V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2012"

Transcriptie

1 Tel.: Fax: Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER EDITORIAL 2.ECONOMIE Financiële situatie Curaçao anno oktober 2012 Stand van zaken studie TAC ontwikkelen van een duurzaam lange termijn economisch strategisch plan 3.RAPPORTEN Cijfermatig overzicht resultaten Parlementsverkiezingen Curaçao d.d. 19 oktober 2012 Benoeming Informateur ter vorming nieuw kabinet 4.(Nieuwe)Wetgeving 5.ECONOMISCHE INDICATOREN 1.EDITORIAL Uit de uitslag van de op 19 oktober 2012 gehouden parlementsverkiezingen op Curaçao kan worden afgeleid dat het electoraat de voormalige coalitie regering bestaande uit de politieke partijen PS, MFK en MAN de optie geboden heeft om door te gaan met regeren. Felicitaties aan de winnaars van deze verkiezingen en sterkte en wijsheid toegewenst aan de nieuw te vormen Regering. De ontwikkelingen en omstandigheden geven aanleiding om te stellen dat het er naar uitziet dat de nieuw aan te treden Regering deze forsa en sabiduria goed zal kunnen gebruiken. Immers uit alle indicaties blijkt dat Curaçao anno oktober 2012 geconfronteerd wordt met het begrip tekort. Uit onderzoekingen en cijfers blijkt dat er onder meer sprake is van: - (Meerjarige) begrotingstekorten; - Tekorten in de publieke sector onder andere sociale verzekeringsfondsen Ziektekosten verzekering en Algemene Ouderdom Voorziening overheidsentiteiten (N.V s en stichtingen) en achterstallig onderhoud ( scholen, wegen, gebouwen); - Tekort op de betalingsbalans in het bijzonder de lopende rekening; - Tekort aan investeringen en economische groei; - Tekort aan adequaat opgeleid personeel; - Tekort aan consistent daadkracht; 1

2 - Tekort aan vertrouwen. De nieuw aan te treden Regering zal er niet aan ontkomen om dit syndroom van tekorten om te buigen naar een situatie van minimaal evenwicht. Als dit niet gebeurt dan is het een kwestie van tijd dat Curaçao in een financiële en sociaal-economische rampsituatie zal belanden. Ter voorkoning dat wij geconfronteerd gaan worden met een situatie van hoge werkeloosheid, lager inkomen, armoede, criminaliteit, geldontwaarding kortom uitzichtloosheid zullen er maatregelen door de nieuwe Regering genomen moeten worden. De vraag is welke? De Regering zal met een evenwichtig pakket van maatregelen moeten komen. Hoe deze eruit zal zien is des Regering om te beslissen. De VBC adviseert wel een pakket samen te stellen dat gericht is op duurzame economische groei welke ondersteund wordt door een zo door een breed maatschappelijk draagvlak. De wereldwijde ervaring wijst namelijk uit dat structurele economische groei in combinatie met brede maatschappelijk support het middel bij uitstek is om tot handhaving en verbetering van de welvaart, de werkgelegenheid en inkomen te komen en het stelsel van sociale zekerheid veilig te stellen. Voorts kan de informatieopdracht van de waarnemend Gouverneur aan de informateur om te onderzoeken of een kabinet gevormd kan worden die een regeerprogramma gaat uitvoeren waarin in ieder geval een aantal prioriteitspunten zijn uitgewerkt, alleen maar worden onderschreven. 2.ECONOMIE Financiële situatie Curaçao anno oktober 2012 Op 12 oktober 2012 heeft de interim Minister van Financiën tijdens een door het interim kabinet georganiseerde Nationale Dialoog een overzicht verstrekt over de financiële situatie waarin Curaçao anno oktober 2012 verkeert en de verwachtingen t/m Hieronder wordt in een aantal tabellen het financiële plaatje weergegeven. Tabel 1 geeft een overzicht van de overheidsfinanciën meer in het bijzonder de (meerjarige) begrotingen van Curaçao. Uit de cijfers blijkt dat er sprake is van (forse) begrotingstekorten, zowel op de gewone als op de kapitaaldienst. In feite is er sedert sprake van tekorten. Deze ontwikkeling is niet conform de afspraken die gemaakt zijn bij de onderhandelingen en ondertekening van het saneringsprogramma welke per in werking is getreden. De hoofdafspraak welke toen gemaakt is dat er in de toekomst geen nieuwe schulden gemaakt zullen worden en dat sprake zal zijn van deugdelijk begrotingsbeleid, het op orde brengen van het financieel beleid en effectief toezicht. Het niet dan wel onvoldoende nakomen van deze afspraak is voor de Rijksministerraad aanleiding geweest om in juli 2012 een aanwijzing te geven. 2

3 Zoals de situatie zich thans manifesteert wijst alles in de richting van een jaarlijkse structureel begrotingstekort van meer dan ANG 100 miljoen in de komende periode. Er zullen maatregelen genomen moeten worden om deze trend om te buigen. Met klem moet er op worden gewezen dat de tekorten veroorzaakt worden door de te hoge overheidsuitgaven en niet door stagnatie van de (belasting) inkomsten die jaarlijks toenemen. Tabel 2 gaat over de financiën van de totale publieke sector. Uit het overzicht blijkt dat bij ongewijzigd beleid in 2017 sprake zal zijn van een geaccumuleerd tekort van maar liefst ANG miljoen. Met name lopen de tekorten bij het sociale zekerheidsstelsel (ZV en AOV) snel op. Echter ook bij de overheids n.v. s is er risico dat forse tekorten zich zullen gaan manifesteren. In tabel 3 worden enkele economische gevolgen van de precaire financiële situatie in de publieke sector in kaart gebracht. Zo zal de werkeloosheid fors gaan toenemen alsook de nationale schuld. Uitgedrukt per capita zal de schuld per persoon jaarlijks meer dan ANG 2000 gaan bedragen. De hamvraag is hoe uit deze uitzichtloze financiële chaos te geraken. Het is duidelijk dat hiertoe maatregelen genomen zullen moeten worden die niet alleen met de mond beleden moeten worden en op schrift worden gesteld maar ook daadwerkelijk uitgevoerd zullen moeten worden. De VBC heeft in haar speciale verkiezingseditie Newsletter van september 2012 enkele bouwstenen hiertoe aangedragen. In het kort laten deze zich puntsgewijs als volgt samenvatten: - Het allerbelangrijkst is creëren van een omgeving en voorwaarden om tot structurele economische groei te komen; Daarnaast specifieke maatregelen om te komen tot gezonde overheids/publieke financiën: - Invoeren hoofdelijk aansprakelijkheid bestuurders; - Professionaliseren van het apparaat door volledige depolitisering van het personeelsgebeuren in de publieke sector; - Verbod (strafbaar stellen) politieke benoemingen; - Volledig marktconform maken pensioenregeling bestuurders en parlementariërs - Tijdelijk versobering secundaire arbeidsvoorwaarden werknemers in de publieke sector tot dat sprake is van situatie van structurele begrotingsevenwicht; - Als ultieme maatregel (tijdelijk) verlaging van primaire lonen zonder dat sprake is van inhaalpraktijken in de toekomst. - Herstructurering sociale zekerheidsstelsel (ZV en AOV) 3

4 Tabel 1 : Overheidsfinanciën projectie 2012 e.v. Gewone Dienst Lasten Personeel Goed & Diensten Afschrijvingen Interest Subsidies Overdrachten Soc. Zekerheid Overige Uitgaven Bel. Ontvangsten Niet Bel. Ontv Saldo Gew.Dienst Kapitaal Dienst Lasten Ontvangsten Saldo Saldo Overheid

5 Tabel 2: Financiën Publieke sector Curaçao 2012 e.v Totaal Overheid SVB ZV/OV AOV Overige pm pm pm Pm pm pm pm TOTAAL Risico's ONV's -587 Achterstallig Onderhoud Nieuw Ziekenhuis -441 TOTAAL Tabel 3: Economische consequenties Fin Publieke Sector Totaal Tekort Publ.Sector % BBP Per capita Per huishouden Werkloosheid % 16,4 17,2 18,2 18,8 19,3 Stand van zaken studie TAC ontwikkelen van een duurzaam lange termijn economisch strategisch plan. In het kader van de SEI projecten heeft het voormalig kabinet opdracht gegeven om een studie te verrichten gericht op het ontwikkelen van een duurzaam en op lange termijn gericht economisch strategisch plan. Dit plan moet ervoor zorgen dat de visie van Curaçao gerealiseerd wordt: 5

6 By 2012, Curaçao is a country based on good governance, with high quality of life, sustainable socio-economic development and education that is motivating to all citizens to develop themselves and to contribute to the development of their country. In mei 2012 is opdracht verstrekt aan het bureau TAC Applied Economic & Financial Research om de studie uit te voeren. Na een aantal gevoerde consultaties en discussies met stakeholders is op 12 oktober j.l. een presentatie gegeven over de voorlopige bevindingen. Deze laten zich in het kort als volgt samenvatten: Macro-economische resultaten: Benchmarking van Curaçao met andere vergelijkbare landen in de regio en de rest van de wereld levert het volgend beeld op: - Economische groei van Curaçao houdt geen gelijke tred met die van deze landen. Het gemiddeld reële economische groei percentage bedraagt op Curaçao 0,7%. Op de Caribische eilanden bedraagt deze 2,2% en bij de non OECD landen 4,3%. - Private (buitenlandse) investeringen op Curaçao zijn laag; - Lokale financieringsmogelijkheden op Curaçao zijn beperkt; - Low returns on investments; - Low social returns vooral op het gebied van onderwijs; - Hoge belastingtarieven; - Veel bureaucratie; Onder meer dient Curaçao de volgende macro-economische keuzes te maken: - aanpak knelpunten; - zich richten op de regio of mondiale focus; - meer overheid of meer markt; - snelle aanpassing aan gewijzigde omstandigheden of behouden te werk gaan; - rekening houden dat huidige financiële tekorten van grote invloed kunnen zijn op lange termijn ontwikkeling Strategieën voor duurzame lange termijn economische ontwikkeling: Bij dit onderdeel is een inventarisatie gemaakt van de sterke en zwakke punten van de Curaçaose economie ingedeeld naar algemene en sector specifieke alsmede externe en interne factoren. Algemeen positieve factoren: - Geringe kans op natuurrampen zoals orkanen; - Relatief dichtbij welvarende en groeiende landen; - Groot aantal potentiële maritieme bronnen; - Relatief lage inflatie en stabiele munteenheid; - Veeltaligheid; - Relatief goede salarissen en sociale zekerheidsstelsel; - Goede basis infrastructuur (telecom, zee en luchthaven, wegen); - Het Nederlands rechtssysteem is een goede asset ; - In beginsel beschikbaarheid van basis data en statistieken; - Toegang tot de EU markt inclusief preferentiële regimes; 6

7 - Beschikbaarheid van private cash assets and donors funds ; - Beschikbaarheid fiscale faciliteiten ter ondersteuning van bedrijven; - Proces van toenemende kritisch wordende burgers; Sector specifieke positieve factoren: Toerisme: - Vriendelijk meertalige bevolking en personeel; - Aanwezigheid van goede basis vaardigheden en trainingsfaciliteiten; - Aantrekkelijk year round klimaat; - Voldoende variëteit aan bezienswaardigheden en attracties ( beaches, parken, scenic gebieden) met Willemstad als world hertitage city als top attractie; - Moderne lucht en cruise haven en faciliteiten; - Grote keuze aan accommodatie en verblijf ; - Uitgebreide wegennet; - Goede water en stroom voorzieningen; - Rich cultural heritage ; Internationale Financiële sector: - Geavanceerd financieel systeem; - Gunstige belasting verdragen; Logistieke sector: - Goede zee en luchthaven faciliteiten met mogelijkheden voor hub activiteiten; - Een van de grootste droogdok faciliteiten die goede kwaliteit levert en concurrerend is t.o.v. de euro; - Uitstekende IT verbindingen welke data centra en high tech IT services mogelijk maakt; - Goede condities voor opwekken groen energie (wind en zon); Algemeen zwakke externe factoren: - Kleinschaligheid zowel qua grootte land als bevolking; - Gering aantal natuurlijke hulpbronnen waaronder zoetwater; - Hoge utiliteitstarieven en kosten grondstoffen en nieuwe technologieën in het algemeen; - Hoge kosten transport en voedingsproducten; - Sterke internationale concurrentie en erosie van preferentiële handelsovereenkomsten; Algemeen zwakke interne factoren: - Regeer instabiliteit vanwege coalitiestelsel; - Gebrek aan continuïteit ten aanzien van ontwikkelingsplannen; - Onvoldoende dialoog tussen de sociale partners; - Grote tekorten overheid ( begroting) en publieke sector (sociale zekerheidsfondsen, overheidsentiteiten); - Vanwege koppeling aan de US $ weinig ruimte voor monetair beleid; - Onvoldoende vertrouwen in de economie; - Inadequate lokale besparingen; - Laag niveau van investeringen; - Toenemende afhankelijkheid buitenlandse fondsen; 7

8 - Gebrek aan capaciteiten om een adequaat handelsbeleid dat voldoet aan internationale criteria te formuleren; - Grote discrepantie tussen import en export van goederen ( groot tekort lopende rekening betalingsbalans); - Afwezigheid van een wet Economische mededinging; - Kartel/monopolie ontwikkelingen schijnen zich voor te doen in de sectoren telecommunicatie, utiliteit, farmaceutische producten en in de haven; - Hoge belastingtarieven hetgeen informele economie stimuleert; - Hoge cost of doing business ( hoge tarieven voor utiliteit, water, transport en haven, telecom, rente); - Bureaucratie ( lange wachttijden vergunningen, niet consistente aanpak en eigen interpretatie wetgeving); - Traag werkende justitieel systeem; - Brain drain en toenemend functionele analfabetisme; - Gebrek aan adequaat opgeleid personeel, grote discrepantie tussen opleidingen en aansluiting op de arbeidsmarkt; - Verhouding hoogte salarissen en arbeidsproductiviteit is scheef; - Arbeidswetgeving is inflexibel en werkt contraproductief ; - Rendement in onderwijs is laag gezien groot aantal drop-outs; - Toenemende onveiligheid; - Weinig effectieve mechanismen om de vervuiler van het milieu aan te pakken; - Onvoldoende wetgeving om maritieme bronnen te beschermen; - Weinig onderzoek gevolgen van global warming voor het eiland meer in het bijzonder visserij en onderwatergebeuren; - Grote verdeeldheid in de samenleving; - Sterk gevoel dat sprake is van ontwikkelen en/of versterken van een angstcultuur onder de bevolking; - Onvermogen om visies om te zetten in praktische programma s; - Wens jonge mensen om te emigreren; Sector specifieke zwakke factoren: Toerisme: - Gebrek aan voldoende adequaat opgeleid personeel; - Groeiende discrepantie tussen opleiding en behoefte van de sector; - Ongecontroleerde groei en overschot aan accommodaties; - Snelle groei leidt tot aantasting kwaliteit leefklimaat ( verkeerscongesties, restricties toegang faciliteiten ) Internationale financiële dienstverlening: - De sector is onvoldoende concurrerend; - Bedreiging door acties OECD landen; - Gebrekkige implementatie wetgeving waardoor invoering nieuwe producten wordt bemoeilijkt; Olie raffinage sector: - Emissie uitstoot van schadelijk gassen is slecht voor de volksgezondheid en het milieu; 8

9 - Naast de uitstoot is de geur ook niet bevorderlijk voor toeristen en bewoners; Logistieke sector: - Gebruik van afgeschreven en ouderwets materiaal; - Toenemende concurrentie havens in de regio die allen hun product aan het vernieuwen zijn; - Bureaucratie ten aanzien van registratie en certificering van schepen; - Ongunstige condities voor transshipment activiteiten; - Alleenrecht CPS voor stuwadoorsactiviteiten; - Curacao Airport Holding schijnt understaffed and overstretched te zijn; Energiesector: - Gebrek aan coherent energiebeleid; - Investeren in zonne energie wordt ontmoedigd door bestaand energie beleid en aanpak; Landbouw: - Onvoldoende zoetwater; - Landbouw is arbeidsintensief terwijl lonen relatief hoog zijn; - Relatief goedkoop geïmporteerd voedselproducten leidt niet tot stimuleren landbouw; - Sprake van overbevissing: Op basis van deze SWOT analyse zullen strategieën opgesteld worden. Verwacht wordt dat deze bij oplevering van de studie in december 2012 bekend gemaakt zullen worden. Het belang van bestaande sectoren zoals toerisme, internationale financiële dienstverlening, olieraffinage, logistiek wordt door TAC bevestigd die ook potentie zit in visserij en wind en zonne energie. Redactioneel commentaar: De resultaten van studie van TAC zijn tot dusver een bevestiging van hetgeen andere consultants en experts in het recente verleden met door hun soort gelijke verrichte studies hebben aangetoond. Of TAC met innovatieve strategieën zal komen die wel zullen aanslaan en worden uitgevoerd zal nog moeten blijken. Hierop zal nog even gewacht moeten worden. Wat wel opvallend is dat niet het Ministerie van Economische Ontwikkeling (MEO) maar het Ministerie van Algemene Zaken als trekker en coördinator optreedt. Hoe het straks met de uitvoering van aanbevelingen zal gaan is onduidelijk. Het ziet er vooralsnog er naar uit dat Algemene Zaken onvoldoende uitgerust is om de implementatie voor haar rekening te nemen. Op grond hiervan rijst de vraag waarom MEO niet meteen met dit project is belast. Het kan niet zo zijn dat er een competentiestrijd gevoerd zal gaan worden tussen twee ministeries en hierdoor uitvoering van de aanbevelingen van de studie in het geding komt. 9

10 3.RAPPORTEN Cijfermatig overzicht resultaten Parlementsverkiezingen Curaçao d.d. 19 oktober 2012 Verkiezingsuitslag aantal zetels Pol.Partijen DP 0 0 PNP 1 1 FOL 0 1 MAN 2 2 PAR 4 8 PS 5 4 PLKP 0 0 MFK 5 5 PAIS 4 0 Verkiezingsresultaten aantal stemmers Parlement verkiezingen Pol Partij aug DP PNP FOL MAN PAR nvt nvt PLKP DP nvt nvt nvt MFK nvt nvt nvt nvt nvt nvt PS nvt nvt nvt nvt nvt nvt PAIS nvt nvt nvt nvt nvt nvt F.Korsou Nvt Nvt nvt nvt nvt nvt Nvt 10

11 Opkomstpercentage Verkiezingen Staten Jaar % , ,5 Overzicht persoonlijk aantal behaalde stemmen lijsttrekkers Verkiezing okt 2012 Verkiezing aug 2010 Verkiezing jan 2010* PAR: mw de Jongh-Elhage 11,457 15,563 19,223 MFK: hr.schotte 13,450 10,570 geen lijsttrekker PS : hr. Wiels 16,090 12,132 9,573 MAN: hr Cooper 3,236 geen lijsttrekker MAN: mw Eisden 3,852 geen lijsttrekker PNP : hr Davelaar 1,745 1,190 3,406 FOL : hr Godett 925 3,005 2,464 DP/Laboral: hr Hernandez 543 geen lijsttrekker geen lijsttrekker DP : hr Ribeiro 1,958 geen lijsttrekker PAIS: hr Rosaria 9,272 1,879 geen deelname * Staten verkiezing Ned.Ant. Benoeming Informateur door wnd Gouverneur ter vorming nieuw kabinet Naar aanleiding van de verkiezingsuitslag d.d. 19 oktober 2012 en na consultatie met de ondervoorzitter van de Raad van Advies, de Voorzitter van de Staten, de Minister van Staat en de lijsttrekkers van de politieke partijen die één of meer zetels in de Staten hebben behaald, heeft de wnd. Gouverneur de heer Mr. G. Camelia verzocht om een 11

12 onder onderzoek te doen naar de mogelijkheid een kabinet te vormen waarvan de samenstelling recht doet aan de verkiezingsuitslag. Dit onderzoek zal moeten leiden tot de vorming van een kabinet dat: - steunt op een brede meerderheid in de Staten van Curaçao; - blijk geeft van besef van urgentie in de aanpak van de uitdagingen waar Curaçao voor staat; - bereid is en in staat is zich te committeren aan de uitvoering van een regeerprogramma met daarin maatregelen voor de komende jaren, waarin in ieder geval de navolgende prioriteiten zijn uitgewerkt: de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs; een integrale aanpak van de financiële en inhoudelijke problematiek in de volksgezondheidssector, daarbij inbegrepen de bouw van een nieuw ziekenhuis; het meerjarig op orde brengen van de overheidsfinanciën van Curaçao, mede gezien het ernstige financiële beleid zoals dat onlangs is vastgesteld; de urgente aanpak van het criminaliteitsprobleem en het initiëren van beleid op het gebied van sociale en educatieve vorming; het versterken van de saamhorigheid in de Curaçaose samenleving; het uitwerken van een visie op de toekomst van de (staatkundige) verhouding tussen Curaçao en de andere landen in het Koninkrijk der Nederlanden. Voorts is de informateur verzocht om indien hij gedurende zijn onderzoek de overtuiging ontwikkelt dat hij de informatieopdracht succesvol zal kunnen afronden, in overleg met de betrokken politieke partijen en door tussenkomst van de Ondervoorzitter van de raad van Advies, conform artikel 2, vijfde lid, van de Landverordening integriteit(kandidaat) ministers, het justitieel en het staatsveiligheidsonderzoek van de kandidaat-formateur te doen initiëren ten einde voortgang te behouden in de kabinetsvorming. De wnd. Gouverneur verzoekt de Informateur uiterlijk op 5 november te rapporteren over zijn bevindingen en op 1 november 2012 een tussentijdse rapportage over de voortgang van zijn informatie werkzaamheden in te leveren. 4.(Nieuwe)Wetgeving Beknopt overzicht recente (initiatief) wetsvoorstellen/aanpassingen op sociaaleconomisch gebied welke door de Regering dan wel als initiatief ontwerp van de Staten aan de wetgevende macht ter behandeling zijn aangeboden en waar de SER advies over dient uit te brengen (periode september 2012 t/m oktober 2012). In de betreffende verslagperiode heeft de regering geen nieuw stukken wetgeving aan de SER aangeboden ter advisering: 12

13 5.ECONOMIC INDICATORS Foreign Exchange Position (x mln) : Sept 2012 : NAƒ 2,219 Sept 2011 : NAƒ2,520 Consumer Price Index (Oct 2006 = 100) Sept 2012 :120,8 Sept 2011 :118.8 Change : 2,1% Average inflation past 12 months : 3,2% Population and Employment Curaçao : Total population 150, ,426 Employed population 62,042 59,453 Unemployed population 6,721 6,325 Labor Force 68,763 65,778 Unemployment rate 9.8% 9.6% GDP Curaçao (x mln) Private consumption ( x mln) Private investments (x mln) Export of goods & services (x mln) Imports of goods & services (x mln) Stay over tourism no of visitors : Jan-Aug 2012 year to date : Jan-Aug 2011 year to date: Change : 9% Cruise tourism no. of passengers : Jan-Aug 2012 year to date : Jan- Aug 2011 year to date : Change: 19% Stay over nights Jan-Aug 2012 year to date: 2,419,816 Jan- Aug 2011 year to date: 2,172,219 Change: 11% 13

14 Occupancy rate Hotels Sept 65,00 % 71,41% Average YTD 73,91% 76,30% Shipping : Jan - June 2012 Jan - June 2011 Freight Tanker Cruise Others Jan-June 2012 Jan-June 2011 Cargo movements, metric tons Unloaded 322, ,558 Loaded 103, ,234 Aug 2012 Aug 2011 Total companies Commercial Register Local 23,309 22,851 International 15,481 16,301 Total 38, Source: Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten, Central Bureau of Statistics, Curaçao Tourism Development Foundation, Curaçao Port Authority, MEO, CHATA, Chamber of Commerce Curaçao 14

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2015

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2015 1 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2015 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Stand van zaken ontwikkeling toeristische sector Curaçao

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2015

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2015 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2015 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Stand van zaken overheidsfinanciën 3 e kwartaal 2015

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER FEBRUARI 2012

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER FEBRUARI 2012 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER FEBRUARI 2012 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Stand van zaken Strategisch Toeristen

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Ontwikkelingen betalingsbalans 2013 Landsverordening

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2012

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2012 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER JULI 2012 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Ontwikkelingen betalingsbalans 2011

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2012

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2012 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER AUGUSTUS 2012 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Resultaten seminar Economen Platform

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2015

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2015 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2015 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Performance Curaçao economy 2014 and expected developments

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER APRIL 2011 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Kanttekeningen bij Regeerprogramma

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2013

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2013 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER AUGUSTUS 2013 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Ontwikkelingen Betalingsbalans 2012 Convenant bevorderen

Nadere informatie

De conclusies van het IMF betreffende de betalingsbalans en het monetair beleid zijn onderverdeeld in drie aspecten:

De conclusies van het IMF betreffende de betalingsbalans en het monetair beleid zijn onderverdeeld in drie aspecten: SAMENVATTING BELANGRIJKSTE CONCLUSIES IN HET RAPPORT D.D. 19 SEPTEMBER 2011 NAAR AANLEIDING VAN DE BESPREKINGEN IN HET KADER VAN DE 2011 ARTIKEL IV CONSULTATIES VAN HET IMF 1. HOOFDTHEMA Het belangrijkste

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2013

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2013 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2013 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Krimp economie Curaçao met 0,1% in 2012 Financiële Management

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2015

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2015 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2015 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Aanpassing Tax- Holiday wetgeving Stand van zaken Overheidsfinanciën

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER SEPTEMBER 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER SEPTEMBER 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER SEPTEMBER 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE (Sociaal-Economisch) Beleid Regering 2014/2015 Begroting

Nadere informatie

Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014

Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014 PERSBERICHT NR. 2013-009 Curaçao Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014 Na de economische krimp van 0,1% in 2012, neemt naar verwachting het reële Bruto Binnenlands Product van

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Brandbrief VBC aan regering over stand van zaken economie

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Economische vooruitzichten 2014 en ontwikkelingen 2013

Nadere informatie

VOORSTEL STRUCTURELE WIJZIGINGEN VAN DE BEGROTINGEN

VOORSTEL STRUCTURELE WIJZIGINGEN VAN DE BEGROTINGEN VOORSTEL STRUCTURELE WIJZIGINGEN VAN DE BEGROTINGEN Paramaribo, 26 maart 2015 Inleiding Reeds vele jaren hebben we te maken met een onnauwkeurige en ondoorzichtige wijze van de opstelling en presentatie

Nadere informatie

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten?

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 3) Wat zijn negatief externe effecten? 4) Waarom is deze maatstaf niet goed genoeg? Licht toe. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte

Nadere informatie

De financiële crisis: en de Nederlandse Antillen

De financiële crisis: en de Nederlandse Antillen De financiële crisis en de Nederlandse Antillen Presentatie door Eric Matto Bank van de Nederlandse Antillen voor het seminar De financiële crisis: oorzaken, gevolgen en aanpak 2 september 2009 Blijven

Nadere informatie

Presentatie Themadagen Granen. De (on)mogelijkheden van de Oekraïense akkerbouwsector

Presentatie Themadagen Granen. De (on)mogelijkheden van de Oekraïense akkerbouwsector Presentatie Themadagen Granen De (on)mogelijkheden van de Oekraïense akkerbouwsector Wie is Theeuwes Holding? 112 jaar oud familiebedrijf Handel, verwerking en productie van granen, oliehoudende zaden

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER MAART 2012

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER MAART 2012 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER MAART 2012 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Cft: Goedkeuring Begroting Curaçao

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER APRIL 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Voorspelling MEO Economische groei 2014 Jaarverslag CFT

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER DECEMBER 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER DECEMBER 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER DECEMBER 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Aanpassing Minimumlonen 2015 Voorstel inkorten AOV/AWW

Nadere informatie

Voortgangsrapportage staatkundig proces Nederlandse Antillen juni 2007

Voortgangsrapportage staatkundig proces Nederlandse Antillen juni 2007 Inleiding Deze rapportage beschrijft de voortgang van de uitvoering van de slotverklaring van de miniconferentie van 11 oktober 2006 met Bonaire, Saba en Sint Eustatius en van de slotverklaring van het

Nadere informatie

Analyse Prinsjesdag 2016 Troonrede & Miljoenennota

Analyse Prinsjesdag 2016 Troonrede & Miljoenennota Analyse Prinsjesdag 2016 Troonrede & Miljoenennota Inhoud 1. Samenvatting Miljoenennota en Troonrede 2. Advies Raad van State 3. Budgettair beleid per Ministerie 4. Vervolg 2016 Samenvatting Miljoenennota

Nadere informatie

Inclusive Growth and Development Report 2017 van het World Economic Forum: Bevindingen voor Nederland

Inclusive Growth and Development Report 2017 van het World Economic Forum: Bevindingen voor Nederland Inclusive Growth and Development Report 2017 van het World Economic Forum: Bevindingen voor Nederland Nederland scoort relatief hoog op economische groei en het aanpakken van ongelijkheid, maar de ongelijkheid

Nadere informatie

STATEN VAN CURAC;AO ZITTING

STATEN VAN CURAC;AO ZITTING Ontv.: No.: STATEN VAN CURAC;AO ZITTING 2015-2016 TOELICHTING OP DE NOTA VAN WIJZIGING OP EERSTE SUPPLETOlRE DE BEGROTING VAN CURACAO VOOR HET DIENSTJAAR 2015 TOELICHTING Recapitulatie In de recapitulatie

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER JANUARI 2011 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Verwachte economische groei Curaçao

Nadere informatie

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam bij small cap ondernemingen Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen Agenda De rol van aandeelhouders Betrokken aandeelhouderschap

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2015

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER OKTOBER 2015 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE NEWSLETTER OKTOBER 2015 Ontwerp landsverordening niet toekennen van de bezoldiging

Nadere informatie

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone Eurogroep 1. Economische situatie in de eurozone Toelichting: De Eurogroep zal van gedachten wisselen over de economische situatie in de eurozone. De groei van de economie lijkt verder aan te trekken terwijl

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O. NEWSLETTER September 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O. NEWSLETTER September 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER September 2011 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Economische verwachting 2011:

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2013

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JANUARI 2013 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER JANUARI 2013 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Begroting Curaçao 2013 Aanpassing

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol?

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Dr. Jos Delbeke, DG Klimaat Actie, Europese Commissie, Universiteit Hasselt, 25/2/2014 Overzicht 1. Klimaat en energie: waar

Nadere informatie

INSTITUTIONELE BELEGGERS ALS PARTIJEN VOOR DE PUBLIEKE SECTOR

INSTITUTIONELE BELEGGERS ALS PARTIJEN VOOR DE PUBLIEKE SECTOR INSTITUTIONELE BELEGGERS ALS PARTIJEN VOOR DE PUBLIEKE SECTOR Onno Steenbeek APG Asset Management & Erasmus School of Economics Dag van de Publieke Financiering Driebergen, 29 september 2016 1 STELLINGEN

Nadere informatie

Sense of urgency; Hervormingen; Impact.

Sense of urgency; Hervormingen; Impact. Sense of urgency; Hervormingen; Impact. Sense of urgency Korte termijn: financiële tekorten (2011) algemene ouderdomsvoorziening: ca. 100 mln/ jr schommelfonds uitgeput in 2013; ziektekostenverzekering:

Nadere informatie

Verslag van de president

Verslag van de president Verslag van de president De matige groei van de wereldeconomie zette zich voort in het tweede kwartaal van 2016 als gevolg van een groeivertraging in de hoogontwikkelde landen. In de opkomende economieën

Nadere informatie

De financiële crisis vanuit de. Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba

De financiële crisis vanuit de. Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba De financiële crisis vanuit de Caribische invalshoek 4 november 2010 0 Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba Structuur van de presentatie Effecten financiële crisis voor het Caribisch

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER FEBRUARI 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER FEBRUARI 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER FEBRUARI 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Reparatiewetgeving Basis Verzekering Ziektekosten Productontwikkeling

Nadere informatie

Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek

Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek Den Haag, 1 juni 2015 Agenda 1 Kader: relatie wonen-werken 2 Opzet onderzoek 3 Werkgelegenheid 4 Waardering woon- en leefklimaat 5 Rol woon- en leefklimaat

Nadere informatie

Kennismanagement CARMABI - Caribbean Research & Management of Biodiversity Foundation Vanaf 1955

Kennismanagement CARMABI - Caribbean Research & Management of Biodiversity Foundation Vanaf 1955 Kennismanagement CARMABI - Caribbean Research & Management of Biodiversity Foundation Vanaf 1955 www.carmabi.org 1. Inleiding 2. Financiering 3. Kennismanagement 4. Spin-off kennismanagement INLEIDING

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER NOVEMBER 2011 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Advies Commissie Oudedagsvoorziening

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 XII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (XII) voor het jaar 2012 Nr. 133 BRIEF VAN DE MINISTER

Nadere informatie

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd?

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Bijdrage prof. dr. Kees Goudswaard / 49 Financiering van de AOW: solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Deze vraag staat centraal in de bij drage van bijzonder hoogleraar Sociale zekerheid prof.

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens?

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? 8.1 Waarom handel met het buitenland? Importeren = het kopen van goederen en diensten uit het buitenland. Waarom? -Goedkoper of van betere kwaliteit -Bepaalde

Nadere informatie

Turistika Modelscenario s s

Turistika Modelscenario s s Turistika Modelscenario s s 2005-2012 Amsterdam/Willemstad oktober 2005 1 Turistika 2005-2012 1 2 3 4 5 6 Doelstellingen workshop Doelstellingen project Turistika Databronnen Structuur model vraagzijde

Nadere informatie

Suriname: een potentiële outsourcing

Suriname: een potentiële outsourcing Suriname: een potentiële outsourcing en offshoring bestemming Business process outsourcing in de financiële sector 27 October 2009, Banquet Hall Hotel Torarica Drs. J.D. Bousaid, CEO Hakrinbank N.V. Overzicht

Nadere informatie

Aa n De minister van Financien van Curac;ao. Contactpersoon Telefoonnummer Telefoon ( + 172 1) 543033 1 Sylvia Bijl (Cft) +5999 461 9081

Aa n De minister van Financien van Curac;ao. Contactpersoon Telefoonnummer Telefoon ( + 172 1) 543033 1 Sylvia Bijl (Cft) +5999 461 9081 Aa n De minister van Financien van Curac;ao o en Sint Maarten Adres kantoor Curacao De Rouvilleweg 39 Willemstad, C ura ~ ao Tel efoon ( + 5999 ) 461908 1 Telefa x (+5999) 46 19088 Adres kantoor Sint Ma

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag www.rijksoverheid.nl www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk Kenmerk 20-0000619804 Uw kenmerk Datum 5 oktober

Nadere informatie

De Brusselse metropool Socio-economische scan

De Brusselse metropool Socio-economische scan De Brusselse metropool Socio-economische scan Jan Van Doren Jo LIBEER Voka-Metropolitan gedelegeerd bestuurder Studiedag Vlabest-VGC 15 oktober 2013 Schema Toenemend belang van metropolen, wereldwijd Brusselse

Nadere informatie

Conclusies van de Toetsings-Ronde Tafel Conferentie van het Koninkrijk der Nederlanden, gehouden op 15 december 2008 te Willemstad, Curaçao

Conclusies van de Toetsings-Ronde Tafel Conferentie van het Koninkrijk der Nederlanden, gehouden op 15 december 2008 te Willemstad, Curaçao Conclusies van de Toetsings-Ronde Tafel Conferentie van het Koninkrijk der Nederlanden, gehouden op 15 december 2008 te Willemstad, Curaçao De delegaties van: - de regering van Nederland; - de regering

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B JANUARI 2016 VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING ONDERDEEL 1 (CASE)

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B JANUARI 2016 VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING ONDERDEEL 1 (CASE) VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING ONDERDEEL 1 (CASE) 26 JANUARI 2016 1 Vragen bij de case WINTECH..GESTRAND IN HET ZICHT VAN DE HAVEN? (totaal 90 punten) Vraag 1 (20 punten) a. Bereken

Nadere informatie

Algemene beschouwing

Algemene beschouwing Algemene beschouwing Arbeidsmigratiebeleid begint bij Nederlands arbeidsmarktbeleid Voor de Nederlandse economie en dus voor bedrijven en werknemers is het van belang om de juiste mensen op de juiste arbeidsplek

Nadere informatie

Aan dtkv. 2016/ Uw brief van: 19 juni 2016 Ons nummer: Willemstad, 19 juli 2016

Aan dtkv. 2016/ Uw brief van: 19 juni 2016 Ons nummer: Willemstad, 19 juli 2016 Aan dtkv De Raad van Ministers De Minister van Algemene Zaken De heer B. Whiteman Fort Amsterdam 17 Curaçao Uw nummer (letter): Onderwerp: Bijlage(n): 2016/023478 Uw brief van: 19 juni 2016 Ons nummer:

Nadere informatie

Langetermijndenken - De toekomst van Verantwoord Beleggen. IM seminar, Amstelveen 10 mei Lars Kurznack, Senior Manager KPMG Sustainability

Langetermijndenken - De toekomst van Verantwoord Beleggen. IM seminar, Amstelveen 10 mei Lars Kurznack, Senior Manager KPMG Sustainability Langetermijndenken - De toekomst van Verantwoord Beleggen IM seminar, Amstelveen 10 mei 2016 Lars Kurznack, Senior Manager KPMG Sustainability Maatschappelijke uitdaging Opiniestuk FD Minister Dijsselbloem

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Regionale vooruitzichten Sub-Sahara Afrika - bijlage Percentage grondstoffen in goederen export

Regionale vooruitzichten Sub-Sahara Afrika - bijlage Percentage grondstoffen in goederen export Tabel 1: Indicatoren voor economische structuur Aantal inwoners (mln) Grootte van economie (USD mrd) Grootte van economie (% van wereld BBP) Percentage grondstoffen in goederen export Percentage grondstoffen

Nadere informatie

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management Finance Avenue, 14 november 2015 Christophe Palumbo, Senior Business Development Manager Benelux Aberdeen Asset Management

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER MAART 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER MAART 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Belastingplan 2011 80-20 regeling 3.RAPPORTEN CHATA Policy

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie werkgelegenheid en sociale zaken

EUROPEES PARLEMENT. Commissie werkgelegenheid en sociale zaken EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie werkgelegenheid en sociale zaken 22 november 2001 PE 305.739/1-17 AMENDEMENTEN 1-17 ONTWERPVERSLAG - Piia-Noora Kauppi (PE 305.739) over de mededeling van de Commissie

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: EXAMEN: HAVO 2001-II De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland

Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland Agenda Wat zijn e-skills? Wat is het probleem met e-skills?? Wat is het probleem voor Nederland? TaskForce e-skills Nederland Resultaten Ronde Tafel Conferentie 15 september Plan van Aanpak Nederland e-skills

Nadere informatie

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE VRIJDAG 16 DECEMBER UUR

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE VRIJDAG 16 DECEMBER UUR SPD Bedrijfsadministratie Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE VRIJDAG 16 DECEMBER 2016 15.30-17.00 UUR SPD Bedrijfsadministratie Algemene economie vrijdag 16 december 2016 B / 12 2016 NGO-ENS B / 12 Opgave

Nadere informatie

Toerisme in de toekomst: het plannen van scenario s. NRIT congres 15 septemer 2011

Toerisme in de toekomst: het plannen van scenario s. NRIT congres 15 septemer 2011 Toerisme in de toekomst: het plannen van scenario s NRIT congres 15 septemer 2011 TOERISME IS COMPLEX EXPONENTIËLE TIJDEN MEGA DRIVERS shaping world tourism and tourists of the future (Yeoman, 2008)

Nadere informatie

Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen

Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen Onderzoeksrapport Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen Trends en ontwikkelingen in het gebruik van Business Intelligence en het toepassen van managementinformatie binnen

Nadere informatie

Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen

Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen Onderzoeksrapport Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen Trends en ontwikkelingen in het gebruik van Business Intelligence en het toepassen van managementinformatie binnen

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juiste berekening

Nadere informatie

Regeringsverklaring. woensdag 31 december "Werken aan het vertrouwen"

Regeringsverklaring. woensdag 31 december Werken aan het vertrouwen Regeringsverklaring woensdag 31 december 2008 "Werken aan het vertrouwen" Het jaar dat vandaag zijn allerlaatste dag beleeft is getekend door de grootste financiële wereldcrisis sedert de jaren dertig

Nadere informatie

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam

Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam. Henk de Bruijn 25 september 2013. Copyright - Port of Rotterdam Wereldklasse doen! Havenbedrijf Rotterdam Henk de Bruijn 25 september 2013 1 Haven- en industriegebied + 2 Havengebieden Maasvlakte Waal-/Eemhaven Europoort Botlek 3 Haven in cijfers Rotterdamse haven

Nadere informatie

Uw nummer (letter): 2014/28122 Uw brief van: 29 juli 2014 Ons nummer: 14082014.01 Willemstad, 14 augustus 2014

Uw nummer (letter): 2014/28122 Uw brief van: 29 juli 2014 Ons nummer: 14082014.01 Willemstad, 14 augustus 2014 Aan De Minister van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning. De heer Earl Balborda Seru Arrarat z/n Alhier Uw nummer (letter): 2014/28122 Uw brief van: 29 juli 2014 Ons nummer: 14082014.01 Willemstad,

Nadere informatie

De minister van Financiën van Curaçao. Pier Hornstra mei 2013 Cft /6 -

De minister van Financiën van Curaçao. Pier Hornstra mei 2013 Cft /6 - Aan De minister van Financiën van Curaçao College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999) 4619081 Telefax (+5999) 4619088

Nadere informatie

Economische opleving, een zegen voor de aandelenmarkt?

Economische opleving, een zegen voor de aandelenmarkt? Economische opleving, een zegen voor de aandelenmarkt? Frank Lierman Chief Economist Dexia Bank België Quest Investor Club Osterriethhuis, Antwerpen 11.2.2 1 1. Verenigde Staten: een te snelle expansie?

Nadere informatie

Kiezen Theorieles 1 1 Schriftelijke toets

Kiezen Theorieles 1 1 Schriftelijke toets A. LEER EN TOETSPLAN Onderwerp: Kiezen Kerndoel(en): 40 De leerling leert betekenisvolle vragen te stellen over maatschappelijke kwesties 46 De leerling leert in de eigen omgeving effecten te herkennen

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2011

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER JULI 2011 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O info@vbc.an www.vbc.an NEWSLETTER JULI 2011 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Economische groei Curaçao 2010: 0,1%

Nadere informatie

Eindexamen economie pilot vwo 2011 - II

Eindexamen economie pilot vwo 2011 - II Beoordelingsmodel Vraag Antwoord Scores Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore

Nadere informatie

A 2014 N 106 PUBLICATIEBLAD

A 2014 N 106 PUBLICATIEBLAD A 2014 N 106 PUBLICATIEBLAD MINISTERIËLE REGELING MET ALGEMENE WERKING, van de 16 de december 2014 houdende toepassing van artikel 13, eerste lid, van de Landsverordening minimumlonen (PB 1972, no. 110)

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING DE VLAAMSE MINISTER VAN BUITENLANDS BELEID EN ONROEREND ERFGOED NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: 1 Goedkeuring en machtiging tot ondertekening van de overeenkomst tot oprichting van de internationale

Nadere informatie

Debt Sustainability Analysis (DSA)

Debt Sustainability Analysis (DSA) BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Debt Sustainability Analysis (DSA) Een analyse naar de kwetsbaarheid van de Surinaamse Staatsschuld in 2014-2018 Malty Dwarkasing Sarajane Omouth

Nadere informatie

Onderzoeksmissie Eindhoven Rwanda mei 2016

Onderzoeksmissie Eindhoven Rwanda mei 2016 Onderzoeksmissie Eindhoven Rwanda mei 2016 Feiten en cijfers Oppervlakte: 26.000 km2 (NL: 36.000 km2) Inwoners: 12,5 miljoen inwoners (Kigali: 1 mio.) Gem. leeftijd: 18,8 jr (NL: 42,3); bev. groei: 2,56%

Nadere informatie

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Programma 15.15 uur: Inleiding duurzaam toerisme door Dr. Anja de Groene 15.35 uur: Cradle to Cradle

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Aan dtkv. 2015/ Uw brief van: 3 augustus 2016 Ons nummer: Willemstad, 23 augustus 2016

Aan dtkv. 2015/ Uw brief van: 3 augustus 2016 Ons nummer: Willemstad, 23 augustus 2016 Aan dtkv De Raad van Ministers De Minister van Economische Ontwikkeling De heer E. Rhuggenaath AmiDos Building, Pletterijweg 43 Curaçao Uw nummer (letter): Onderwerp: Bijlage(n): 2015/046319 Uw brief van:

Nadere informatie

Presentatie HISWA. Marktentree Brazilië. >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken

Presentatie HISWA. Marktentree Brazilië. >> Als het gaat om internationaal ondernemen en samenwerken Presentatie HISWA Marktentree Brazilië 2 NL EVD Internationaal stimuleert internationaal en een positieve beeldvorming van Nederland in het buitenland. 3 Kerntaken Stimuleren en ondersteunen van Nederlandse

Nadere informatie

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Als je moet kiezen welk plaatje je op je cijferlijst zou willen hebben,

Nadere informatie

IFCN. Wereldwijde informatie over melkveehouderij. 19 november 2013, Michel de Haan

IFCN. Wereldwijde informatie over melkveehouderij. 19 november 2013, Michel de Haan IFCN Wereldwijde informatie over melkveehouderij 19 november 2013, Michel de Haan For a better understanding of milk production world wide For a better understanding of milk production world wide For a

Nadere informatie

Economie Elementaire economie 3 VWO

Economie Elementaire economie 3 VWO Economie Elementaire economie 3 VWO Les 13 Introductie overheid Ontwerp power point: Henk Douna docent: Jeannette de Beus De komende weken: de overheid Consumenten De markt Producenten Bijvoorbeeld Goederenmarkt

Nadere informatie

Nieuwe bronnen voor nieuwe inzichten. Marko Roos Coordinator CBDS thema s Arbeid en Mobiliteit

Nieuwe bronnen voor nieuwe inzichten. Marko Roos Coordinator CBDS thema s Arbeid en Mobiliteit Nieuwe bronnen voor nieuwe inzichten Marko Roos Coordinator CBDS thema s Arbeid en Mobiliteit Paradigm shift: data drivensociety. Hoeveelheid geproduceerde data groeit exponentieel De samenleving verandert

Nadere informatie

ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN

ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN 1 GEVOLGEN DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN 2 REKENRENTE,

Nadere informatie

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2014

V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2014 Tel.: 461-1210 Fax: 461-5422 Newsletter V E R E N I G I N G B E D R I J F S L E V E N C U R A Ç A O NEWSLETTER NOVEMBER 2014 1.EDITORIAL 2.ECONOMIE Voorstellen aanpassingen IB, WB, SB, LB, ALL en invoering

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 204 205 32 893 Fiscaal stelsel voor Caribisch Nederland Nr. 5 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie