Aan: FPA/FPK Directieberaad Van: Werkgroep Risicomanagement Datum: 10 september 2013 Betreft: Definitief advies werkgroep ifpa Risicomanagement

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aan: FPA/FPK Directieberaad Van: Werkgroep Risicomanagement Datum: 10 september 2013 Betreft: Definitief advies werkgroep ifpa Risicomanagement"

Transcriptie

1 Aan: FPA/FPK Directieberaad Van: Werkgroep Risicomanagement Datum: 10 september 2013 Betreft: Definitief advies werkgroep ifpa Risicomanagement 1. Inleiding De Werkgroep Risicomanagement is begin 2011 geïnstalleerd door de Stuurgroep ifpa met de volgende opdracht: stel een visie op over het ideale risicomanagement in de FPA s. De werkgroep heeft in juni 2011 een advies uitgebracht aan de stuurgroep ifpa. Naar aanleiding van dat advies heeft de stuurgroep ifpa de werkgroep gevraagd een steviger inhoudelijk advies op te stellen, waarin in ieder geval aandacht wordt besteed aan de volgende punten: - Maak het advies van de werkgroep gerichter en strakker. Er is voldoende draagvlak om te streven naar uniformiteit. - Geef daarom aan wat het ideaaltypische gebruik is van de risicotaxatie instrumenten en het risicomanagement. Wordt er dan één instrument gebruikt en zo ja welke, of is het mogelijk meer (maximaal 2) instrumenten te gebruiken? Het idee is om maximaal twee (maar bij voorkeur één) risicotaxatie instrumenten te gaan gebruiken, zodat er uniformiteit ontstaat en in de toekomst goed wetenschappelijk onderzoek mogelijk is. De Stuurgroep adviseert uit te gaan van de HKT en de HCR, eventueel aan te vullen met de START. - Geef hierbij aan hoe vaak en op welke momenten in de behandeling de instrumenten worden afgenomen. Bij behandelingen van langer dan 3 maanden moet de risicotaxatie in ieder geval aan het begin en aan het einde van de behandeling worden afgenomen. - Geef aan hoe het risicomanagement in de behandeling past. Kijk of er een best practice is voor het gebruik van risicotaxatie instrumenten in de behandeling. Stem hierover af met de werkgroep Zorgprogrammering. - Benadruk in het advies dat de medewerkers die de risicotaxatie instrumenten afnemen, daarvoor ook moeten zijn opgeleid. - Maak gebruik van de resultaten van de werkgroep Beveiliging (m.n. de relationele aspecten daarvan). 2. Activiteiten 2012 en 2013 Het heeft bij deze werkgroep wat langer geduurd voordat de nieuwe werkgroep was bemenst. Het is ook de werkgroep met de meeste nieuwe leden (er is slechts één lid overgebleven uit de oude werkgroep). De werkgroep Risicomanagement bestaat uit Femke Clark (GGNet), Chantal Poolman (Altrecht), Martijn Koerhuis (Palier), Tiemenna Oosterhof (Groot Batelaar), Désirée Versteijnen (Reinier van Arkelgroep), Edwin Beld (GGZ NHN), Gijs Bakkum (EFP) en Denise van Eeden (EFP). 3. Preambule De werkgroep Risicomanagement hecht eraan te benadrukken dat het advies van de werkgroep een beschrijving betreft van de ideale situatie, indachtig de context van het programma de ideale FPA. De lezer dient zich te realiseren dat de huidige situatie in de FPA s kan afwijken van deze ideale situatie. De FPA s hebben op het gebied van risicotaxatie verschillende ontwikkelingsstadia en ontwikkelingsmogelijkheden. Zo heeft de werkgroep Risicomanagement geconstateerd dat: Werkgroep risicomanagement: Advies 2013 versie

2 - er een spanningsveld is tussen behandeling en beveiliging. Oefenen met vrijheden buiten de kliniek en gewogen risico nemen maken deel uit van de behandeling, terwijl vanuit de beveiliging het toekennen van meer vrijheden juist problematisch zou kunnen zijn; - risico s nooit tot nul te reduceren zijn; - de maatschappelijke stakeholders (inclusief het ministerie van Veiligheid en Justitie) steeds meer aandringen op risico s mijden. De FPA s moeten dan ook een goede en integere belangenafweging kunnen maken. Hiervoor is een zorgvuldig en juist risicomanagement onontbeerlijk, zodat alleen gewogen risico s worden genomen; - het de vraag is wat haalbaar is. Patiënten verblijven vaak relatief kort bij een FPA; hoe lang dient het verblijf minimaal te zijn om risicotaxatie een goede rol te kunnen geven? En wat kan er met risicotaxatie worden gedaan in het kader van behandeling als een patiënt korter bij een FPA verblijft? - Er binnen de FPA s een verscheidenheid is aan de soorten delicten en de ernst van de delicten die patiënten hebben gepleegd. 4. Doeleinden van risicotaxatie Instrumenten worden allereerst toegepast voor het inventariseren van het risico op delictgedrag en/ of recidive. Het periodiek toepassen van meetinstrumenten geeft inzicht in de voortgang van de behandeling en een eventuele wijziging in de grootte van het gevaarsrisico. Zij kunnen worden gebruikt ter ondersteuning van een besluit omtrent het toekennen van vrijheden. De uitkomsten van risicotaxatiemetingen vormen input voor het behandelplan. De behandeling zal gericht moeten zijn op risicoreductie. 5. Definitie van risicomanagement Risicomanagement is het gestructureerd meten van de veiligheids- en recidiverisico s en daar een gericht en geïndividualiseerd begeleidings- en behandelingsaanbod op inzetten, met als doel het verminderen van de risicofactoren. Toelichting: - Risicomanagement bestaat onder andere uit een gedegen, stapsgewijze blootstelling aan risico s. - De werkgroep heeft vastgesteld dat er sprake kan zijn van onveranderbare, aan het delict gerelateerde, factoren die in de behandeling niet kunnen worden weggenomen, maar die wel op een andere manier worden meegenomen (bijvoorbeeld door aan te geven hoe die factoren worden afgedekt/ ingeperkt en door te benoemen onder welke omstandigheden de factoren hanteerbaar worden). Werkgroep risicomanagement: Advies 2013 versie

3 6. Ideale situatie Risicomanagement 1. Risicomanagement n.a.v. risicotaxatie 2. Risicomanagement gedurende behandeling 3. Risicomanagement gedurende resocialisatie (uitstroom) a) Instrumenten om risico te inventariseren :HKT-30, HCR-20, SVR-20, Static-99, START, FAM b) Instrumenten beschermende factoren: START, SAPROF c) Aanvullende (diagnostische) instrumenten Terugvalpreventieplan a) Delictscenario b) Signaleringsplan c) Analyse van d) Aanvullende beschermende factoren instrumenten en analyses Behandelplan Risicomanagementplan Werkgroep risicomanagement: Advies 2013 versie

