Overheidsfinanciën van Aruba. Presentatie Radenoverleg drs. M. Agunbero, lid Raad van Advies Aruba Willemstad, 9 oktober 2015

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Overheidsfinanciën van Aruba. Presentatie Radenoverleg drs. M. Agunbero, lid Raad van Advies Aruba Willemstad, 9 oktober 2015"

Transcriptie

1 Overheidsfinanciën van Aruba Presentatie Radenoverleg drs. M. Agunbero, lid Raad van Advies Aruba Willemstad, 9 oktober 2015

2 Inhoud Analyse financieel-economische ontwikkelingen Stand overheidsfinanciën Rol van Raad van Advies van Aruba t.a.v. overheidsfinanciën Aanbevelingen m.b.t. duurzame overheidsfinanciën & economische groei Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 2

3 Kenmerken Arubaanse economie (1) Arubaanse economie is hoofdzakelijk een diensteneconomie Toerisme is de belangrijkste economische pijler van Aruba Aruba is a highly open, tourism-dependent economy. Over 85 percent of the economy depends directly or indirectly on tourism, making Aruba the third most tourism-dependent country in the world. (IMF 2015 Article IV rapport) Meer dan 55 % van de toeristen zijn afkomstig uit V.S. Aruba heeft een open economie die zeer gevoelig is voor globale economische condities Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 3

4 Kenmerken Arubaanse economie (2) Volgens IMF (2015): Aruban growth is one of the most volatile in the region, with external factors accounting for almost 60 percent of its growth volatility. Structureel is IMF bezorgd over de verzadigingsgraad van het toeristische product, de daling van de beroepsbevolking door de vergrijzing & weinig flexibele arbeidsmarkt IMF constateert dat de cost of doing business in Aruba hoog is Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 4

5 Reële Groei BBP (bron: CBA 2014 ASD) REËLE GROEI BBP IN % 10 Reele groei BBP in % Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 5

6 In % Productiviteit in Aruba (Bron: CBA/CBS) 1.20 Productivity Change in real GDP per capita Change in productivity Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 6

7 In % Vergrijzingsproces 70 Ontwikkeling Arubaanse Bevolking (Bron: CBS) Leeftijd 65+ Leeftijd 0-14 Leeftijd Leeftijd Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 7

8 Conclusies financieel-economische ontwikkeling Sterke punten: Sterke & goed ontwikkelde toeristische sector Onderdeel van het Koninkrijk Hoog per capita inkomen Zwakke punten: Eenzijdige economische structuur gericht op één export product (toerisme). Economie zeer gevoelig voor externe schokken. Structurele budgettaire & betalingsbalanstekorten ( Dubbel tekort ) Vergrijzingsproces van de bevolking c.q. verhoging wig Inflexibele arbeidsmarkt Hoge cost of doing business Lage productiviteit Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 8

9 % GDP Overheidsfinanciën (Bron: CBA 2014 ASD) 50.0 Collectieve Sector AOV/GDP AZV/GDP Inkomsten/GDP Uitgaven/GDP Financieel tekort/gdp Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 9

10 Samenstelling uitgaven overheid (inclusief sociale zekerheid) (2014) (Bron: CBA 2014 ASD) Samenstelling uitgaven % 12% 19% 11% 32% Salaris & subsidies Goederen & diensten Interest FDA Investment AZV AOV Overdrachten & overige 0% 2% 9% Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 10

11 Axis Title Rentelasten t.o.v. overheidsinkomsten (Bron: CBA 2014 ASD) 18.0 Rentelasten t.o.v. overheidsinkomsten in % Rentelasten t.o.v. overheidsinkomsten% Rentelastnorm Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 11

12 Ontwikkeling overheidsschuld (Bron: CBA 2014 ASD) 90.0 Overheidsschuld in % BBP Binnenlandse schuld/bbp % Buitenlandse schuld/bbp % % overheidsschuld/bbp IMF norm % BBP Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 12

13 Overheidsfinanciën : enkele conclusies Overheidsuitgaven zijn tussen met circa 10% toegenomen terwijl belastingontvangsten slechts met 6% zijn gestegen De uitgaven vertonen een hoge autonome groei m.n. de jaarlijkse autonome stijging van lonen, salarissen en zorgkosten (AZV) Rentelasten zijn over genoemde periode met 36% gestegen Overheidsschuld steeg over de periode van 41% BBP naar 81% BBP (Volgens IMF dient een houdbare schuldqoute voor kleine landen tussen 35% en 40% te liggen) 49% van de overheidsschuld is in vreemde valuta (2014) Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 13

14 Rol Raad van Advies t.a.v. overheidsfinanciën Landsverordening tot vaststelling (c.q. wijziging) Landsbegroting heeft eigensoortig karakter (machtigingskarakter prevaleert) Toetst in hoeverre de ontwerp-landsbegroting voldoet aan wettelijke grondslagen w.o. inhoudelijk oordeel. Met name in hoeverre: cijfers realistisch zijn; cijfers stroken met het regeringsbeleid; de begroting leidt tot duurzame overheidsfinanciën; wordt voldaan aan de afgesproken normen. Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 14

15 Afspraken duurzame overheidsfinanciën In 2013 zijn twee belangrijke afspraken gemaakt in het kader van verduurzaming van de openbare financiën van Aruba: het Witte donderdag Protocol (WDP): het toezicht op de naleving begrotingsregels & begrotingsbeleid zal door een vast college van advies geschieden. het Balanced Budget Akkoord (BBA): tekortdoelstelling waarbij het streven is om vanaf 2018 begrotingsevenwicht te realiseren Beide afspraken worden nagenoeg niet nagekomen en dit was mede aanleiding voor het optreden van RMR in 2014 Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 15

16 Advies Ontwerp Landsbegroting 2013 Enkele belangrijke bevindingen: Structureel schenden van Staatsregeling m.b.t. de indieningstermijn en totstandkoming Inhoud en kwaliteit van de begroting en de toelichting daarop voldoen niet Financieringstekort voor de collectieve sector (inclusief sociale zekerheidsfondsen) was hoger dan in de begroting opgenomen (begroting hanteerde een enge definitie) Onvoldoende begrotingsdiscipline en gebrek aan begrotingstoezicht Onrealistisch meerjarenkader Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 16

17 Advies Ontwerp Landsbegroting 2014 RvA constateerde onder meer dat de BBA systematiek door diverse maatregelen is doorbroken, de begroting niet realistisch was en bevatte diverse PM posten RvA heeft de regering in overweging gegeven om de ontwerp-begroting niet aan de Staten aan te bieden, hetgeen toch is gebeurd en door de Staten aangenomen. De Gouverneur van Aruba heeft de ondertekening van de goedgekeurde Landsbegroting 2014 aangehouden. RMR besloot een aanwijzing te geven, hetgeen is vastgelegd bij Koninklijk Besluit. Op verzoek Gouverneur heeft het CFT een onderzoek naar de begroting 2014 verricht. CFT bevestigde het standpunt van de RvA dat de Landsbegroting 2014 niet realistisch was en gewijzigd diende te worden. Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 17

18 Toezicht CAft Invoering Landsverordening Aruba Financieel Toezicht (augustus 2015) College Aruba financieel toezicht (Caft) belast met toezicht Tijdspad naar evenwichtige overheidsfinanciën in 2018 Ingevolge artikel 14, tweede lid, LAft is het volgende tijdspad afgesproken: In 2015 tekort collectieve sector maximaal 3,7% BBP In 2016 tekort collectieve sector maximal 2,0% BBP In 2017 tekort collectieve sector maximal 0,5% BBP In 2018 overschot collectieve sector minimal 0,5% BBP Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 18

19 Uitvoering begroting 2015 CAft constateert: De tekortnorm van 3,7% in 2015 is moeilijk haalbaar omdat diverse maatregelen op het gebied van personeel nog niet zijn uitgevoerd en intensivering belastinginning onvoldoende resultaat heeft geleverd. Financieel beheer is niet op orde Aanvullende maatregelen in de inkomensfeer zijn noodzakelijk RvA constateert dat de overheidsinkomsten (m.n. indirecte belastingen) achterblijven Inkomensmaatregelen voorgesteld door CAft houden geen rekening met negatieve effecten op de economie Financiële effecten PPP-projecten onduidelijk Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 19

20 Naar duurzame overheidsfinanciën: aanbevelingen Inkomsten: Belastinghervorming: direct naar indirect Versimpeling belastingstelsel/elimineren niet essentiële belastingmiddelen Verlaging belastingdruk Uitgavenbeheersing: Beheersing autonome groei personeelslasten Herziening subsidiebeleid (output gericht) Beperking open eind karakter financiering AZV Vergroting effectiviteit overheidsapparaat: Uitvoeren kerntaken/afstoten/heroverwegen nietessentiële instellingen Versterking SIAD/Directie Financiën Versterking financiële verantwoording/rapportage verplichtingen per Ministerie Schuldsanering: Herfinanciering schulden d.m.v. financieringsarrangementen met Nederland (uirvoering Witte Donderdag Protocol) Verlaging rentelasten Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 20

21 Uitstaande schuld t.o.v. BBP Vergelijking ontwikkeling schuldquote periode (Bron: RvA 2015) 90.0% Schuldverloop Aruba (periode ) 80.0% 70.0% 60.0% 50.0% 40.0% 30.0% schuldquote huidig beleid schuldquote geleidelijk via Nederland schuldquote in één keer via Nederland norm IMF 20.0% 10.0% 0.0% Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 21

22 Duurzame overheidsfinanciën & economische groei Duurzame overheidsfinanciën en duurzame economische groei gaan hand in hand Het multiplier-effect van expansief begrotingsbeleid is in een kleine open economie erg laag. Stimulering lekt grotendeels weg in de vorm van import Een lange termijn strategische visie dient gericht te zijn op: Diversificatie van economie (vermindering risico s) Creëren van een gunstig fiscaal klimaat, m.n. in de inkomenssfeer Verhoging van productiviteit (o.a. versimpeling regels m.b.t. arbeidsmarkt en toelating bedrijven en elimineren red tape ) Investeren in onderwijs Presentatie Radenoverleg: Overheidsfinanciën van Aruba 22

Afspraken tussen de regeringen van Aruba en Nederland over de openbare financiën van Aruba.

Afspraken tussen de regeringen van Aruba en Nederland over de openbare financiën van Aruba. Afspraken tussen de regeringen van Aruba en Nederland over de openbare financiën van Aruba. De regering van Aruba, in deze vertegenwoordigd door de Minister President van Aruba, de heer M.G. Eman, evenals

Nadere informatie

Halfjaarrapportage. College Aruba financieel toezicht

Halfjaarrapportage. College Aruba financieel toezicht Halfjaarrapportage College Aruba financieel toezicht januari 2016 juni 2016 Inleiding De Landsverordening Aruba tijdelijk financieel toezicht (LAft) bepaalt dat het College Aruba financieel toezicht (CAft)

Nadere informatie

Bijlage: Technische invulling Stabiliteit en Groeipact verdrukt onbedoeld publieke investeringen

Bijlage: Technische invulling Stabiliteit en Groeipact verdrukt onbedoeld publieke investeringen Bijlage: Technische invulling Stabiliteit en Groeipact verdrukt onbedoeld publieke investeringen In deze bijlage wordt uiteengezet waarom en op welke wijze de huidige methodiek uit het Stabiliteit en Groei

Nadere informatie

College Aruba financieel toezicht

College Aruba financieel toezicht College Aruba financieel toezicht Aan De minister van Financiën en Overheidsorganisatie van Aruba Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999) 4619081 Telefaxk (+5999)

Nadere informatie

College Aruba financieel toezicht

College Aruba financieel toezicht College Aruba financieel toezicht Aan De minister van Financiën en Overheidsorganisatie Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088 Adres

Nadere informatie

De financiële crisis vanuit de. Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba

De financiële crisis vanuit de. Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba De financiële crisis vanuit de Caribische invalshoek 4 november 2010 0 Miriam Gonzalez Executive Director Centrale Bank van Aruba Structuur van de presentatie Effecten financiële crisis voor het Caribisch

Nadere informatie

Halfjaarrapportage. College Aruba financieel toezicht

Halfjaarrapportage. College Aruba financieel toezicht Halfjaarrapportage College Aruba financieel toezicht juli 2016 december 2016 Inleiding De Landsverordening Aruba tijdelijk financieel toezicht (LAft) bepaalt dat het College Aruba financieel toezicht (CAft)

Nadere informatie

De conclusies van het IMF betreffende de betalingsbalans en het monetair beleid zijn onderverdeeld in drie aspecten:

De conclusies van het IMF betreffende de betalingsbalans en het monetair beleid zijn onderverdeeld in drie aspecten: SAMENVATTING BELANGRIJKSTE CONCLUSIES IN HET RAPPORT D.D. 19 SEPTEMBER 2011 NAAR AANLEIDING VAN DE BESPREKINGEN IN HET KADER VAN DE 2011 ARTIKEL IV CONSULTATIES VAN HET IMF 1. HOOFDTHEMA Het belangrijkste

Nadere informatie

Debt Sustainability Analysis (DSA)

Debt Sustainability Analysis (DSA) BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Debt Sustainability Analysis (DSA) Een analyse naar de kwetsbaarheid van de Surinaamse Staatsschuld in 2014-2018 Malty Dwarkasing Sarajane Omouth

Nadere informatie

College Aruba financieel toezicht

College Aruba financieel toezicht College Aruba financieel toezicht Aan De minister van Financiën en Overheidsorganisatie van Aruba Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

Prakash Mungra General Manager Supervisory Issues CBA. I.h.k.v. Pensioenseminar georganiseerd door Arubaans Pensioen Platform op 25 3 2010

Prakash Mungra General Manager Supervisory Issues CBA. I.h.k.v. Pensioenseminar georganiseerd door Arubaans Pensioen Platform op 25 3 2010 Renteontwikkelingen in Aruba Prakash Mungra General Manager Supervisory Issues CBA I.h.k.v. Pensioenseminar georganiseerd door Arubaans Pensioen Platform op 25 3 2010 1 Renteontwikkelingen op Aruba 1.

Nadere informatie

VOORSTEL STRUCTURELE WIJZIGINGEN VAN DE BEGROTINGEN

VOORSTEL STRUCTURELE WIJZIGINGEN VAN DE BEGROTINGEN VOORSTEL STRUCTURELE WIJZIGINGEN VAN DE BEGROTINGEN Paramaribo, 26 maart 2015 Inleiding Reeds vele jaren hebben we te maken met een onnauwkeurige en ondoorzichtige wijze van de opstelling en presentatie

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Curaçao Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

MAATREGELEN TER SANERING VAN DE OVERHEIDSFINANCIËN. Een artikel van drs. E.E. Matos-Pereira, econoom bij de afdeling Economisch Beleid.

MAATREGELEN TER SANERING VAN DE OVERHEIDSFINANCIËN. Een artikel van drs. E.E. Matos-Pereira, econoom bij de afdeling Economisch Beleid. MAATREGELEN TER SANERING VAN DE OVERHEIDSFINANCIËN Een artikel van drs. E.E. Matos-Pereira, econoom bij de afdeling Economisch Beleid. 1. Inleiding Teneinde te voorkomen dat de toestand van de overheidsfinanciën

Nadere informatie

CRB CCR SR/LVN Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context

CRB CCR SR/LVN Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context CRB 2016-0510 SR/LVN 03.02.2016 Conclusies van de sociale gesprekspartners op basis van de documentatienota Macro economische context 2 CRB 2016-0510 Overzicht groei sinds 1996 Onder invloed van de conjuncturele

Nadere informatie

David Abrahams +5999 4619081. 17 juni 2015 info@cft.cw. Cft 201500123 1/5 - Reactie op de 1 e uitvoeringsrapportage 2015 Sint Maarten

David Abrahams +5999 4619081. 17 juni 2015 info@cft.cw. Cft 201500123 1/5 - Reactie op de 1 e uitvoeringsrapportage 2015 Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Sint Maarten Contactpersoon Telefoonnummer David Abrahams +5999 4619081 Datum E-mail 17 juni 2015 info@cft.cw Ons kenmerk Uw kenmerk Pagina Bijlagen 1/5 - College financieel

Nadere informatie

College Aruba financieel toezicht

College Aruba financieel toezicht College Aruba financieel toezicht Aan De minister van Financiën en Overheidsorganisatie van Aruba Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

Evaluatie van begroting 2013

Evaluatie van begroting 2013 Evaluatie van begroting 2013 Toelichting Vlaams Parlement 29 januari 2013 Inhoudstafel 2 Initiële begroting 2013 Moeilijke begrotingsopmaak Welke keuzes werden gemaakt Eenmalige factoren Evaluatie door

Nadere informatie

Halfjaarrapportage. College Aruba financieel toezicht

Halfjaarrapportage. College Aruba financieel toezicht Halfjaarrapportage College Aruba financieel toezicht Juli 2015 December 2015 Inhoudsopgave Inleiding...2 Samenvatting...2 Stand van zaken...4 Collectieve sector en financieringstekortnorm...4 Uitvoering

Nadere informatie

Verslag van de president

Verslag van de president Verslag van de president De matige groei van de wereldeconomie zette zich voort in het tweede kwartaal van 2016 als gevolg van een groeivertraging in de hoogontwikkelde landen. In de opkomende economieën

Nadere informatie

/IL IS STATEN VAN ARUBA. Regering van Aruba. Voorzitter van de Staten van Aruba. Mevrouw drs. Marisol Lopez-Tromp. Alhier. Oranjestad, 4 mei 2015

/IL IS STATEN VAN ARUBA. Regering van Aruba. Voorzitter van de Staten van Aruba. Mevrouw drs. Marisol Lopez-Tromp. Alhier. Oranjestad, 4 mei 2015 Scan nummer 1 van 1 - Scanpagina 1 van 7 Regering van Aruba Ministerie van Algemene Zaken L.G.Snaith Blvd. 76 Oranjestad, Aruba Tel. (297) 582 4900 Fax. (297) 582 7582 Voorzitter van de Staten van Aruba

Nadere informatie

Halfjaarrapportage. College Aruba financieel toezicht

Halfjaarrapportage. College Aruba financieel toezicht Halfjaarrapportage College Aruba financieel toezicht januari 2017 juni 2017 Inleiding De Landsverordening Aruba tijdelijk financieel toezicht (LAft) bepaalt dat het College Aruba financieel toezicht (CAft)

Nadere informatie

OTA het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Advies van de Raad over het geactualiseerde convergentieprogramma van Polen

OTA het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Advies van de Raad over het geactualiseerde convergentieprogramma van Polen RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 10 maart 2009 (12.03) (OR. en) 7322/09 UEM 77 OTA van: aan: Betreft: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties Advies van de Raad over het geactualiseerde convergentieprogramma

Nadere informatie

Debt Sustainability Analysis (DSA)

Debt Sustainability Analysis (DSA) BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Debt Sustainability Analysis (DSA) Een analyse naar de kwetsbaarheid van de Surinaamse Staatsschuld in 2013-2017 Malty Shanti-Devi Dwarkasing

Nadere informatie

Hoge Raad van Financiën, afdeling "Financieringsbehoeften van de Overheid" PERSMEDEDELING:

Hoge Raad van Financiën, afdeling Financieringsbehoeften van de Overheid PERSMEDEDELING: Hoge Raad van Financiën, afdeling "Financieringsbehoeften van de Overheid" PERSMEDEDELING: Advies Begrotingstraject voor het Stabiliteitsprogramma 2012-2015 Dit Advies is het eerste van de nieuw samengestelde

Nadere informatie

Sandrien de Klerk. +5999 4619081 Nadya van Putten. 10 april 2015 info@cft.cw. Cft 201500050 1/6 1

Sandrien de Klerk. +5999 4619081 Nadya van Putten. 10 april 2015 info@cft.cw. Cft 201500050 1/6 1 Aan De minister van Financiën van Aruba College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999) 4619081 Telefax (+5999) 4619088

Nadere informatie

Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014

Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014 PERSBERICHT NR. 2013-009 Curaçao Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014 Na de economische krimp van 0,1% in 2012, neemt naar verwachting het reële Bruto Binnenlands Product van

Nadere informatie

Een artikel van E.E. Matos-Pereira, econoom bij de afdeling Economisch Beleid.

Een artikel van E.E. Matos-Pereira, econoom bij de afdeling Economisch Beleid. DE BETALINGSBALANS VAN ARUBA IN 2003 Een artikel van E.E. Matos-Pereira, econoom bij de afdeling Economisch Beleid. 1. Inleiding De Arubaanse betalingsbalans geeft weer de economische transacties van Aruba

Nadere informatie

Aa n De minister van Financien van Curac;ao. Contactpersoon Telefoonnummer Telefoon ( + 172 1) 543033 1 Sylvia Bijl (Cft) +5999 461 9081

Aa n De minister van Financien van Curac;ao. Contactpersoon Telefoonnummer Telefoon ( + 172 1) 543033 1 Sylvia Bijl (Cft) +5999 461 9081 Aa n De minister van Financien van Curac;ao o en Sint Maarten Adres kantoor Curacao De Rouvilleweg 39 Willemstad, C ura ~ ao Tel efoon ( + 5999 ) 461908 1 Telefa x (+5999) 46 19088 Adres kantoor Sint Ma

Nadere informatie

Rondetafelgesprek wet Houdbare overheidsfinanciën Uitgevoerd op verzoek van de Commissie Financiën van de Tweede Kamer

Rondetafelgesprek wet Houdbare overheidsfinanciën Uitgevoerd op verzoek van de Commissie Financiën van de Tweede Kamer CPB Notitie 19 november 2012 Rondetafelgesprek wet Houdbare overheidsfinanciën Uitgevoerd op verzoek van de Commissie Financiën van de Tweede Kamer CPB Notitie Aan: Commissie Financiën van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Reactie op de vastgestelde begroting 2015, uitvoeringsrapportage eerste kwartaal, voortgangsrapportage en leningverzoek Aruba

Reactie op de vastgestelde begroting 2015, uitvoeringsrapportage eerste kwartaal, voortgangsrapportage en leningverzoek Aruba College financieel toezicht Aan De minister van Financiën van Aruba Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999) 4619081 Telefax (+5999) 4619088 Adres kantoor Sint Maarten

Nadere informatie

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen

Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Overheidsontvangsten en -uitgaven: analyse en aanbevelingen Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Ruben Schoonackers Bruno Eugène INTERN Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën Structuur van

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Curaçao Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

Bijna 3 miljard euro begrotingsoverschot in 2016

Bijna 3 miljard euro begrotingsoverschot in 2016 Bijna 3 miljard euro begrotingsoverschot in 2016 De overheid behaalde in 2016 een begrotingsoverschot van 2,9 miljard euro. Dit is 0,4 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Een jaar eerder was

Nadere informatie

2015 no. 31 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA

2015 no. 31 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA 2015 no. 31 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA LANDSVERORDENING van 6 juli 2015 tot wijziging van de Landsverordening bestemmingsheffing AZV (AB 2014 no. 59) en de Landsverordening algemene ziektekostenverzekering

Nadere informatie

Welkom. Prinsjesdaglezing Rabobank. Een bank met ideeën. 6 oktober Rabobank Valkenswaard en Waalre

Welkom. Prinsjesdaglezing Rabobank. Een bank met ideeën. 6 oktober Rabobank Valkenswaard en Waalre Welkom Prinsjesdaglezing 2 Rabobank. Een bank met ideeën. 6 oktober 2 Rabobank Valkenswaard en Waalre Programma 6.3 uur Welkomstwoord Johan van de Louw, manager Bedrijven Rabobank Valkenswaard en Waalre

Nadere informatie

Keuzeonderwerp. Keynesiaans model. Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt. fransetman.nl

Keuzeonderwerp. Keynesiaans model. Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt. fransetman.nl Keuzeonderwerp Keynesiaans model Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt Vraag op de goederenmarkt Alleen gezinnen en bedrijven kopen op de goederenmarkt. C = 0,6 Y Aa = 4 mln mensen

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 15 juli 2014 Kamervragen Aruba

Aan de Voorzitter van de Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 15 juli 2014 Kamervragen Aruba Aan de Voorzitter van de Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag DGBK KR Den Haag www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk Contactpersoon -- Kenmerk 2014-0000378979 Uw kenmerk Datum 15 juli

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

Miljoenennota door René Boon

Miljoenennota door René Boon Miljoenennota door René Boon .. .. .. .. .. ... .. Conclusies: Herstel Nederlandse economie, maar wel kwetsbaar In 2015 komen overheidsfinanciën in rustiger vaarwater terecht Toch nog groot tekort, circa

Nadere informatie

College Aruba financieel toezicht

College Aruba financieel toezicht College Aruba financieel toezicht Aan De minister van Financiën en Overheidsorganisatie Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088 Adres

Nadere informatie

inhoudsopgave. Opmaak kaft: Ivonne Zegveld Drukker: Hi Printing Curacao Jaar: 2014

inhoudsopgave. Opmaak kaft: Ivonne Zegveld Drukker: Hi Printing Curacao Jaar: 2014 JAARVERSLAG 2013 inhoudsopgave.. Opmaak kaft: Ivonne Zegveld Drukker: Hi Printing Curacao Jaar: 2014 Voorwoord 2 1. Vijf jaar trusted advice 6 1.1 Inleiding 7 1.2 De landen Curaçao en Sint Maarten 7 1.3

Nadere informatie

+5999 4619081 Hornstra/Sandrien de Klerk. Kees van Nieuwamerongen/Pier. 2 december 2014 info@cft.cw. Cft201400216 1/13 1

+5999 4619081 Hornstra/Sandrien de Klerk. Kees van Nieuwamerongen/Pier. 2 december 2014 info@cft.cw. Cft201400216 1/13 1 Aan De Gouverneur van Aruba College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999) 4619081 Telefax (+5999) 4619088 Contactpersoon

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 000 IV Vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2015 Nr. 40 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld

Nadere informatie

2014D33111 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN

2014D33111 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN 2014D33111 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN De vaste commissie voor Koninkrijksrelaties, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te brengen in de

Nadere informatie

CENTRALE BANK VAN ARUBA

CENTRALE BANK VAN ARUBA CENTRALE BANK VAN ARUBA 20 juli 2006 Hieronder volgt de Nederlandse vertaling van het verslag van de President, opgenomen in het vandaag gepubliceerde jaarverslag over 2005 van de Centrale Bank van Aruba.

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Nadere informatie

Het Europees kader inzake begrotingstoezicht

Het Europees kader inzake begrotingstoezicht Het Europees kader inzake begrotingstoezicht Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Wim Melyn Patrick Bisciari Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën Structuur van de uiteenzetting Belang van

Nadere informatie

Standpunt van ATIA t.a.v. AOV fonds

Standpunt van ATIA t.a.v. AOV fonds Notitie AOV-problematiek en oplossingen Standpunt van ATIA t.a.v. AOV fonds De huidige AOV-problematiek is al jaren bekend. Sinds de verlaging van de pensioenleeftijd sinds medio jaren 90 van de vorige

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2013

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2013 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2013 Een vooruitblik op de schuld, de schuldenlastbetalingen in 2014-2050

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

Agenda. De Rit van Rutte II. De kool en de geit

Agenda. De Rit van Rutte II. De kool en de geit Prinsjesdaglezing Agenda De Rit van Rutte II De kool en de geit 2 Nederlandse economie is tijdens Rutte II weer gaan groeien 5 4 3 2 1 0-1 -2-3 -4-5 % % 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 5 4 3 2 1 0-1

Nadere informatie

Spreektekst begroting Koninkrijksrelaties 2017, 11 oktober 2016

Spreektekst begroting Koninkrijksrelaties 2017, 11 oktober 2016 Spreektekst begroting Koninkrijksrelaties 2017, 11 oktober 2016 Voorzitter, Vandaag behandelen we een bijzondere begroting. De begroting Koninkrijksrelaties. En vandaag is het 11-10-2016. Gisteren was

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

De Europese schuldencrisis heeft aangetoond dat een zeer hoog niveau

De Europese schuldencrisis heeft aangetoond dat een zeer hoog niveau Chapter 6 Samenvatting (Dutch summary) De Europese schuldencrisis heeft aangetoond dat een zeer hoog niveau van de staatsschuld kan leiden tot oplopende rentelasten die economisch herstel tegengaan. In

Nadere informatie

Overheid en economie

Overheid en economie Overheid en economie Overheid en economie Het aandeel van de overheid in de economie, de overheid als actor en de overheid op regionaal niveau, een verkenning Inleiding Het begrip economische groei komt

Nadere informatie

College Aruba financieel toezicht

College Aruba financieel toezicht College Aruba financieel toezicht Aan De Minister van Financiën en Overheidsorganisatie van Aruba Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999) 4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten

Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten CPB Notitie Datum : 7 april 2004 Aan : Projectdirectie Administratieve Lasten Economische effecten van een verlaging van de administratieve lasten 1 Inleiding Het kabinet heeft in het regeerakkoord het

Nadere informatie

A 2012 N 13 PUBLICATIEBLAD

A 2012 N 13 PUBLICATIEBLAD A 2012 N 13 PUBLICATIEBLAD LANDSBESLUIT, HOUDENDE ALGEMENE MAATREGELEN, van de 7 de februari 2012 houdende wijziging van het Eilandsbesluit toekenning toelage aan ouderdomspensioengerechtigden 1 In overweging

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500EA Den Haag www.rijksoverheid.nl www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk Kenmerk 20-0000619804 Uw kenmerk Datum 5 oktober

Nadere informatie

CPB Achtergronddocument

CPB Achtergronddocument CPB Achtergronddocument Tekortreductie in internationaal perspectief Erik Floor 3 Inhoud 1 Inleiding 5 2 Tekortreducerende maatregelen 5 3 Tekortreducering 7 3.1 Overheidsuitgaven 8 3.2 Overheidsinkomsten

Nadere informatie

Gezonde overheidsfinanciën Een solide basis voor duurzame groei in het Caribisch Koninkrijk. Age Bakker Voorzitter College financieel toezicht

Gezonde overheidsfinanciën Een solide basis voor duurzame groei in het Caribisch Koninkrijk. Age Bakker Voorzitter College financieel toezicht Gezonde overheidsfinanciën Een solide basis voor duurzame groei in het Caribisch Koninkrijk Age Bakker Voorzitter College financieel toezicht Congres Koninkrijk en duurzaamheid, Den Haag, 28 november 2013

Nadere informatie

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel

De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel Page 1 of 6 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) De overheid geeft (te)veel uit? Weet u hoeveel en aan wat? door Phi-Rana di, 2013-11-12 15:45 Phi-Rana Er wordt vaak gezegd

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Curaçao Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd?

solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Bijdrage prof. dr. Kees Goudswaard / 49 Financiering van de AOW: solidariteit van jong met oud, of ook omgekeerd? Deze vraag staat centraal in de bij drage van bijzonder hoogleraar Sociale zekerheid prof.

Nadere informatie

1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden?

1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden? 1. De productiemogelijkhedencurve van een land verschuift naar boven. Waardoor kan dit verklaard worden?. een daling van het aantal werklozen B. een toename van de emigratie uit het betreffende land. de

Nadere informatie

4. Welke uitspraak is fout? In het Solow-groeimodel leidt technologische achteruitgang tot:

4. Welke uitspraak is fout? In het Solow-groeimodel leidt technologische achteruitgang tot: Proefexamen Inleiding tot de Algemene Economie Prof. dr. Jan Bouckaert Prof. dr. André Van Poeck 12-15 december 2014 1. Stel dat het bruto nationaal inkomen 200 miljard euro bedraagt. Hoeveel bedraagt

Nadere informatie

De minister van Financiën van Sint Maarten. Marnell Bosma / Jacob de GleeJacob de Glee oktober Oct-2010

De minister van Financiën van Sint Maarten. Marnell Bosma / Jacob de GleeJacob de Glee oktober Oct-2010 Aan De minister van Financiën van Sint Maarten Contactpersoon Telefoonnummer Marnell Bosma / Jacob de GleeJacob de Glee +5999 461 9081 (Cft) Datum E-mail 21 oktober 201121-Oct-2010 info@cft.an Ons kenmerk

Nadere informatie

ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN

ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN ONDERWERP PRESENTATIE IS EEN STELSELWIJZIGING IN BELANG VAN U ALS DEELNEMER? GENOEMDE ONTWIKKELINGEN / PROBLEMEN OM ONS PENSIOEN STELSEL TE WIJZIGEN 1 GEVOLGEN DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELINGEN 2 REKENRENTE,

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

27926 Huurbeleid. Lijst van vragen en antwoorden Vastgesteld 11 oktober 2016

27926 Huurbeleid. Lijst van vragen en antwoorden Vastgesteld 11 oktober 2016 27926 Huurbeleid Nr. 269 Lijst van vragen en antwoorden Vastgesteld 11 oktober 2016 De algemene commissie voor Wonen en Rijksdienst heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister voor Wonen en Rijksdienst

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 Sarajane Marilfa Omouth Paramaribo, juni 2015 1. Inleiding De totale

Nadere informatie

College Aruba financieel toezicht

College Aruba financieel toezicht College Aruba financieel toezicht De minister van Financiën en Overheidsorganisatie Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088 Adres kantoor

Nadere informatie

Sense of urgency; Hervormingen; Impact.

Sense of urgency; Hervormingen; Impact. Sense of urgency; Hervormingen; Impact. Sense of urgency Korte termijn: financiële tekorten (2011) algemene ouderdomsvoorziening: ca. 100 mln/ jr schommelfonds uitgeput in 2013; ziektekostenverzekering:

Nadere informatie

(-2j A013-2 ()IL( -4 S3)

(-2j A013-2 ()IL( -4 S3) Scan nummer 1 van 1 - Scanpagina 1 van 32 Regering van Aruba STATEN VAN ARUBA Mhzisterie van Algemene Zakcn Bled. 7h OrmijeNta(1, AtA(1).1 lel. (297) 582 900 l'a (297) 582 7582 Ingek: 0 2 OCT 2014 Staten

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur Economische wetenschappen 1 en recht Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 26 mei 13.30 16.30 uur 19 99 Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo II

Eindexamen economie vwo II Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Voorbeelden van een

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012 Een vooruitblik op de schuld, de schuldenlastbetalingen in 2013-2045

Nadere informatie

Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn.

Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn. Koopkrachtpariteit en Gini-coëfficiënt in China: hoe je tegelijkertijd arm én rijk kunt zijn. 1. De Wereldbank berichtte onlangs dat de Chinese economie binnen afzienbare tijd de grootste economie van

Nadere informatie

HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN

HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN 1 HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN 1. Antwoord met juist of fout op elk van de onderstaande beweringen. Geef telkens een korte a) Indien een Amerikaans toerist op de Grote Markt van Brussel een Deens bier drinkt,

Nadere informatie

Focus op Prinsjesdag 2017

Focus op Prinsjesdag 2017 Focus op Prinsjesdag 2017 Economisch Bureau Nederland 19 september 2017 Nico Klene Tel: +31 (0)20 628 4204 nico.klene@nl.abnamro.com Macro Economische Verkenning 2018 Het CPB verwacht 3,3% economische

Nadere informatie

Kees van Nieuwamerongen/Pier. +5999 4619081 Hornstra/Sandrien de Klerk. 29 december 2014 info@cft.cw. Cft 201400242 1/12 1

Kees van Nieuwamerongen/Pier. +5999 4619081 Hornstra/Sandrien de Klerk. 29 december 2014 info@cft.cw. Cft 201400242 1/12 1 Aan De minister van Financiën van Aruba College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999) 4619081 Telefax (+5999) 4619088

Nadere informatie

Schuldsanering van het Land Nederlandse Antillen en de afzonderlijke eilanden

Schuldsanering van het Land Nederlandse Antillen en de afzonderlijke eilanden Inleiding van drs. H.J. Brouwer, directeur van de Nederlandsche Bank, tijdens het Parlementair Overleg Koninkrijksrelaties op donderdag 15 juni 2006 in Den Haag. Schuldsanering van het Land Nederlandse

Nadere informatie

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing

De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing De houdbaarheid van de overheidsfinanciën in het licht van de vergrijzing Seminarie voor leerkrachten, 26 oktober 2016 Stefan Van Parys Bruno Eugène INTERN Departement Studiën Groep Overheidsfinanciën

Nadere informatie

GASTCOLLEGE OPENBARE FINANCIËN. Alberto Romero Association of Dutch Caribbean Economists December 16 th 2014

GASTCOLLEGE OPENBARE FINANCIËN. Alberto Romero Association of Dutch Caribbean Economists December 16 th 2014 College financieel t oezicht GASTCOLLEGE OPENBARE FINANCIËN 1 Alberto Romero Association of Dutch Caribbean Economists December 16 th 2014 ONDERWERPEN 1.Lasten, uitgaven en tekort 2.Wat geeft de overheid

Nadere informatie

ECONOMISCHE ONTWIKKELINGEN IN 2016 EN VOORUITZICHTEN VOOR 2017

ECONOMISCHE ONTWIKKELINGEN IN 2016 EN VOORUITZICHTEN VOOR 2017 ECONOMISCHE ONTWIKKELINGEN IN 2016 EN VOORUITZICHTEN VOOR 2017 Voorwoord Volgens voorlopige cijfers is de economische groei in Curaçao in 2016 nihil geweest (0,0%), nadat een groei van 0,3% in 2015 werd

Nadere informatie

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten

College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten Aan De minister van Financiën van Curaçao Adres kantoor Curaçao De Rouvilleweg 39 Willemstad, Curaçao Telefoon (+5999)4619081 Telefaxk (+5999) 4619088

Nadere informatie

Handout bezoek minister Plasterk aan Bonaire

Handout bezoek minister Plasterk aan Bonaire Pagina 1 Aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Postbus 20011 2500 EA Den Haag Handout bezoek minister Plasterk aan Bonaire Met deze handout wil consumentenbond Unkobon u feitelijke

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE PRESIDENT. Algemene beschouwing

VERSLAG VAN DE PRESIDENT. Algemene beschouwing VERSLAG VAN DE PRESIDENT Algemene beschouwing Gedurende 2010 heeft de wereldeconomie zich verder hersteld van de hevige recessie, die was veroorzaakt door de internationale financiële crisis. Het hersteltempo

Nadere informatie

Domein E: Ruilen over de tijd. fransetman.nl

Domein E: Ruilen over de tijd. fransetman.nl Domein E: Ruilen over de tijd Rente : prijs van tijd Nu lenen: een lagere rente Nu sparen: een hogere rente Individuele prijs van tijd: het ongemak dat je ervaart Algemene prijs van tijd: de rente die

Nadere informatie

JAARVERSLAG. College financieel toezicht 2014

JAARVERSLAG. College financieel toezicht 2014 JAARVERSLAG College financieel toezicht 2014 JAARVERSLAG College financieel toezicht 2014 4 recyclingfabriek Saba INHOUD Voorwoord 07 Hoofdstuk 1: De economische ontwikkeling in 2014 09 1.1 Verschillen

Nadere informatie

Houdbaarheid overheidsfinanciën

Houdbaarheid overheidsfinanciën Houdbaarheid overheidsfinanciën Sterk verbeterd door maatregelen van afgelopen jaren Marcel Lever 12 februari 2016 Inhoud Definitie en veronderstellingen Houdbaarheid, stand 2014 Gevoeligheidsanalyse Actualisatie

Nadere informatie

Nationale rekeningen voldoen aan nieuwe internationale richtlijnen

Nationale rekeningen voldoen aan nieuwe internationale richtlijnen Nationale rekeningen voldoen aan nieuwe internationale richtlijnen De Nederlandse nationale rekeningen voldoen vanaf vandaag als één van de eerste lidstaten van de Europese Unie aan de nieuwe internationale

Nadere informatie