Principes bij de behandeling in de forensische psychiatrie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Principes bij de behandeling in de forensische psychiatrie"

Transcriptie

1 Principes bij de behandeling in de forensische psychiatrie Inleiding Binnen de forensisch psychiatrische behandelsetting is het doel van de behandeling primair het verminderen van delictrisico s of risico s op agressief en gewelddadig gedrag. In het behandelaanbod staat het delict en de kans op recidive in combinatie met de stoornis centraal. In dit artikel zal besproken worden op welke principes het behandelaanbod gebaseerd is, allereerst de behandelprincipes zelf, daarna de uitwerking ervan in de praktijk. Behandelprincipes In de jaren zeventig van de vorige eeuw toonde effectonderzoek naar behandeling van delinquenten geen noemenswaardig effect op het recidiverisico aan (Martinson, 1974). Er ontstond de zogenaamde Nothing Works doctrine: onze weliswaar goedbedoelde interventies hebben eigenlijk geen effect. In de jaren daarna bleek echter dat de situatie niet zo hopeloos was als zich in eerste instantie liet aanzien. Verschillende studies (Andrews e.a., 1990; Lipsey, 1992) toonden aan dat sommige behandelmethoden wel degelijk effect hadden op het recidiverisico. Volgens Andrews en collega s (Andrews, 1989; Andrews e.a., 1990) kan behandeling effect hebben, mits voldaan wordt aan bepaalde principes, de zogenaamde What Works principes. De factoren waaraan behandeling moet voldoen volgens de What Works-principes zijn de principes van risk, need en responsivity, in het Nederlands vertaald als het risicobeginsel, het behoeftebeginsel en het responsiviteitsbeginsel. Het risicobeginsel heeft betrekking op het risico dat een individu in herhaling vervalt. De intensiteit van de behandeling en de beveiliging dient afgestemd te worden op het risico. Hoe hoger het risico, hoe intensiever de behandeling en hoe hoger de beveiliging dient te zijn. Toepassing van het risicobeginsel veronderstelt natuurlijk een goede inschatting van het risico! De hoogte van het risico stellen we vast door middel van gestructureerde en empirisch gevalideerde methoden (De Ruiter, 2002). Op dit moment wordt de gestructureerde risicotaxatie in professionele kringen in het forensische veld gezien als passend en genieten brede acceptatie en toepassing (best practice). Het behoeftebeginsel gaat over doelen waarop de behandeling zich bij een individu moet richten, wil de behandeling effectief zijn in het verminderen van het risico. Interventies moeten gericht zijn op risicofactoren die direct samenhangen met het criminele gedrag. Dit kunnen zowel factoren in de persoon zijn, bijvoorbeeld mate van ziekte-inzicht, impulsiviteit, egocentriciteit, als factoren in de omgeving, bijvoorbeeld aanwezigheid van een antisociaal/procrimineel netwerk. Het responsiviteitsbeginsel houdt in dat de aangeboden behandeling geschikt moet zijn voor en aan moet sluiten bij de individuele patiënt (Andrews e.a., 1990; Andrews & Bonta, 2003). Niet iedere behandeling of behandelaar is geschikt voor iedere patiënt. De vraag is wat de patiënt op welk moment nodig heeft en wat de wensen van de patiënt zelf zijn. Voorbeelden van responsiviteitsfactoren zijn cognitieve capaciteiten, leerstijl, culturele achtergrond en taalbeheersing. 1

2 Binnen de What Works principes spreekt men vaak nog over een vierde principe, namelijk dat van de behandelintegriteit. De behandeling dient te worden gegeven op de manier waarop ze bedoeld is. Dit principe kent zowel behandelinhoudelijke aspecten (het programma dient goed beschreven te zijn en de voortgang dient voortdurend bewaakt te worden) als organisatorische aspecten (er moeten voldoende faciliteiten zijn voor het geven van de behandeling en er dient een goede programmaleider te zijn die als professional het programma coördineert). Behandelprincipes in de praktijk Binnen de divisie forensische psychiatrie houden we in de zorgprogrammering rekening met bovenstaande behandelprincipes. Het risicobeginsel vindt zijn uitwerking in uitgebreide risicotaxatie. Waar dat voorheen gebeurde met de klinische blik, doen we dat tegenwoordig gestructureerd. Uit onderzoek bleek dat de klinische blik niet goed voorspelt (Douglas, Cox & Webster, 1999; Hilterman, 2002; De Vogel, De Ruiter, Hildebrand, Bos & Van de Ven, 2004). Daarom zijn er tegenwoordig gestructureerde risicotaxaties. Deze geven een significant nauwkeuriger voorspelling dan het ongestructureerde klinische oordeel (De Vogel, De Ruiter, Van Beek & Mead, 2003; De Vogel e.a., 2004). In de kliniek gebruiken we bij iedere patiënt de HKT-30, die zowel uit statische (onveranderbare) als dynamische (veranderbare) factoren bestaat (tabel 1). Het instrument schat het risico in voor de middellange termijn en wordt eens per jaar afgenomen. Tabel 1 HKT-30 H items (Historie) Historische variabelen K items (Heden) Klinische variabelen T items (Toekomst) Toekomstige variabelen Justitiële voorgeschiedenis (H01) Probleeminzicht (K01) Overeenstemming over voorwaarden (T01) Schending van voorwaarden Psychotische symptomen (K02) Materiële indicatoren (T02) omtrent behandeling en toezicht (H02) Gedragsproblemen voor het Middelengebruik (K03) Dagbesteding (T03) twaalfde levensjaar (H03) Slachtoffer zijn van geweld in Impulsiviteit (K04) Vaardigheden (T04) de jeugd (H04) Hulpverleningsgeschiedenis Empathie (K05) Sociale steun en netwerk (T05) (H05) Arbeidsverleden (H06) Vijandigheid (K06) Stresserende omstandigheden (T06) Middelengebruik (H07) Sociale en relationele 2

3 Psychotische stoornissen (H08) Persoonlijkheidsstoornissen (H09) Psychopathie (H10) Seksuele deviantie (H11) vaardigheden (K07) Zelfredzaamheid (K08) Acculturatieproblematiek (K09) Attitude t.o.v. behandeling (K10) Verantwoordelijkheid voor het delict (K11) Seksuele preoccupatie (K12) Copingvaardigheden (K13) De historische variabelen zijn de statische factoren. Er kan niets meer aan veranderd worden, maar ze geven wel een goede inschatting over het basisrisico. Als iemand historisch al erg belast is, dan is het basisrisico hoog. De klinische en toekomstige variabelen zijn dynamische factoren waarop de behandeling zich richt. Naast de HKT-30 gebruiken we de START (Short Term Assessment of Risk and Treatability), die louter uit dynamische factoren bestaat (tabel 2) en het risico op de korte termijn in kaart brengt. Deze wordt iedere drie maanden afgenomen. Tabel 2 START START items 1. sociale vaardigheden 2. relaties 3. werk en opleiding 4. vrijetijdsbesteding 5. zelfverzorging 6. mentale status 7. emotionele status 8. middelengebruik 9. impulscontrole 10. externe invloeden 11. sociale steun 12. materiële omstandigheden 13. attitudes 14. medicatievoorschriften 15. meewerken aan regels 3

4 16. gedrag 17. inzicht 18. plannen 19. coping 20. motivatie tot verandering Naast de HKT-30 en de START, die bij iedere patiënt gebruikt worden, kunnen er nog een tweetal instrumenten gebruikt worden voor specifieke doelgroepen. Om het risico op seksueel gewelddadig gedrag bij volwassen seksueel delinquenten in te schatten wordt op de kliniek de SVR-20 gebruikt. Op indicatie kan ook nog de psychopathie checklist, de PCL-R, worden afgenomen om te bepalen in hoeverre er sprake is van psychopathie. Het behoeftebeginsel vindt zijn uitwerking in de forensisch psychiatrische analyse. De forensisch psychiatrische analyse bestaat uit een samenvatting van het diagnostisch onderzoek waarin specifiek aandacht wordt besteed aan de forensische aspecten van de geconstateerde psychiatrische en psychologische pathologie. Dit diagnostisch onderzoek richt zich niet alleen op de traditionele psychiatrische en psychologische (test)diagnostiek, maar vooral ook op de keten van gebeurtenissen die geleid hebben tot het delict en de factoren die hierin een rol gespeeld hebben, het zogenaamde delictscenario. In de forensische analyse spelen vooral gegevens uit de risicotaxatie en het delictscenario een belangrijke rol, omdat deze de basis vormen voor de behandeling die zal volgen. De forensisch psychiatrische analyse is dus een op maat gesneden analyse waarin een relatie gelegd wordt tussen geconstateerde stoornis(sen) en het gepleegde delict en vormt de rode draad in de behandeling. Het responsiviteitsbeginsel vindt zijn uitwerking in de manier waarop we binnen de kliniek proberen aan te sluiten bij de individuele patiënt. Hoewel de primaire reden voor opname altijd het voorkomen van recidive is, oftewel de bescherming van de maatschappij, lukt dit alleen als we samen met de patiënt kijken wat nodig is en door aan te sluiten bij de patiënt. Het is bepalend voor het succes van de behandeling (en dus de bescherming van de maatschappij) in hoeverre het lukt om in gezamenlijkheid met de patiënt het behandelplan op te stellen. Dit belangrijke principe is moeilijk op papier te vatten, maar wordt vormgegeven door de open houding waarmee we deze mensen ontvangen op onze kliniek. Deze mensen lopen hun hele leven op tegen de grenzen van de hulpverlening, de straat en de gevangenis. Wij proberen ze binnen alle beperkingen en kaders, met oog voor het leed dat ze anderen berokkend hebben en de bescherming van de maatschappij met respect te benaderen en ook naar hun kant van het verhaal te luisteren. Als er iets voor zorgt dat ze voor behandeling open gaan staan en niet recidiveren is het namelijk deze houding. Het vierde principe van behandelintegriteit geven we binnen de divisie vorm door zorgprogrammering. Een zogenaamd kennisplatform forensische psychiatrie schrijft een zorgprogramma voor de divisie 4

5 forensische psychiatrie. In het zorgprogramma komt de samenhang in het forensische behandelaanbod tot uitdrukking. Het zorgprogramma is begin 2010 gereed. Literatuur Andrews, D.A. (1989). Recidivism is predictable en can be influenced: Using risk assessments to reduce recidivism. Forum on Corrections Research, 1, Andrews, D.A., & Bonta J. (2003). The psychology of criminal conduct (3 rd ed.). Cincinatti, OH: Anderson. Andrews, D.A., Zinger, I., Hoge, R.D., Bonta, J., Gendreau, P., & Cullen, F.T. (1990). Does correctional treatment work? A clinically relevant and psychologically informed meta-analysis. Criminology, 28, Douglas, K.S., Cox, D.N., Webster, C.D. (1999). Violence risk assessment: Science and practice. Legal and Criminological Psychology, 4, Hilterman, E. (2002). Van kwaad tot erger: de ernst van recidive door terbeschikkinggestelden tijdens verlof. Tijdschrift voor Criminologie, 44, Lipsey, M.W. (1992). Juvenile delinquency treatment: A meta-analytic inquiry into the variability of effects. In T.D. Cooke, H. Cooper, D.S. Cordray, H. Hartman, L.V. Hedges, R.L. Light, T.A. Louis, & F. Mosteller (Eds.), Meta-analysis for explanation (p ). New York: Russel Sage. Martinson, R. (1974). What works? Questions and answers about prison reform. Public Interest, 35, Ruiter, C. de (2002). De terbeschikkingstelling. In P.J. van Koppen, D.J. Hessing, H.L.G.J. Merkelbach, H.F.M. Crombach (red.), Het recht van binnen: psychologie van het recht (p ). Deventer: Kluwer. Vogel, V. de, Ruiter, C. de, Beek D. van, & Mead, G. (2003). De waarde van gestructureerde risicotaxatie: een retrospectief empirisch onderzoek bij behandelde seksuele delinquenten. Maandblad Geestelijke volksgezondheid, 58, Vogel, V. de, Ruiter, C. de, Hildebrand, M., Bos, B. & Ven, P. van de (2004). Different ways of discharge and (risk of) recidivism measured bij the HCR-20 and PCL-R in a sample of treated forensic psychiatric patients. International Journal of Forensic Mental Health, 3,

De psychometrische eigenschappen van de HKT-R Michelle Willems

De psychometrische eigenschappen van de HKT-R Michelle Willems De psychometrische eigenschappen van de HKT-R Michelle Willems Symposium HKT-R: introductie van een gereviseerd instrument voor risicotaxatie en behandelevaluatie Donderdag 13 juni 2013, Conferentiecentrum

Nadere informatie

De ontwikkeling van de HKT Van 1999 naar 2013

De ontwikkeling van de HKT Van 1999 naar 2013 De ontwikkeling van de HKT Van 1999 naar 2013 Presentatie op symposium introductie HKT versie 2013 Eindhoven 13 juni 2013 Dr. EFJM Brand Hoofdkantoor DJI afdeling DBO ASK Waarom de historie van de HKT

Nadere informatie

Dynamische risicotaxatie

Dynamische risicotaxatie Dynamische risicotaxatie Wens of werkelijkheid? Martien Philipse Pompestichting, Nijmegen Studiemiddag NVK - WODC, Den Haag 17 november 2006 De eerste wet van risicotaxatie De beste voorspeller van gedrag

Nadere informatie

Innovatie in gestructureerde risicotaxatievan geweld: De HCR:V3 en SAPROF. Donderdag 6 december 2012 Kevin Douglas, Michiel de Vries Robbé

Innovatie in gestructureerde risicotaxatievan geweld: De HCR:V3 en SAPROF. Donderdag 6 december 2012 Kevin Douglas, Michiel de Vries Robbé Innovatie in gestructureerde risicotaxatievan geweld: De HCR:V3 en SAPROF Donderdag 6 december 2012 Kevin Douglas, Michiel de Vries Robbé Programma 13.00-13.15 Opening 13.15-14.30 HCR:V3, part I 14.30-15.00

Nadere informatie

Risicotaxatie bij verslaafde justitiabelen Naar een (aanvullend)instrument

Risicotaxatie bij verslaafde justitiabelen Naar een (aanvullend)instrument Verslag EFP Themabijeenkomst Risicotaxatie bij verslaafde justitiabelen Naar een (aanvullend)instrument 29 november 2011 Introductie De presentatie wordt verzorgd door Sylvia Lammers; psycholoog en gepromoveerd

Nadere informatie

Werkzame interventies bij relationeel, seksueel en algemeen geweld

Werkzame interventies bij relationeel, seksueel en algemeen geweld Terugdringen van recidive bij geweldsdelinquenten: Werkzame interventies bij relationeel, seksueel en algemeen geweld Corine de Ruiter Violaine Veen Colofon Opdrachtgever Ministerie van Justitie Financiering

Nadere informatie

Een beoordeling ter beoordeling

Een beoordeling ter beoordeling Een beoordeling ter beoordeling Opbrengsten en beperkingen van instrumenten voor risicotaxatie in de forensische psychiatrie en mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek Een van de manieren om de maatschappij

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen op het gebied van risicotaxatie van geweld: Naar meer balans en verfijning

Recente ontwikkelingen op het gebied van risicotaxatie van geweld: Naar meer balans en verfijning Recente ontwikkelingen op het gebied van risicotaxatie van geweld: Naar meer balans en verfijning Vivienne de Vogel, Van der Hoeven Kliniek 13 februari 2013 Inhoud presentatie Stand van zaken risicotaxatie

Nadere informatie

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ

P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ P. de Beurs, psychiater en adviseur voor de IGZ Dilemma s bij risicotaxatie Risicotaxatie is een nieuw en modieus thema in de GGZ Veilige zorg is een illusie Hoe veiliger de zorg, hoe minder vrijheid voor

Nadere informatie

Diagnostiek fase. Behandelfase. Resocialisatiefase. Psychosociale behandeling. Medicamenteuze behandeling. Terugvalpreventie Herstel

Diagnostiek fase. Behandelfase. Resocialisatiefase. Psychosociale behandeling. Medicamenteuze behandeling. Terugvalpreventie Herstel Diagnostiek fase Samenvattingskaart WANNEER, HOE? 1. Diagnostiek middelengebruik 2. Vaststellen problematisch middelengebruik en relatie met delict Aandacht voor interacties psychische problemen en middelengebruik

Nadere informatie

De voorspellende waarde van risicotaxatie bij de rapportage pro Justitia

De voorspellende waarde van risicotaxatie bij de rapportage pro Justitia o o r s p r o n k e l i j k a r t i k e l De voorspellende waarde van risicotaxatie bij de rapportage pro Justitia Onderzoek naar de hkt-30 en de klinische inschatting w. j. c a n t o n, t. s. v a n d

Nadere informatie

RISICOTAXATIE EN DIAGNOSTIEK

RISICOTAXATIE EN DIAGNOSTIEK RISICOTAXATIE EN DIAGNOSTIEK Dr. A. Bartels klinisch psycholoog-psychotherapeut, gedragstherapeut en senior stafmedewerker bij het Dr. Leo Kannerhuis Forensische ASS-diagnostiek Dr. Arnold A.J. Bartels

Nadere informatie

Forensische academie. Vivienne de Vogel. RINO 24 mei 2014

Forensische academie. Vivienne de Vogel. RINO 24 mei 2014 Forensische academie Vivienne de Vogel RINO 24 mei 2014 Inhoud Forensische academie Risicotaxatie: enkele trainingen uitgelicht Geweld algemeen Beschermende factoren Zeden Vrouwen geweld Forensische academie

Nadere informatie

Aan: FPA/FPK Directieberaad Van: Werkgroep Risicomanagement Datum: 10 september 2013 Betreft: Definitief advies werkgroep ifpa Risicomanagement

Aan: FPA/FPK Directieberaad Van: Werkgroep Risicomanagement Datum: 10 september 2013 Betreft: Definitief advies werkgroep ifpa Risicomanagement Aan: FPA/FPK Directieberaad Van: Werkgroep Risicomanagement Datum: 10 september 2013 Betreft: Definitief advies werkgroep ifpa Risicomanagement 1. Inleiding De Werkgroep Risicomanagement is begin 2011

Nadere informatie

Risicotaxatie- en risicomanagementmethoden

Risicotaxatie- en risicomanagementmethoden Factsheet 2010-7 Risicotaxatie- en risicomanagementmethoden Een inventarisatie in de forensisch psychiatrische centra in Nederland Auteur: M.H. Nagtegaal 1 December 2010 Inleiding Risicotaxatie en risicomanagement

Nadere informatie

Van intake naar wat werkt?

Van intake naar wat werkt? Zedenbehandeling in de Forensische Psychiatrie Van intake naar wat werkt? In samenwerking met Wineke Smid en Jan Willem van den Berg Zorgprogramma forensische psychiatrie Agenda Wie werkt er in de forensische

Nadere informatie

Sex Offender Risk Assessment in the Netherlands: Towards a Risk Need Responsivity Oriented Approach W.J. Smid

Sex Offender Risk Assessment in the Netherlands: Towards a Risk Need Responsivity Oriented Approach W.J. Smid Sex Offender Risk Assessment in the Netherlands: Towards a Risk Need Responsivity Oriented Approach W.J. Smid SUMMARY Het leidt weinig twijfel dat zedendelicten in onze moderne samenleving worden beschouwd

Nadere informatie

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag.

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Samenvatting De Top600 bestaat uit een groep van 600 jonge veelplegers

Nadere informatie

Verslaving binnen de forensische psychiatrie

Verslaving binnen de forensische psychiatrie Verslaving binnen de forensische psychiatrie Minor - Werken in gedwongen kader Praktijkverdieping Docent: Paul Berkers Geschreven door: Martine Bergshoeff Edith Yayla Louiza el Azzouzi Evelyne Bastien

Nadere informatie

CGt binnen de ambulante forensische GGz: nieuwe ontwikkelingen

CGt binnen de ambulante forensische GGz: nieuwe ontwikkelingen CGt binnen de ambulante forensische GGz: nieuwe ontwikkelingen Achtergrond symposium Criminaliteit heeft grote gevolgen voor samenleving: -Fysieke verwondingen -Psychische klachten -Materiële schade -Kosten:

Nadere informatie

Risicotaxatie en Beschermende Factoren voor Gewelddadig Gedrag

Risicotaxatie en Beschermende Factoren voor Gewelddadig Gedrag Risicotaxatie en Beschermende Factoren voor Gewelddadig Gedrag Michiel de Vries Robbé 10 november 2015 Inhoud Risicotaxatie van geweld: Achtergrond risicotaxatie Verschillende instrumenten Risicofactoren

Nadere informatie

Intensieve zorg bij hoog risico. Maryke Geerdink, de Waag Amsterdam Karlijn Vercauteren, de Waag Utrecht

Intensieve zorg bij hoog risico. Maryke Geerdink, de Waag Amsterdam Karlijn Vercauteren, de Waag Utrecht Intensieve zorg bij hoog risico Maryke Geerdink, de Waag Amsterdam Karlijn Vercauteren, de Waag Utrecht Programma Vraag vanuit de samenleving What Works Zorgprogramma Intensieve Zorg Casus Discussie RVZ:

Nadere informatie

Rehabilitatie in de forensische psychiatrie, een schijnbare tegenstrijdigheid een zicht op de visie van een forensischpsychiatrische

Rehabilitatie in de forensische psychiatrie, een schijnbare tegenstrijdigheid een zicht op de visie van een forensischpsychiatrische Rehabilitatie in de forensische psychiatrie, een schijnbare tegenstrijdigheid een zicht op de visie van een forensischpsychiatrische PVT Steven Degrauwe U.P.C. Sint- FRT, een visie gebaseerd op rehabilitatie

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/56521

Nadere informatie

Beschermende factoren bij seksuele delinquenten

Beschermende factoren bij seksuele delinquenten Beschermende factoren bij seksuele delinquenten Een retrospectieve studie naar de validiteit van de SAPROF bij ex-terbeschikkinggestelde seksueel delinquenten in de FPC Dr. S. van Mesdag en de Van der

Nadere informatie

Voor Straf Meedoen. Prof. Dr. Geert Jan Stams. Universiteit van Amsterdam. Forensische Orthopedagogiek

Voor Straf Meedoen. Prof. Dr. Geert Jan Stams. Universiteit van Amsterdam. Forensische Orthopedagogiek Voor Straf Meedoen Prof. Dr. Geert Jan Stams Forensische Orthopedagogiek Universiteit van Amsterdam 44 Thieves Bowlby, 1944 Meta-Analyses: Attachment & Psychopathie & Delinquentie 25 20 22 20 15 10 % 5

Nadere informatie

Mastertrack, Klinische Forensische Psychologie

Mastertrack, Klinische Forensische Psychologie Mastertrack, Klinische Forensische Psychologie 5. Klinisch Forensische Psychologie 5.1 Doelgroep, toelatingseisen, selectie De track Klinisch Forensische Psychologie is in principe toegankelijk voor studenten

Nadere informatie

Hulpverlening aan plegers van huiselijk geweld: (On)mogelijkheden, methodische aspecten en resultaten

Hulpverlening aan plegers van huiselijk geweld: (On)mogelijkheden, methodische aspecten en resultaten Hulpverlening aan plegers van huiselijk geweld: (On)mogelijkheden, methodische aspecten en resultaten Prof.dr. Corine de Ruiter Universiteit Maastricht en Trimbos-instituut 29-5-2007 1 De cyclus van relationeel

Nadere informatie

Het inschatten van agressie van patienten van de ggz crisisdienst

Het inschatten van agressie van patienten van de ggz crisisdienst Het inschatten van agressie van patienten van de ggz crisisdienst B. Penterman psychiater GGZ Oost Brabant Instrumenten The Historical, Clinical, and Riskindicators (HCR- 20) Historische, Klinische en

Nadere informatie

De hkt-30 als instrument voor beslismomenten binnen een tbs-behandeling

De hkt-30 als instrument voor beslismomenten binnen een tbs-behandeling oorspronkelijk artikel De hkt-30 als instrument voor beslismomenten binnen een tbs-behandeling k. de vries, m. spreen achtergrond Tot op heden is er weinig onderzoek gedaan naar factoren die behandelaren

Nadere informatie

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker Interventies voor jji en jeugdzorgplus Leonieke Boendermaker 20 mei 2009 Evident? 1. Problemen doelgroep 2. Interventies die leiden tot vermindering problemen 3. Noodzaak goede implementatie 2 Om wat voor

Nadere informatie

Hybride werken bij diagnose en advies. Inleiding

Hybride werken bij diagnose en advies. Inleiding Hybride werken bij diagnose en advies Inleiding Hybride werken is het combineren van 2 krachtbronnen. Al eerder werd aangegeven dat dit bij de reclassering gaat over het combineren van risicobeheersing

Nadere informatie

POST-HBO OPLEIDING. Forensische psychiatrie. mensenkennis

POST-HBO OPLEIDING. Forensische psychiatrie. mensenkennis POST-HBO OPLEIDING Forensische psychiatrie mensenkennis Post-hbo opleiding forensische psychiatrie Initiatief De post-hbo opleiding is een initiatief van de: Dr. Henri van der Hoeven Stichting (Forum Educatief),

Nadere informatie

Onderzoek naar een geschikt instrument voor het meten van de behandelvoortgang bij forensische patiënten met een persoonlijkheidsstoornis

Onderzoek naar een geschikt instrument voor het meten van de behandelvoortgang bij forensische patiënten met een persoonlijkheidsstoornis Onderzoek naar een geschikt instrument voor het meten van de behandelvoortgang bij forensische patiënten met een persoonlijkheidsstoornis Suzan Oudejans, Masha Spits, Annet Nugter, Stefan van Bokkem Amsterdam,

Nadere informatie

Psychometrische stand van zaken van risicotaxatie-instrumenten voor volwassenen in Nederland

Psychometrische stand van zaken van risicotaxatie-instrumenten voor volwassenen in Nederland o v e r z i c h t s a r t i k e l Psychometrische stand van zaken van risicotaxatie-instrumenten voor volwassenen in Nederland g. t. b l o k, e. d e b e u r s, a. g. s. d e r a n i t z, t. r i n n e achtergrond

Nadere informatie

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Anne van den Brink Specialist Ouderengeneeskunde Onderzoeker Pakkende ondertitel Inhoud presentatie Inleiding Aanleiding

Nadere informatie

Informatie Piet Roordakliniek. Tactus

Informatie Piet Roordakliniek. Tactus Informatie Tactus Behandelaanbod Forensische Verslavingskliniek De is een forensische verslavingskliniek en biedt behandeling aan cliënten die veelvuldig met justitie in aanraking zijn gekomen, langdurig

Nadere informatie

De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie

De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie De invloed van slapeloosheid op psychiatrische stoornissen en agressie - Dr. Marike Lancel - Divisie Forensische Psychiatrie Slaapcentrum voor Psychiatrie Assen Agressie en dwangtoepassing leren van elkaar

Nadere informatie

Wie zijn onze patiënten?

Wie zijn onze patiënten? In deze folder vertellen wij u graag wat meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. De Kijvelanden behandelt mensen met een psychiatrische stoornis. De rechter heeft hen tbs met bevel tot

Nadere informatie

Gedragsveranderingen tijdens tbs-behandeling: een multicenteronderzoek

Gedragsveranderingen tijdens tbs-behandeling: een multicenteronderzoek o o r s p r o n k e l i j k a r t i k e l Gedragsveranderingen tijdens tbs-behandeling: een multicenteronderzoek e. d e j o n g e, h. l. i. n i j m a n, s. m. m. l a m m e r s achtergrond In de forensische

Nadere informatie

Risicotaxatie Suïcidaliteit. Suïcide en suïcidepogingen. Aantallen. 345 suïcidepogingen. Middel. Dr. Bert van Hemert, psychiater

Risicotaxatie Suïcidaliteit. Suïcide en suïcidepogingen. Aantallen. 345 suïcidepogingen. Middel. Dr. Bert van Hemert, psychiater Risicotaxatie Suïcidaliteit Dr. Bert van Hemert, psychiater Zorgservice Bureau 24 uurszorg Opleiding Sociale Psychiatrie 1/30 2/30 Aantallen Suïcide en suïcidepogingen Suïcidegedachten Suïcidepoging bevolking

Nadere informatie

HKT-R en behandelevaluatie: N=1

HKT-R en behandelevaluatie: N=1 HKT-R en behandelevaluatie: N=1 Opdracht directie Mesdag Maak een proactief behandelevaluatie systeem waar zowel patiënt als team direct wat aan heeft en dat ook inzichten oplevert op institutioneel niveau

Nadere informatie

SOVA /AR op Maat Presentatie

SOVA /AR op Maat Presentatie SOVA /AR op Maat Presentatie Doelgroep Sociale Vaardigheden op Maat Jongens en meisjes in de leeftijd van 15-21 jaar Jongeren met probleemgedrag dat o.a. voortkomt uit onvermogen tot zelfstandig en adequaat

Nadere informatie

Psychotisch kwetsbaar en delictgevaarlijk

Psychotisch kwetsbaar en delictgevaarlijk Psychotisch kwetsbaar en delictgevaarlijk Landelijk zorgprogramma voor forensisch psychiatrische patiënten met een psychotische kwetsbaarheid Versie 1 1 Colofon Expertisecentrum Forensische Psychiatrie

Nadere informatie

Risicotaxatie van geweldsrecidive bij jeugdigen

Risicotaxatie van geweldsrecidive bij jeugdigen o o r s p r o n k e l i j k a r t i k e l Risicotaxatie van geweldsrecidive bij jeugdigen Het belang van items van de Structured Assessment of Violence Risk in Youth bij het klinisch oordeel n. d u i t

Nadere informatie

Lijst met publicaties

Lijst met publicaties Lijst met publicaties Forensische psychiatrie (boeken) Hornsveld, R. H. J., & Kanters, T. (2015). Held zonder seksueel geweld, deel 3. Tweede editie: Cognitieve vervormingen (draai- en werkboek). Rijswijk:

Nadere informatie

Tijdschrift voor Seksuologie (2006) 30, 204-214

Tijdschrift voor Seksuologie (2006) 30, 204-214 Tijdschrift voor Seksuologie (2006) 30, 204-214 www.tijdschriftvoorseksuologie.nl Voorspelling van recidive bij zedendelinquenten met behulp van retrospectief gebruik van de PCL-R en SVR-20 Koen Koster,

Nadere informatie

HUISELIJK GEWELD: VAN SIGNALERING TOT

HUISELIJK GEWELD: VAN SIGNALERING TOT HUISELIJK GEWELD: VAN SIGNALERING TOT EEN EFFECTIEVE AANPAK Corine de Ruiter 1), klinisch psycholoog/gedragstherapeut is werkzaam als bijzonder hoogleraar Forensische psychologie aan de Universiteit Maastricht.

Nadere informatie

Basis Zorgprogramma. Landelijk zorgprogramma voor forensisch psychiatrische patiënten. Versie 1.2

Basis Zorgprogramma. Landelijk zorgprogramma voor forensisch psychiatrische patiënten. Versie 1.2 Basis Zorgprogramma Landelijk zorgprogramma voor forensisch psychiatrische patiënten Versie 1.2 Laatst gewijzigd: 3 januari 2013 1 Colofon Expertisecentrum Forensische Psychiatrie (EFP), 2013 Eindredactie

Nadere informatie

De puzzel is het grootst bij allochtonen. Een verkennend onderzoek naar culturele diversiteit in de tbs.

De puzzel is het grootst bij allochtonen. Een verkennend onderzoek naar culturele diversiteit in de tbs. Samenvatting De puzzel is het grootst bij allochtonen. Een verkennend onderzoek naar culturele diversiteit in de tbs. Inleiding Niet-westerse allochtonen zijn oververtegenwoordigd in de tbs. Van de totale

Nadere informatie

Basis zorgprogramma fpa. Versie 1.0 november 2013

Basis zorgprogramma fpa. Versie 1.0 november 2013 Basis zorgprogramma fpa Versie 1.0 november 2013 1 Inhoudsopgave Voorwoord...3 1. Inleiding...4 1.1 Doelgroep...5 1.2 Indicatiestelling...5 1.3 Zorgprogramma en veiligheid...6 1.4 Onderliggende principes

Nadere informatie

Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Seksueel grensoverschrijdend gedrag Seksueel grensoverschrijdend gedrag Landelijk zorgprogramma voor plegers van seksuele delicten in de forensische psychiatrie Versie 1.1 1 Colofon Expertisecentrum Forensische Psychiatrie (EFP), 2008 Omslag

Nadere informatie

Post-hbo opleiding forensische psychiatrie. Door de casuïstiek kan ik praktijk en theorie combineren en kan ik het direct toepassen in mijn werk.

Post-hbo opleiding forensische psychiatrie. Door de casuïstiek kan ik praktijk en theorie combineren en kan ik het direct toepassen in mijn werk. mensenkennis Post-hbo opleiding forensische psychiatrie Door de casuïstiek kan ik praktijk en theorie combineren en kan ik het direct toepassen in mijn werk. Post-hbo forensische psychiatrie Werken in

Nadere informatie

Forensische psychiatrie en positieve psychologie

Forensische psychiatrie en positieve psychologie Forensische psychiatrie en positieve psychologie The future of forensic care. Symposium EFP 7 juni, 2012. Jan Walburg www.trimbos.nl Wat is positieve psychologie? stelt net zoveel belang in gezondheid

Nadere informatie

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf Gedragsinterventies als leerstraf Erkende gedragsinterventies als leerstraf Naam Inhoud Frequentie* Uren Respect limits Regulier 10 bijeenkomsten / 1 ouderbijeenkomst Respect limits Regulier Plus 10 bijeenkomsten

Nadere informatie

Een stap verder in forensische en intensieve zorg

Een stap verder in forensische en intensieve zorg Een stap verder in forensische en intensieve zorg Palier bundelt intensieve en forensische zorg. Het is zorg die net een stapje verder gaat. Dat vraagt om een intensieve aanpak. Want onze doelgroep kampt

Nadere informatie

Samenvatting. Inleiding en vraagstelling

Samenvatting. Inleiding en vraagstelling Inleiding en vraagstelling In dit rapport worden de resultaten beschreven van een inventari serend onderzoek dat het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie

Nadere informatie

Een taxatie van risicotaxaties Risicotaxatie-instrumenten gewogen in de forensische behandelpraktijk

Een taxatie van risicotaxaties Risicotaxatie-instrumenten gewogen in de forensische behandelpraktijk Een taxatie van risicotaxaties Risicotaxatie-instrumenten gewogen in de forensische behandelpraktijk A. van den Berg Inleiding In de forensische psychiatrie, in het bijzonder in TBS-instellingen, is het

Nadere informatie

Verslaving, criminaliteit en resocialisatie

Verslaving, criminaliteit en resocialisatie Verslaving, criminaliteit en resocialisatie A. de Vries* De Werkgroep is van mening dat een geïntegreerd behandelplan, waarin zowel aandacht wordt gegeven aan de verslavingsproblemen als aan de persoonlijkheidsproblemen,

Nadere informatie

Achtergronddocument Specifieke groepen binnen de GGZ

Achtergronddocument Specifieke groepen binnen de GGZ Achtergronddocument Specifieke groepen binnen de GGZ Specifieke groepen binnen de GGZ 1 2 Achtergronddocument bij advies Hoogspecialistische GGZ 1 Inleiding In dit achtergronddocument bespreekt de commissie

Nadere informatie

Resocialisatie in Nederlandse Penitentiaire Inrichtingen

Resocialisatie in Nederlandse Penitentiaire Inrichtingen Resocialisatie in Nederlandse Penitentiaire Inrichtingen Anouk Bosma Universiteit Leiden Symposium gevangenismuseum 20 juni 2014 PRISONPROJECT.NL N S C R UL UU Wat ik vandaag wil vertellen Rehabilitatie

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen. Landelijk zorgprogramma voor forensisch psychiatrische patiënten met persoonlijkheidsstoornissen

Persoonlijkheidsstoornissen. Landelijk zorgprogramma voor forensisch psychiatrische patiënten met persoonlijkheidsstoornissen Persoonlijkheidsstoornissen Landelijk zorgprogramma voor forensisch psychiatrische patiënten met persoonlijkheidsstoornissen Colofon Expertisecentrum Forensische Psychiatrie (EFP), 2008 Omslag Tom Rietveld

Nadere informatie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie Mentale Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie LFPZ,Zeeland, 11 juni 2009 Jan Auke Walburg Principes van positieve psychologie Bestudering positieve subjectieve ervaringen en constructieve cognities.

Nadere informatie

Praten over pedofiele gevoelens van jongeren

Praten over pedofiele gevoelens van jongeren Praten over pedofiele gevoelens van jongeren tussen noodzaak en taboe Jules Mulder Stop it Now! 9 februari 2016 Pedofilie en pedofiele stoornis Pedofilie intense recidiverende seksuele opwinding (fantasieën,

Nadere informatie

Ambulante forensische expertise voor een veiliger samenleving. Gespecialiseerde, ambulante forensische zorg

Ambulante forensische expertise voor een veiliger samenleving. Gespecialiseerde, ambulante forensische zorg Gespecialiseerde, ambulante forensische zorg Ambulante forensische expertise voor een veiliger samenleving De Waag draagt duurzaam bij aan een veiliger samenleving, met laagdrempelige en gespecialiseerde

Nadere informatie

P R O J U S T I T I A

P R O J U S T I T I A Psychiatrisch onderzoek P R O J U S T I T I A betreffende de heer/mevrouw Voornamen TUSSENVOEGSEL(S) ACHTERNAAM geboren : dag maand jaar te : plaats, land verblijvend : forensisch psychiatrische instelling

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesaanvraag

Samenvatting. Adviesaanvraag Samenvatting Adviesaanvraag De antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) is een psychiatrische stoornis die wordt gekenmerkt door een duurzaam patroon van egocentrisme, impulsiviteit en agressiviteit.

Nadere informatie

Instrument Risicotaxatie Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Instrument Risicotaxatie Seksueel grensoverschrijdend gedrag Instrument Risicotaxatie Seksueel grensoverschrijdend gedrag Naam jeugdige: Geboortedatum: Sekse jeugdige: Man Vrouw Datum van invullen: Ingevuld door: Over dit instrument Dit instrument is een hulpmiddel

Nadere informatie

1.4 Geen opsomming van veroordelingen, maar in verhalende en concluderende zin de justitiele voorgeschiedenis weergeven.

1.4 Geen opsomming van veroordelingen, maar in verhalende en concluderende zin de justitiele voorgeschiedenis weergeven. Verkorte handleiding bij format verlofaanvragen ten behoeve van ter beschikking gestelden Er is een uitgebreide handleiding beschikbaar. Het wordt aangeraden deze te raadplegen voor voorbeelden en extra

Nadere informatie

MDR diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag. Klaas Jansen, SPV MetGGZ (voorheen RiaggZuid) FACT-team, Kernteam crisisdienst

MDR diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag. Klaas Jansen, SPV MetGGZ (voorheen RiaggZuid) FACT-team, Kernteam crisisdienst MDR diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag Klaas Jansen, SPV MetGGZ (voorheen RiaggZuid) FACT-team, Kernteam crisisdienst Inhoud Cijfers Visie op suïcidaal gedrag Diagnostiek en behandeling van

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen binnen de risicotaxatie van gewelddadig gedrag

Nieuwe ontwikkelingen binnen de risicotaxatie van gewelddadig gedrag Nieuwe ontwikkelingen binnen de risicotaxatie van gewelddadig gedrag Een onderzoek naar de HCR:V3 ten opzichte van de HCR-20 Master-thesis Klinische- & Gezondheidspsychologie 2009-2010 Door: Nadja Draat

Nadere informatie

Geïntegreerde behandeling van patiënten met schizofrenie en middelengebruik

Geïntegreerde behandeling van patiënten met schizofrenie en middelengebruik Geïntegreerde behandeling van patiënten met schizofrenie en middelengebruik Saskia van Duin - verpleegkundig specialist GGZ Melchiord Ricardo - ervaringsdeskundige Ellen Struik teamleider DD kliniek GGZ

Nadere informatie

Routebeschrijving Auto Als u met de auto komt, neem dan vanaf de A28 afslag Assen- Zuid en volg de borden Wilhelminaziekenhuis of GGZ Drenthe.

Routebeschrijving Auto Als u met de auto komt, neem dan vanaf de A28 afslag Assen- Zuid en volg de borden Wilhelminaziekenhuis of GGZ Drenthe. Doelgroep Dit symposium is bedoeld voor psychiaters, arts-assistenten, onderzoekers, psychologen, verpleegkundigen, managers, beleidsmedewerkers en cliëntenraden van de noordelijke ggz-instellingen en

Nadere informatie

Blijven stoute jongens stout?

Blijven stoute jongens stout? Blijven stoute jongens stout? Taxatie van het recidiverisico in de tbs De tbs bestaat binnenkort tachtig jaar. De sector heeft verhoudingsgewijs altijd ruim in het geld gezeten, maar dat is niet besteed

Nadere informatie

RISICOTAXATIE BIJ ZEDENDELINQUENTEN: EEN GLOBAAL LITERATUUROVERZICHT 1

RISICOTAXATIE BIJ ZEDENDELINQUENTEN: EEN GLOBAAL LITERATUUROVERZICHT 1 Tijdschrift voor Seksuologie, 2002, 26: 70-78 RISICOTAXATIE BIJ ZEDENDELINQUENTEN: EEN GLOBAAL LITERATUUROVERZICHT 1 Chijs van Nieuwenhuizen 2 & Martien Philipse 3 In dit artikel wordt een overzicht gegeven

Nadere informatie

No part of this book may be reproduced in any way whatsoever without the written permission of the publisher.

No part of this book may be reproduced in any way whatsoever without the written permission of the publisher. Bedankt voor het downloaden van dit artikel. De artikelen uit de (online)tijdschriften van Uitgeverij Boom zijn auteursrechtelijk beschermd. U kunt er natuurlijk uit citeren (voorzien van een bronvermelding)

Nadere informatie

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz mr.dr. Lieke van Domburgh Onderzoeker Vumc, afd. Kinder- en Jeugdpsychiatrie Hoofd afdeling O&O Intermetzo prevalentie problemen: etniciteit en gender (Zwirs 2006)

Nadere informatie

Bijlage 3 Risicosignalering, risicotaxatie en risicohantering: naar een effectieve aanpak in het jeugdbeleid

Bijlage 3 Risicosignalering, risicotaxatie en risicohantering: naar een effectieve aanpak in het jeugdbeleid Bijlage 3 Risicosignalering, risicotaxatie en risicohantering: naar een effectieve aanpak in het jeugdbeleid C. de Ruiter 12 Inleiding De wetenschappelijke basis voor het inschatten van het risico van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 134 Nederlandse samenvatting De inleiding van dit proefschrift beschrijft de noodzaak onderzoek te verrichten naar interpersoonlijk trauma en de gevolgen daarvan bij jongeren in

Nadere informatie

Visie op Forensische Verslavingszorg

Visie op Forensische Verslavingszorg Visie op Forensische Verslavingszorg 1. Inleiding In 2013 verscheen het visiedocument voor de verslavingszorg (Een visie op verslaving en verslavingszorg: focus op preventie en herstel) en in 2014 het

Nadere informatie

FP11A. Forensische psychiatrie POST-HBO OPLEIDING. mensenkennis

FP11A. Forensische psychiatrie POST-HBO OPLEIDING. mensenkennis FP11A POST-HBO OPLEIDING Forensische psychiatrie mensenkennis Post-hbo opleiding forensische psychiatrie Initiatief De post-hbo opleiding is een initiatief van de: Dr. Henri van der Hoeven Stichting (Forum

Nadere informatie

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet?

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Stijging criminaliteit meisjes Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Anne-Marie Slotboom Vrije Universiteit Amsterdam 1 BRISBANE 2010 - Steeds meer jonge meisjes tussen tien en veertien

Nadere informatie

Richtlijnen voor risicotaxatie in de forensische diagnostiek: theorie en praktijk

Richtlijnen voor risicotaxatie in de forensische diagnostiek: theorie en praktijk overzichtsartikel Richtlijnen voor risicotaxatie in de forensische diagnostiek: theorie en praktijk e.f.j.m. brand, g.j.m. diks achtergrond Risicotaxatie in de forensische diagnostiek is een zeer moeilijke

Nadere informatie

Het voorspellen van agressie tijdens de behandeling van forensisch psychiatrische patiënten aan de hand van de hcr-20

Het voorspellen van agressie tijdens de behandeling van forensisch psychiatrische patiënten aan de hand van de hcr-20 oorspronkelijk artikel Het voorspellen van agressie tijdens de behandeling van forensisch psychiatrische patiënten aan de hand van de hcr-20 n. mudde, h. nijman, w. van der hulst, j. van den bout achtergrond

Nadere informatie

Gewelddadige vrouwen: een multicenteronderzoek. vrouwelijke forensisch psychiatrische patiënten

Gewelddadige vrouwen: een multicenteronderzoek. vrouwelijke forensisch psychiatrische patiënten oorspronkelijk artikel Gewelddadige vrouwen: een multicenteronderzoek naar kenmerken van vrouwelijke forensisch psychiatrische patiënten V. DE VOGEL, J. STAM, Y. BOUMAN, P. TER HORST, M. LANCEL ACHTERGROND

Nadere informatie

De ingewikkelde relatie tussen dader en slachtoffer in de behandelrelatie tijdens behandeling in de TBS

De ingewikkelde relatie tussen dader en slachtoffer in de behandelrelatie tijdens behandeling in de TBS Forum TBS Symposium Daders & slachtoffers: hoe verder? 29 november 2013, Radboud Universiteit Nijmegen, 10.00 17.00 uur Drs. Karin ten Brinck directeur behandeling FPC Veldzicht De ingewikkelde relatie

Nadere informatie

Richtlijn problematisch middelengebruik in de forensische klinische zorg

Richtlijn problematisch middelengebruik in de forensische klinische zorg Richtlijn problematisch middelengebruik in de forensische klinische zorg Januari 2015 Marije Lans (Victas) Lieke Raaijmakers, Elske Wits (IVO) Colofon Richtlijn problematisch middelengebruik in de forensische

Nadere informatie

Forensischezorg: circuit of kortsluiting?

Forensischezorg: circuit of kortsluiting? Forensischezorg: H. Beeuwsaert I. Cogneau J. De Ridder DG EPI Dienst Gezondheidszorg Gevangenissen Forensische zorg: Het is moeilijk goed te doen als geïnterneerde. Van zodra je een stap verkeerd zet,

Nadere informatie

zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam

zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam samenwerkingsverband vu medisch centrum amsterdam Prof. Dr Th. Doreleijers, kinder-

Nadere informatie

Master Psychologie en Geestelijke Gezondheid. Voorlichting 19 Maart 2014

Master Psychologie en Geestelijke Gezondheid. Voorlichting 19 Maart 2014 Master Psychologie en Geestelijke Gezondheid Voorlichting 19 Maart 2014 WELKOM Dr. Maaike Cima (Onderwijs Directeur/ Forensische Psychologie) Drs. Liselotte den Boer (Kinderen & Jeugd en Stage Coördinator)

Nadere informatie

Informatiefolder Patiënten

Informatiefolder Patiënten Informatiefolder Patiënten Inleiding FPC Gent is een nieuw opgestart forensisch psychiatrisch centrum voor patiënten met een interneringsmaatregel. Deze folder zal u voorzien van algemene informatie met

Nadere informatie

Het delict als maatstaf

Het delict als maatstaf Het delict als maatstaf Methodiek voor werken in gedwongen kader Anneke Menger Lous Krechtig Hoofdstuk 1 Wat is methodiek? Begeleidingscommissie: Mw. A. Andreas Beleidsmedewerker, Reclassering Nederland

Nadere informatie

Vermaatschappelijking van de zorg: artikel 107 in cijfers

Vermaatschappelijking van de zorg: artikel 107 in cijfers Vermaatschappelijking van de zorg: artikel 107 in cijfers Overzicht Situering onderzoek Voorstelling vragenlijsten Resultaten Samenstelling doelgroep: leeftijd en geslacht Frequentie symptomatologie Evolutie

Nadere informatie

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen?

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Richtlijnen Casus IDDT Richtlijnen, wat zeggen ze niet! Richtlijnen Dubbele Diagnose, Dubbele hulp (2003) British

Nadere informatie

De Forensisch Psychiatrische Kliniek Assen

De Forensisch Psychiatrische Kliniek Assen GGZ Drenthe Postbus 30.007 9400 RA Assen Telefoon (0592) 33 46 00 www.ggzdrenthe.nl 1915/300 De Forensisch Psychiatrische Kliniek Assen Wat doet GGZ Drenthe De FPK in Assen maakt onderdeel uit van GGZ

Nadere informatie

Workshop Huisverbod. Gespreksleider Aaf Tiems, Min. VWS Gineke Kuin, Gemeente Breda Debbie Maas, SHG West-Brabant.

Workshop Huisverbod. Gespreksleider Aaf Tiems, Min. VWS Gineke Kuin, Gemeente Breda Debbie Maas, SHG West-Brabant. Workshop Huisverbod Gespreksleider Aaf Tiems, Min. VWS Gineke Kuin, Gemeente Breda Debbie Maas, SHG West-Brabant. Investeringen Gemeente West-Brabant - Convenantafspraken - Programma Afhankelijk & Veilig

Nadere informatie

De invloed van culturele factoren op de risicotaxatie in een forensisch psychiatrisch centrum

De invloed van culturele factoren op de risicotaxatie in een forensisch psychiatrisch centrum 83 Artikel De invloed van culturele factoren op de risicotaxatie in een forensisch psychiatrisch centrum Lise Meike Veenstra en Marinus Spreen Samenvatting In de Nederlandse forensisch psychiatrische centra

Nadere informatie

informatie voor cliënten en verwijzers AFPN Ambulante Forensische Psychiatrie Noord www.ggzdrenthe.nl www.afpn.nl

informatie voor cliënten en verwijzers AFPN Ambulante Forensische Psychiatrie Noord www.ggzdrenthe.nl www.afpn.nl informatie voor cliënten en verwijzers AFPN Ambulante Forensische Psychiatrie Noord www.ggzdrenthe.nl www.afpn.nl GGZ Noord-Drenthe AFPN Wanneer u problemen heeft of psychisch ziek bent, kunt u na een

Nadere informatie

Maak kennis. met GGZ Friesland

Maak kennis. met GGZ Friesland Maak kennis met GGZ Friesland Psychische klachten hebben veel invloed op het dagelijks leven. Elke dag is een uitdaging en het is moeilijk om een normaal leven te leiden, contacten te onder houden, naar

Nadere informatie