4 De afbeelding 1 op de vorige pagina geeft schematisch weer hoe het risicomanagement in een ideale situatie vormgegeven kan worden. Risicomanagement is feitelijk een integraal onderdeel van de behandeling en loopt parallel aan de behandeling. Door de korte behandelduur of de omstandigheden van de patiënt is het soms niet mogelijk om bepaalde onderdelen aan te bieden of te gebruiken. Daarnaast verschilt de uitvoering van het risicomanagement per FPA. Er wordt aandacht besteed aan risicomanagement tijdens 1) de risicotaxatie, 2) de behandeling en 3) de resocialisatie (uitstroom). 1. Risicotaxatie 2 Er zijn verschillende manieren om het recidiverisico in te schatten. In een ideale FPA wordt gewerkt met gestructureerde klinische risicotaxatie. Gestructureerde klinische risicotaxatie combineert de empirisch vastgestelde risicofactoren met het oordeel van een deskundige. De deskundige gebruikt zijn kennis en ervaring niet alleen om risicofactoren te scoren, maar ook om de items te interpreteren, te integreren, te combineren en te wegen. Meetinstrumenten worden op een afgewogen wijze gehanteerd. Dat wil zeggen dat er altijd sprake is van het gebruik van een algemeen geaccepteerd risicotaxatie instrument voor het inventariseren van het risico. Risicotaxatie gebeurt bij voorkeur multidisciplinair (verpleegkundige en/of psycholoog en/of psychiater etc.) en in consensus. Indien een opleiding is vereist voor het afnemen van een risicotaxatie instrument, moet die door diegene die het instrument afneemt zijn gevolgd. Bij aanvang van de behandeling moet binnen 10 weken een risicotaxatie instrument (HKT-30 of HCR ) zijn afgenomen en ingevuld. Daarna minimaal één keer per jaar een herhaling. In alle hierna genoemde fasen wordt dus tevens risicotaxatie uitgevoerd. Indien de behandeling wordt beëindigd, of wanneer er aanwijzingen voor zijn, kan de FPA op eigen indicatie vaker een risicotaxatie instrument afnemen. De verblijfsduur van de patiënt kan een beperking vormen voor het adequaat en zinvol hanteren van meetinstrumenten. De werkgroep adviseert om de beschikbare meetinstrumenten in te delen in 3 categorieën: a) Instrumenten die het risico inventariseren: dit betreft onder andere de HKT-30 (geweld, met name gebruikt bij langer durende behandelingen), de HCR-20 (geweld, met name gebruikt bij langer durende behandelingen), de SVR-20 en de Static-99 (zeden) en de START (geweld, gebruikt voor korte termijn). b) Instrumenten die de focus leggen op de beschermende factoren ten behoeve van de behandeling: dit betreft bijvoorbeeld de START of de SAPROF. c) Diagnostische instrumenten: van deze instrumenten, onder te verdelen in beoordelings- en zelfevaluatie-instrumenten en in algemene en diagnosespecifieke instrumenten, zijn er vele in gebruik. Als voorbeeld kan worden genoemd een IQ-test, de PCL-R, het hanteren van een ASSprotocol (Autisme Spectrum Stoornissen), of een instrument voor het meten van ADHD. Hieronder is per categorie het advies van de werkgroep opgenomen: a) Instrumenten die het risico inventariseren: De HCR-20 en de HKT-30 worden momenteel binnen de forensische psychiatrische instellingen gebruikt om het risico op gewelddadige recidive en onttrekkingen in te schatten. Er is in de afgelopen jaren het nodige vergelijkende onderzoek gedaan om te kijken of er verschillen zijn tussen de twee instrumenten (zie bijlage 1). Momenteel zijn van beide instrumenten nieuwe versies ontwikkeld, de HCR-20 V3 en HKT-R. Voor beide vernieuwde versies is op het moment van schrijven validatieonderzoek in uitvoering. 4 Er is weinig vergelijkend onderzoek beschikbaar, maar op basis van het 1 Het schema is mogelijk niet volledig. Het kan zijn dat FPA s naast de onderdelen uit het schema andere activiteiten uitvoeren in het kader van risicomanagement. 2 In algemene zin behelst risicotaxatie ook de veiligheidsrisico s die niet per se met recidive samenhangen. In dit advies wordt echter uitgegaan van risicotaxatie voor het voorspellen van recidiverisico. 3 Er zijn twee versies: de HCR-20 en de HCR:V3. De HCR:V3 is de nieuwe versie van de HCR-20. Deze is nog niet volledig ingevoerd. 4 Vogel, V. de, Vries Robbé, M. de & Broek, E. van den (in preparation). The value of the HCR-20 V3 in Dutch forensic clinical practice. International Journal of Forensic Mental Health. Werkgroep risicomanagement: Advies 2013 versie

5 beschikbare onderzoek zijn beide instrumenten als gelijkwaardig te beschouwen (zie voor meer informatie bijlage 1). Een keuze maken tussen deze instrumenten is op dit moment niet zinvol en de werkgroep adviseert om het gebruik van beide instrumenten toe te staan. Voor bepaalde doelgroepen kan een speciaal risicotaxatie instrument worden ingezet als dat nodig wordt geacht, bijvoorbeeld de SVR-20 of Static-99 bij zedendelinquenten. Voor vrouwelijke patiënten is de Female Additional Manual (FAM) 5 ontwikkeld, dit instrument is een aanvulling op de HCR-20. b) Instrumenten die de focus leggen op de protectieve factoren ten behoeve van de behandeling: Momenteel zijn er verschillende FPA s die (als aanvulling op de HCR of de HKT) werken met de START of de SAPROF. Het gebruik van instrumenten is nog geen standaard, maar vormt volgens de werkgroep wel een waardevolle aanvulling op de HCR en HKT. Door deze instrumenten te gebruiken kan er beter vorm worden gegeven aan het risicomanagement, aangezien het in kaart brengen van beschermende factoren een essentieel onderdeel is van de risicotaxatie. De werkgroep beveelt aan om in de toekomst verder onderzoek naar deze instrumenten uit te voeren, waarbij ook kan worden gekeken naar de verhouding tussen de tijdsinvestering en de opbrengsten. c) Diagnostische instrumenten: Een goede diagnostiek is een voorwaarde voor een goede risicotaxatie. Aanvullend onderzoek gericht op intelligentie, cognitieve problemen, persoonlijkheidsstructuur en ontwikkelingsstoornissen geeft vaak een belangrijke aanvulling op de reeds beschikbare documentatie. Daarom beveelt de werkgroep aan om op indicatie aanvullend gedegen diagnostiek uit te voeren om de aanwezigheid van bepaalde problematiek uit te sluiten en een gewogen risico-inschatting te kunnen maken. 2. Behandeling De kern van een forensisch psychiatrische behandeling is in eerste instantie het behandelen van de psychiatrische aandoeningen, die een rol hebben gespeeld in het tot stand komen van het delict. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de state-of-the-art behandelmethoden 6. Het doel van de behandeling is de risico's op een recidive zo veel als mogelijk te verminderen. Tijdens de behandelfase worden de gemeten risicofactoren verfijnd en op de patiënt toegespitst. Deze verfijning kan gedaan worden met behulp van verschillende instrumenten of analysemethoden. In dit advies worden de volgende, veelgebruikte, instrumenten en analysemethoden uitgewerkt: a) Delictscenario b) Signaleringsplan c) Analyse van beschermende factoren d) Aanvullende instrumenten en analyses De werkgroep maakt gebruik van de definities zoals die zijn opgesteld door het Adviescollege Verloftoetsing TBS (AVT) en gehanteerd worden binnen de forensisch psychiatrische centra. a) Delictscenario Om een goede behandeling te kunnen bieden is het essentieel om gebruik te maken van een delictscenario 7. Het delictscenario is het resultaat van een reeks gesprekken van de patiënt en zijn behandelaar, aangevuld met (straf)dossierinformatie, waarin minutieus de situatie en de gedachten, gevoelens en het gedrag van de patiënt voor, tijdens en direct na het delict worden beschreven. Dit wordt uitgewerkt in een theorie over causale factoren die het ontstaan van het delict verklaart. Zo kan men zicht krijgen op de rol van de psychiatrische klachten en sociaal maatschappelijke factoren die een rol spelen bij de totstandkoming van het delict. 5 Vogel, V. de, Vries Robbé, M. de, Kalmthout, W. van, & Place, C. (2012). Female Additional Manual (FAM). Additional guidelines to the HCR-20 for assessing risk for violence in women. English version. Utrecht, The Netherlands: Van der Hoeven Kliniek. 6 Voor een beschrijving van de verschillende behandelmethoden die in een FPA worden ingezet verwijst de werkgroep naar het FPA basiszorgprogramma. 7 FPA s hanteren verschillende termen, bijvoorbeeld: delictanalyse, delictketen of delictscenarioprocedure. In dit advies wordt de term delictscenario gehanteerd. Werkgroep risicomanagement: Advies 2013 versie

6 b) Signaleringsplan Het signaleringsplan is een hulpmiddel, mede gebaseerd op het delictscenario, om een dreigende terugval te herkennen en te voorkómen. In het signaleringsplan zijn de gedragingen beschreven die wijzen op een verhoogd risico en de maatregelen die deze risico's beheersbaar houden. De patiënt en het behandelteam stellen het, voor zover mogelijk, samen op om de omgeving in staat te stellen tijdig in te grijpen en bij te sturen. c) Analyse van beschermende factoren Met behulp van de eerder genoemde instrumenten onder 1b, de SAPROF en START, zijn tijdens de eerste fase van de behandeling de protectieve factoren in kaart gebracht. Tijdens de behandeling worden deze factoren geanalyseerd en ingevuld. Als bijvoorbeeld uit de analyse blijkt dat een patiënt geen beschermend netwerk heeft, maar dit voor voorkoming van recidive wel belangrijk wordt geacht, kan indien mogelijk gewerkt worden aan het opbouwen van een netwerk. Andere voorbeelden zijn het organiseren van werk of dagbesteding, het in kaart brengen van schulden of het vinden van huisvesting. d) Aanvullende instrumenten en analyses Naast bovengenoemde instrumenten kunnen aanvullend ook nog instrumenten worden ingezet of analyses worden uitgevoerd om de patiëntspecifieke risicofactoren nog verder in beeld te brengen en daarbij passend risicomanagement te inventariseren. Een voorbeeld is middelenanalyse, waarbij door het voeren van gesprekken het middelengebruik van de patiënt, de effecten daarvan en de rol die het bij de totstandkoming van het delict heeft gespeeld in kaart worden gebracht. Een ander voorbeeld is een uitgebreide seksuele anamnese als er sprake is van een seksueel delict of seksuele problematiek. Er is sprake van goed risicomanagement als de uitkomsten van zowel de risicotaxatie instrumenten en de aanvullende diagnostiek als de instrumenten die ingezet worden tijdens de behandelfase voor het toespitsen van de risicofactoren (delictscenario, signaleringsplan en analyse van beschermende factoren) worden vertaald naar concrete behandeldoelen en worden geïntegreerd in het behandelplan/ risicomanagementplan. In het behandelplan staat de diagnose van de patiënt opgenomen en worden de geïndiceerde behandelmodules, de prioriteitstelling van deze modules en de motivatie voor de behandeling beschreven. Daarnaast kan een beschrijving van onder andere de lijdensdruk, het probleeminzicht en de aanwezigheid/ afwezigheid van een beschermend netwerk worden opgenomen. De behandelaar maakt het behandelplan samen met de patiënt. De behandelaar beschrijft welke behandeling hij wil uitvoeren en vraagt aan de patiënt wat zijn wensen zijn. De behandelaar past het behandelplan aan als de situatie verandert. Een individueel risicomanagementplan geeft aan welke maatregelen nodig zijn om delictrisico s te voorkomen, c.q. te verkleinen. Het is een dynamisch instrument, dat de kliniek telkens bijstelt naar aanleiding van de evaluatie van de behandeling en resocialisatie. 3. Resocialisatie (uitstroom) Een behandeling is niet altijd voldoende om de risico's blijvend tot aanvaardbare proporties terug te brengen. Voor iedere patiënt zal bepaald moeten worden welke mate van begeleiding hij na de forensisch psychiatrische behandeling nodig heeft. Het gaat daarbij om de psychiatrische behandeling en begeleiding maar ook om ondersteuning bij belangrijke sociaal-maatschappelijke zaken zoals huisvesting, financiën en dagbesteding. Daarbij kan gebruik gemaakt worden van een terugvalpreventieplan. Het terugvalpreventieplan omvat een samenhangend overzicht van de valkuilen van de patiënt (bijvoorbeeld denkfouten en oplossingen op de korte termijn) die kunnen leiden tot nieuwe delicten. Daarnaast omvat het plan de interventies die de patiënt helpen zijn dynamische risicofactoren effectief onder controle te brengen en te houden. Tijdens de behandelingsperiode leert de patiënt zoveel mogelijk uit het beschreven plan wat hij anders kan doen of laten. Enerzijds gaat het hierbij om concreet gedrag, gericht op een gezonde omgang met Werkgroep risicomanagement: Advies 2013 versie

7 de realiteit, anderzijds ook om plannen en intenties, gericht op de toekomst. Het beschrijft interne en externe beheersingsmogelijkheden en -behoeften, en betrekt hierbij ook de relevante factoren uit de eigen psychopathologie. Naast het terugvalpreventieplan is het essentieel om te zorgen voor een goede uitstroom. De behandeling binnen de FPA kan gezien worden als stukje in de gehele behandelketen, waarbij het beveiligingsniveau steeds verder afloopt. Het werken aan de uitstroom begint al bij aanmelding voor de behandeling in de FPA. Voor een beschrijving van de ideale uitstroom wordt verwezen naar het eindadvies van de ifpa-werkgroep Uitstroom. Werkgroep risicomanagement: Advies 2013 versie

8 7. Conclusies en aanbevelingen Conclusies: 1. Risicomanagement maakt een onlosmakelijk onderdeel uit van de werkwijze van de FPA s. 2. Het is van belang dat de FPA s gezamenlijk een standpunt innemen over de wijze waarop een FPA het risicomanagement vormgeeft. De werkgroep heeft daartoe (a) een definitie opgesteld, (b) een advies gegeven over de te gebruiken meetinstrumenten, (c) de doeleinden van risicotaxatie beschreven en (d) de ideale situatie beschreven. 3. In bovenstaand advies staat de werkwijze van de ideale FPA beschreven. Gezien de huidige stand van zaken en de verscheidenheid tussen de verschillende FPA s is deze beschrijving een richtlijn om te komen tot een goede en gedeelde werkwijze. Het is niet wenselijk om deze beschrijving als een beoordelingskader te hanteren, daar waar de FPA s nog volop in ontwikkeling zijn. Aanbevelingen: 1. Verwerk de resultaten van de werkgroep in de visienotitie De Ideale FPA. 2. Werk als FPA met risicomanagement zoals beschreven in bovenstaand advies en laat daarnaast ruimte voor lokale invulling. 3. Risicotaxatie is nog steeds in ontwikkeling, zo zijn er nieuwe versies van de HKT-30 en de HCR- 20 in ontwikkeling. De werkgroep adviseert daarom aan de FPA s te kiezen tussen de HKT en de HCR, tenzij een ander instrument vanwege de aard van het delict of de stoornis de voorkeur geniet. 4. Risicotaxatie vormt onderdeel van een groter geheel. De uitkomsten van risicotaxatie instrumenten dienen als uitgangspunt. Er kan daarnaast gebruik gemaakt worden van aanvullende diagnostiek. Bij het toepassen van risicomanagement is gezond verstand essentieel. 5. Zorg dat de FPA s naast het uitvoeren van de reguliere risicotaxatie ook aandacht hebben voor protectieve factoren en sociaal maatschappelijke factoren. 6. Conformeer aan de nader op te leveren normen betreffende het gebruik van risicotaxatieinstrumenten vanuit KFZ. Werkgroep risicomanagement: Advies 2013 versie

9 Bijlage 1: Beoordeling HKT-30 en HCR-20 Om te beoordelen of een risicotaxatie instrument van goede kwaliteit is wordt gekeken naar de psychometrische kwaliteiten van het instrument. Daarbij is van belang dat er niet te veel vals positieve of vals negatieve voorspellingen worden gedaan. Daarnaast is het van belang dat een instrument consistent gescoord wordt door de verschillende beoordelaars. Deze psychometrische kwaliteiten worden op een aantal manieren uitgedrukt: 1) De predictieve validiteit is in de meeste studies gekoppeld aan de sensitiviteit (de proportie juist voorspelde recidivisten) en de specificiteit (de proportie juist voorspelde niet recidivisten).in een curve worden de sensitiviteit en 1 de specificiteit uitgezet tegen elkaar. De oppervlakte onder de grafiek is de Area Under Curve (AUC) 0.5 = gelijk aan de gokkans. Tussen 0.70 en 0.75 = redelijk. > 0.75 = goed is zeer goed. De bepalingen zijn afhankelijk van de afbakening van de uitkomstmaat: enig delict versus ernstig delict en ook afhankelijk van de diversiteit van de populatie: verschillen tussen de tbs-klinieken / instellingen. Er zijn daarnaast grote verschillen in de predictieve waarde per item. De AUC is afhankelijk van de cut-off score. Vast staat dat de AUC groter is als de score van het risicotaxatie instrument gecombineerd wordt met een klinisch oordeel. De AUC-waardes van de HKT-30 en de HCR-20 liggen tussen de 0.70 en de ) De interne consistentie is een maat voor de mate waarin items bij elkaar horen en wordt uitgedrukt in de Cronbach s alfa: < 0.8 = onvoldoende. Tussen 0.8 en 0.9 is voldoende. > 0.9 = goed. 3) De Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid wordt bepaald met de intra-klasse correlatiecoëfficiënt ICC. < 0.4 = onvoldoende. Tussen 0.4 en 0.6 = redelijk. Tussen 0.6 en 0.75 = goed. > 0.75 is zeer goed. Er zijn tussen 2005 en heden een aantal studies verschenen die hebben gekeken naar de verschillen. De combinatie van klinisch oordeel en de klinische en toekomstitems bij de HKT voorspelt beter dan de HCR-20 in een steekproef bij 156 mannen uit 8 klinieken, maar de verschillen zijn klein en de scores verschillen niet significant van elkaar. Hildebrand e.a. oordelen in dit in 2005 gepubliceerde artikel dat de betrouwbaarheid en de predictieve validiteit van de HKT-30 en de HCR-20 vergelijkbaar zijn. Lammers betoogt in 2007 bij nadere beschouwing dat op basis van het onderzoek van Hildebrand de conclusie is dat de HKT-30 beter voorspelt. Spreen e.a. betogen in een hoofdstuk van Forensische psychiatrie en haar grensgebieden dat de klinische items van de HKT-30 beter voorspellen dan de klinische items van de HCR-20. Dit kan echter ook terug te voeren zijn op de opbouw van de HCR-20 waar bij de historische items ook klinische items lijken voor te komen, zoals psychotische stoornis en middelengebruik, die bij de HKT-30 zowel bij de historische items en de klinische items terugkomen. Kortom beide instrumenten hebben hun beperkingen en er zijn geen duidelijke verschillen in de voorspellende waarde van gewelddadig gedrag. Werkgroep risicomanagement: Advies 2013 versie

Diagnostiek fase. Behandelfase. Resocialisatiefase. Psychosociale behandeling. Medicamenteuze behandeling. Terugvalpreventie Herstel

Diagnostiek fase. Behandelfase. Resocialisatiefase. Psychosociale behandeling. Medicamenteuze behandeling. Terugvalpreventie Herstel Diagnostiek fase Samenvattingskaart WANNEER, HOE? 1. Diagnostiek middelengebruik 2. Vaststellen problematisch middelengebruik en relatie met delict Aandacht voor interacties psychische problemen en middelengebruik

Nadere informatie

Innovatie in gestructureerde risicotaxatievan geweld: De HCR:V3 en SAPROF. Donderdag 6 december 2012 Kevin Douglas, Michiel de Vries Robbé

Innovatie in gestructureerde risicotaxatievan geweld: De HCR:V3 en SAPROF. Donderdag 6 december 2012 Kevin Douglas, Michiel de Vries Robbé Innovatie in gestructureerde risicotaxatievan geweld: De HCR:V3 en SAPROF Donderdag 6 december 2012 Kevin Douglas, Michiel de Vries Robbé Programma 13.00-13.15 Opening 13.15-14.30 HCR:V3, part I 14.30-15.00

Nadere informatie

Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie verslagjaar 2013

Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie verslagjaar 2013 Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie verslagjaar 2013 Versie 1.0 Status: Vastgesteld Pagina 1 van 18 Colofon Afzendgegevens Directie Forensische Zorg Turfmarkt 147 2511 DP Postbus 30132 Den Haag

Nadere informatie

De psychometrische eigenschappen van de HKT-R Michelle Willems

De psychometrische eigenschappen van de HKT-R Michelle Willems De psychometrische eigenschappen van de HKT-R Michelle Willems Symposium HKT-R: introductie van een gereviseerd instrument voor risicotaxatie en behandelevaluatie Donderdag 13 juni 2013, Conferentiecentrum

Nadere informatie

Instrument voor Forensische Behandel Evaluatie

Instrument voor Forensische Behandel Evaluatie Instrument voor Forensische Behandel Evaluatie IFBE Besluitvorming omtrent de voortgang van de behandeling gebeurt bij een forensisch psychiatrische patiënt doorgaans op basis van geschreven bijdrages

Nadere informatie

Actuarieel Risicotaxatie Instrument voor Jeugdbescherming (ARIJ)

Actuarieel Risicotaxatie Instrument voor Jeugdbescherming (ARIJ) Actuarieel Risicotaxatie Instrument voor Jeugdbescherming (ARIJ) Mirte Forrer, Jeugdbescherming Regio Amsterdam Claudia van der Put, Universiteit van Amsterdam Jeugdbescherming Ieder kind veilig GGW FFPS

Nadere informatie

begrippen bevatten evenals een heldere afbakening van taken en verantwoordelijkheden. Daarnaast kunnen in het protocol acute risicofactoren

begrippen bevatten evenals een heldere afbakening van taken en verantwoordelijkheden. Daarnaast kunnen in het protocol acute risicofactoren 1 Samenvatting Inleiding en methode In 2009 wordt de verlofprocedure voor volwassen gedetineerden in het Nederlandse gevangeniswezen gewijzigd. Deze wijziging is onderdeel van het programma Modernisering

Nadere informatie

Informatie Piet Roordakliniek. Tactus

Informatie Piet Roordakliniek. Tactus Informatie Tactus Behandelaanbod Forensische Verslavingskliniek De is een forensische verslavingskliniek en biedt behandeling aan cliënten die veelvuldig met justitie in aanraking zijn gekomen, langdurig

Nadere informatie

Hilde Niehoff. Behandelaanbod Trajectum Hoeve Boschoord voor cliënten met agressie problematiek

Hilde Niehoff. Behandelaanbod Trajectum Hoeve Boschoord voor cliënten met agressie problematiek Hilde Niehoff Behandelaanbod Trajectum Hoeve Boschoord voor cliënten met agressie problematiek 1 Behandelprogramma agressie van wetenschap naar praktijk Specialisatie agressieproblematiek De specialisatie

Nadere informatie

Langdurige Forensische Psychiatrie

Langdurige Forensische Psychiatrie Risicomanagement Checklijst Langdurige Forensische Psychiatrie Drs. Peter C. Braun, Dr. Erik Bulten Persoonlijke gegevens van de patiënt: Naam tbs-gestelde: Geboortedatum: TBS nummer: Verblijfplaats ten

Nadere informatie

Principes bij de behandeling in de forensische psychiatrie

Principes bij de behandeling in de forensische psychiatrie Principes bij de behandeling in de forensische psychiatrie Inleiding Binnen de forensisch psychiatrische behandelsetting is het doel van de behandeling primair het verminderen van delictrisico s of risico

Nadere informatie

Beschermende factoren bij seksuele delinquenten

Beschermende factoren bij seksuele delinquenten Beschermende factoren bij seksuele delinquenten Een retrospectieve studie naar de validiteit van de SAPROF bij ex-terbeschikkinggestelde seksueel delinquenten in de FPC Dr. S. van Mesdag en de Van der

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen op het gebied van risicotaxatie van geweld: Naar meer balans en verfijning

Recente ontwikkelingen op het gebied van risicotaxatie van geweld: Naar meer balans en verfijning Recente ontwikkelingen op het gebied van risicotaxatie van geweld: Naar meer balans en verfijning Vivienne de Vogel, Van der Hoeven Kliniek 13 februari 2013 Inhoud presentatie Stand van zaken risicotaxatie

Nadere informatie

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers ummery amenvatting Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers 207 Algemene introductie Werkgerelateerde arm-, schouder- en nekklachten zijn al eeuwen

Nadere informatie

Externe brochure : toelichting

Externe brochure : toelichting Externe brochure : toelichting Doel: profilering Veldzicht Doelgroep: stakeholders Veldzicht Optionele uitwerking: boekje centrum voor transculturele psychiatrie VAARDIG EN VEILIG VERDER HELPEN In Veldzicht

Nadere informatie

P R O J U S T I T I A

P R O J U S T I T I A Psychiatrisch onderzoek P R O J U S T I T I A betreffende de heer/mevrouw Voornamen TUSSENVOEGSEL(S) ACHTERNAAM geboren : dag maand jaar te : plaats, land verblijvend : forensisch psychiatrische instelling

Nadere informatie

Risicotaxatie bij verslaafde justitiabelen Naar een (aanvullend)instrument

Risicotaxatie bij verslaafde justitiabelen Naar een (aanvullend)instrument Verslag EFP Themabijeenkomst Risicotaxatie bij verslaafde justitiabelen Naar een (aanvullend)instrument 29 november 2011 Introductie De presentatie wordt verzorgd door Sylvia Lammers; psycholoog en gepromoveerd

Nadere informatie

Behandelvisie Forensische Verslavingskliniek Piet Roorda Kliniek

Behandelvisie Forensische Verslavingskliniek Piet Roorda Kliniek Behandelvisie Forensische Verslavingskliniek Piet Roorda Kliniek Voorwoord In dit visiedocument wordt beschreven wat we als Forensische Verslavingskliniek doen. Deze beschrijving moet gezien worden als

Nadere informatie

De FAM als aanvulling op de HCR-20 V3

De FAM als aanvulling op de HCR-20 V3 De FAM als aanvulling op de HCR-20 V3 De FAM is een aanvullende handleiding op de HCR-20 voor het inschatten van geweld bij vrouwelijke (forensisch) psychiatrische patiënten. Met het verschijnen en in

Nadere informatie

Oorzaken en achtergronden van delinquent gedrag in de huidige samenleving. HOVO 6 Klaas van Tuinen

Oorzaken en achtergronden van delinquent gedrag in de huidige samenleving. HOVO 6 Klaas van Tuinen Oorzaken en achtergronden van delinquent gedrag in de huidige samenleving HOVO 6 Klaas van Tuinen Wat is normaal? Levenscyclus Gevoel van identiteit Oplossen van problemen m.b.t. macht en afhankelijkheid

Nadere informatie

Het inschatten van agressie van patienten van de ggz crisisdienst

Het inschatten van agressie van patienten van de ggz crisisdienst Het inschatten van agressie van patienten van de ggz crisisdienst B. Penterman psychiater GGZ Oost Brabant Instrumenten The Historical, Clinical, and Riskindicators (HCR- 20) Historische, Klinische en

Nadere informatie

Forensische academie. Vivienne de Vogel. RINO 24 mei 2014

Forensische academie. Vivienne de Vogel. RINO 24 mei 2014 Forensische academie Vivienne de Vogel RINO 24 mei 2014 Inhoud Forensische academie Risicotaxatie: enkele trainingen uitgelicht Geweld algemeen Beschermende factoren Zeden Vrouwen geweld Forensische academie

Nadere informatie

Risicotaxatie- en risicomanagementmethoden

Risicotaxatie- en risicomanagementmethoden Factsheet 2010-7 Risicotaxatie- en risicomanagementmethoden Een inventarisatie in de forensisch psychiatrische centra in Nederland Auteur: M.H. Nagtegaal 1 December 2010 Inleiding Risicotaxatie en risicomanagement

Nadere informatie

KWALITEITSONTWIKKELING GGZ

KWALITEITSONTWIKKELING GGZ KWALITEITSONTWIKKELING GGZ Kwalitatief goede zorg tegen aanvaardbare kosten Door Sebastiaan Baan Korte uitleg animatie: https://youtu.be/dl6n5hix2d Y 2 NETWERK KWALITEITSONTWIKKELING GGZ Landelijk Platform

Nadere informatie

Een beoordeling ter beoordeling

Een beoordeling ter beoordeling Een beoordeling ter beoordeling Opbrengsten en beperkingen van instrumenten voor risicotaxatie in de forensische psychiatrie en mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek Een van de manieren om de maatschappij

Nadere informatie

Er zijn vier onderzoeksvragen geformuleerd: 3 Welke mate van zorg hebben deze patiënten volgens hun behandelverantwoordelijken

Er zijn vier onderzoeksvragen geformuleerd: 3 Welke mate van zorg hebben deze patiënten volgens hun behandelverantwoordelijken Samenvatting Inleiding en onderzoeksvragen Binnen TBS-klinieken, maar ook binnen instellingen van de (forensische) Geestelijke Gezondheidszorg (GGz) wordt een deel van de behandelplaatsen bezet door patiënten

Nadere informatie

Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie. Eindrapportage

Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie. Eindrapportage Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie Eindrapportage verslagjaar 2012 1 Inhoud Inleiding... 3 Doelstelling... 3 Eindrapportage... 3 Leeswijzer... 4 Informatie indicator... 4 Grafiek met uitkomsten...

Nadere informatie

Moeten, willen, kunnen en hoge hekken

Moeten, willen, kunnen en hoge hekken Sociale Verslavingszorg Congres 12 juni 2013 Moeten, willen, kunnen en hoge hekken Bruggenbouwen in de tbs Dr. Erik Bulten, GZ-psycholoog, Hoofd DO&O Pompestichting. Drs. Linda Lansink, Klinisch Psycholoog,

Nadere informatie

Dynamische risicotaxatie

Dynamische risicotaxatie Dynamische risicotaxatie Wens of werkelijkheid? Martien Philipse Pompestichting, Nijmegen Studiemiddag NVK - WODC, Den Haag 17 november 2006 De eerste wet van risicotaxatie De beste voorspeller van gedrag

Nadere informatie

Informatiefolder voor patiënten

Informatiefolder voor patiënten Informatiefolder voor patiënten 2 INLEIDING FPC Gent is een nieuw opgestart forensisch psychiatrisch centrum voor patiënten met een interneringsmaatregel. Deze folder zal u voorzien van algemene informatie

Nadere informatie

Verslaving binnen de forensische psychiatrie

Verslaving binnen de forensische psychiatrie Verslaving binnen de forensische psychiatrie Minor - Werken in gedwongen kader Praktijkverdieping Docent: Paul Berkers Geschreven door: Martine Bergshoeff Edith Yayla Louiza el Azzouzi Evelyne Bastien

Nadere informatie

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 SAMENVATTING 117 Pas kortgeleden is aangetoond dat ADHD niet uitdooft, maar ook bij ouderen voorkomt en nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt en zijn omgeving. Er is echter weinig bekend over de

Nadere informatie

De ontwikkeling van de HKT Van 1999 naar 2013

De ontwikkeling van de HKT Van 1999 naar 2013 De ontwikkeling van de HKT Van 1999 naar 2013 Presentatie op symposium introductie HKT versie 2013 Eindhoven 13 juni 2013 Dr. EFJM Brand Hoofdkantoor DJI afdeling DBO ASK Waarom de historie van de HKT

Nadere informatie

Tijdschrift voor Seksuologie (2006) 30, 204-214

Tijdschrift voor Seksuologie (2006) 30, 204-214 Tijdschrift voor Seksuologie (2006) 30, 204-214 www.tijdschriftvoorseksuologie.nl Voorspelling van recidive bij zedendelinquenten met behulp van retrospectief gebruik van de PCL-R en SVR-20 Koen Koster,

Nadere informatie

Risicotaxatie en risicohantering geweld bij jongeren

Risicotaxatie en risicohantering geweld bij jongeren Risicotaxatie en risicohantering geweld bij jongeren dr. Henny Lodewijks hlodewijks@lsg-rentray.nl Kijvelanden conferentie 1-12-2011 SAVRY Historische risicofactoren: 1. Eerder gewelddadig gedrag 2. Eerder

Nadere informatie

Diagnostiek en Risicotaxatie bij mensen met een LVB

Diagnostiek en Risicotaxatie bij mensen met een LVB Diagnostiek en Risicotaxatie bij mensen met een LVB Vanuit verschillend perspectief bezien datum: 12-12-2013 De Kapel, terrein Altrecht Aventurijn, Zeist Hoe herkennen en bejegenen we mensen met een licht

Nadere informatie

Informatiefolder Patiënten

Informatiefolder Patiënten Informatiefolder Patiënten Inleiding FPC Gent is een nieuw opgestart forensisch psychiatrisch centrum voor patiënten met een interneringsmaatregel. Deze folder zal u voorzien van algemene informatie met

Nadere informatie

Risicotaxatie en Beschermende Factoren voor Gewelddadig Gedrag

Risicotaxatie en Beschermende Factoren voor Gewelddadig Gedrag Risicotaxatie en Beschermende Factoren voor Gewelddadig Gedrag Michiel de Vries Robbé 10 november 2015 Inhoud Risicotaxatie van geweld: Achtergrond risicotaxatie Verschillende instrumenten Risicofactoren

Nadere informatie

Factsheet Fivoor 2017

Factsheet Fivoor 2017 Factsheet Fivoor 2017 Fivoor is het samenwerkingsverband van Palier (onderdeel van de Parnassia Groep), Aventurijn (onderdeel Altrecht GGZ) en FPC de Kijvelanden. Ook FPC Gent maakt deel uit van Fivoor.

Nadere informatie

De Nederlandse doelgroep van mensen met een LVB 14-12-2011. Van Basisvragenlijst LVB naar LVB-screeningsinstrument (screener LVB)

De Nederlandse doelgroep van mensen met een LVB 14-12-2011. Van Basisvragenlijst LVB naar LVB-screeningsinstrument (screener LVB) Zwakzinnigheid (DSM-IV-TR) Code Omschrijving IQ-range Van Basisvragenlijst LVB naar LVB-screeningsinstrument (screener LVB) Xavier Moonen Orthopedagoog/GZ-Psycholoog Onderzoeker Universiteit van Amsterdam

Nadere informatie

Onderscheid door Kwaliteit

Onderscheid door Kwaliteit Onderscheid door Kwaliteit 2010 Algemeen Binnen de intensieve overeenkomst fysiotherapie 2010 verwachten wij van u 1, en de fysiotherapeuten vallend onder uw overeenkomst, een succesvol afgeronde toets

Nadere informatie

Visie op Forensische Verslavingszorg

Visie op Forensische Verslavingszorg Visie op Forensische Verslavingszorg 1. Inleiding In 2013 verscheen het visiedocument voor de verslavingszorg (Een visie op verslaving en verslavingszorg: focus op preventie en herstel) en in 2014 het

Nadere informatie

Het belang van beschermende factoren bij vermindering van het recidiverisico. Vivienne de Vogel. 15 september 2014

Het belang van beschermende factoren bij vermindering van het recidiverisico. Vivienne de Vogel. 15 september 2014 Het belang van beschermende factoren bij vermindering van het recidiverisico Vivienne de Vogel 15 september 2014 Inhoud Risicotaxatie in de dagelijkse praktijk: van taxatie naar management De waarde van

Nadere informatie

Bedoeling van dit werkcollege:

Bedoeling van dit werkcollege: PSYCHOLOGISCHE DIAGNOSTIEK Veld Klinische en Gezondheidspsychologie Oktober 2005 Cécile Vandeputte- v.d. Vijver Bedoeling van dit werkcollege: Bespreking van de stappen van het psychodiagnostisch proces

Nadere informatie

Langdurige Forensische Psychiatrie

Langdurige Forensische Psychiatrie Zorgzwaarte Checklijst Langdurige Forensische Psychiatrie Drs. Peter C. Braun, Dr. Erik Bulten Persoonlijke gegevens van de patiënt: Naam tbs-gestelde: Geboortedatum: TBS nummer: Verblijfplaats ten tijde

Nadere informatie

richtlijnen opstellen, al dan niet voor specifieke dadertype/doelgroepen

richtlijnen opstellen, al dan niet voor specifieke dadertype/doelgroepen een overzicht van behandelprogramma s gericht op dynamische risicofactoren (Thornton, 2013) Behandelprogramma: (psycho) therapeutische interventies op cognities, emoties en gedrag richtlijnen opstellen,

Nadere informatie

signaleringsinstrumenten voor psychosociale problemen bij 0 4 jarigen in de JGZ

signaleringsinstrumenten voor psychosociale problemen bij 0 4 jarigen in de JGZ signaleringsinstrumenten voor psychosociale problemen bij 0 4 jarigen in de JGZ TNO CHILD HEALTH Marianne de Wolff en Meinou Theunissen marianne.de wolff@tno.nl meinou.theunissen@tno.nl 1. Validatieonderzoek

Nadere informatie

Onderzoeksvoorstel. Vrouwen in de forensische GGZ: Een multicenter onderzoek naar risicoen beschermende factoren voor geweld bij vrouwen

Onderzoeksvoorstel. Vrouwen in de forensische GGZ: Een multicenter onderzoek naar risicoen beschermende factoren voor geweld bij vrouwen Onderzoeksvoorstel Vrouwen in de forensische GGZ: Een multicenter onderzoek naar risicoen beschermende factoren voor geweld bij vrouwen Auteur: Vivienne de Vogel, Jeantine Stam, & Eva de Spa Versie: april

Nadere informatie

Psychometrische stand van zaken van risicotaxatie-instrumenten voor volwassenen in Nederland

Psychometrische stand van zaken van risicotaxatie-instrumenten voor volwassenen in Nederland o v e r z i c h t s a r t i k e l Psychometrische stand van zaken van risicotaxatie-instrumenten voor volwassenen in Nederland g. t. b l o k, e. d e b e u r s, a. g. s. d e r a n i t z, t. r i n n e achtergrond

Nadere informatie

Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie. Eindrapportage

Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie. Eindrapportage Prestatie-indicatoren forensische psychiatrie Eindrapportage Verslagjaar 2013 1 2 Inhoud 1. Inleiding... 4 1.1 Doelstelling... 4 1.2 Eindrapportage... 4 1.3 Aanlevering data verslagjaar 2013... 5 1.4 Welke

Nadere informatie

Behandeling van verslaving en comorbiditeit. de Noord Nederlandse ervaring

Behandeling van verslaving en comorbiditeit. de Noord Nederlandse ervaring Behandeling van verslaving en comorbiditeit de Noord Nederlandse ervaring Gent 14 nov2014 Primaire problematiek naar voorkomen in bevolking en % in behandeling 1 Setting van hulp in VZ VNN 34 ambulante

Nadere informatie

INTER-PSY Vechtdal Kliniek

INTER-PSY Vechtdal Kliniek Informatie voor verwijzers INTER-PSY Vechtdal Kliniek Polikliniek, deeltijdbehandeling en kliniek /opname Informatie voor verwijzers INTER-PSY Vechtdal Kliniek Algemene informatie INTER-PSY Vechtdal Kliniek

Nadere informatie

Wegwijs op de Crisis Unit

Wegwijs op de Crisis Unit Wegwijs op de Crisis Unit Forensisch Psychiatrische Kliniek - Assen Informatie voor patiënten en verwijzers www.fpkassen.nl Doen wat nodig is in crisis en begin van herstel Op de Forensisch Psychiatrische

Nadere informatie

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ 2011. Bijlage 7. Behandeling

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ 2011. Bijlage 7. Behandeling 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstelling functie 4 2.1 Algemeen 4 2.2 Continue, systematische, langdurige en multidisciplinaire zorg (CSLM) 5 2.3 gericht op herstel en/of het aanleren van vaardigheden

Nadere informatie

1.4 Geen opsomming van veroordelingen, maar in verhalende en concluderende zin de justitiele voorgeschiedenis weergeven.

1.4 Geen opsomming van veroordelingen, maar in verhalende en concluderende zin de justitiele voorgeschiedenis weergeven. Verkorte handleiding bij format verlofaanvragen ten behoeve van ter beschikking gestelden Er is een uitgebreide handleiding beschikbaar. Het wordt aangeraden deze te raadplegen voor voorbeelden en extra

Nadere informatie

Factsheet Fivoor 2017

Factsheet Fivoor 2017 Factsheet Fivoor 2017 Fivoor is het samenwerkingsverband van Palier (onderdeel van de Parnassia Groep), Aventurijn (onderdeel Altrecht GGZ) en FPC de Kijvelanden. Ook FPC Gent maakt deel uit van Fivoor.

Nadere informatie

Ambulant Centrum Altrecht Aventurijn

Ambulant Centrum Altrecht Aventurijn Ambulant Centrum Altrecht Aventurijn 3 Ambulant Centrum Altrecht Aventurijn De vijf ambulante teams van Altrecht Aventurijn zijn gevestigd in het Ambulant Centrum Altrecht Aventurijn. Onze zorg is opgedeeld

Nadere informatie

Wat biedt Fivoor? Voor wie? Wat is het resultaat? Wat betekent Fivoor?

Wat biedt Fivoor? Voor wie? Wat is het resultaat? Wat betekent Fivoor? Factsheet is de fusieorganisatie van Palier (onderdeel van de Parnassia Groep), Aventurijn (onderdeel Altrecht GGZ) en FPC de Kijvelanden. Ook FPC Gent en FPC Antwerpen maken deel uit van. = + + Wat biedt?

Nadere informatie

Post-hbo opleiding forensische psychiatrie. Door de casuïstiek kan ik praktijk en theorie combineren en kan ik het direct toepassen in mijn werk.

Post-hbo opleiding forensische psychiatrie. Door de casuïstiek kan ik praktijk en theorie combineren en kan ik het direct toepassen in mijn werk. mensenkennis Post-hbo opleiding forensische psychiatrie Door de casuïstiek kan ik praktijk en theorie combineren en kan ik het direct toepassen in mijn werk. Post-hbo forensische psychiatrie Werken in

Nadere informatie

Beschrijving zorgclustermodel ggz. Voor deelnemers aan pilotfase 2

Beschrijving zorgclustermodel ggz. Voor deelnemers aan pilotfase 2 Beschrijving zorgclustermodel ggz Voor deelnemers aan pilotfase 2 Inhoud In document treft u de volgende informatie aan: 1. De beslisboom met de indeling van de zorgclusters; 2. De beschrijving van de

Nadere informatie

Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. Over TBS

Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. Over TBS Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden Over TBS In deze folder vertellen wij u graag meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden en in het bijzonder over tbs. De Kijvelanden behandelt

Nadere informatie

PATIËNTEN STROMEN DOOR TRANSFORE. Tinie Hendriks Sanne Geul Yvonne Bouman

PATIËNTEN STROMEN DOOR TRANSFORE. Tinie Hendriks Sanne Geul Yvonne Bouman PATIËNTEN STROMEN DOOR TRANSFORE Tinie Hendriks Sanne Geul Yvonne Bouman OPBOUW PRESENTATIE 1 Wat is Transfore 2 Forensisch Circuit Oost Nederland (FCON) 3 Patientenstromen Transfore 4 Conclusies TRANSFORE:

Nadere informatie

Gebruik van PROMs individueel versus groepsniveau. Riekie de Vet

Gebruik van PROMs individueel versus groepsniveau. Riekie de Vet Gebruik van PROMs individueel versus groepsniveau Riekie de Vet Klinimetrie: meten in de geneeskunde Het meten van symptomen, diagnostiek, uitkomsten van behandelingen, gezondheidsstatus en bijvoorbeeld

Nadere informatie

onderdeel van Mondriaan Patiëntenfolder Polikliniek

onderdeel van Mondriaan Patiëntenfolder Polikliniek onderdeel van Mondriaan Patiëntenfolder Polikliniek Radix Forensisch Poliklinisch U bent aangemeld bij de polikliniek van Radix, onderdeel van Mondriaan. Deze aanmelding is gedaan door uw reclasseringswerker,

Nadere informatie

Wie zijn onze patiënten?

Wie zijn onze patiënten? In deze folder vertellen wij u graag wat meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. De Kijvelanden behandelt mensen met een psychiatrische stoornis. De rechter heeft hen tbs met bevel tot

Nadere informatie

Richtlijn problematisch middelengebruik in de forensische klinische zorg

Richtlijn problematisch middelengebruik in de forensische klinische zorg Richtlijn problematisch middelengebruik in de forensische klinische zorg Januari 2015 Marije Lans (Victas) Lieke Raaijmakers, Elske Wits (IVO) Colofon Richtlijn problematisch middelengebruik in de forensische

Nadere informatie

Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam

Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam Richtlijnen, Zorgstandaarden en Generieke Modules: hulpmiddelen op weg naar Goede Zorg Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam GGZ ingeest, Amsterdam Altrecht GGZ, Utrecht

Nadere informatie

Routebeschrijving Auto Als u met de auto komt, neem dan vanaf de A28 afslag Assen- Zuid en volg de borden Wilhelminaziekenhuis of GGZ Drenthe.

Routebeschrijving Auto Als u met de auto komt, neem dan vanaf de A28 afslag Assen- Zuid en volg de borden Wilhelminaziekenhuis of GGZ Drenthe. Doelgroep Dit symposium is bedoeld voor psychiaters, arts-assistenten, onderzoekers, psychologen, verpleegkundigen, managers, beleidsmedewerkers en cliëntenraden van de noordelijke ggz-instellingen en

Nadere informatie

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Orthopsychiatrie en ambulante forensische kinderen jeugdpsychiatrie Inleiding

Nadere informatie

Informatiefolder voor de omgeving van geïnterneerde patiënten

Informatiefolder voor de omgeving van geïnterneerde patiënten Informatiefolder voor de omgeving van geïnterneerde patiënten 2 INLEIDING Een naaste uit uw omgeving is aangemeld voor het Forensisch Psychiatrisch Centrum Gent. FPC Gent is een nieuw opgestart forensisch

Nadere informatie

Opname op afdeling Argo en gedwongen opname. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Opname op afdeling Argo en gedwongen opname. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Opname op afdeling Argo en gedwongen opname Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Opname op afdeling Argo en gedwongen opname Inleiding In deze brochure geven wij u informatie over de

Nadere informatie

Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen

Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen SAMENVATTING Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen klinische populaties, waaronder ook de Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD). Ook al wordt

Nadere informatie

Zorgprogramma Angststoornissen

Zorgprogramma Angststoornissen Zorgprogramma Angststoornissen Doelgroep Het Zorgprogramma Angststoornissen is bedoeld voor volwassenen die een angststoornis hebben. Mensen met een angststoornis hebben last van angsten zonder dat daar

Nadere informatie

Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling in de algemene kinder- en jeugdpsychiatrie Inleiding In deze brochure geven wij

Nadere informatie

Een stap verder in forensische en intensieve zorg

Een stap verder in forensische en intensieve zorg Een stap verder in forensische en intensieve zorg Palier bundelt intensieve en forensische zorg. Het is zorg die net een stapje verder gaat. Dat vraagt om een intensieve aanpak. Want onze doelgroep kampt

Nadere informatie

Generalistische Basis GGZ en Specialistische GGZ

Generalistische Basis GGZ en Specialistische GGZ Generalistische Basis GGZ en Specialistische GGZ Informatie voor huisartsen Organisatie voor geestelijke gezondheidszorg GGZ Rivierduinen biedt vele vormen van geestelijke gezondheidszorg voor alle leeftijden;

Nadere informatie

Vroeginterventie via het internet voor depressie en angst

Vroeginterventie via het internet voor depressie en angst Samenvatting 141 Vroeginterventie via het internet voor depressie en angst Hoofdstuk 1 is de inleiding van dit proefschrift. Internetbehandeling voor depressie en angst is bewezen effectief. Dit opent

Nadere informatie

Bijlage Programma van Eisen

Bijlage Programma van Eisen Bijlage Programma van Eisen Functie: Jeugdzorgplus voor Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie Toegangscriteria 1. Karakteristieken van het kind: De algemene karakteristieken van de cliënten

Nadere informatie

Ambulante forensische expertise voor een veiliger samenleving. Gespecialiseerde, ambulante forensische zorg

Ambulante forensische expertise voor een veiliger samenleving. Gespecialiseerde, ambulante forensische zorg Gespecialiseerde, ambulante forensische zorg Ambulante forensische expertise voor een veiliger samenleving De Waag draagt duurzaam bij aan een veiliger samenleving, met laagdrempelige en gespecialiseerde

Nadere informatie

Meten van lichaamsbeleving

Meten van lichaamsbeleving Meten van lichaamsbeleving ALV NVPMT 31 maart 2016 Mia Scheffers wjscheffers@gmail.com 1 Twee delen Deel 1 Waarom belangrijk; resultaten tot nu toe Deel 2 Obstakels en valkuilen, aandachtspunten 2 Waarom?

Nadere informatie

Beschermende factoren voor (seksueel) gewelddadige recidive bij seksueel delinquenten

Beschermende factoren voor (seksueel) gewelddadige recidive bij seksueel delinquenten Beschermende factoren voor (seksueel) gewelddadige recidive bij seksueel delinquenten Masteronderzoek klinische en gezondheidspsychologie 2008-2009 Lotte Kerklaan (3054799) Katinka van de Ven (3056643)

Nadere informatie

Met elkaar in gesprek over kwaliteitsverbetering en hoogspecialistische ggz. Door Ralph Kupka en Sebastiaan Baan

Met elkaar in gesprek over kwaliteitsverbetering en hoogspecialistische ggz. Door Ralph Kupka en Sebastiaan Baan Met elkaar in gesprek over kwaliteitsverbetering en hoogspecialistische ggz Door Ralph Kupka en Sebastiaan Baan Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGZ Sebastiaan Baan Netwerk LPGGz NIP NVvP Nederlands Huisartsen

Nadere informatie

JEUGDIGE ZEDENDELINQUENTEN - DE STAND VAN ZAKENdr. Jan Hendriks. Hoofd Jeugd De Waag Den Haag UVA Adviseur Harreveld

JEUGDIGE ZEDENDELINQUENTEN - DE STAND VAN ZAKENdr. Jan Hendriks. Hoofd Jeugd De Waag Den Haag UVA Adviseur Harreveld JEUGDIGE ZEDENDELINQUENTEN - DE STAND VAN ZAKENdr. Jan Hendriks Hoofd Jeugd De Waag Den Haag UVA Adviseur Harreveld ONDERWERPEN Typologie Recidive Risicotaxatie Behandeling MEISJES ALS DADER Relatief klein

Nadere informatie

Intensieve zorg bij hoog risico. Maryke Geerdink, de Waag Amsterdam Karlijn Vercauteren, de Waag Utrecht

Intensieve zorg bij hoog risico. Maryke Geerdink, de Waag Amsterdam Karlijn Vercauteren, de Waag Utrecht Intensieve zorg bij hoog risico Maryke Geerdink, de Waag Amsterdam Karlijn Vercauteren, de Waag Utrecht Programma Vraag vanuit de samenleving What Works Zorgprogramma Intensieve Zorg Casus Discussie RVZ:

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38701 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Visschedijk, Johannes Hermanus Maria (Jan) Title: Fear of falling in older patients

Nadere informatie

SCHEMA AFASIE. Stap Methodisch handelen nr. Uitgangsvraag nr. Aanbeveling

SCHEMA AFASIE. Stap Methodisch handelen nr. Uitgangsvraag nr. Aanbeveling SCHEMA AFASIE Stap Methodisch handelen nr. Uitgangsvraag nr. Aanbeveling Verwijzing en aanmelding 3 Welke invloed hebben duur en intensiteit van afasietherapie op het herstel van de afasie? 4 Wat is voor

Nadere informatie

recidiverende en aanhoudende dwanggedachten (obsessies) die duidelijke angst

recidiverende en aanhoudende dwanggedachten (obsessies) die duidelijke angst Nederlandse samenvatting Patiënten met een obsessieve-compulsieve stoornis (OCS) hebben last van recidiverende en aanhoudende dwanggedachten (obsessies) die duidelijke angst veroorzaken. Om deze angst

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een artikel over een diagnostische test of screeningsinstrument.

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een artikel over een diagnostische test of screeningsinstrument. Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een artikel over een diagnostische test of screeningsinstrument. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 3. Toelichting bij de criteria voor

Nadere informatie

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ Bijlage 7. Behandeling

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ Bijlage 7. Behandeling 2009 Versie 1 januari 2009 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstelling functie 4 2.1 Algemeen 4 2.2 Aanvullende functionele diagnostiek 4 2.3 Kortdurende behandeling gericht op herstel en/of het aanleren

Nadere informatie

PATHOLOGIE EN BEHANDELING BIJ

PATHOLOGIE EN BEHANDELING BIJ PATHOLOGIE EN BEHANDELING BIJ PATIËNTEN MET NOOD AAN ZEER INTENSIEVE ZORG DR. P. NEUTELEERS - SILKE VERCRUYSSE - JORN BOEIJKENS Afdeling Schelde Zeer Intensieve Zorg binnen FPC Gent Silke Vercruysse -

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Op grond van klinische ervaring en wetenschappelijk onderzoek, is bekend dat het gezamenlijk voorkomen van een pervasieve ontwikkelingsstoornis en een verstandelijke beperking tot veel bijkomende

Nadere informatie

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ 2010. Bijlage 7. Behandeling

Beleidsregels indicatiestelling AWBZ 2010. Bijlage 7. Behandeling 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Doelstelling functie 4 2.1 Algemeen 4 2.2 Aanvullende functionele diagnostiek 5 2.3 Kortdurende behandeling gericht op herstel en/of het aanleren van vaardigheden of

Nadere informatie

Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers

Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik. Kinderen en Jeugdigen. Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik Kinderen en Jeugdigen Informatie voor ouders/verzorgers Behandeling bij Jongeren en Middelengebruik Inleiding In deze brochure geven wij u informatie over de

Nadere informatie

Joop Hoekman Training, Advies, Onderzoek Intake van jongeren in instellingen voor J-SGLVB: de ontwikkeling en het gebruik van een checklist

Joop Hoekman Training, Advies, Onderzoek Intake van jongeren in instellingen voor J-SGLVB: de ontwikkeling en het gebruik van een checklist Intake van jongeren in instellingen voor J-SGLVB: de ontwikkeling en het gebruik van een checklist Joop Hoekman, Mia Ament, Karin de Bruin, Jackelien Feenstra, Maaike Willemen, Dirk Verstegen 1 Jongeren

Nadere informatie

Sex Offender Risk Assessment in the Netherlands: Towards a Risk Need Responsivity Oriented Approach W.J. Smid

Sex Offender Risk Assessment in the Netherlands: Towards a Risk Need Responsivity Oriented Approach W.J. Smid Sex Offender Risk Assessment in the Netherlands: Towards a Risk Need Responsivity Oriented Approach W.J. Smid SUMMARY Het leidt weinig twijfel dat zedendelicten in onze moderne samenleving worden beschouwd

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

Terugkoppeling onderzoek: Vroegtijdige afsluiting van poliklinische behandeling Madicken Jellema

Terugkoppeling onderzoek: Vroegtijdige afsluiting van poliklinische behandeling Madicken Jellema Terugkoppeling onderzoek: Vroegtijdige afsluiting van poliklinische behandeling Madicken Jellema Binnen stichting Transfore wordt wetenschappelijk onderzoek uitgevoerd. In 2015 en 2016 is een onderzoek

Nadere informatie

No part of this book may be reproduced in any way whatsoever without the written permission of the publisher.

No part of this book may be reproduced in any way whatsoever without the written permission of the publisher. Bedankt voor het downloaden van dit artikel. De artikelen uit de (online)tijdschriften van Uitgeverij Boom zijn auteursrechtelijk beschermd. U kunt er natuurlijk uit citeren (voorzien van een bronvermelding)

Nadere informatie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie

Wier. Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen. Patiënten & familie Wier Behandelcentrum voor mensen die moeilijk leren, met gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen Patiënten & familie 2 Voor wie is Wier? Wier is er voor mensen vanaf achttien jaar (en soms jonger)

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 29 juni 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 29 juni 2016 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie