadere informatie

Stichting Opleidings- en Ontwikkelingsfonds Levensmiddelenindustrie Erik Boon

Stichting Opleidings- en Ontwikkelingsfonds Levensmiddelenindustrie Erik Boon & Stichting Opleidings- en Ontwikkelingsfonds Levensmiddelenindustrie Erik Boon oktober 2013 SOL brengt mensen T +31 (0)318 en middelen 648 750 beweging Horaplantsoen 18 6717 LT Ede Postbus 601 6710 BP

Nadere informatie

Factsheet persbericht

Factsheet persbericht Factsheet persbericht Nut vakbonden onbekend bij jongeren 30 november 2011 Inleiding Van oktober 2011 tot november 2011 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden 2464

Nadere informatie

Stichting Herenakkoord. De Weg naar Werk

Stichting Herenakkoord. De Weg naar Werk Stichting Herenakkoord De Weg naar Werk 1 Inhoudsopgave Samenvatting Voor wie bestemd? Wat is het? Waarom collectiviteit? Wie moeten meewerken? Wat levert het op? Wat kost het? 2 Samenvatting Het Herenakkoord:

Nadere informatie

Workshop: ROC als bedrijfsopleider Wel.. Of niet?

Workshop: ROC als bedrijfsopleider Wel.. Of niet? Workshop: ROC als bedrijfsopleider Wel.. Of niet? Margriet Snellen Beleidsadviseur Opleidingen ActiZ 6 november 2014 Welkom Wie ben ik? Wie bent u? De workshop? Wanneer ben je een bedrijfsopleider? Doelgroep:

Nadere informatie

Van denken naar doen bij A&F

Van denken naar doen bij A&F Van denken naar doen bij A&F Human Capital Agenda A&F (Regionale) economische clusters Behoeftes studenten en (potentiële) werknemers Behoeftes bedrijven A&F Aantrekkelijk werkgeverschap en imago sector

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 11 oktober 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 11 oktober 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

2 Plaatsbepaling: gevoerd beleid en eerdere adviezen Leven Lang Leren

2 Plaatsbepaling: gevoerd beleid en eerdere adviezen Leven Lang Leren PLAATSBEPALING: GEVOERD BELEID EN EERDERE ADVIEZEN LEVEN LANG LEREN 2 Plaatsbepaling: gevoerd beleid en eerdere adviezen Leven Lang Leren Stimulering van postinitieel leren of leven lang leren staat al

Nadere informatie

Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang!

Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! De Nederlandse taal verbindt ons allemaal Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! De Nederlandse taal verbindt ons allemaal Heeft u werknemers

Nadere informatie

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven

Stichting Lezen & Schrijven. Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Stichting Lezen & Schrijven Paul Mosterd, directeur Marlies Olthuis, themamanager bedrijven Educatie Werkt!, Amsterdam 30 september 2011 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief

Nadere informatie

Onderwijsraad, Den Haag, juli 2009. De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Onderwijsraad, Den Haag, juli 2009. De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag a 1 > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie Leren en Werken Anna van Hannoverstraat 4 Den Haag Postbus

Nadere informatie

Inclusieve arbeidsmarkt -> regie over loopbaan

Inclusieve arbeidsmarkt -> regie over loopbaan Inclusieve arbeidsmarkt -> regie over loopbaan -> loopbaan in de regio Willem Jelle Berg Nijmegen, 14 november 2014 1. Sociaal Akkoord Vandaag 2. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt 3. Gevolgen voor het

Nadere informatie

V I S I E D O C U M E N T E X P E R T I S E C E N T R U M M E U B E L

V I S I E D O C U M E N T E X P E R T I S E C E N T R U M M E U B E L V I S I E D O C U M E N T E X P E R T I S E C E N T R U M M E U B E L H E T E X P E R T I S E C E N T R U M M E U B E L I S H É T C E N T R U M I N N E D E R L A N D V O O R L E R E N, W E R K E N E N

Nadere informatie

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Contractcatering

Samenvatting rapportage. Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid. Contractcatering Samenvatting rapportage Baan je toekomst: werken aan duurzame inzetbaarheid Contractcatering In samenwerking met: Rijnland Advies 1 Inleiding Even terugkijken.. De komende jaren verandert de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Een Werkende Arbeidsmarkt

Een Werkende Arbeidsmarkt Een Werkende Arbeidsmarkt Bas ter Weel 16 mei2014 Duurzame inzetbaarheid Doel Langer werken in goede gezondheid Beleid gericht op Binden: Gezondheid als voorwaarde voor deelname Ontbinden: Mobiliteit als

Nadere informatie

Waarover gaat M/Powerbook #1?

Waarover gaat M/Powerbook #1? Waarover gaat M/Powerbook #1? Jongeren Crisis Arbeidsmarkt Vervolg op conclusie uit De Grenzeloze Generatie: Bijna onafhankelijk van de economische ontwikkelingen neemt de krapte op de arbeidsmarkt de

Nadere informatie

2017: alle seinen op groen

2017: alle seinen op groen Vooruitgang door vernieuwend werkgeven 2017: alle seinen op groen Jenny van Poortvliet adviseur arbeidsvoorwaarden 5 Oktober 2017 Inhoud 1. Economie 2. Cao-polder 3. Aan de onderhandelingstafels 4. 3 e

Nadere informatie

HRM symposium 11 maart Avans HS, Breda. Rendement van leren in Bedrijf, 11 maart Avans Breda

HRM symposium 11 maart Avans HS, Breda. Rendement van leren in Bedrijf, 11 maart Avans Breda Rendement van leren in Bedrijf, 11 maart Avans Breda 1 Onderwerpen Introductie ROCKWOOL EVC Vakbekwaamheidsassessment Factoren 3 Carrièretrajecten Ervaringen Anekdotes 2 Introductie ROCKWOOL INTERNATIONAL

Nadere informatie

Blik op werk 24 juni 2014 Utrecht. Rendement van leren in Bedrijf, 24 juni Blik op werk

Blik op werk 24 juni 2014 Utrecht. Rendement van leren in Bedrijf, 24 juni Blik op werk Rendement van leren in Bedrijf, 24 juni Blik op werk 1 2 Onderwerpen Introductie ROCKWOOL EVC Vakbekwaamheidsassessment Factoren 3 Carrièretrajecten Regio Ervaringen Anekdotes 3 Introductie ROCKWOOL INTERNATIONAL

Nadere informatie

Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers. Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon. bouw op kennis

Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers. Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon. bouw op kennis Advies over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers Verbeter uw bedrijf samen met Fundeon bouw op kennis Fundeon adviseert over scholing, ontwikkeling en behoud van medewerkers U wilt kwalitatief

Nadere informatie

Instrumenten voor LLL. GoLeWe projectconferentie 11-05-2010

Instrumenten voor LLL. GoLeWe projectconferentie 11-05-2010 Instrumenten voor LLL GoLeWe projectconferentie 11-05-2010 Levenslang leren Leven lang leren Leven Lang leren begint met bewustwording Bedrijven Individuen Visie op HRM Loopbaan management Visie op HRM

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT vrijdag 7 oktober Cees Schoenmakers / Directeur CKO / Voorzitter LOS

INTERSECTORALE MOBILITEIT vrijdag 7 oktober Cees Schoenmakers / Directeur CKO / Voorzitter LOS INTERSECTORALE MOBILITEIT vrijdag 7 oktober 2011 Cees Schoenmakers / Directeur CKO / Voorzitter LOS INTERSECTORALE MOBILITEIT Individueel of collectief regelen? Intersectorale mobiliteit vanuit twee standpunten

Nadere informatie

(Alle) Hout werkt voor jou! scholings- en werkgelegenheidsplan houthandel 2012 2013

(Alle) Hout werkt voor jou! scholings- en werkgelegenheidsplan houthandel 2012 2013 (Alle) Hout werkt voor jou! scholings- en werkgelegenheidsplan houthandel 2012 2013 augustus 2012 INLEIDING Vijf ton voor scholing en werkgelegenheid In de CAO voor de houthandel over 2012/2013 hebben

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

eca Manifest FNV Hor 2015

eca Manifest FNV Hor 2015 Manifest FNV Horeca 2015 Inleiding De arbeidsvoorwaarden in de horeca staan al tijden onder flinke druk. De verhoudingen tussen cao-partijen zijn verhard en verslechterd. Onderhandelingen lopen al jaren

Nadere informatie

Intersectoraal? Auteur: Michel Winnubst Datum: 7 oktober 2011

Intersectoraal? Auteur: Michel Winnubst Datum: 7 oktober 2011 Mobiliteit Intersectoraal? Auteur: Michel Winnubst Datum: 7 oktober 2011 Opzet Verschillende vormen van mobiliteit Sectoren Betrokken partijen: Werknemers Werkgevers O&O fondsen En verder Hoe te organiseren

Nadere informatie

THEMA: ARBEIDSMARKT JOOST DUFFHUES YACHT 24 MEI 2012

THEMA: ARBEIDSMARKT JOOST DUFFHUES YACHT 24 MEI 2012 THEMA: ARBEIDSMARKT JOOST DUFFHUES YACHT 24 MEI 2012 Dynamiek in de (arbeids) markt Politiek Overheid Technologie Economie Arbeidsmarkt Demografie Organisaties (Beroeps) bevolking Sociaal OVERHEID Wet-

Nadere informatie

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Welkom, blij dat u er bent. Uit het feit dat u met zovelen bent gekomen maak

Nadere informatie

Thema-analyse. Een leven lang leren: Stand van zaken

Thema-analyse. Een leven lang leren: Stand van zaken 24 25 26 27 28 29 21* 211 212 213* 214 (x 1 ) % Thema-analyse Een leven lang leren: Stand van zaken Voor Nederland en Europa is een leven lang blijven leren een speerpunt. Met de toenemende globalisering,

Nadere informatie

Servicepunt Techniek. Hedy Segond Von Banchet KENTEQ, Manager Business Development Employability Kasteel Daelenbroeck, Herkenbosch 13 Mei 2009

Servicepunt Techniek. Hedy Segond Von Banchet KENTEQ, Manager Business Development Employability Kasteel Daelenbroeck, Herkenbosch 13 Mei 2009 Servicepunt Techniek Hedy Segond Von Banchet KENTEQ, Manager Business Development Employability Kasteel Daelenbroeck, Herkenbosch 13 Mei 2009 Noodzaak 2008 toenemende vraag naar goed gekwalificeerd technisch

Nadere informatie

Werken in een andere sector of branche: iets voor u?

Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Uw hele loopbaan blijven werken in dezelfde sector of branche? Voor veel werknemers is het bijna vanzelfsprekend om te blijven werken in de sector of

Nadere informatie

Onderhandelingsresultaat

Onderhandelingsresultaat Onderhandelingsresultaat Looptijd Looptijd 23 maanden (1 april 201 tot 1 maart 2016) Loon De werkelijke lonen worden als volgt verhoogd: 2,5% per 1 juni 201 2,25% per 1 april 2015 Dzame inzetbaarheid Samen

Nadere informatie

Verschillen in leercultuur tussen sectoren. In opdracht van de Denktank Leren en Werken

Verschillen in leercultuur tussen sectoren. In opdracht van de Denktank Leren en Werken Verschillen in leercultuur tussen sectoren In opdracht van de Denktank Leren en Werken IVA beleidsonderzoek en advies 1 Verschillen in leercultuur tussen sectoren In opdracht van de denktank 'Een leven

Nadere informatie

In PErson happy & healthy at work inperson.nl

In PErson happy & healthy at work inperson.nl inperson.nl happy & healthy inperson.nl Happy & Healthy at Work Geluk als businessmodel Gelukkige medewerkers presteren beter en zorgen voor succesvolle organisaties. Dat bewijst tal van wetenschappelijk

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

Factsheet arbeidsmarkt Overijssel (bijlage bij Investeringsvoorstel Iedereen in Overijssel doet mee )

Factsheet arbeidsmarkt Overijssel (bijlage bij Investeringsvoorstel Iedereen in Overijssel doet mee ) Factsheet arbeidsmarkt Overijssel (bijlage bij Investeringsvoorstel Iedereen in Overijssel doet mee 2016-2019 ) Economische kerngetallen uit de begroting (kerntaak 5: Regionale Economie) Er zijn 3 kerngetallen

Nadere informatie

Laat zien wat je waard bent!

Laat zien wat je waard bent! Laat zien wat je waard bent! Drie instrumenten die kunnen helpen bij loopbaanstappen Raisa van Winden en Esther Murre, Lelystad, 18 september 2015 Programma Welkom en introductie Aan de slag! Korte toelichting

Nadere informatie

- Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan

- Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan - Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan Annette de Groot, directeur Utrechtzorg Erna Laclé, projectleider sectorplan IVVU, 8 september 2015 Missie Utrechtzorg Bijdragen

Nadere informatie

PE,PEPP en Samen Werken

PE,PEPP en Samen Werken PE,PEPP en Samen Werken Permanente Educatie Platform voor Pedagogische Professionals Begeleiding, Ondersteuning, Tijd en Moeite 15-10-2015 Alex Cornellissen Kleine Ikke lid AGOOP 1 Permanente Educatie

Nadere informatie

Mobiliteitscentrum Glastuinbouw

Mobiliteitscentrum Glastuinbouw Mobiliteitscentrum Glastuinbouw Eindrapport project Scholingsconsulenten Glastuinbouw 2010 René Scholte 7 februari 2011 Inhoud 1. Aanleiding 3 2. Doel 3 3. Aanpak 3 Werkzoekenden Bedrijven Scholen Brancheorganisaties

Nadere informatie

3. Organisatie. Flexibele en betrouwbare contracten 4. Werknemer Levenslang leren

3. Organisatie. Flexibele en betrouwbare contracten 4. Werknemer Levenslang leren Flexicurity: het beste uit twee werelden Dr. Charissa Freese BZW Moerdijk, 6 december 2012 Flexicurity: Flexibiliteit en Zekerheid Beleidsmaatregelen die gericht zijn op flexibiliteit van de arbeidsmarkt

Nadere informatie

handreikingen duurzaam participatiebeleid

handreikingen duurzaam participatiebeleid keuzeruimte voor bedrijf en individu De CAO Wijzer Duurzame Participatie biedt op zes thema s handreikingen voor duurzaam participatiebeleid. De wijzer bevat voor CAO-afspraken en maakt inspirerende voorbeelden

Nadere informatie

Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt; kan dat wel?

Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt; kan dat wel? Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt; kan dat wel? 1 Waar wil ik het over hebben? Het MBO De arbeidsmarkt Jongeren Waar hebben wij het over als we het hebben over aansluiting? Mijn conclusies 2 Het MBO

Nadere informatie

Actiepunt Doel Activiteiten Gewenst resultaat Het Nieuwe. Attractief winkelgebied Winkelen

Actiepunt Doel Activiteiten Gewenst resultaat Het Nieuwe. Attractief winkelgebied Winkelen 2014-01-17 Doelstellingen aanvalsplan werk en economie voor het jaar 2014 Meer innovatie Actiepunt Doel Activiteiten Gewenst resultaat Het Nieuwe Attractief winkelgebied Winkelen aanbieden. Gelderland

Nadere informatie

Nabestaanden in de knel; wat kunnen cliëntenraden doen?

Nabestaanden in de knel; wat kunnen cliëntenraden doen? Nabestaanden in de knel; wat kunnen cliëntenraden doen? 9 april 2015 Dr. Rienk Prins Lector Capabel Hogeschool Utrecht Inhoud Afbakening en doel Een verkennend onderzoek naar re-integratie naar werk van

Nadere informatie

Mijn levensloop. Werknemers en werkgevers veranderen. Een introductie: Ardiënne Verhoeven. Arbeidsmarktveranderingen Twee ontwikkelingen

Mijn levensloop. Werknemers en werkgevers veranderen. Een introductie: Ardiënne Verhoeven. Arbeidsmarktveranderingen Twee ontwikkelingen Werknemers en werkgevers veranderen Een introductie: Ardiënne Verhoeven Mijn levensloop 1985-1992 1992-1994 1994-2000 2000 - nu Recht en bedrijfskunde Personeelsmanager HRM manager Zelfstandig HR ondernemer

Nadere informatie

Het oogsten van ervaring van medewerkers van het wabo-werkveld

Het oogsten van ervaring van medewerkers van het wabo-werkveld Het oogsten van ervaring van medewerkers van het wabo-werkveld Inleiding Om de kwaliteit van de uitvoering van de wabo-taken te verhogen zijn kwaliteitscriteria opgesteld. Daarin staan onder andere eisen

Nadere informatie

Ouder worden / Actief blijven

Ouder worden / Actief blijven Ouder worden / Actief blijven Niet iedere oudere is hetzelfde Prof dr Frans Leijnse Door: Frans Leijnse Datum Loyalis/APG onderzoek van enkele jaren geleden: Vraag: ziet u vaak/dagelijks uit naar de pensionering?

Nadere informatie

Agenda 14:00 14:15. Opening 14:15-15:00. Resultaten analysefase. Pauze 15:00-15:15 15:15-15:30. Van analyses naar oplossingen 15:30-16:00

Agenda 14:00 14:15. Opening 14:15-15:00. Resultaten analysefase. Pauze 15:00-15:15 15:15-15:30. Van analyses naar oplossingen 15:30-16:00 Agenda 14:00 14:15 Opening 14:15-15:00 Resultaten analysefase 15:00-15:15 Pauze 15:15-15:30 Van analyses naar oplossingen 15:30-16:00 Vervolgstappen en discussie Wie waren we ook al weer? Brankele Frank

Nadere informatie

O&O-monitor 2014. Resultaten

O&O-monitor 2014. Resultaten O&O-monitor 2014 Resultaten Den Haag, 27 maart 2015 Daniëlle Mares Inleiding In 2013 eerste O&O-monitor uitgezet onder directeuren, secretarissen en bestuurders van O&O-fondsen, 33 deelnemers; In 2014

Nadere informatie

1 Inleiding. Adviesaanvraag. Focus en reikwijdte van het advies

1 Inleiding. Adviesaanvraag. Focus en reikwijdte van het advies 1 Inleiding Adviesaanvraag Het kabinet heeft de raad gevraagd te adviseren over een toekomstbestendige postinitiële scholingsmarkt die optimaal aansluit bij de vraag van de arbeidsmarkt 1. Daarbij wijst

Nadere informatie

Verslag mini-symposium Eindelijk Senior! De Kracht van werkervaring

Verslag mini-symposium Eindelijk Senior! De Kracht van werkervaring Verslag mini-symposium Eindelijk Senior! De Kracht van werkervaring 1. Inleiding Woensdag 16 november 2011 organiseerde de Pangea Groep in samenwerking met Margot de Ruiter, proces en projectmanagement

Nadere informatie

TIEN MAATREGELEN OM VAKMANSCHAP TE BEHOUDEN EN TE VERSTERKEN. Maak er gebruik van, het kan u geld opleveren! www.sectorplanbouwinfra.

TIEN MAATREGELEN OM VAKMANSCHAP TE BEHOUDEN EN TE VERSTERKEN. Maak er gebruik van, het kan u geld opleveren! www.sectorplanbouwinfra. TIEN MAATREGELEN OM VAKMANSCHAP TE BEHOUDEN EN TE VERSTERKEN Maak er gebruik van, het kan u geld opleveren! www.sectorplanbouwinfra.nl Sectorplan Bouw & Infra 2013-2015 Het Sectorplan Bouw & Infra 2013-2015

Nadere informatie

VISIE OP ONDERWIJS. Associate degrees voltijd

VISIE OP ONDERWIJS. Associate degrees voltijd VISIE OP ONDERWIJS Associate degrees voltijd Voor u ligt de Visie op Onderwijs voor de Associate degree-opleidingen. Deze visie is tot stand gekomen met de partners in het mbo en het hbo in de regio. In

Nadere informatie

Participatiewet. Hoe kunt u werk bieden aan werkzoekenden met een arbeidsbeperking?

Participatiewet. Hoe kunt u werk bieden aan werkzoekenden met een arbeidsbeperking? Participatiewet Hoe kunt u werk bieden aan werkzoekenden met een arbeidsbeperking? Wat kan het WSP voor u betekenen? Werving & selectie Branche- en Subsidies & regelingen Werkgevers Scan doelgroepen arbeidsjuridischadvies

Nadere informatie

ESF Workshop. November 2011. Horaplantsoen 18 6717 LT Ede. www.sol-online.nl. Postbus 601 6710 BP Ede F +31 (0)318 641 918

ESF Workshop. November 2011. Horaplantsoen 18 6717 LT Ede. www.sol-online.nl. Postbus 601 6710 BP Ede F +31 (0)318 641 918 ESF Workshop November 2011 SOL brengt mensen T +31 (0)318 en middelen 648 750 beweging Horaplantsoen 18 6717 LT Ede Postbus 601 6710 BP Ede Programma 1. Over de SOL 2. Ins en outs van project 2011ESFN354

Nadere informatie

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 Sectorrapport Scheepsbouw Ruud van der Aa Jenny Verheijen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Belangrijkste uitkomsten 4 1. Samenstelling werkgelegenheid 5 2. Verwachte

Nadere informatie

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Factsheet persbericht Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Inleiding Van augustus 2009 tot en met september 2009 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden

Nadere informatie

Sectorplan Vlees sector

Sectorplan Vlees sector Sectorplan Vlees sector Het indienen van de aanvraag voor het Sectorplan Maart 2014 SOL brengt mensen T +31 (0)318 en middelen 648 750 beweging Horaplantsoen 18 6717 LT Ede Postbus 601 6710 BP Ede Inhoud

Nadere informatie

Evaluatie. SECTORPLAN MEUBEL Duurzame inzetbaarheid op de kaart

Evaluatie. SECTORPLAN MEUBEL Duurzame inzetbaarheid op de kaart Evaluatie SECTORPLAN MEUBEL 2014-2016 Duurzame inzetbaarheid op de kaart Inhoud Inhoudsopgave Duurzame inzetbaarheid op de kaart...... 3 Relevante instrumenten aanbieden...... 4 Grafiek resultaten......

Nadere informatie

Techniekpact; waarom, wat en hoe. Jurgen Geelhoed Projectleider Techniekpact

Techniekpact; waarom, wat en hoe. Jurgen Geelhoed Projectleider Techniekpact Techniekpact; waarom, wat en hoe Jurgen Geelhoed Projectleider Techniekpact Vraag van de technische arbeidsmarkt Waarom het techniekpact? Schaarste aan goed opgeleide technici (alle niveaus) loopt op

Nadere informatie

Jaarplan 2016 Het Groene Brein ROOTS

Jaarplan 2016 Het Groene Brein ROOTS Jaarplan 2016 Het Groene Brein ROOTS 1. De start van Roots Op initiatief van docenten en bestuurders van ROC s en AOC s hebben Antoine Heideveld (Directeur Het Groene Brein), Rob de Vrind (Duurzaam MBO),

Nadere informatie

gemeente Nijmegen, t.a.v. Najda Azzougarh UWV WERKbedrijf Nijmegen, Peter Slaats en Alex Thomas

gemeente Nijmegen, t.a.v. Najda Azzougarh UWV WERKbedrijf Nijmegen, Peter Slaats en Alex Thomas AAN: VAN: CC: BETREFT: gemeente Nijmegen, t.a.v. Najda Azzougarh UWV WERKbedrijf Nijmegen, Peter Slaats en Alex Thomas André van Ginkel en Ben Penterman (gemeente Nijmegen) Marian Eijkemans en Bärbel Boselie

Nadere informatie

Op de volgende pagina's worden bovengenoemde instrumenten uitvoeriger beschreven.

Op de volgende pagina's worden bovengenoemde instrumenten uitvoeriger beschreven. Bijlage 1 Reintegratiemiddelen Chronologische volgorde van reïntegratiemiddelen, die ingezet kunnen worden tijdens het Van Werk Naar Werk-traject, hieronder volgt een beknopt overzicht: 1. arbeidsmarktprofiel

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid in de bouw

Duurzame inzetbaarheid in de bouw Duurzame inzetbaarheid in de bouw Workshop Arbocoördinatie Arbouw 2015 Kees Peereboom voor gezond en veilig werken Workshop duurzame inzetbaarheid in de bouw Wat is duurzame inzetbaarheid? Wat is mijn

Nadere informatie

scholings - mogelijkheden van onderwijsondersteunend personeel in de CAO VO

scholings - mogelijkheden van onderwijsondersteunend personeel in de CAO VO scholings - mogelijkheden van onderwijsondersteunend personeel in de CAO VO 2 Informatie over de scholingsmogelijkheden van onderwijsondersteunend personeel in de CAO voortgezet onderwijs Uit een grootschalig

Nadere informatie

29544 Arbeidsmarktbeleid. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

29544 Arbeidsmarktbeleid. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 29544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 433 Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 januari 2013 Het kabinet streeft ernaar

Nadere informatie

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt Methodiekbeschrijving Januari 2008 Laat Zien Wat Je Kunt Deel 1: Methodiekbeschrijving Het is bij de juiste methodiekvaststelling bepalend uit welke personen de doelgroep bestaat. De methodiek is vooral

Nadere informatie

Ontwikkeling arbeidsmarkt en loopbaan vak opvattingen die veranderen

Ontwikkeling arbeidsmarkt en loopbaan vak opvattingen die veranderen Ontwikkeling arbeidsmarkt en loopbaan vak opvattingen die veranderen Misja Bakx 1 Even Voorstellen Directeur Matchcare Specialist arbeidsmarkt en loopbaanwaarde Vernieuwing instrumenten voor loopbaan en

Nadere informatie

Sectorplan zorg en welzijn

Sectorplan zorg en welzijn Sectorplan 2014 2016 zorg en welzijn Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening Jeugdzorg en Kinderopvang en Landelijke plan zorg en Regionale plannen zorg Woensdag 25 februari 2015 Programma 2 sectorplannen:

Nadere informatie

EEN LEVEN LANG LEREN MOET OF MOETEN WE DAT JUIST ZELF UITMAKEN?

EEN LEVEN LANG LEREN MOET OF MOETEN WE DAT JUIST ZELF UITMAKEN? EEN LEVEN LANG LEREN MOET OF MOETEN WE DAT JUIST ZELF UITMAKEN? Waarom is het belangrijk om jezelf te blijven ontwikkelen en nieuwe vaardigheden aan te leren? Wat zijn de redenen dat we dit moeten doen?

Nadere informatie