V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2014

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2014"

Transcriptie

1 Tel.: Fax: Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL EDITORIAL 2.ECONOMIE Voorspelling MEO Economische groei 2014 Jaarverslag CFT 2013 Aanpassing EOP noodzakelijk Internationale promotietour CFIC 3.RAPPORTEN Resultaten arbeidsmarktonderzoek mogelijkheden kansen voor jongeren Sociaal Vormingsplicht 4.(Nieuwe) Wetgeving 5.ECONOMISCHE INDICATOREN 1.EDITORIAL Uit de beschikbare cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten (CBCS) blijkt dat de gemiddelde jaarlijkse reële economische groei in de afgelopen 20 jaar nog geen 0,1% heeft bedragen ( voor details vide in deze Newsletter opgenomen artikel over het EOP). In de Caribische regio bedroeg de jaarlijkse gemiddelde reële economische groei tussen de 2% en 3% in de afgelopen twintig jaar. Bij de Latijns Amerikaanse landen was deze 3,5%. Op grond van deze feiten is het gerechtvaardigd om te stellen dat de economische performance van Curaçao in de afgelopen twee decennia pover is geweest. Wat wel heeft plaatsgevonden is wijziging van de relatieve belangrijkheid van de sectoren. Waren het twintig jaar geleden de olieraffinage en de Internationale Financiële dienstverlenende sector die het meeste bijdroegen aan het bruto binnenlands product, thans hebben het toerisme en in mindere mate logistiek deze rol overgenomen. Deze ontwikkeling benadrukt het belang van een gediversifieerde economie. De (negatieve) gevolgen van de zwakke economische prestatie zijn op diverse gebieden zichtbaar waaronder de werkeloosheid. Zowel de algemene (13%) als de jeugdwerkeloosheid (37%) zijn hoog. Dit is ook het geval ten aanzien van de betalingsbalans welke zich kenmerkt door forse tekorten op de lopende rekening. 1

2 Tot voor kort was er ook sprake van een uit het lood geslagen situatie van de overheidsfinanciën. Deze manifesteerde zich in de vorm van grote begrotingstekorten en hoge schuldquote. Dankzij de schuldsanering welke de landen in de regio niet hebben gekregen, bezit Curaçao thans over een relatief lage overheidsschuld (31% van GDP) en sluitende begrotingen. Er is nu ruimte om te investeren en om zwakke punten te verbeteren zoals een gebrekkige concurrentiepositie, relatief laag niveau van het onderwijs, uitbundige bureaucratie, inefficiënte overheidsentiteiten, lage arbeidsproductiviteit en een niet optimaal investerings- en leefklimaat. Uit de inventarisatielijsten van potentiële investeringsinitiatieven van het Ministerie van Economische ontwikkeling en het Curaçao Toeristen Bureau blijkt dat er genoeg concrete investeringsprojecten zijn. Deze vertegenwoordigen een waarde van in totaal meer dan ANG 14 miljard. Vooralsnog schort het echter aan uitvoering van deze projecten. Wat nodig is, is een duidelijke visie, daadkracht en consistentie waardoor het vertrouwen verder wordt verbeterd en vergroot. Op deze wijze kan de voorsprong die Curaçao heeft ten opzichte van de landen in de regio optimaal worden benut. De basis om de komende decennia tot duurzame economische groei en ontwikkeling te komen is met pijn en moeite gecreëerd. Nu is het een kwestie van gezamenlijk deze opportunity te gelde te maken om de welvaart en daarmede werkgelegenheid en inkomen te verbeteren en te doen toenemen. 2.ECONOMIE Voorspelling MEO Economische groei 2014 Het Ministerie van economische ontwikkeling (MEO) verwacht voor 2014 een reële economische groei van tussen de 0,5 en 1,1%. Deze voorspelling is gebaseerd op twee scenario s: een voorzichtige en een optimistische. Het macro econometrisch Curalyse model is hierbij als rekeninstrument gehanteerd. Uitgangspunten model MEO: Export: Een groei van de verblijf toerisme met 1% in het voorzichtig respectievelijk 2% in het optimistisch model. Non toeristische producten ( bunkering, vrije zone) een groei van 1% respectievelijk1,5% Investeringen en consumptie: Toename publieke investeringen met ANG 76 mln. (voorzichtig) en 127 mln. (optimistisch) in de vorm van aanvang bouw nieuw hospitaal, infrastructuur ( wegen/rotondes, renovatie Fort Amsterdam, scholen, 2 de fase Julianabrug). 2

3 Investeringen private sector onder meer Coral Estate Centre, 2 de fase Piscadera Harbour Village, Acoya hotel & villa s, Curaçao Beach resort, Puerto Oasis en Palapa Condo hotels. Inflatie: Zelfde (relatief laag) niveau als in Resultaat: Om het vertrouwen in de economie verder te vergroten zal in 2014 gewerkt worden aan: - Project Coördinatie Punt (PCP) met als doel projecten te monitoren en versneld uit te voeren; - Afronden en implementatie van Havenbeleid zoals opgesteld door MTBS consultants; - Update en accorderen Toeristen Masterplan; - Formuleren Transnationaal onderwijs beleid; - Opvoeren registratie vissersboten die via ICCAT voorwaarden en vergunningen uitgegeven door Curaçao opereren; - Installeren en operationeel maken mededingingsautoriteit en wetgeving; - Opzetten en operationeel maken Curaçao Economic Development Board; 3

4 - Aangaan bilaterale handelsverdragen met derden landen; - Versimpelen vestigingsvergunning proces. Jaarverslag CFT 2013 Uit het jaarverslag 2013 van het College Financieel Toezicht (CFT) blijkt dat de doorgevoerde schuldsanering Curaçao een unieke kans biedt om met het eind van de mondiale financiële en economische crisis in zicht, in de komende jaren duurzame economische groei te gaan realiseren. Curaçao heeft ten opzichte van de rest van de wereld in het algemeen en de regio in het bijzonder, een enorme voorsprong om de kansen te verzilveren en de welvaart structureel te doen toenemen. Deze conclusie van het CFT is gebaseerd op de volgende ontwikkelingen en overwegingen: 1.Ruimte om productieve investeringen te plegen: Bij de schuldsanering is afgesproken dat de gewone dienst van de begroting in evenwicht zal zijn en dat alleen geleend mag worden om investeringen te financieren. De maximale toegestane omvang van de leningen wordt begrensd door de rentelastnorm: er mag niet meer dan 5% van de gemiddelde inkomsten van de collectieve sector over de drie voorafgaande jaren besteed worden aan rente-uitgaven. Eind 2013 was de stand als volgt: Schuldpositie Curaçao Uit bovenstaande tabel blijkt dat ruimschoots aan de rentelastnorm wordt voldaan en dat er derhalve nog ruimte is om in de toekomst te lenen voor investeringen. De schuldquote bedroeg 31% van het GDP hetgeen internationaal laag is. Wereldwijd blijkt dat een dalende schuldquote leidt tot meer groei dan een stijgende schuldquote. Dit gaat ook op voor de Caribische regio. Uit recent onderzoek ( IMF working paper WP/12/276, nov 2012) blijkt dat een overheidsschuld die hoger is dan 35% van het GDP in het Caribisch gebied een bedreiging kan vormen voor de economische groei, terwijl een schuldquote van meer dan 60% van het GDP zelfs kan leiden tot een lagere groei. De redenen hiervoor zijn dat de schulden van de overheden de toegang van de particuliere sector tot de kapitaalmarkt bemoeilijkt en dat deze schulden door investeerders gezien worden als toekomstige belastingverhogingen. Dit leidt tot gebrek aan vertrouwen en daarmee afname van de investeringsgeneigdheid en dus groei. 4

5 Voor Curaçao is het daarom van belang om zich te houden aan de gulden financieringsregel ( niet lenen om lopende uitgaven te financieren en lenen om investeringen te dekken). 2.Maatregelen leiden tot herstel van vertrouwen: De in 2013 doorgevoerde maatregelen om evenwicht op de begrotingen te realiseren hebben geleid tot lastenverzwaringen, minder investeringen, lagere consumptie en economische krimp. Het netto effect is echter beperkter gebleven dan aanvankelijk werd verwacht. Zonder de maatregelen werd een groei verwacht van 0,8%. Het effect van de maatregelen werd in eerste instantie geraamd op -3,1% en later bijgesteld naar tussen -2,3 en -2,6%. Voor 2014 werd in eerste instantie uitgegaan van een krimp van 0,6%, later bijgesteld naar een krimp van 0,3%. De laatste raming van de Centrale Bank is dat de economische krimp in 2013 slechts 0,5% zou zijn en dat voor 2014 een groei van 0,5% wordt verwacht (voor details vide onderstaande tabel) Op basis van deze ontwikkelingen vermoedt het CFT dat de genomen maatregelen bijgedragen hebben tot meer vertrouwen in de toekomst. De resultaten van conjunctuur enquête 2013 van het CBS en de betere rating van Standard & Poor s zijn volgens het CFT hiervan een bevestiging. Structurele hervormingen om tekorten te verminderen en schulden af te bouwen gaan in eerste instantie gepaard met economische offers op korte termijn ( zichtbaar in 2013) maar zullen op termijn positieve effecten hebben ( voor 2014 wordt weer groei verwacht). 3.Schuldsanering voorkomt dubbel tekort: Op economisch gebied kenmerkt de Caribische regio zich door omvangrijke overheidsschulden, tekorten op de lopende rekening van de betalingsbalans en een slechte concurrrentiepositie. Vanwege de kleinschaligheid ervaren zij meer problemen zoals: gebrek aan mededinging, overregulering, emigratie en brain drain, kwalitatief achterblijvend onderwijs, hoge vaste lasten utiliteiten, zwakke overheden en inefficiënte overheidsentiteiten. Veelal is ook sprake van een dubbel tekort ( begrotingstekorten en tekorten op de lopende rekening van de betalingsbalans die elkaar over en weer versterken). Conclusie: Vanwege de doorgevoerde schuldsanering bezit Curaçao thans over een relatief lage overheidsschuld, ruimte om te investeren, een kleinere kans om tegen een dubbel tekort op te lopen en toenemend vertrouwen mede vanwege de harde, pijnlijke doch noodzakelijk genomen maatregelen. 5

6 Als gevolg hiervan verkeert Curaçao ten opzichte van andere landen in de regio hierdoor in een gunstige positie om het hoofd te bieden aan de zwakke punten zoals te weinig mededinging, teveel (inefficiënte) overheidsvennootschappen geringe bestuurskracht en gebrekkige concurrentiepositie. Verbeteren en elimineren hiervan zal resulteren in snelle duurzame economische groei en toename van de welvaart. De voorsprong welke Curaçao heeft, moet optimaal worden benut. Aanpassing EOP noodzakelijk Op uitnodiging van de Centrale Commissie van de Staten heeft de VBC op 11 april 2014 een korte presentatie gehouden over de ervaringen die ondernemers tot nog toe hebben opgedaan met de in 1995 van kracht zijnde Eilandelijk Ontwikkelings Plan (EOP). Onder de titel EOP onder de loep zijn in het kort de volgende twee hoofdknelpunten aan de orde gesteld: Economische aspecten: De centrale vraag die hierbij gesteld is, is wat de bijdrage van het EOP tot nog toe geweest is aan het proces het tot stand komen van duurzame economische groei. Deze is namelijk noodzakelijk om de hoofddoelstellingen werkgelegenheid, inkomen voor een ieder inclusief de overheid, een aantrekkelijk leefklimaat en een gezond milieu te realiseren. Bekend is dat aanwezigheid en beschikbaarheid van de klassieke productiefactoren arbeid, kapitaal en grond en het creatief combineren hiervan de bron voor duurzame economische groei vormt. Bij het EOP verhaal gaat het vooral om de productiefactor grond die als bijzondere eigenschap heeft dat deze normaal gesproken niet groeit. De 444 km2 (grootte van Curaçao) dient daarom optimaal en evenwichtig te worden aangewend. Hoe is de ontwikkeling hiervan geweest? De tot nog toe opgedane ervaringen wijzen in de richting dat het EOP vooralsnog niet heeft bijgedragen tot structurele economische groei. Vanwege het uitblijven van een duidelijk beleid is er sprake van onzekerheid waardoor investeerders hebben afgehaakt ( het Atlantis project dat naar de Bahama s is gegaan is hiervan een voorbeeld). Daarnaast zijn met de introductie van het EOP ernstige restricties ingevoerd voor een aantal grondeigenaren met als gevolg langdurige rechtszaken. De braakligging van gronden heeft bovendien geleid tot het bevorderen van illegaliteit in de vorm van o.a. dumpen van afval, drugs smokkel, strippen van auto s, etc. De economische performance sinds invoering van de EOP (1995) is af te lezen uit onderstaande tabel. Uiteraard is het een combinatie van factoren die tot deze situatie hebben geleid. Het EOP is één van deze componenten en kan als zodanig niet alleen verantwoordelijk gesteld worden voor de economische malaise. 6

7 Ontwikkeling werkgelegenheid en economische groei Werkloosh % Algemeen Jeugd Eco groei % Werkloosh % Algemeen Jeugd Eco groei % Uit de tabel blijkt dat in de periode de jaarlijkse gemiddelde reële economische groei nog geen 0,1% heeft bedragen. Het is duidelijk dat de Curaçaose economie al geruime tijd in het slop zit. Juridische en administratieve aspecten: - De invoering van het EOP heeft geleid tot ernstige beperkingen van grondeigenaren van hun genotsrecht (zie o.a. Oost Punt, fam. Maal) - (Wettelijke) belofte van een 5 jaarlijkse evaluatie en aanpassing van het EOP is niet nagekomen. - Burgers en ondernemers ervaren het onduidelijke beleid en de belangen van overheidswege als ongrijpbaar. - Uitblijven van een evenwichtige checks and balances systeem. - Het onduidelijk beleid heeft aan de ambtenaren veel ruimte verstrekt om zelf invulling te geven aan de uitvoering van het beleid. - Concept wetgeving voor een aanpassing van het EOP ligt reeds bijna 1 jaar bij JAZ. - Investeerders worden afgeschrikt door traagheid en besluiteloosheid van de overheid. Verzoek/conclusie: Versoepeling van het EOP waarbij een balans komt tussen economisch - en milieu belang (nieuw te starten vastgoed projecten, nieuw buitenlands kapitaal, vergroting van het draagvlak en meer en betere spreiding van de werkgelegenheid) Dat in de toekomst op regelmatige intervallen en na evaluatie het EOP kan worden aangepast aan veranderingen van inzichten en maatschappelijke behoeften. 7

8 Internationale promotietour CIFC De Curaçao International Financial Center (CIFC) is een public private partnership tussen de Overheid van Curaçao en de private sector. Het doel van CIFC is om internationale bekendheid te geven aan de financiële sector van Curaçao. Als onderdeel van haar promotie tour zal CIFC dit jaar op een vijftal internationale conferenties Curaçao als internationaal financieel centrum promoten. De promotietour van CIFC is onderdeel van het actieplan 2014 welke volledig gericht is op de promotie van de jurisdictie Curaçao op het gebied van internationale financiële dienstverlening. De eerste conferentie die op de promotie agenda staat is de " 6th Latin American Regional IFA Conference" die plaats zal vinden in Santa Cruz Bolivia van 7-9 mei. Andere conferenties die op de agenda staan voor dit jaar zijn de: 7th annual U.S. - Latin America Tax Planning strategies, Miami 4-6 juni STEP LATAM Conference, Mexico 4-5 september Latin Markets Private Wealth Latin America & Caribbean, Miami oktober Private Banking LatAm and Americas Family Office Forum, Miami, november De Curaçaose delegatie die aanwezig zal zijn in Bolivia en tevens de aanwezigheid van Curaçao op dit evenement mede mogelijk maken zijn: Amicorp, Ennia, EY, HBM Group, Kamer van Koophandel, SGG Management (Curaçao) N.V., VBK Services (Curaçao) N.V. en PWC. Het Bestuur en het management van CIFC willen hierbij ook de gelegenheid nemen om de medesponsors van de IFA Bolivia conferentie te bedanken voor hun steun en vertrouwen. 3.RAPPORTEN Resultaten arbeidsmarktonderzoek mogelijkheden kansen voor jongeren Sociale Vormingsplicht In opdracht van het Minsterie van Onderwijs Wetenschap Cultuur & Sport (OWC&S) heeft het Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Curaçao (KBB) in de tweede helft van 2013 een arbeidsmarktonderzoek verricht naar de mogelijkheden en kansen voor jongeren van de Sociale Vormingsplicht. De landsverordening Sociale Vormingsplicht (SVP) schept de verplichting tot het volgen van een kanstraject. De doelgroep wordt gevormd door jongeren in de leeftijd van 16 tot en met 24 jaar die niet beschikken over een opleidingsniveau van assistentberoepsbeoefenaar of gelijkwaardig daar aan. Deze jongeren dienen minimaal een 8

9 beroepskwalificatie op niveau 1 af te ronden om meer kansen te maken op de arbeidsmarkt. Grootte groep: Op Curaçao komen vooral jongeren erg moeilijk aan een baan. Het jeugdwerkloosheidspercentage is tussen 2011 en 2013 gestegen van 24,7% naar 37,2%, wat neer komt op ongeveer 2200 jongeren. Het zijn vooral schoolverlaters die erg moeilijk aan een baan komen. Het succesvol begeleiden van de groep die voortijdig uitvalt naar betaalde arbeid is dan ook steeds moeilijker geworden. Onderzoek: Aan de hand van 10 vooraf bepaalde beroepsprofielen en een sociaal maatschappelijke schets van de SVP-er is aan betreffende sectoren voorgelegd welke voorwaarden zij noodzakelijk achten om deze jongeren een arbeidsplaats te bieden. Resultaten onderzoek: De belangrijkste algemene voorwaarden die uit het onderzoek naar voren komen hebben betrekking op sociaal maatschappelijke kenmerken en betreffen motivatie, betrouwbaarheid en het nemen van verantwoordelijkheid. De werkgevers vinden dit veruit belangrijker dan de vakinhoudelijke kennis die jongeren meebrengen. Ook de sociale achtergrond van de jongeren wordt als minder belangrijk beschouwd als men maar gemotiveerd is en verantwoordelijkheid neemt. Werkgevers zijn niet zozeer bezig met het vraagstuk waar iemand vandaan komt of waar hij of zij een opleiding volgde. Het gaat hen voornamelijk om de juiste combinatie van vakinhoudelijke kennis en, vooral op het assistenten niveau, om de sociale vaardigheden en houding van de jongere. Een kleiner deel van de werkgevers wil zich extra inzetten op grond van maatschappelijke verantwoordelijkheid. Opvallend is dat juist veel relatief kleine bedrijven de tijd hebben genomen om te reageren en aangeven bereid te zijn om aan deze doelgroep een kans te bieden. Sociaal-emotionele begeleiding voor, tijdens en na de plaatsing door professionals is een must voor werkgevers. Evenals goede voorlichting en begeleiding van de eigen medewerkers. Op vakinhoudelijk vlak staat de vraag gestuurdheid centraal. Beter een leerwerktraject dat werkelijk aansluit op de functie en past bij de interesse en talenten van de jongere (eventueel gekoppeld aan een bedrijfs- of branche certificaat), dan een te algemene opleiding die niet past en demotiveert. Of in alle gevallen het reguliere systeem gevolgd moet worden voor deze specifieke doelgroep is dan ook de vraag. Ook zijn goede en eerlijke voorlichting en selectie van groot belang. Meest kansrijke sectoren voor plaatsing: Als gekeken wordt naar de sectoren waar in ieder geval nu werk is op dit niveau (assistent), is vooral de horeca assistent sterk vertegenwoordigd, op afstand gevolgd door de bouwplaats assistent, assistent kinderopvang en de assistent monteur sterkstroominstallaties. De kansen op passend werk op dit niveau zijn minder groot voor de assistent bakkerij, autotechnicus of in de elektro. Binnen de sectoren recreatie/sport & beweging en 9

10 uiterlijke verzorging/kapsalon liggen ook zeker kansen, echter de SVP is hier redelijk onbekend. Echter in de horecasector is juist het sociaal maatschappelijk profiel, kenmerkend voor de SVP groep zeer belangrijk. Communicatievaardigheden (talenkennis) en servicegerichtheid staan hier centraal en bepalen de individuele slagingskansen. Redactioneel commentaar: Uit het onderzoek van de KBB komt duidelijk naar voren dat werkgevers bij het in dienst nemen van jongeren grote waarde hechten aan de kernbegrippen motivatie, betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid. Veel meer dan vakinhoudelijke kennis. In de praktijk kan hieraan verder worden gewerkt. Bij een aantal sectoren spelen de vaardigheden servicegerichtheid en communicatie (talenkennis) ook een grote rol. Met name in de sectoren waar de interactie met het publiek groot is zoals de horeca maar ook winkels en supermarkten. Hoewel de twee laatst genoemde activiteiten geen onderdeel uitgemaakt hebben van het SVP onderzoek blijkt ook uit het KBB uitgevoerde quickscan MKB-retail 2013 dat dit het geval is. Een van de hoofdconclusies uit de quickscan is dat de retailsector gemakkelijker voor buitenlandse medewerkers kiest omdat die beter Engels en/of Spaans spreken en over het algemeen meer service minded zijn. De boodschap is duidelijk. Het (reguliere ) onderwijs dient meer aandacht te besteden aan vorming, kennis van talen en dienstverlening. 4.(Nieuwe)Wetgeving Beknopt overzicht recente (initiatief) wetsvoorstellen/aanpassingen op sociaaleconomisch gebied welke door de Regering dan wel als initiatief ontwerp van de Staten aan de wetgevende macht ter behandeling zijn aangeboden en waar de SER advies over dient uit te brengen (periode maart t/m april 2014). In de betreffende verslag periode heeft de regering geen nieuwe wetgevingen dan wel aanpassingen van bestaande aan de SER ter advisering aangeboden. 5.ECONOMIC INDICATORS Foreign Exchange Position (x mln) : March 2014 : NAƒ 2,240 definition IMF March 2013 : NAƒ 1,975 Consumer Price Index (Oct 2006 = 100) Dec 2013 :122,5 Dec 2012 :121.6 Change : 0,7% Average inflation past 12 months : 1,3% 10

11 Population and Employment Curaçao : Total population 150, ,858 Employed population 63,493 62,042 Unemployed population 9,512 6,721 Labor Force 73,005 68,763 Unemployment rate 13.0% 9.8% Stay over tourism no of visitors : Febr 2014 year to date : Febr 2013 year to date: Change : -1% Cruise tourism no. of passengers : Febr 2014 year to date : Febr 2013 year to date : Change: 4% Stay over nights Febr 2014 year to date: Febr 2013 year to date: 659,036 Change: 4% Occupancy rate Hotels March 69,80 % 76,30% Average YTD Jan-March 72,93 % 74,83% Shipping : Jan - Dec 2013 Jan - Dec 2012 Freight Tanker Cruise Others Jan-Dec 2013 Jan-Dec 2012 Cargo movements, metric tons Unloaded ,596 Loaded 230, ,438 11

12 Febr 2014 Febr 2013 Total companies Commercial Register Local 23,934 22,997 International 14,453 15,048 Total 38,387 38,045 Source: Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten, Central Bureau of Statistics, Curaçao Tourism Development Foundation, Curaçao Port Authority, MEO, CHATA, Chamber of Commerce Curaçao 12

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2015

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2015 1 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2015 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Stand van zaken ontwikkeling toeristische sector Curaçao

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER MAART 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER MAART 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER MAART 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Beëindiging Aanwijzing en hoe nu verder? Resultaten Conjunctuur

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Ontwikkelingen betalingsbalans 2013 Landsverordening

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2012

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2012 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER JULI 2012 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Ontwikkelingen betalingsbalans 2011

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER FEBRUARI 2012

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER FEBRUARI 2012 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER FEBRUARI 2012 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Stand van zaken Strategisch Toeristen

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2015

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2015 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2015 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Aanpassing Tax- Holiday wetgeving Stand van zaken Overheidsfinanciën

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2017

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2017 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2017 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Begroting Curaçao 2018 Impact CNSJF op de Curaçaose economie

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2015

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2015 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2015 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Stand van zaken overheidsfinanciën 3 e kwartaal 2015

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2013

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2013 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2013 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Krimp economie Curaçao met 0,1% in 2012 Financiële Management

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER SEPTEMBER 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER SEPTEMBER 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER SEPTEMBER 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE (Sociaal-Economisch) Beleid Regering 2014/2015 Begroting

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2013

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2013 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2013 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Ontwikkelingen Betalingsbalans 2012 Convenant bevorderen

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2015

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2015 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2015 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Performance Curaçao economy 2014 and expected developments

Nadere informatie

Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014

Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014 PERSBERICHT NR. 2013-009 Curaçao Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014 Na de economische krimp van 0,1% in 2012, neemt naar verwachting het reële Bruto Binnenlands Product van

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER DECEMBER 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER DECEMBER 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER DECEMBER 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Aanpassing Minimumlonen 2015 Voorstel inkorten AOV/AWW

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER MAART 2012

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER MAART 2012 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER MAART 2012 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Cft: Goedkeuring Begroting Curaçao

Nadere informatie

Bijlage: Technische invulling Stabiliteit en Groeipact verdrukt onbedoeld publieke investeringen

Bijlage: Technische invulling Stabiliteit en Groeipact verdrukt onbedoeld publieke investeringen Bijlage: Technische invulling Stabiliteit en Groeipact verdrukt onbedoeld publieke investeringen In deze bijlage wordt uiteengezet waarom en op welke wijze de huidige methodiek uit het Stabiliteit en Groei

Nadere informatie

De conclusies van het IMF betreffende de betalingsbalans en het monetair beleid zijn onderverdeeld in drie aspecten:

De conclusies van het IMF betreffende de betalingsbalans en het monetair beleid zijn onderverdeeld in drie aspecten: SAMENVATTING BELANGRIJKSTE CONCLUSIES IN HET RAPPORT D.D. 19 SEPTEMBER 2011 NAAR AANLEIDING VAN DE BESPREKINGEN IN HET KADER VAN DE 2011 ARTIKEL IV CONSULTATIES VAN HET IMF 1. HOOFDTHEMA Het belangrijkste

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012 Een vooruitblik op de schuld, de schuldenlastbetalingen in 2013-2045

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER APRIL 2011 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Kanttekeningen bij Regeerprogramma

Nadere informatie

De financiële crisis vanuit de. Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba

De financiële crisis vanuit de. Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba De financiële crisis vanuit de Caribische invalshoek 4 november 2010 0 Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba Structuur van de presentatie Effecten financiële crisis voor het Caribisch

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER MAART 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER MAART 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Belastingplan 2011 80-20 regeling 3.RAPPORTEN CHATA Policy

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER JANUARI 2011 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Verwachte economische groei Curaçao

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Brandbrief VBC aan regering over stand van zaken economie

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O. NEWSLETTER September 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O. NEWSLETTER September 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER September 2011 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Economische verwachting 2011:

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 Sarajane Marilfa Omouth Paramaribo, juni 2015 1. Inleiding De totale

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2012

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2012 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2012 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Financiële situatie Curaçao anno oktober 2012 Stand van

Nadere informatie

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Nederland totaal

Derde kwartaal Conjunctuurenquête Nederland. Nederland totaal Derde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Economische vooruitzichten 2014 en ontwikkelingen 2013

Nadere informatie

Quickscan MKB-Retail 2013 samenvatting

Quickscan MKB-Retail 2013 samenvatting Quickscan MKB-Retail 2013 samenvatting Vraag & aanbod personeel in de retail sector KBB 2013.02 Curaçao, februari 2014 Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Curaçao kenniscentrum beroepsonderwijs

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2013

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2013 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2013 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Stand van zaken Curaçaose economie 3 e kwartaal 2012 IMF:

Nadere informatie

inhoudsopgave. Opmaak kaft: Ivonne Zegveld Drukker: Hi Printing Curacao Jaar: 2014

inhoudsopgave. Opmaak kaft: Ivonne Zegveld Drukker: Hi Printing Curacao Jaar: 2014 JAARVERSLAG 2013 inhoudsopgave.. Opmaak kaft: Ivonne Zegveld Drukker: Hi Printing Curacao Jaar: 2014 Voorwoord 2 1. Vijf jaar trusted advice 6 1.1 Inleiding 7 1.2 De landen Curaçao en Sint Maarten 7 1.3

Nadere informatie

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Inleiding Lorette Ford De economische ontwikkeling van een land kan door middel van drie belangrijke economische indicatoren

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

Arbeidsmarktonderzoek

Arbeidsmarktonderzoek Arbeidsmarktonderzoek Kansen en randvoorwaarden voor jongeren van de Sociale Vormingsplicht KBB 2013.20 Curaçao, februari 2014 Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Curaçao kenniscentrum beroepsonderwijs

Nadere informatie

Modelscenario s (deel II)

Modelscenario s (deel II) Turistika Dienst Economische Zaken Modelscenario s 2005-2012 (deel II) Amsterdam/Willemstad mei 2006 1 Turistika 2005-2012 1 2 3 4 5 6 Doelstellingen workshop Doelstellingen project Turistika I/O analyse:

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2012

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2012 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER AUGUSTUS 2012 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Resultaten seminar Economen Platform

Nadere informatie

Caribisch Nederland in cijfers. Henk van de Velden

Caribisch Nederland in cijfers. Henk van de Velden Caribisch Nederland in cijfers Henk van de Velden Inhoud Algemeen Dataverzameling Ontwikkeling Bevolking Werkgelegenheid Inkomen / koopkracht Prijzen Economie Conclusie 2 Medewerkers statistieken CN Over

Nadere informatie

Willemstad, mei Resultaten Conjunctuurenquête 2016

Willemstad, mei Resultaten Conjunctuurenquête 2016 Willemstad, mei 2017 Resultaten Conjunctuurenquête 2016 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Methodologie... 3 Resultaten conjunctuurenquête... 5 1.1 Investeringsbelemmeringen en bevorderingen... 5 1.2 Concurrentiepositie...

Nadere informatie

Suriname: een potentiële outsourcing

Suriname: een potentiële outsourcing Suriname: een potentiële outsourcing en offshoring bestemming Business process outsourcing in de financiële sector 27 October 2009, Banquet Hall Hotel Torarica Drs. J.D. Bousaid, CEO Hakrinbank N.V. Overzicht

Nadere informatie

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Module 8 havo 5 Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Economische conjunctuur hoogconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel sterker dan gemiddeld. laagconjunctuur Reëel binnenlands product groeit

Nadere informatie

Toerisme in Caribisch Nederland 2016

Toerisme in Caribisch Nederland 2016 Paper Toerisme in Caribisch Nederland 216 Juli 217 CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Losse elektronische publicatie, 1 Inhoud 1. Bonaire 3 1.1 Samenvatting 216 3 1.2 Toeristen per vliegtuig 4 1.3

Nadere informatie

De financiële crisis: en de Nederlandse Antillen

De financiële crisis: en de Nederlandse Antillen De financiële crisis en de Nederlandse Antillen Presentatie door Eric Matto Bank van de Nederlandse Antillen voor het seminar De financiële crisis: oorzaken, gevolgen en aanpak 2 september 2009 Blijven

Nadere informatie

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report

27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report 27 april 2010 Emerging Markets Monthly Report Door Wim-Hein Pals, Head Robeco Emerging Markets Equities Vanwege hogere economische groei en sterkere financiële balansen, zijn de opkomende markten aantrekkelijker

Nadere informatie

Samenvatting concept geïntegreerd Meerjarenplan Bonaire

Samenvatting concept geïntegreerd Meerjarenplan Bonaire Samenvatting concept geïntegreerd Meerjarenplan Bonaire 2015-2025 Kralendijk, januari 2015 Contact: Openbaar Lichaam Bonaire Eilandsecretariaat Plasa Reina Wilhelmina 1 Kralendijk, Bonaire Caribbean Netherlands

Nadere informatie

Eindexamen economie pilot vwo 2011 - II

Eindexamen economie pilot vwo 2011 - II Beoordelingsmodel Vraag Antwoord Scores Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER JULI 2011 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Economische groei Curaçao 2010: 0,1%

Nadere informatie

2014D33111 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN

2014D33111 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN 2014D33111 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN De vaste commissie voor Koninkrijksrelaties, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te brengen in de

Nadere informatie

Arbeidsproductiviteit in MKB en grootbedrijf

Arbeidsproductiviteit in MKB en grootbedrijf M21221 Arbeidsproductiviteit in MKB en groot Verklaring van verschillen tussen MKB en groot en ontwikkelingen 1993-29 Anne Bruins Ton Kwaak Zoetermeer, november 212 Arbeidsproductiviteit in MKB en groot

Nadere informatie

Quickscan Gasterij de Plaetse

Quickscan Gasterij de Plaetse Quickscan Gasterij de Plaetse - Type onderneming: Horeca - Rechtsvorm: Eenmanszaak/V.O.F. - Btw-Tarief: 6% & 21% - Locatie: Breda - Gewenste startdatum: Augustus 2017 - Personeel: Ja (±10 werknemers) -

Nadere informatie

A 2014 N 106 PUBLICATIEBLAD

A 2014 N 106 PUBLICATIEBLAD A 2014 N 106 PUBLICATIEBLAD MINISTERIËLE REGELING MET ALGEMENE WERKING, van de 16 de december 2014 houdende toepassing van artikel 13, eerste lid, van de Landsverordening minimumlonen (PB 1972, no. 110)

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

BIJLAGE 1 INDICATOREN EN STREEFWAARDEN OJSP CURAÇAO

BIJLAGE 1 INDICATOREN EN STREEFWAARDEN OJSP CURAÇAO BIJLAGE 1 INDICATOREN EN STREEFWAARDEN OJSP CURAÇAO Indicatoren bij DOELSTELLINGEN OJSP éénmeting 1. Terugdringen van de schooluitval Het aandeel van leerlingen dat gedurende het schooljaar de school verliet

Nadere informatie

Visie op de Nederlandse economie in 2014

Visie op de Nederlandse economie in 2014 Visie op de Nederlandse economie in 2014 De economie lijkt in de tweede helft van 2013 de bodem te hebben bereikt. Het is sinds 2008 niet de eerste keer dat dit gebeurt. Na het aanvankelijke herstel gedurende

Nadere informatie

Fair Tourism BELEIDSNOTA. Grant Agreement No.: UK01-KA

Fair Tourism BELEIDSNOTA. Grant Agreement No.: UK01-KA Fair Tourism BELEIDSNOTA Grant Agreement No.: 2014-1-UK01-KA200-000057 Inleiding Toerisme is de derde belangrijkste economische sector in de EU. Hoewel toerisme een positieve impact heeft op economische

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende perceptie van arbeid Traditionele organisatie modellen

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER NOVEMBER 2011 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Advies Commissie Oudedagsvoorziening

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS januari 2010

HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS januari 2010 Pagina // Bijlage HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS uari Deze monitor geeft zowel prognoses als gerealiseerde cijfers weer. Het vaststellen van gerealiseerde cijfers kost tijd, maar worden, zodra deze bekend

Nadere informatie

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Als je moet kiezen welk plaatje je op je cijferlijst zou willen hebben,

Nadere informatie

Uitdagingen ICT markt

Uitdagingen ICT markt Uitdagingen ICT markt Kwalitatieve verstoring arbeidsmarkt Kwantitatieve verstoring arbeidsmarkt Sociaal-Maatschappelijke frictie door veranderende visie op arbeid Traditionele organisatie modellen zijn

Nadere informatie

SCHATTING BBO OPBRENGSTEN

SCHATTING BBO OPBRENGSTEN SCHATTING BBO OPBRENGSTEN 1. Opbrengsten BBO aan overheidsinkomsten Voordat wordt ingegaan op de opbrengsten die de BBO aan Lands kas zal bijdragen, wordt stilgestaan bij het gegeven dat het BBO-stelsel

Nadere informatie

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014

Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 2014 Resultaten Conjunctuurenquete 1e helft 214 Willemstad, Maart 214 Inleiding In juni 214 zijn in het kader van de conjunctuurenquête (CE) de bedrijven benaderd met vragenlijsten op Curaçao. Doel van deze

Nadere informatie

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO

61e Ondernemerspanel. MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO 61e Ondernemerspanel MKB-Nederland TNS NIPO Samenvatting van de resultaten van het 61 e panelonderzoek onder ondernemers in het midden- en kleinbedrijf door

Nadere informatie

jul/09 mei/09 jun/09 sep/09 sep/08 jan/09 feb/09 mrt/09 jun/09 aug/09 sep/09 aug/09

jul/09 mei/09 jun/09 sep/09 sep/08 jan/09 feb/09 mrt/09 jun/09 aug/09 sep/09 aug/09 HAAGSE MONITOR ECONOMISCHE RECESSIE 7 Deze monitor geeft zowel prognoses als gerealiseerde cijfers weer. Het vaststellen van gerealiseerde cijfers kost tijd, maar worden, zodra deze bekend zijn, in de

Nadere informatie

Uitzendwerk als graadmeter

Uitzendwerk als graadmeter 13 januari 2017 Auteurs: Feike Reitsma, Michel van Smoorenburg, Roeleof van der Velde Uitzendwerk als graadmeter In het derde kwartaal 2016 zijn er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Nadere informatie

Overheidsfinanciën van Aruba. Presentatie Radenoverleg drs. M. Agunbero, lid Raad van Advies Aruba Willemstad, 9 oktober 2015

Overheidsfinanciën van Aruba. Presentatie Radenoverleg drs. M. Agunbero, lid Raad van Advies Aruba Willemstad, 9 oktober 2015 Overheidsfinanciën van Aruba Presentatie Radenoverleg drs. M. Agunbero, lid Raad van Advies Aruba Willemstad, 9 oktober 2015 Inhoud Analyse financieel-economische ontwikkelingen Stand overheidsfinanciën

Nadere informatie

Resultaten conjunctuurenquête 1 e halfjaar 2015

Resultaten conjunctuurenquête 1 e halfjaar 2015 Resultaten conjunctuurenquête 1 e halfjaar 2015 Inleiding Chris M. Jager In mei en juni 2015 zijn in het kader van de conjunctuurenquête (CE) een groot aantal bedrijven benaderd met vragenlijsten. Doel

Nadere informatie

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Gert Peersman Universiteit Gent Seminarie VGD Accountants 3 november 2014 Dé grootste uitdaging voor de regering Alsmaar stijgende Noordzeespiegel

Nadere informatie

Verslag van de president

Verslag van de president Verslag van de president De matige groei van de wereldeconomie zette zich voort in het tweede kwartaal van 2016 als gevolg van een groeivertraging in de hoogontwikkelde landen. In de opkomende economieën

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Zeeland Recreatieland

Zeeland Recreatieland Zeeland Recreatieland Presentatie onderzoeksresultaten 25 februari 2015 Economisch belang toeristisch cluster Bestedingen 1,72 miljard Economisch belang toeristisch cluster Huidige werkgelegenheid 15.872

Nadere informatie

Bouwaanvragen. Opbrengst bouwleges

Bouwaanvragen. Opbrengst bouwleges Kwartaalrapportage 1. Inleiding Vorig jaar werd Nederland geconfronteerd met de kredietcrisis. In eerste instantie werd nog gedacht dat dit probleem zich zou beperken tot de VS. Niets blijkt minder waar.

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Toerisme in Caribisch Nederland 2015

Toerisme in Caribisch Nederland 2015 Paper Toerisme in Caribisch Nederland 2015 September 2016 CBS 2014 Scientific Paper 1 Inhoud 1. Bonaire 3 1.1 Samenvatting 2015 3 1.2 Toeristen per vliegtuig 3 1.3 Toeristen per boot 6 2. Sint-Eustatius

Nadere informatie

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE VRIJDAG 16 DECEMBER UUR

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE VRIJDAG 16 DECEMBER UUR SPD Bedrijfsadministratie Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE VRIJDAG 16 DECEMBER 2016 15.30-17.00 UUR SPD Bedrijfsadministratie Algemene economie vrijdag 16 december 2016 B / 12 2016 NGO-ENS B / 12 Opgave

Nadere informatie

Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt

Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt Colo-barometer van de stageplaatsen- en leerbanenmarkt Een inventarisatie door Kenniscentra Beroepsonderwijs Bedrijfsleven, verenigd in Colo, peiling mei 2007. Het aantal door kenniscentra erkende leerbedrijven

Nadere informatie

Hoofdstuk 14 Conjunctuur

Hoofdstuk 14 Conjunctuur Hoofdstuk 14 Conjunctuur Open vragen 14.1 CPB: groei Nederlandse economie valt terug naar 1% in 2005 In 2005 zal de economische groei in Nederland licht terugvallen naar 1% ten opzichte van een groei van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 000 IV Vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2015 Nr. 40 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld

Nadere informatie

CRB CCR SR/LVN Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context

CRB CCR SR/LVN Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context CRB 2016-0510 SR/LVN 03.02.2016 Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context 2 CRB 2016-0510 Overzicht groei sinds 1996 Onder invloed van de conjuncturele

Nadere informatie

methode, indexen en (grond)prijzen

methode, indexen en (grond)prijzen Bijlage I methode, indexen en (grond)prijzen koopen vrije sector huuren sociale huuren functie methode grondprijs 2013 index grondprijs 2014 eenheid opmerking excl. btw bron index excl. btw inclusief particuliere

Nadere informatie

DE PERFECTE STORM. Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken. Gert Peersman & Koen Schoors.

DE PERFECTE STORM. Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken. Gert Peersman & Koen Schoors. DE PERFECTE STORM Hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken Gert Peersman & Koen Schoors Universiteit Gent Beleidsseminarie eindeloopbaan 6 december 2012 De Perfecte

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag www.rijksoverheid.nl www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk Kenmerk 20-0000619804 Uw kenmerk Datum 5 oktober

Nadere informatie

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Persbericht Yacht, 23 februari 2010 Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Trends en ontwikkelingen op de financiële arbeidsmarkt Door: mr.drs. E. Kolthof, Yacht, Competence

Nadere informatie

Minder starters in 2016

Minder starters in 2016 Vooruitzicht Starters Minder starters in 2016 Aantal starters stabiel in 2015, daling verwacht in 2016 130.000 Meer starters in de bouw, minder starters in de transport percentage, jan t/m sep 2015 t.o.v.

Nadere informatie

Bouwproductie 15 procent lager in komende twee jaar

Bouwproductie 15 procent lager in komende twee jaar Bouwproductie 15 procent lager in komende twee jaar Het CPB heeft haar vooruitzichten voor de Nederlandse economie sterk neerwaarts aangepast. Het bbp daalt volgens het CPB dit jaar met 3,5 procent en

Nadere informatie

Waarom loopt de economie nog steeds niet echt lekker? Michiel Verbeek, 2 december 2015

Waarom loopt de economie nog steeds niet echt lekker? Michiel Verbeek, 2 december 2015 Waarom loopt de economie nog steeds niet echt lekker? Michiel Verbeek, 2 december 2015 4 Onderwerpen: 1. De financiële crisis van 2008 2. Geldschepping 3. Hoe staan de landen er economisch voor? 4. De

Nadere informatie

Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door

Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door Kinderopvang tot 2015: krimp en yuppificatie zet door Utrecht, 20 april 2012 Buitenhek Management & Consult Winthontlaan 200 Postbus 85183 3508 AD Utrecht T +030 287 59 59 F +030 287 59 60 info@buitenhek.nl

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Zitting 1974-1975 13 100 Rijksbegroting voor het dienstjaar 1975 Hoofdstuk IV Kabinet voor Surinaamse en Nederlands-Antilliaanse Zaken Nr. 14 Brief van de Minister voor

Nadere informatie

Rendement = investeringsopbrengst/ investering *100% Reëel rendement = Nominaal rendement / CPI * 100-100 Als %

Rendement = investeringsopbrengst/ investering *100% Reëel rendement = Nominaal rendement / CPI * 100-100 Als % Inflatie Stijging algemene prijspeil Consumenten Prijs Indexcijfer Gewogen gemiddelde Voordeel: Mensen met schulden Nadeel: Mensen met loon, spaargeld Reële winst bedrijven daalt Rentekosten bedrijven

Nadere informatie

Inclusive Growth and Development Report 2017 van het World Economic Forum: Bevindingen voor Nederland

Inclusive Growth and Development Report 2017 van het World Economic Forum: Bevindingen voor Nederland Inclusive Growth and Development Report 2017 van het World Economic Forum: Bevindingen voor Nederland Nederland scoort relatief hoog op economische groei en het aanpakken van ongelijkheid, maar de ongelijkheid

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2013

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2013 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2013 Een vooruitblik op de schuld, de schuldenlastbetalingen in 2014-2050

Nadere informatie

Inhoud. 1 Inleiding. Markt of overheid. 1 wat is economie? 11 Productiefactoren 11 Schaarste en welvaart 12 2

Inhoud. 1 Inleiding. Markt of overheid. 1 wat is economie? 11 Productiefactoren 11 Schaarste en welvaart 12 2 Inhoud 1 Inleiding 1 wat is economie? 11 Productiefactoren 11 Schaarste en welvaart 12 2 modellen 12 2 Markt of overheid 1 de vraag 14 Prijzen en gevraagde hoeveelheid 14 D De vraagfunctie 14 D Verschuiving

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-I 4 Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 Maximumscore 1 1 Uit het antwoord moet blijken

Nadere informatie

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland Conjunctuur enquête Technologische Industrie Nederland Gunstig beeld met internationale onzekerheden Het CBS kopt donderdag 16 februari dat het ondernemersvertrouwen in Nederland nog nooit op zo n hoog

Nadere informatie

Family Office Services

Family Office Services www.switzerland-family-office.com/nl/family-office-services/ Family Office Services Een kwalitatief goede family office biedt een breed pallet aan diensten aan. Op deze pagina treft u een uitgebreid overzicht

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47

Statistisch Bulletin. Jaargang 70 2014 47 Statistisch Bulletin Jaargang 70 2014 47 20 november 2014 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Iets meer banen en vacatures in het derde kwartaal 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Macro-economie 5 Koerswaarde

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie