De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld"

Transcriptie

1 De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld Deelnemende bedrijven en hun cpo s figuur 1 Ahold detailhandel kiki Stiemer AirFrance-KLM luchtvaart Frank de Reij AkzoNobel chemie ton Geurts BAM bouw Frank Oort CSM voedingsmiddelen reinier Kelder verzekeringen wim Weima life sciences en materials sciences Tim Tolhurst Heijmans bouw gijs Schoonderbeek installatietechniek jeroen Harink Mediq medische artikelen jan-martijn Prins voedingsmiddelen jaap Oskam PostNL post, pakketten, e-commerce Bart Bremer Sligro Food Group voedingsmiddelengroothandel Rob van Herpen TomTom navigatieapparatuur stefan Verstraeten was- en voedingsmiddelen Marc Engel Wavin kunststofproducten peter Verkaaik 14 mei 2012

2 Cpo s verstevigen hun grip op de spend door centralisatie van inkoop en reductie van het aantal leveranciers. Op de inkoopontwikkelingsladder is het dringen geblazen. Inkoop gaat de business in. Duurzaamheid is hét inkoopthema. Meer vrouwen stromen in, maar ook inkoop heeft een glazen plafond. Tekst Freek Andriesse, Jeroen Corts, Richard Holman, Marc Klaassen, Gerard Peeters, Luc Peeters, Gert Walhof Dit is het tweede onderzoek naar de inkoop van aan de Amsterdamse beurs genoteerde Nederlandse bedrijven. Het eerste onderzoek vond plaats in De uitkomsten hiervan waren te lezen in Deal! van januari/februari Het tweede onderzoek vond eind 2011, begin 2012 plaats. Aan de hand van een door inkoophoogleraar Frank Rozemeijer gevalideerde vragenlijst en analyse verzamelde de redactie van Deal! samen met een team van deelnemers aan NEVI Continuing Purchasing Development (NEVI CPD) de data. De chief procurement officers van de verschillende bedrijven gaven antwoord op de vragen. De primaire doelstelling van het onderzoek is om inzicht te geven in de inkoop van beursgenoteerde bedrijven. Hoe is de inkoop georganiseerd? Wat zijn de centrale thema s? Waar staat de inkooporganisatie op de ontwikkelingsladder? En: hoe kijkt men tegen de toekomst aan? Fact finding staat hierbij voorop. De auteurs vellen dan ook geen waardeoordelen over de uitkomsten van het onderzoek. In het eerste onderzoek werden negen beursgenoteerde bedrijven onder de loep genomen, in deze tweede editie zijn dat er zestien (zeven daarvan verleenden ook hun medewerking aan het eerste onderzoek). Ze zijn afkomstig uit de sectoren bouw, chemie, financiële instellingen, handel (groothandel en detailhandel), industrie, logistiek, technologie en voeding (figuur 1). De 16 bedrijven hebben een gezamenlijke spend van 85,8 miljard euro, met een inkoopaandeel van 61% In dit artikel zoomen wij achtereenvolgens in op de volgende vijf onderwerpen: Inkooporganisatie: wat is de spend en het inkoopaandeel? Hoeveel (vrouwelijke) inkopers zijn er? Hoe is inkoop georganiseerd? In welke fase van inkoopvolwassenheid bevindt de onderneming zich? Inkoopleiderschap: wanneer is een cpo aangesteld en waarom werd hij of zij aangesteld? Is de inkoopbaas een vrouw of een man? Aan wie wordt gerapporteerd? Wat zijn de belangrijkste competenties die deze inkooptoppers menen te moeten hebben? Prestaties: geboekte resultaten, maar ook teleurstellingen. Centrale inkoopthema s in 2012: waar richt het bedrijf zijn inkooppijlen vooral op? Visie 2022: hoe ziet inkoop er over tien jaar uit? à mei

3 Omzet en spend figuur 2a Ahold** spend (mrd) 10,7 omzet (mrd) 12,3 AirFrance- KLM 5,7* 23,6 AkzoNobel 9 14,5 BAM 5 8 CSM 2 3,2 0,5 4,8 5,6 8,2 Heijmans Mediq PostNL Sligro FG TomTom 1,8 3 2,2 4,2 1,4 1, Wavin 0,9 1,2 BAM 15% CSM 33% 40% 2,6 4,5 2,6 4,9 4,3 2,3 1,5 Aantal (vrouwelijke) inkopers vrouwelijke inkopers totaal aantal inkopers (fte) Ahold 34% op 690* AirFrance- KLM 15% 320 AkzoNobel 15% op 147* 85 1 op 112* 25 1 op 268* niet bekend Heijmans 5% 60 1 op 112* 4% 70 1 op 357* Mediq niet bekend 33% op 96* PostNL 35% 31 1 op 2484* Sligro FG 1% 24 1 op 230* TomTom 38% 20 1 op 175* Wavin 25% 39 1 op 167* 1 op 319* op 52* 35% * aantal medewerkers per inkoper op 79* * Exclusief de ingekochte brandstof en de inkoop van vliegtuigen. ** Cijfers hebben betrekking op Ahold Europe. figuur 2b 44 1 op 113* 1500 en Rozemeijer, mei 2012

4 De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld INKOOPORGANISATIE Spend, inkoopaandeel, inkopers De zestien beursgenoteerde bedrijven hebben een gezamenlijke spend van 85,8 miljard euro, op een totale omzet van 142,5 miljard euro. Het gemiddelde inkoopaandeel is 61%. In totaal genereren deze bedrijven samen een inkoopwerkgelegenheid van 3694 fte s (totaal aantal medewerkers is ). Daarvan zijn 866 fte s te vinden in Nederland. Ter vergelijking: inkoopberoepsvereniging NEVI heeft ongeveer 6000 leden. Per inkoop-fte is de gemiddelde spend 23,2 miljoen euro. De meeste inkopers vinden we bij (1500 fte s), AkzoNobel (700 fte s) en (420 fte s). Bij deze zestien bedrijven is gemiddeld één op de 170 medewerkers inkoper. Eén op de vier inkopers is vrouw. De verschillen zijn hier echter groot: vergelijk een bedrijf als Sligro Food Group met 1% vrouwelijke inkopers met PostNL en, waar respectievelijk 35% en 40% van de inkopers van het vrouwelijk geslacht is. Met hoeveel toeleveranciers doen de inkopers bij deze bedrijven zaken? De bandbreedte is enorm. Multinational heeft volgens cpo Marc Engel leveranciers (107 per inkoper), terwijl de op Nederland gerichte voedingsmiddelengroothandel Sligro Food Group 1800 leveranciers heeft (75 leveranciers per inkoper). Veel leveranciers hebben ook CSM (28.000), PostNL (24.000), Wavin (17.000), BAM (15.000) en Heijmans (15.000). Bij de helft van de bedrijven in dit onderzoek is het aantal leveranciers afgenomen. De sterkste dalingen werden de afgelopen jaren gerapporteerd bij (-50%), de bouwbedrijven Heijmans (-30%) en BAM (-10%) en (-10%). Bij drie bedrijven is het aantal leveranciers constant en bij drie nam het aantal leveranciers toe. Bij twee was dit niet bekend. Organisatie van inkoop Inkoop kan op verschillende manieren worden georganiseerd. Van volledig decentraal (in en door de business) tot volledig centraal. Tussen beide uitersten onderscheiden we gecoördineerde inkoop, centraal geleide inkoop en federale inkoop (indeling volgens Rozemeijer, 2000). Wij vroegen de cpo s van de deelnemende bedrijven aan te geven hoe zij de productgerelateerde inkoop en de niet-productgerelateerde inkoop anno 2012 hebben georganiseerd (figuur 3). De productgerelateerde (PR) inkoop vindt vooral centraal dan wel centraal geleid plaats. Het coördinatiemodel wordt minder vaak toegepast, terwijl geen enkel deelnemend beursgenoteerde bedrijf het decentrale dan wel federale inkoopmodel hanteert. Wat betreft de niet-productgerelateerde (NPR) inkoop worden wel alle mogelijke modellen gebruikt. Opvallend is dat het centrale model, het centraal geleide model en het coördinatiemodel meer in trek zijn dan de andere organisatiemodellen. Veel van de beursgenoteerde bedrijven in het onderzoek verstevigen hun greep op de inkoop. Vaak geschiedt dat door de inkoop (meer) centraal te organiseren, dan wel beter te coördineren. De inkoop bij CSM (voedingsmiddeleningrediënten, onder meer voor bakkerijen) maakte de afgelopen jaren een ontwikkeling door van decentraal naar centraal. Het bedrijf probeert zo meer grip te krijgen op de inkoop van grondstoffen. Ook bij bouwbedrijf Heijmans wordt langzaam maar zeker meer centraal ingekocht. Voedingsmiddelengroothandel Sligro Food Group centraliseerde de inkoop al lang geleden bij zijn ontstaan. Bij werd de NPR-inkoop gecentraliseerd. Vond de inkoop bij leverancier van medicijnen en medische artikelen Mediq bijna volledig decentraal plaats, inmiddels is deze meer gecoördineerd. Jaap Oskam is de eerste cpo in de geschiedenis van (vee- en visvoeders) en heeft de opdracht om één krachtige inkooporganisatie voor deze à Over de auteurs Freek Andriesse is inkoopjournalist en adjunct-hoofdredacteur van Deal! Jeroen Corts is managing director van Purfacts, inkoopintelligence & -advies. Richard Holman is directeur-eigenaar van Accent Inkoop Advies, inkoopcoach, bestuurslid van NEVI CPD en docent strategisch inkoopmanagement aan hogeschool Windesheim. Marc Klaassen is group purchasing manager bij Recticel, fabrikant van producten gebaseerd op polyurethaan. Gerard Peeters is managing director van de coöperatieve inkoopvereniging NovuPak. Luc Peeters is a.i. strategisch inkoopadviseur bij drinkwaterbedrijf Vitens. Gert Walhof is lector inkoopmanagement aan de Hanzehogeschool Groningen, adviseur voor inkoop- en samenwerkingsvraagstukken en bestuurslid NEVI CPD. Alle auteurs behalve Freek Andriesse nemen deel aan het NEVI-programma Continuing Purchasing Development (CPD). Dat is een platform voor de inkoopprofessional die zichzelf wil blijven ontwikkelen op het gebied van persoonlijke groei, kennisontwikkeling en inkoopinnovatie. Een positieve en waar mogelijk innovatieve bijdrage aan de ontwikkeling van het inkoopvak staat hierbij centraal. CPD organiseert bijeenkomsten met deskundigen op het gebied van onder meer hrm, organisatieontwikkeling en leiderschap. mei

5 Organisatie van de PR-inkoop Organisatie van de NPR-inkoop figuur 3 Decentrale inkoop Alle contracten worden gemanaged door de individuele units. Eventuele crossbusinesscoördinatie is vrijwillig, ad hoc en informeel. Federale inkoop (lokaal geleid netwerk) Centrale kern. Corporate procurement zorgt voor standaard infrastructuur voor alle inkoopeenheden: processen, instrumenten, templates, IT en rapportage, competentieontwikkeling en werving. Sourcing vindt voornamelijk lokaal plaats, naast een beperkt aantal centrale projecten op vrijwillige basis. Gecoördineerde inkoop Decentrale units worden ondersteund door een kleine, centrale inkoopafdeling. Centraal concentreert men zich op strategie en inkooppakketten die de hele organisatie betreffen. Centraal geleide inkoop (centraal geleid netwerk) Centrale inkoop wordt ondersteund door sourcingspecialisten uit de businessunits. Centraal zorgt voor strategie, processtandaardisatie, rapportage, IT en competentieontwikkeling. De sourcingspecialisten kopen in en rapporteren aan zowel businessmanagers als de cpo. Centrale inkoop Alle belangrijke contracten worden centraal gemanaged. Operating units worden geconsulteerd, maar centraal regeert. laag professionaliteit inkoop hoog Federale inkoop Komt niet voor Decentrale inkoop Komt niet voor Gecoördineerde inkoop Ahold, BAM, Mediq Centraal geleide inkoop AkzoNobel, AirFrance-KLM, BAM,,,, Centrale inkoop CSM,, Heijmans,, PostNL, Sligro, TomTom, Wavin De inkooporganisaties van BAM en hebben trekken van twee soorten organisatievormen. BAM: gecoördineerd en centraal geleide netwerk. : centrale inkoop en centraal geleide inkoop. Ontwikkelingsfasen van de inkooporganisatie commerciële oriëntatie laag professionaliteit inkoop hoog Federale inkoop Gecoördineerde inkoop Ahold, Mediq, PostNL, Wavin Decentrale inkoop TomTom, Wavin Centraal geleide inkoop AkzoNobel, AirFrance-KLM, BAM, CSM,,, supply chainoriëntatie Centrale inkoop,, Heijmans, Sligro laag concernsamenhang hoog laag concernsamenhang hoog De inkooporganisaties van Wavin en hebben trekken van twee soorten organisatievormen. Wavin: decentraal en gecoördineerd. : federaal en centraal geleid. transactieoriëntatie inkooporiëntatie procesoriëntatie waardeoriëntatie Ahold PR NPR AirFrance- KLM AkzoNobel PR NPR BAM CSM PR PR Heijmans PR PR PR Mediq PR NPR PostNL NPR PR Sligro Food Group TomTom NPR PR NPR PR Wavin NPR NPR PR figuur 4 Transactieoriëntatie (fase 1) Toegevoegde waarde van de inkoopfunctie is het realiseren van beschikbaarheid. Inkopen is bestellen. De inkoopfunctie is uitvoerend en administratief. Commerciële oriëntatie ( fase 2) Inkoop is gericht op het realiseren van de laagste prijs of de hoogste korting. Nadruk ligt op onderhandelingen en prijsanalyses. Afdelingsvorming met operationele en initiële inkopers. Inkooporiëntatie (fase 3) De inkoopfunctie beïnvloedt in belangrijke mate het kwaliteitsniveau. Inkoopkracht bundelen is een belangrijke taak, net als het opstellen van uniforme procedures en richtlijnen. Er is veel aandacht voor communicatie en samenwerking tussen inkopers. Procesoriëntatie - interne integratie (fase 4) Inkoop wordt gezien als een proces dat dwars door de onderneming heen gaat. Initiële inkoop vindt centraal plaats in crossfunctionele teams. Verbeteracties richten zich op integratie van het inkoopproces in de business (business alignment). Supplier relationship management is gericht op segmentatie van leveranciers en vermindering van het aantal leveranciers. Supply chain-oriëntatie - externe integratie (fase 5) De inkoopfunctie richt zich op ketenmanagement. Er is veel aandacht voor het betrekken van ontwikkelingspartners in plaats van toeleveringspartners. Multifunctionele teams doen de initiële inkoop. Supplier relationship management is gericht op de integratie van enkele topleveranciers. Waardegerichte oriëntatie (fase 6) Alle focus ligt op het realiseren van toegevoegde waarde voor de eindklant. De inkoopstrategie maakt deel uit van de businessstrategie. De totale waardeketen wordt beheerst en verkoop en inkoop zijn gebundeld in een virtuele afdeling. Bron: Van Weele (2000), bewerkt 18 mei 2012

6 De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld Nederlandse multinational te smeden. In zijn werk zijn kostenbesparing, verduurzaming van de keten en het ontwikkelen van strategische allianties met toeleveranciers centrale onderwerpen. Jeroen Harink trad in 2011 aan als cpo van technische dienstverlener. Hij ontwikkelde een productgroepstrategie op grond waarvan elk jaar een aantal productgroepen en leveranciers door een multidisciplinair team onder de loep wordt genomen. Daar waar synergie tussen de verschillende divisies valt te behalen, vindt zowel de inkoop van productgerelateerde als niet-productgerelateerde goederen en diensten gecoördineerd plaats. Fase van inkoopvolwassenheid Het ontwikkelingsmodel van hoogleraar Arjan van Weele veronderstelt een verband tussen de mate van inkoopprofessionaliteit en de effectiviteit van de inkoopfunctie. We hebben de deelnemende bedrijven gevraagd om zowel de productgerelateerde inkoop als de niet-productgerelateerde inkoop van het eigen bedrijf in het model te positioneren (figuur 4). Een bedrijf kan zich qua inkoopprofessionaliteit in meerdere fases tegelijk bevinden. De positionering van de bedrijven in de figuur houdt expliciet geen waardeoordeel in van de auteurs. Een aantal zaken valt op. Niet een van de deelnemende bedrijven positioneert zichzelf in de allereerste fase van inkoopontwikkeling (de fase van de transactieoriëntatie). Slechts één bedrijf is in fase 2 te vinden (commerciële oriëntatie). Drie van de zestien bedrijven plaatsen zichzelf in de fase van waardeoriëntatie, de hoogste fase qua inkoopontwikkeling. Het betreft (voor wat betreft de productgerelateerde inkoop), PostNL (voor wat betreft de productgerelateerde inkoop) en AkzoNobel (voor wat betreft de niet-productgerelateerde inkoop). De meeste cpo s plaatsen hun inkooporganisatie in de fase van procesoriëntatie. Deze fase wordt ook wel aangeduid als die van de interne integratie, in tegenstelling tot die van de externe integratie (integratie in de toeleverketen). INKOOPLEIDERSCHAP Inkoop was lange tijd vooral een vak voor mannen. Maar dit tij is duidelijk aan het keren. Inmiddels is een kwart van alle inkopers bij deze zestien beursgenoteerde bedrijven vrouw. Aan de top liggen de kaarten echter anders. Onder de zestien cpo s die aan dit onderzoek deelnamen, is slechts één vrouw te vinden: Kiki Stiemer van Ahold. De gemiddelde leeftijd van de cpo is 47 jaar. De functie van cpo is in vergelijking met die van chief financial officer of chief operating officer een betrekkelijk jonge functie. Dat blijkt ook uit figuur 5. In alle organisaties die aan dit onderzoek deelnamen, werd de functie van cpo in de afgelopen tien jaar geïntroduceerd. Bij veertien van de zestien deelnemende bedrijven is de cpo verantwoordelijk voor zowel de productgerelateerde inkoop als de niet-productgerelateerde inkoop. Bij Mediq en TomTom richt de cpo zich op de NPR-inkoop. In drie van de vier gevallen is de cpo uit de eigen organisatie gerekruteerd. Een enkele uitzondering daargelaten heeft hij/zij reeds ervaring op inkoopgebied opgedaan. Bart Bremer van PostNL is met een track record van een kwart eeuw in inkoop waarschijnlijk de cpo met de meeste inkoopervaring. De cpo wordt meestal afgerekend op besparingen realiseren/werkkapitaal verbeteren (achtmaal genoemd), duurzaamheid (zesmaal genoemd) en risicomanagement (driemaal genoemd). Wij vroegen de cpo s ook wat volgens hen de belangrijkste competentie is van een cpo om succesvol te kunnen zijn. Duidelijk bovenaan staat het kunnen bouwen van bruggen, zowel binnen de eigen organisatie als naar toeleveranciers. Verandering kunnen bewerkstelligen wordt ook redelijk vaak genoemd. à Een waardegerichte oriëntatie is volgens het ontwikkelingsmodel van Van Weele de inkoophemel mei

7 Resultaten uit 2010 waar de cpo trots op is figuur 6 Ahold AirFrance-KLM AkzoNobel BAM CSM Heijmans Mediq PostNL Sligro Food Group TomTom Wavin risicobeheersing, waardecreatie, duurzaamheid besparingen, risicobeheersing, waardecreatie, innovatie besparingen, security of supply, strategische allianties met kernleveranciers waardecreatie, duurzaamheid risicobeheersing besparingen, risicobeheersing, IT-ondersteuning besparingen, risicobeheersing, waardecreatie besparingen, risicobeheersing, duurzaamheid besparingen, invoering nieuwe inkooporganisatie waardecreatie besparingen, duurzaamheid besparingen, waardecreatie duurzaamheid besparingen, risicobeheersing, waardecreatie, duurzaamheid waardecreatie, duurzaamheid, supplier-innovatie besparingen, risicobeheersing, waardecreatie, duurzaamheid (resultaten in willekeurige volgorde) Redenen voor de bedrijven om een cpo aan te stellen figuur PostNL Cpo sinds: 1997 professionaliseren en benutten van inkoopvolume Huidige cpo: man (47) BAM Cpo sinds: 2004 besparingen realiseren Huidige cpo: man (41) Cpo sinds: 2005 inkoopprofessionalisering Huidige cpo: man (46) Ahold Cpo sinds: 2006 oprichting Europese inkooporganisatie Huidige cpo: vrouw (45) Cpo sinds: 2003 kostenverlaging en risicoreductie Huidige cpo: man (48) Cpo sinds: 2004 creatie van centrale inkoopafdeling, inkoopprofessionalisering Huidige cpo: man (50) CSM Cpo sinds: 2006 centraliseren en professionaliseren van inkoop Huidige cpo: man (50) Sligro Food Group Cpo sinds: 2006 verdere inkoopprofessionalisering Huidige cpo: man (44) 20 mei 2012

8 De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld PRESTATIES We vroegen de zestien cpo s op welke zaken die ze in 2010 hebben gerealiseerd, ze nu het meest trots zijn. In figuur 6 staan de resultaten weergegeven. Besparingen en waardecreatie worden elk negen keer genoemd, risicobeheersing en duurzaamheid elk achtmaal. Gemiddeld bedroegen de besparingen 3,3% op de inkoopomzet. Tom- Tom realiseerde de hoogste procentuele besparing (7%), gevolgd door (5%), (5%) en Sligro Food Group (4%). Vice president commercial governance Stefan Verstraeten van TomTom plaatst wel een kanttekening bij de impact van die 7% besparingen: zijn bedrijf is nog maar relatief kort geleden met inkoopprofessionalisering gestart en had in 2010 slechts 20% van de spend onder controle. In december 2011 heeft binnen TomTom een grote herstructurering plaatsgevonden en zijn zowel de productgerelateerde inkoop als de niet-productgerelateerde inkoop samengevoegd in één organisatie. Opvallend is dat innovatie alleen door Frank de Reij van AirFrance-KLM en Marc Engel van expliciet als wapenfeit wordt genoemd. De Reij, die in 2011 werd verkozen tot cpo van het jaar, noemt innovatie in samenhang met waardecreatie. Hij geeft als voorbeeld de vervanging van stalen remschijven door remschijven van koolstof. De initiële investering is weliswaar hoger, maar de total cost of ownership is lager door een lager brandstofverbruik. Koolstof is immers aanzienlijk lichter dan staal. Zijn collega-cpo van bestempelt innovatie als een zeer groot onderdeel van zijn baan. Zijn bedrijf lanceerde het Partner To Win-programma om customer of choice te maken voor de strategische leveranciers, zodat zijn hun beste ideeën naar het Nederlands-Britse bedrijf brengen. Door besparingen op inkoop leverde group procurement volgens De Reij een substantiële bijdrage aan het resultaat van AirFrance-KLM. De luchtvaartmaatschappij schrijft mede door de sterk gestegen brandstofkosten rode cijfers. Engel maakt niet alleen melding van een besparing van 5% op de spend van, maar ook van een besparing van 3% door cost avoidance (kostenvermijding). Met het oprekken van de betalingstermijn met 30 dagen verbeterde het multinationale was- en voedingsmiddelenconcern zijn werkkapitaal in twee jaar tijd met 2,1 miljard euro. Cpo Rob van Herpen van voedingsmiddelengroothandel Sligro Food Group is het meest trots op de voortgang die wordt geboekt op het gebied van duurzaamheid. Prioriteit is om precies in kaart te brengen waar de goederen vandaan komen. Ook à Cpo s hebben een groot geloof in vooruitgang, maar vaak zit dat tegen; ze zouden wel sneller willen Cpo sinds: 2007 organiseren van wereldwijde inkoop Huidige cpo: man (55) AirFrance-KLM Cpo sinds: 2007 fusiesynergie benutten Huidige cpo: man (51) AkzoNobel Cpo sinds: 2007 professionalisering om waarde voor de business te creëren Huidige cpo: man (50) Wavin Cpo sinds: 2007 inkoopprofessionalisering Huidige cpo: man (53) Cpo sinds: 2008 versnellen van waardecreatie Huidige cpo: man (45) Heijmans Cpo sinds: 2009 toename in spend maakte coördinatie noodzakelijk Huidige cpo: man (49) TomTom Cpo sinds: 2010 focus op waarde in plaats van kosten Huidige cpo: man (40) Mediq Cpo sinds: 2011 waarde voor de business creëren Huidige cpo: man (41) mei

9 Top 3 inkoopthema s 2012 figuur 7 AkzoNobel 1) duurzaamheid 2) security of supply 3) strategische allianties met kernleveranciers BAM 1) internationalisatie 2) waardecreatie 3) managementontwikkeling 1) duurzaamheid 2) innovatie 3) risicomanagement Heijmans 1) strategische partners 2) innovatie met strategische partners 3) verduurzaming van grondstoffen samen TomTom 1) talent aantrekken en ontwikkelen 2) taal van de interne klant spreken Ahold CSM 1) professionalisering met partners 1) duurzaamheid 1) duurzaamheid 2) inkoop digitaliseren 1) end to end-integratie 2) inrichting keten 2) risicomanagement 3) logistiek verbeteren PostNL 2) duurzaamheid 3) positie als center of 3) niet-product- 1) besparingen 3) duurzame innovatie excellence uitbouwen gerelateerde spend 2) aansluiting business onder controle 1) kostenverlaging 3) samenwerking Wavin AirFrance-KLM 2) innovatie commercie 1) business alignment 1) kosten verlagen en werk- 3) duurzaamheid 2) kostenbeheersing kapitaalmanagement 1) kostenbesparing Sligro Food Group 3) duurzaamheid 2) interne en externe 2) risicobeheersing Mediq 1) duurzaamheid relaties intensiveren 3) duurzaamheid 1) contract compliance 2) keuze van leveranciers 3) verder integreren 2) besparingen duurzame inkoop 3) duurzaamheid Toekomstvisie 2022: hoe zit inkoop er over 10 jaar uit? Ahold AirFrance-KLM AkzoNobel BAM CSM Heijmans Mediq PostNL Sligro Food Group TomTom Wavin Volledig geïntegreerd in de keten. Eén inkooporganisatie voor Europa en de Verenigde Staten. Volledig geïntegreerd en mogelijk meer samenwerking binnen Skyteam-verband. figuur 8 Volledig geïntegreerd in de keten. Dienstbaar aan de business/interne klant. Hoge mate van efficiency en effectiviteit voor bijdrage aan het bottom line-resultaat. Hybride, internationaal georiënteerd, mix van product, proces en marktkennis, balans tussen ervaring en ambitie, multifunctionele teams. Het bedrijf is sterk in ontwikkeling. De inkoopfunctie ontwikkelt zich conform de behoefte van de business. Nog meer gefaciliteerd door systemen en instrumenten. Inkoop heeft een meer begeleidende rol. Meer gecoördineerde inkoop, met voldoende massa (fte) decentraal. Een kleine centrale inkooporganisatie, meer contractmanagement in de business Wereldwijde en waardegeoriënteerde organisatie. Inkopers zijn supply market experts De ontwikkelingen in de bouwwereld laten zich lastig voorspellen, dus is er nog geen droom over de inkooporganisatie in De operationele inkoop vindt helemaal binnen de projecten plaats. De strategische en tactische inkoop zal een doelgericht, multidisciplinair en vlot samenspel zijn tussen de groep en de divisies. Inkopers maken deel uit van de business. Ze vormen samen een netwerk. De cpo is een spin in dat web. Hij is visionair, arrangeert en faciliteert, brengt mensen en middelen bij elkaar en is dienstbaar binnen de keten. Hoge integratie met een beperkt aantal leveranciers. Minder inkoop, leveranciers en inkopers. Meer risicobeperking, duurzaamheid, nieuwe producten, leveringszekerheid, specialisten. Momenteel integratie van group procurement en real estate & facilities. Straks is er een kleine centrale slagvaardige afdeling die de business ondersteunt. Inkoop zal veranderen omdat de keten complexer wordt en kwaliteit belangrijker wordt. Strategische partner voor de business. Een partij die waarde creëert en niet op kosten knijpt. Businesspartner voor duurzame waardecreatie en groei-driver. Inkoop zal zich grotendeels oplossen in de business. Enkele activiteiten blijven onder een cpo bestaan, denk aan inkoopkennismanagement, talentmanagement, support en systeemontwikkeling. 22 mei 2012

10 De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld voor Kiki Stiemer van Ahold is dat een prioriteit. Door de mondiale bevolkingsgroei tezamen met de uitputting van grondstoffen is het veiligstellen van de leveringen voor nogal wat cpo s een issue. De inkoopbazen van AkzoNobel, Ahold, CSM en noemen dit expliciet. Cpo Peter Verkaaik van Wavin (kunststof buis- en leidingsystemen) zegt trots te zijn op de businessbijdrage van inkoop: Doordat de business de inkoopagenda is gaan bepalen, is inkoop zich breder gaan bezighouden met nagenoeg alle aan de leveranciersmarkt gerelateerde onderwerpen. In het oog springende bijdragen zijn duurzaamheid, risicomanagement en kostprijsverbetering. Inkoopprofessionalisering is een proces van vallen en opstaan. Niet alles wat de cpo s zich hebben voorgenomen, gaat van een leien dakje. Twee zaken vallen op. Cpo s hebben een groot vooruitgangsgeloof en willen snel vooruit. Vaak zit dat tegen. Ze zouden wel sneller willen. Zowel de inkoopmanagers van AirFrance-KLM en als die van Mediq en Wavin vinden het tempo te laag. Een tweede punt is de inkoopautomatisering, die volgens een aantal cpo s onvoldoende aansluit bij de wensen uit de praktijk. Een kwart van alle inkopers is vrouw. Aan de top is dat anders: van de 16 cpo s is er één vrouw CENTRALE INKOOPTHEMA S 2012 In figuur 7 is te zien wat voor de ondervraagde cpo s in de komende jaren de belangrijkste inkoopthema s zijn, in volgorde van belangrijkheid. De overalltopdrie (het totaal aantal keer dat een onderwerp is genoemd) ziet eruit als volgt. Overduidelijk op plaats één staat duurzaamheid (twaalf keer genoemd). In het vorige Deal!/NEVI CPDonderzoek was dat ook het geval. Op afstand op de tweede plaats staat kostenbesparing (zes keer genoemd), terwijl innovatie en inkoopprofessionalisering een gedeelde derde plaats innemen (elk vier keer genoemd). Het aangaan van strategische allianties, risicomanagement en aansluiting bij de business worden elk drie keer genoemd en komen daarmee samen op een vierde plaats terecht. In verreweg de meeste gevallen worden de centrale inkoopthema s door de business in nauwe samenspraak met inkoop bepaald. Voor de cpo s van AkzoNobel,, Sligro Food Group, Ahold en CSM is duurzaamheid de komende jaren het belangrijkste. Duurzaamheid wordt steeds belangrijker voor onze continuïteit op de lange termijn, aldus Reinier Kelder, vice president procurement van CSM. Niet-duurzaam gaat marktaandeel kosten en is maatschappelijk niet meer aanvaardbaar, zegt cpo Stiemer van Ahold. Bij AirFrance-KLM, Delta Lloyd, en PostNL is kostenbesparing het belangrijkste inkoopthema in Cruciaal voor PostNL, noemt Bart Bremer het. De postvolumes lopen terug en ons resultaat staat onder druk. Van inkoop wordt een grote bijdrage gevraagd. VISIE 2022 Een waardegerichte oriëntatie (zie figuur 4) is volgens het ontwikkelingsmodel van Van Weele de inkoophemel: hoger kan inkoop niet reiken. In die fase ligt alle focus op het realiseren van toegevoegde waarde voor de eindklant. De inkoopstrategie is een integraal onderdeel van de businessstrategie. De inkopende organisatie beheerst de totale waardeketen. De verkoop- en de inkoopfunctie zijn gebundeld tot een virtuele afdeling. Dit is niet alleen een wenkend perspectief, maar ook een denkmodel. Daarom vroegen wij aan de cpo s van de deelnemende organisaties hoe zij denken dat inkoop er in hun organisatie over tien jaar uit zal zien. Het resultaat staat in figuur 8. Wat direct opvalt, is dat niet iedere cpo daar een duidelijk omlijnd beeld van heeft. Een en ander hangt af van de business, en die is sterk in beweging, zo is de gedachte. Reinier Kelder van CSM zegt hierover: Ons bedrijf is sterk in beweging. De inkoop- à Dankwoord Dit artikel is tot stand gekomen dankzij de cpo s van de zestien beursgenoteerde bedrijven. De auteurs danken hen voor hun openhartige medewerking. Een woord van dank gaat tevens uit naar hoogleraar Frank Rozemeijer voor het valideren van de vragenlijst en zijn kritische review van het conceptartikel. mei

11 De inkoop van beursgenoteerde Nederlandse bedrijven in beeld functie ontwikkelt zich conform de behoefte van de business. Verder vallen drie woorden op in de toekomstvisies: businessgericht, slagvaardig en geïntegreerd. De cpo s van AkzoNobel, Ahold en AirFrance-KLM spreken van een volledige integratie in de keten. De cpo van verwacht een hoge integratie met een beperkt aantal leveranciers. Bij PostNL speelt de interne integratie van group procurement en real estate & facilities. Voorts wordt gesproken over businessgericht zijn, ondersteunend aan de business, en strategische partner voor de business zijn. Inkoop zal zich volgens cpo Verkaaik van Wavin grotendeels oplossen in de business. Cpo Harink van denkt dat de operationele inkoop helemaal binnen de projecten, de corebusiness, gaat plaatsvinden. Bij Mediq maken de inkopers deel uit van de business, met de cpo als spin in het web. De totale opheffing van de inkoopafdeling, zoals veelvuldig is voorspeld, lijkt niet aan de orde. Inkoop gaat weliswaar meer de business in, maar dat gaat samen met de ontwikkeling van een kleine, slagvaardige inkoopclub met hooggekwalificeerde mensen. Cpo Tim Tolhurst van spreekt van supply market experts, de cpo van van specialisten. Omdat de cpo van de toekomst iemand is die de kunst van het bruggen slaan als geen ander beheerst, is die cpo ook steeds vaker een vrouw. managementsamenvatting Zestien beursgenoteerde bedrijven met een gezamenlijke spend van 85,8 miljard euro hebben 3694 inkopers (fte), van wie een kwart vrouw is. Van de zestien deelnemende cpo s is er slechts één vrouw. Cpo Jaap Oskam is de eerste cpo van en heeft als opdracht om één krachtige organisatie voor deze Nederlandse multinational te bouwen. Uit het Deal!/NEVI CPD-onderzoek blijkt dat cpo s hun grip op de inkoop versterken. De productgerelateerde inkoop vindt vooral centraal (of centraal geleid) plaats. Eén op de twee bedrijven heeft het aantal leveranciers sterk verminderd. s Wereld grootste verffabrikant AkzoNobel heeft volgens cpo Ton Geurts voor de nietproductgerelateerde inkoop de hoogste ontwikkelingsfase bereikt, die van de waardeoriëntatie. Uit ons onderzoek blijkt dat de meeste cpo s hun organisatie in de fase van procesoriëntatie plaatsen. Kiki Stiemer van Ahold is de enige vrouwelijke cpo in dit onderzoek. In alle deelnemende organisaties werd de functie van cpo in de afgelopen tien jaar geïntroduceerd. In drie van de vier gevallen is de cpo uit eigen gelederen gerekruteerd. Een enkele uitzondering daargelaten heeft hij of zij reeds (enige) inkoopervaring opgedaan. Bruggen kunnen bouwen is de belangrijkste competentie. Cpo Peter Verkaaik van Wavin is trots op de businessbijdrage van inkoop. Businessgedreven inkoop is een belangrijk thema voor cpo s. Besparingen, waardecreatie, risicobeheersing en duurzaamheid staan alle hoog op de agenda. Innovatie komt er bekaaid af. Volgens cpo Reinier Kelder van CSM wordt duurzaamheid steeds belangrijker voor de continuïteit op de lange termijn. Duurzaamheid is voor cpo s inkoopthema nummer 1. Op afstand volgt besparingen. Inkopers zijn straks supply market experts, weet cpo Tim Tolhurst van. Inkoop gaat langzaam maar zeker de business in. Wat rest is een kleine, slagvaardige club van inkooptoppers die binnen en buiten de organisatie bruggen weten te slaan. 24 mei 2012

Door Freek Andriesse, Jeroen Corts, Richard Holman, Marc Klaassen, Gerard Peeters, Luc Peeters, Gert Walhof. januari/februari 2011 17

Door Freek Andriesse, Jeroen Corts, Richard Holman, Marc Klaassen, Gerard Peeters, Luc Peeters, Gert Walhof. januari/februari 2011 17 Door Freek Andriesse, Jeroen Corts, Richard Holman, Marc Klaassen, Gerard Peeters, Luc Peeters, Gert Walhof januari/februari 2011 17 Inkoop beursgenoteerde Dit is het eerste artikel van wat, naar wij hopen,

Nadere informatie

Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden. Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007

Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden. Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007 Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden Prof. dr. J.H.A. (Jeroen) Harink jeroen.harink@significant.nl 06 513 510 89 Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007 Significant Agenda Strategische

Nadere informatie

Inkoperis. 2. employability & arbeidsmarkt

Inkoperis. 2. employability & arbeidsmarkt Inkoperis kostenbeheerser, verandermanager en honkvast Maar liefst 651 inkopers namen de moeite om de online vragenlijst in te vullen voor onze eerste Deal!-NEVI Nationale Inkoopenquête. Hoewel de werkloosheid

Nadere informatie

Meerwaarde van een professionele inkoopbenadering

Meerwaarde van een professionele inkoopbenadering Meerwaarde van een professionele inkoopbenadering NEVI Al ruim 55 jaar hét netwerk van en voor inkoopprofessionals Netwerk van ruim 9.000 inkoopprofessionals: leden, cursisten en relaties Circa 6.000 leden

Nadere informatie

Strategische inkoop. a. De behoefte en vraag van gebruikers is leidend bij de levering van. Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004

Strategische inkoop. a. De behoefte en vraag van gebruikers is leidend bij de levering van. Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004 Strategische inkoop Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004 1. Inleiding Vanuit vraaggericht facility management streeft de facilitaire organisatie naar een optimale aansluiting tussen facilitaire

Nadere informatie

NEVI inkoopdag 2013. Hülya Türksever & Els Ruiter

NEVI inkoopdag 2013. Hülya Türksever & Els Ruiter NEVI inkoopdag 2013 Hülya Türksever & Els Ruiter Geeft aan welke kwaliteiten de inkoopprofessional van nú in huis moet hebben; Is een communicatie- en hulpmiddel naar het beroepsveld; Focust werknemers

Nadere informatie

Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden?

Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden? Vraag 1: Wat zijn de belangrijkste veranderingen op weg naar 2025 die door inkoop gemanaged moeten worden? Sneller verbinden Goed opdrachtgeverschap Minder regels transparantie Contracten Relaties Aansturing

Nadere informatie

HET NIEUWE INKOOPPARADIGMA IN EEN NOTENDOP

HET NIEUWE INKOOPPARADIGMA IN EEN NOTENDOP HET NIEUWE INKOOPPARADIGMA IN EEN NOTENDOP Deze notendop is geen samenvatting van het boek. Wel geeft de notendop een overzicht van de belangrijkste vernieuwingen en lessen uit dit boek. Businessgedreven

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Inkoopmanagement & Procurement De Post HBO opleiding Inkoopmanagement & Procurement duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht.

Nadere informatie

Inkoopprocedures worden in detail uitgewerkt in het inkoophandboek om de uniformiteit zowel intern en als extern te bewerkstelligen.

Inkoopprocedures worden in detail uitgewerkt in het inkoophandboek om de uniformiteit zowel intern en als extern te bewerkstelligen. Hoofdstuk 3 het inkoopmanagement proces Vier primaire taken van de inkoopfunctie: 1. Foutloze en tijdige levering van producten en diensten 2. Reduceren van inkoopuitgaven 3. Verminderen risico s in toeleveringsketen

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Zelfanalyse inkoopvolwassenheidsmodel

Zelfanalyse inkoopvolwassenheidsmodel pag.: van 7 code: STR-BEN-vra-00-bl versie. Zelfanalyse inkoopvolwassenheidsmodel Hieronder vindt u voor elk van de negen elementen uit het inkoopvolwassenheidsmodel (zie afbeelding) een aantal mogelijke

Nadere informatie

Value Creation en innovatie aan de verkoop- en inkoopzijde

Value Creation en innovatie aan de verkoop- en inkoopzijde Value Creation en innovatie aan de verkoop- en inkoopzijde Aernout van Lookeren Mercuri Intl. Alexander Arsath Ro is NEVI Purspective NEVI Inkoopdag 2011 21 juni, Nieuwegein Programma: Veranderingen aan

Nadere informatie

Contractmanagement bij PWN een kijkje in de keuken

Contractmanagement bij PWN een kijkje in de keuken Contractmanagement bij PWN een kijkje in de keuken Workshop 24 juni 2014 Hans Spaans Strategisch contractmanager Contractmanagement (CM) bij PWN Programma Welkom Over PWN PWN is het drinkwaterbedrijf van

Nadere informatie

Stand van zaken Beroepsprofielenonderzoek 2012

Stand van zaken Beroepsprofielenonderzoek 2012 Stand van zaken Beroepsprofielenonderzoek 2012 NEVI Inkoopdag 19 juni 2012 Alexander Arsath Ro is - NEVI Purspective Inkoop Beroepsprofielenonderzoek Nut en noodzaak anno 2012 Waarom een Inkoop Beroepsprofielenonderzoek:

Nadere informatie

De ontwikkeling van Inkoop NS:

De ontwikkeling van Inkoop NS: De ontwikkeling van Inkoop NS: Leren als mensen en als organisatie NEVI jaarcongres juni 2009 / Frank Steller CPO NS De ontwikkeling van Inkoop NS Leren als mens en als organisatie Vertel eens over De

Nadere informatie

Visie op de ontwikkelingen in Nethersourcing en Outsourcing. Peter Muilwyk. Waar elke euro telt

Visie op de ontwikkelingen in Nethersourcing en Outsourcing. Peter Muilwyk. Waar elke euro telt Visie op de ontwikkelingen in Nethersourcing en Outsourcing Peter Muilwyk Waar elke euro telt 1 Managementondersteuning Advisering Training Waar elke euro telt 2 Missie InkooPManagement is gespecialiseerd

Nadere informatie

NEVI INKOOPDAG 2012. Inkoop verandert! Verandert u mee? www.nevi-inkoopdag.nl

NEVI INKOOPDAG 2012. Inkoop verandert! Verandert u mee? www.nevi-inkoopdag.nl NEVI INKOOPDAG 2012 Inkoop verandert! Verandert u mee? Welkom Bijna 300 deelnemers!! Sinds 2008 niet meer zo druk geweest! INKOOP VERANDERT! VERANDERT U MEE? Corporate Social Responsibility Sustainable

Nadere informatie

Global sourcing, local control?

Global sourcing, local control? Global sourcing, local control? Aansturing van de global sourcing functie Jos Kea en Marianne Ruys, 15 oktober 2009 Dit rapport is bestemd voor de organisatie van de opdrachtgever. Verspreiding en reproductie

Nadere informatie

Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost Brabant (BIZOB) 17 x projectplan contractmanagement. PIANOo en NEVI- Manage de markt!

Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost Brabant (BIZOB) 17 x projectplan contractmanagement. PIANOo en NEVI- Manage de markt! Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost Brabant (BIZOB) 17 x projectplan contractmanagement PIANOo en NEVI- Manage de markt! 20 oktober 2009 Introductie Douwe van de Goorberg concern inkoper BIZOB projectleider

Nadere informatie

Rollen van de moderne inkoper. NEVI Inkoopdag 2012. inkoop stimuleert

Rollen van de moderne inkoper. NEVI Inkoopdag 2012. inkoop stimuleert Rollen van de moderne inkoper NEVI Inkoopdag 2012 18-6-2012 Gemeente Rotterdam, in een veelzijdige stad 2 18-6-2012 Facts and Figures gemeente Rotterdam Jaarlijks 1,1 miljard euro (ruim 25 % begroting)

Nadere informatie

Hoe volwassen is uw inkooporganisatie in de keten?

Hoe volwassen is uw inkooporganisatie in de keten? Hoe volwassen is uw inkooporganisatie in de keten? Ken de keten Ken jezelf Nikki Bruggeling & Remco Kramers Nevi Inkoopdag, 24 juni 2014 1 Ken jezelf Hoe volwassen is uw inkooporganisatie? Knowing yourself

Nadere informatie

Michigan State University inkoopbenchmarkmodel

Michigan State University inkoopbenchmarkmodel pag.: 1 van 5 Michigan State University inkoopbenchmarkmodel In 1993 is Professor R. Monczka aan de Michigan State University (MSU) een benchmarking initiatief gestart, waarin circa 150 (multinationale)

Nadere informatie

Opzetten van een inkooporganisatie

Opzetten van een inkooporganisatie Opzetten van een inkooporganisatie Schakelen naar de volgende fase in uw inkoopvolwassenheid Apeldoorn, 5 juni 2008 NEVI: netwerk- en kennisorganisatie CLUSTERS Netwerk Kennis Marketing & Communicatie

Nadere informatie

Sterker in samenwerking

Sterker in samenwerking Intrakoop-strategie 2014 2016 Sterker in samenwerking Intrakoop helpt zorginstellingen al meer dan vijftig jaar de meeste waarde uit het leveranciersaanbod te realiseren, door kennis, ervaring en inkoopvolume

Nadere informatie

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet

Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet Dé cloud bestaat niet. maakt cloud concreet 1 Wilbert Teunissen wilbert.teunissen@sogeti.nl Cloud Cases Strategie De rol van Functioneel Beheer 2 Onderwerpen 1. Context? Hug 3. the Impact cloud! FB 2.

Nadere informatie

Verkopen van Inkoop. Hoe bereik en betrek ik de interne klant uit het primaire proces?

Verkopen van Inkoop. Hoe bereik en betrek ik de interne klant uit het primaire proces? Verkopen van Inkoop Hoe bereik en betrek ik de interne klant uit het primaire proces? Agenda Voorstellen Visie Verkoop van inkoop Waarom inkoopmarketing? Hoe inkoop verkopen? Inkoopresultaat delen Do s

Nadere informatie

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Eric Polman HIMSS 2010, Atlanta 1 4 maart 2010 Agenda en doelstelling 1. Introductie 2. ICT in de zorg: kenmerken huidige

Nadere informatie

RSZK INKOOP. September 2014, Bas De Kinder

RSZK INKOOP. September 2014, Bas De Kinder RSZK INKOOP September 2014, Bas De Kinder INHOUD Deze presentatie bevat de volgende onderwerpen: INKOOPBELEID PIJLERS UITGANGSPUNTEN VERANTWOORDELIJKHEDEN INKOOPPROCES STRATEGISCH TACTISCH OPERATIONEEL

Nadere informatie

Boardroom Alignment als kompas voor aansluiting van de Inkoopfunctie op de organisatiedoelstellingen

Boardroom Alignment als kompas voor aansluiting van de Inkoopfunctie op de organisatiedoelstellingen Boardroom Alignment als kompas voor aansluiting van de Inkoopfunctie op de organisatiedoelstellingen Presentatie NEVI/CPD bijeenkomst Amsterdam, 10 juni 2009 Alexander Arsath Ro is Benefit Boardroom Alignment;

Nadere informatie

Analyse van de inkoopfunctie

Analyse van de inkoopfunctie Ir. ing. D. Mostert, DME Advies Inkoopgebonden kosten zijn vaak een aanzienlijk deel van de totale kosten, hierdoor vormt de inkoopfunctie een belangrijke potentiële winstbron. Niet alleen door de invloed

Nadere informatie

MANAGEMENTSAMENVATTING Best of Supply Chain 2010 Onderzoek door DPA Supply Chain

MANAGEMENTSAMENVATTING Best of Supply Chain 2010 Onderzoek door DPA Supply Chain MANAGEMENTSAMENVATTING Best of Supply Chain 2010 Onderzoek door DPA Supply Chain Ontschotting leeft! Dat ontschotting leeft bij Nederlandse organisaties, groot én klein, profit én non profit, blijkt goed

Nadere informatie

Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV

Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV Doel: Zicht op: Begrippen en Definities Hoe in de eigen organisatie CM te bepalen Hoe: Stappenplan CM voor contracten

Nadere informatie

Leveranciersbijdrage voor realisatie doelstellingen Ondernemende inkooprol nodig!

Leveranciersbijdrage voor realisatie doelstellingen Ondernemende inkooprol nodig! Leveranciersbijdrage voor realisatie doelstellingen Ondernemende inkooprol nodig! Executive Platform Supply Chain Excellence Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA Breukelen, 27 februari 2013 Leadership

Nadere informatie

Manager PROGRAMMA S TRAININGEN NETWERK

Manager PROGRAMMA S TRAININGEN NETWERK Manager PROGRAMMA S TRAININGEN NETWERK NEVI ONTWIKKELT MENSEN 2 Het inkoopvak ontwikkelt zich razendsnel. Tegenwoordig is er een veelheid aan inkooprollen, zo blijkt uit het inkoopprofielenonderzoek dat

Nadere informatie

Blijven we kaasschaven of. gaan we het financieel probleem van de zorg oplossen?

Blijven we kaasschaven of. gaan we het financieel probleem van de zorg oplossen? Blijven we kaasschaven of gaan we het financieel probleem van de zorg oplossen? Joep de Groot, CbusineZ en Peter Bennemeer, Bernhoven Februari 2014 Agenda Procurement een agenda item van de RvB De muurtjes

Nadere informatie

Inkopen van ICT. Inkopen Complexe Techniek? 31 maart 2009. Karin van IJsselmuide. Kennismanager/trainer Nevi Inkoopacademie

Inkopen van ICT. Inkopen Complexe Techniek? 31 maart 2009. Karin van IJsselmuide. Kennismanager/trainer Nevi Inkoopacademie : Inkopen Complexe Techniek? 31 maart 2009 Karin van IJsselmuide Kennismanager/trainer Nevi Inkoopacademie Inhoud Voorstellen Context IT-inkoop Opzetten van een complex sourcingtraject Realisatie van het

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Back to the Future Business Alignement in Publieke Inkoop? Aan de hand van de inkooporganisatie van de Gemeente Amsterdam toen, nu en straks

Back to the Future Business Alignement in Publieke Inkoop? Aan de hand van de inkooporganisatie van de Gemeente Amsterdam toen, nu en straks Back to the Future Business Alignement in Publieke Inkoop? Aan de hand van de inkooporganisatie van de Gemeente Amsterdam toen, nu en straks 23 januari 2015 2 Inhoud 1. Trends: Toen Nu Straks 2. Hoe kun

Nadere informatie

Nieuwe inkooprollen/beroepsprofielen. De inkoper van de toekomst

Nieuwe inkooprollen/beroepsprofielen. De inkoper van de toekomst Nieuwe inkooprollen/beroepsprofielen De inkoper van de toekomst 8 februari 2013 Alexander Arsath Ro is - NEVI Purspective Samenvatting van de afgelopen 2 dagen TEMPO TEAM! Quotes Niets wordt meer zoals

Nadere informatie

Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008. in samenwerking met

Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008. in samenwerking met Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008 in samenwerking met Invloed op de IT-organisatie Welk van onderstaande ontwikkelingen zullen in de komende twee jaar grote invloed hebben op uw IT-organisatie?

Nadere informatie

Leveranciersbijdrage voor realisatie zorgdoelstellingen Ondernemende inkooprol broodnodig!

Leveranciersbijdrage voor realisatie zorgdoelstellingen Ondernemende inkooprol broodnodig! Leveranciersbijdrage voor realisatie zorgdoelstellingen Ondernemende inkooprol broodnodig! Zorgcongres 2013 Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA Hengelo, 7 februari 2013 Leadership Entrepreneurship

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

Waardegestuurd Contractmanagement

Waardegestuurd Contractmanagement Waardegestuurd Contractmanagement Wat is de effectiviteit van úw Inkoop- en Contractmanagement? Augustus 2015 Ontwikkeling in Inkoop & Contractmanagement Uit Onderzoek van de IACCM (International Association

Nadere informatie

Circulaire inkoop: van droom naar werkelijkheid Inkoop heeft sleutel in handen

Circulaire inkoop: van droom naar werkelijkheid Inkoop heeft sleutel in handen Circulaire inkoop: van droom naar werkelijkheid Inkoop heeft sleutel in handen Green Deal Circulaire Inkoop Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA Utrecht, 16 januari 2014 Leadership Entrepreneurship

Nadere informatie

Inkoop en contractmanagement

Inkoop en contractmanagement Syllabus Inkoop en contractmanagement Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer Universiteit Twente, ING, provincie

Nadere informatie

INKOOPPROFIELEN E X A M E N S 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

INKOOPPROFIELEN E X A M E N S 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 INKOOPPROFIELEN In 2011 is het NEVI Inkoopprofielenonderzoek uitgevoerd in opdracht van NEVI Examens. Het laatste onderzoek op dit gebied dateert van 2000. U vindt de resultaten in deze waaier. Beroepsprofielen

Nadere informatie

CRM vanuit organisatorisch perspectief

CRM vanuit organisatorisch perspectief Highlights survey CRM in Nederland 2009/2010 CRM vanuit organisatorisch perspectief MarketCap International BV 13 Januari 2010 AGENDA o over de survey en de populatie o actief met en focus op CRM o hulp

Nadere informatie

Aanbestedingswet. Jeroen Zegveld/Marcel Stuijts Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant j.zegveld@bizob.nl/m.stuijts@bizob.

Aanbestedingswet. Jeroen Zegveld/Marcel Stuijts Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant j.zegveld@bizob.nl/m.stuijts@bizob. Hoe stelt u uw (inkoop)organisatie in op de Jeroen Zegveld/Marcel Stuijts Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant j.zegveld@bizob.nl/m.stuijts@bizob.nl 6 DECEMBER 2012 Agenda Inleiding Inkooporganisatie?

Nadere informatie

Projektaanpak Grote Bedrijven. 10 Oktober 2011, Kontakt der Kontinenten

Projektaanpak Grote Bedrijven. 10 Oktober 2011, Kontakt der Kontinenten Projektaanpak Grote Bedrijven 10 Oktober 2011, Kontakt der Kontinenten Agenda Kort voorstellen deelnemers Wat is de beste projektaanpak? Case studies vanuit vooronderzoek Gemeenschappelijke bevindigen

Nadere informatie

Procurement is an attitude! Ambities Nevi CPD 2015 t/m 2017

Procurement is an attitude! Ambities Nevi CPD 2015 t/m 2017 Procurement is an attitude! Ambities Nevi CPD 2015 t/m 2017 Versie: 1.0 Datum: 10 februari 2015 Status: door CPD - bestuur vastgesteld Gebruikte informatie: Resultaat enquête onder leden d.d. 3 juni 2014

Nadere informatie

Verder in Fusie & Overnames

Verder in Fusie & Overnames Verder in Fusie & Overnames (Mid size en familiebedrijven) Datum: december 2009 Plaats: Zeewolde Door: Triple Play Keynote speaker: Mr. Pieter J.H. Mensink MBA Verbonden door vertrouwen; groeien door samenhang

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG MEET THE EXPERTS KENNISMAKING MET LEAN IN DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG DOOR DR. VINCENT WIEGEL OP 16 OKTOBER 2014 VERBINDENDE CONTROL DOOR MR. DR. HARRIE AARDEMA OP 6 NOVEMBER 2014 INKOOP

Nadere informatie

Inkoop Samen slimmer Inkoop naar intelligente slankheid (slimme slimheid)

Inkoop Samen slimmer Inkoop naar intelligente slankheid (slimme slimheid) Inkoop Samen slimmer Inkoop naar intelligente slankheid (slimme slimheid) Hier komt tekst Jurriën Brombacher Arno van den Engel Hoofd Intern Bedrijf Concerninkoop Teammanager Inkoop Gemeente Utrecht Gemeente

Nadere informatie

Amsterdamse Inkoop op de schop!

Amsterdamse Inkoop op de schop! Amsterdamse Inkoop op de schop! Hans Dussel, Hoofd Inkoop Gemeente Amsterdam PIANOo-congres 6 juni 2013 Resultaat: Een professionele inkooporganisatie die bijdraagt aan de (beleids)doelen en de (bezuinigings)opgave

Nadere informatie

Toekomst van inkoop en goederenlogistiek in de zorg

Toekomst van inkoop en goederenlogistiek in de zorg Toekomst van inkoop en goederenlogistiek in de zorg C6 concept in de praktijk NEVI Zorgcongres 2015 Wie zijn wij? Pieter Vlot Rivas zorggroep Manager Logistiek Een leven lang zorg Sinds enkele jaren logistiek

Nadere informatie

DE CIO VAN DE TOEKOMST

DE CIO VAN DE TOEKOMST MIC 2015 DE CIO VAN DE TOEKOMST 30 oktober 2015 Mark van der Velden principal adviseur, interim manager EVEN VOORSTELLEN ONDERWERPEN De complexiteit van ICT in de zorg ICT ontwikkeling in drie stappen

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Verbeteren van de samenwerking met de ander, maar begin bij uzelf!

Verbeteren van de samenwerking met de ander, maar begin bij uzelf! Herkennen en Erkennen van drijfveren Verbeteren van de samenwerking met de ander, maar begin bij uzelf! Drs. J. Roddeman, NEVI Drs. W.R.C. Berenschot, Management Drives 22 juni 21 Stroom A Verbeter uw

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

NPAL cluster Inkoop & Ketensamenwerking In samenwerking met RuG en Hanzehogeschool Groningen

NPAL cluster Inkoop & Ketensamenwerking In samenwerking met RuG en Hanzehogeschool Groningen NPAL cluster Inkoop & Ketensamenwerking In samenwerking met RuG en Hanzehogeschool Groningen Propositie Samen met de faculteit Economie & Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen en het Lectoraat

Nadere informatie

Professionaliseren inkoopfunctie. Een praktijkvoorbeeld

Professionaliseren inkoopfunctie. Een praktijkvoorbeeld Professionaliseren inkoopfunctie Een praktijkvoorbeeld Even voorstellen Hans de Krijger Interim inkoopadviseur Ruime inkoopervaring Inrichten inkoopfunctie 18 jaar werkzaam in publieke sector Nu werkzaam

Nadere informatie

Openingssymposium PPRC

Openingssymposium PPRC Openingssymposium PPRC NEVI wenst het Public Procurement Research Centre Veel succes toe! Financieel PMI Onze Values Kroonjuwelen 3e Inkoopvereniging ter Wereld 1e Wereldwijde erkenning IFPSM : Global

Nadere informatie

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten

Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Meer waarde halen uit uw ICT en EPD ICT sturing richten op realiseren van baten Eric Polman HIMSS 2010, Atlanta 1 4 maart 2010 Agenda en doelstelling 1. Even voorstellen: M&I/Partners 2. ICT in de zorg:

Nadere informatie

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Persbericht Yacht, 23 februari 2010 Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Trends en ontwikkelingen op de financiële arbeidsmarkt Door: mr.drs. E. Kolthof, Yacht, Competence

Nadere informatie

TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren

TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET [Bold 24pt] Hogere marges Kortere doorlooptijden Sneller reageren op marktveranderingen 1 2015 EXACT - EXACT

Nadere informatie

Contract Management Dag 2015

Contract Management Dag 2015 Contract Management Dag 2015 De relatie maakt de prestatie DEEL 2; Contract Management bij industriële onderhouds contracten Opdrachtgever en Opdrachtnemer een betere nachtrust? Contract Management Herman

Nadere informatie

Wat is inkoop? Dit artikel geeft een eenvoudige uitleg van de basiselementen van de inkoopfunctie en de inkooporganisatie.

Wat is inkoop? Dit artikel geeft een eenvoudige uitleg van de basiselementen van de inkoopfunctie en de inkooporganisatie. Ir. ing. D. Mostert, DME Advies Dit artikel geeft een eenvoudige uitleg van de basiselementen van de inkoopfunctie en de inkooporganisatie. Definities inkoop terminologie Definitie inkoop: Inkoop is alles

Nadere informatie

ISO Crises! What Crises?

ISO Crises! What Crises? 30 maart 2006 ISO Crises! What Crises? kennisteam kwaliteitsmanagement Agenda 13.00 uur opening DB ISO, crises, what crises GB discussie olv DB afronding/conclusies 15.00 uur einde GB 1 Onderwerp KKT-enquête

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER

E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden WHITE PAPER E-HRM systemen die strategie met HR processen verbinden De nieuwe generatie E-HRM systemen onderscheidt zich niet alleen door gebruikersgemak

Nadere informatie

Masterclass Dynamic Companies Samenwerking VNO NCW en Deloitte. M.E. (Martijn) van Rensch Drs. G.J.M (Gerard) Jacobs

Masterclass Dynamic Companies Samenwerking VNO NCW en Deloitte. M.E. (Martijn) van Rensch Drs. G.J.M (Gerard) Jacobs Samenwerking VNO NCW en Deloitte M.E. (Martijn) van Rensch Drs. G.J.M (Gerard) Jacobs Leerdoelen masterclass Dynamic Companies Leerdoelen workshops Het geven van inzicht en handvatten door middel van het

Nadere informatie

Ontwikkelen en implementeren van Artikelgroep / Categorie strategieën Anil Joshi Associate Trainer

Ontwikkelen en implementeren van Artikelgroep / Categorie strategieën Anil Joshi Associate Trainer Ontwikkelen en implementeren van Artikelgroep / Categorie strategieën Anil Joshi Associate Trainer THE NETHERLANDS CHINA BRASIL AUSTRIA THE UNITED KINGDOM Agenda Wat is CSD? Wat zijn de voordelen? Hoe

Nadere informatie

De kunst van het samenwerkend innoveren en het innovatief samenwerken. Joost Krebbekx, Berenschot

De kunst van het samenwerkend innoveren en het innovatief samenwerken. Joost Krebbekx, Berenschot De kunst van het samenwerkend innoveren en het innovatief samenwerken Joost Krebbekx, Berenschot 1 Situatieschets Door het terugtrekken op de kerncompetenties, worden spelers in de ketens steeds afhankelijker

Nadere informatie

Managementvoorkeuren

Managementvoorkeuren Toelichting bij de test Business Fit-ality Lange Dreef 11G 4131 NJ Vianen Tel: +31 (0)347 355 718 E-mail: info@businessfitality.nl www.businessfitality.nl Business Fit-ality Met welk type vraagstuk bent

Nadere informatie

Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer

Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer 27 november 2014 Jan Demey & Rianne Welvaarts Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer AGENDA Definitie

Nadere informatie

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case 18 mei 2011 Inhoud Inhoud beschrijving Kern van de tool Aanpak Mensen & middelen Resultaat Case beschrijving / best practice Toepassing

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

Inkoopsucces door beleidssucces: inkoopleiderschap Ondernemende inkooprol broodnodig!

Inkoopsucces door beleidssucces: inkoopleiderschap Ondernemende inkooprol broodnodig! Inkoopsucces door beleidssucces: inkoopleiderschap Ondernemende inkooprol broodnodig! Prof.dr.ing. Jacques J.A.M. Reijniers MBA Leadership Entrepreneurship Stewardship 2 Agenda 1. Een introductie 2. Enkele

Nadere informatie

Resultaten onderzoek. Ricoh Johan Kennis NEVI Erik van Assen. April 2015

Resultaten onderzoek. Ricoh Johan Kennis NEVI Erik van Assen. April 2015 Resultaten onderzoek Ricoh Johan Kennis NEVI Erik van Assen April 2015 Tijdens de Contract Management Dag op 12 maart 2015 vond er een live onderzoek plaats naar aspecten van contract management. Tijdens

Nadere informatie

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN NVZD najaarscongres 25 november 2015, Nyenrode Business Universiteit, Breukelen GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN Naar permanente leiderschapsontwikkeling Ambitie De NVZD wil met dit congres onderstrepen

Nadere informatie

Contractmanagement bij NS Mirjam Kop/André Mulder

Contractmanagement bij NS Mirjam Kop/André Mulder Contractmanagement bij NS Mirjam Kop/André Mulder Wij helpen u graag Onze medewerkers staan voor u klaar om u een goede reis te bezorgen Agenda Even voorstellen Wat is contractmanagement Hoe heeft NS dit

Nadere informatie

Contractmanagement ja, maar wat levert dat dan op? Handreiking met praktische voorbeelden die de toegevoegde waarde bewijzen

Contractmanagement ja, maar wat levert dat dan op? Handreiking met praktische voorbeelden die de toegevoegde waarde bewijzen Contractmanagement ja, maar wat levert dat dan op? Handreiking met praktische voorbeelden die de toegevoegde waarde bewijzen Paul Jacobs en Alex Buursema 2013 Contractmanagement heeft de aandacht Het managen

Nadere informatie

Executive Briefing Managing Data Center Performance 2013 en verder

Executive Briefing Managing Data Center Performance 2013 en verder Managing Data Center Performance 2013 en verder Voor bedrijven in het economische gebied EMEA is de grootste uitdaging bij de exploitatie van hun rekencentra het zorgen voor de beschikbaarheid van services

Nadere informatie

Waarde creatie door Contract Management

Waarde creatie door Contract Management Waarde creatie door Contract Management Value Next voor opdrachtgever en opdrachtnemer Herman van den Hoogen M: 06-53.96.36.14 www.hoogen- Procurement.com Nick Piscaer M: 06-37.60.03.12 nick.piscaer@ziggo.nl

Nadere informatie

Rode draad. Procurement Excellence, haalbaar of fictie? Sheet: 2 7e Nationale EP Seminar & Expo

Rode draad. Procurement Excellence, haalbaar of fictie? Sheet: 2 7e Nationale EP Seminar & Expo Introductie Hoe sterk is de eenzame fietser? Procurement Excellence, haalbaar of fictie? Cris Bijker, director Procurement Imtech NV Procurement Excellence, haalbaar of fictie? Sheet: 1 7e Nationale EP

Nadere informatie

(Soft) skills' van de duurzame inkoper

(Soft) skills' van de duurzame inkoper (Soft) skills' van de duurzame inkoper 'Professioneel inkopen is duurzaam inkopen' Drs Hendrik J. Kiwiet MBA Drs Marc J. Brugman Agenda Korte introduktie Talent Development Het ontwikkelen van inkooporganisaties

Nadere informatie

Aanbestedingen winnen en klanten behouden

Aanbestedingen winnen en klanten behouden Aanbestedingen winnen en klanten behouden Duurzaamheid als onderscheidend vermogen Scherpenzeel, 12 december 2014 Alexander Reuvers Agenda Opening & introductie Aanbesteden (30 minuten) Eerste workshop

Nadere informatie