Vakgroep Architectuur en Stedenbouw Voorzitter: prof. dr. B. Verschaffel

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vakgroep Architectuur en Stedenbouw Voorzitter: prof. dr. B. Verschaffel"

Transcriptie

1 De architectuur van het schoolcomplex in de Belgische context ( ) Kritische analyse en interpretatie van het scholenbouwdiscours, van de iconografie van het schoolgebeuren en van het architectuurontwerp The Architecture of the Educational Complex in the Belgian Context ( ) A Critical Analysis and Interpretation of the Discourse on the Building of Schools, of the Iconography of Schooling, and of the Design of the School Architecture Maarten Van Den Driessche Promotor: prof. dr. B. Verschaffel Proefschrift ingediend tot het behalen van de graad van Doctor in de Ingenieurswetenschappen: Architectuur Vakgroep Architectuur en Stedenbouw Voorzitter: prof. dr. B. Verschaffel Facuiteit Ingenieurswetenschappen Academiejaar UNIVERSITEIT GENT

2 INHOUDSOPGAVE o Inleiding Hetschoolcomplexalsontwerpvraagstelling:methodologie Eerste type bronnen Design Manuals Tweede type bronnen contextualiserende literatuur , net officiele scholenbouwdiscours in de Belgische context Primair bronnenmateriaal: wetteksten, hygienetraktaten, politiekpedagogische manifesten Opbouwvandescriptie Drie delen, drie type bronnen: teksten, afbeeldingen, projecten Opbouw scriptie, körte samenvatting hoofdstukken Enkele theoretische uitgangspunten De relatieve duurzaamheid van de architecturale vorm endeveranderlijkheidvandefunctie Het schoolprogramma ende relatieve autonomic van de architectuur Hardware / software / gebruik Structurele tijd / Conjuncturele tijd / Het evenement Het 'architectuurontwerp' als evenement: een momentvan reflectie en kritiek 63 DEEL I ELEMENTEN VAN HET SCHOLENBOUWDISCOURS 1 Aflijnen, aanduiden, afmeten, optekenen: de architectuurtekening in de Belgische scholenbouwwetgeving ( ) de verzelfstandiging vande schoolse ruimte en het ontstaan van de 'school' als instelling Beschrijvingvanhetprogramma,bij wijzevanverordening De onaangepaste klas als literair motief Deontwikkelingvanmodelleerprogramma's De school als totaalomgeving De metrische objectiveringen de normalisatie De architectuurtekening endenietbeschrevenrand 102 de belijning, de figuur 30

3 2 De standaardisatiebladen: van modelproject naar bouwmodule ( ) Van de moduleerbaarheid naar de standaardisatie Dewegnaarhetmodulairenormalisatie De introductie van de schoolplicht, de specialisatie van het schoolprogramma en de uitbreidingvan het normenstelsel Denormalisatieendeindustrialiseringvanhetbouwen De normalisatiebladen: een bijzonder format, de vorm van het systeem De vormvan het systeem Van metrisch stelsel naar modulair raster De normalisatie van het ontwerpproces: bouwelementen, functionele gehelen, ontwerpmodulen, gebouwtypes De industriele standaardisatie, het einde van de vernaculaire, ambachtelijke bouwtraditie? Het lichaam als maatstaf, maten als lichaamsbeeld: het vitruviaanse schema, de gemiddelde man & het kind als inverse figuur ( /iAc)' De medische inspectie, de thoracograaf en de vitruviaanse figuur Het meetbare lichaam als norm Het lichaam in het architectuurtraktaat: de Vitruviaanse Figuur Van het fenomenologische lichaam naar het algebraische en geometrische lichaamsbeeld De stafvan het kompas versus de stiftvan de thoracograaf antropometrie, demografie, quetelets "gemiddelde man" als lichaamsideaal De context van het werk De verruiming van een mathematische methode De gemiddelde man als onderzoeksmethode De gemiddelde man als concept Het kind als inverse figuur de zieke, de onzindelijke, de onmondige, de idioot, de crimineel,

4 4 Bouwhuid, schoolbank, spelmateriaal: van het ideale lichaam naar de optimale omgeving ( ) De referentie aan het lichaam, verschillende schaalniveaus, het lichaam als meervoudig schaalelement De dimensies van de klas: vanuit het perspectief van de leerling ofvan de leerkracht Het lichaam als schaalelement Demografle,wetgevingendepolitiekeruimte Het geometrische gabariet, plan en het plot van het schoolgebouw Schoolbank, de opstelling van het meubilair en het klaslokaal De schoolbank, het lichaam, het meettoestel Het oogonderzoek als klasdispositief De medische blik, de mechaniekvan het oog De proefopstelling als klasdispositief Het oogonderzoek: Signalen en ruis De bouwhuid, het klimaat, het lichaamscomfort & het schoolregime: het gebouw als zonnewijzer de bouwenveloppe als technische filter HetVitruviaanse schema als zonnewijzer De verlichting: de inplanting, de orientatie, het venster, inrichting en decoratie Van het binnenklimaat, naar het lichaamscomfort en het schoolregime Het meubelontwerp, de maat van het lichaam & de figuur van het kind Zithouding, de variabele lichaamsmaat en het lichaamscomfort De groei van het kind, de gebruiksregime; ofhoe de genormaliseerde lichaamsmaten ontoereikend zijn om de werking van het schoolmeubiliair te beschrijven Van variabele zithouding naar variabel regime, Het schoolgebouw, het meubilair en de vorming Kritiek op het schoolmeubilair, het ontstaan van de leeromgeving en het spelmateraal (hetgeval Montessori) De Reformpedagogiek: ambivalente kritiek op het gemedicaliseerde kindbeeld Leeromgeving als een genormaliseerd milieu Ontwikkelingsmateriaal, test en meetapparatuur?

5 5 Hygiene, Fatsoen en leefregel: van maatstok naar speelveld (beknopte genealogievan de hygieneliteratuur) Drieverschillende vertoogtypeshetvertoog versus praktijken De beschaafdheid, de monastieke traditie: twee Stromingen Het discours versus praktijken De Wik, de kledij, het speelveld... aspecten van het schoolprogramma De fatsoenliteratuur: de semantiek van het gezicht en de verschijningsruimte Het lichaam als gewaad: het uniform, de mode en de bescherming Het gebouw als speelveld: de theatrale logica in de fatsoenliteratuur 25s 5.3 Lichaamsbeeld, architectuuropvatting Over de gelaagdheid van de schoolse ruimte: De tekenles, het schoolmuseum, de studiereis (17 Oktober 1875) Twee stichtingsreden en de schoolse ruimte, of hoe de beperkingen van de schoolarchitectuur in de toespraken worden blootgelegd De tekenles als ideaaltypische onderwijssituatie In de marge: Tekenen, deductieenrepresentatievankennis De tekenles, het 'Vom Kinde Aus' en de crisis van het meesterlijke gezag Het ateliervan de meesterambachtsman, het schoolgebouw, de fabriek De froebelgiften: Tekenen en het speien als imitatie van..., en anticipatie op het werkelijke leven Het schoolmuseum, de kring van het leren Aard van de collectie, hetmuseum in een tijd van de mechanische reproductie de museale scenografie: geheugentheater, enscenering van het leren Het schoolgebouw en het curriculum geheugendispositief? Van schoolmuseum naar schooltelevisie, het oplossen van het plan De schoolreis, een wereld buken de school?

6 DEEL II ILLUSTRATIES ALS DENKBEELDEN: ICONOGRAfiSCHE ATLAS Beeidkatern I Beeidkatern II Beeldkatem III Beeidkatern IV Beeld van de school, het modelproject als utopisch ideaal Van lichaamsmaat naar lichaamsbeeld: het vitruviaanse schema 445 Meetapparatuur schoolmeubilair, spelmateriaal 495 Klasportretten: het klasgebeuren als situatie, hetklasvertrekalslocatie 545 3S1 DEEL in DE ReAeXTVITEIT VAN DEONTWERPPROCES: DRIE PROJECTEN EN ENKELE BEDENKINGEN Denkbeeidige reconstructies van het ontwerpproces als methode Intermezzo: het kind als denkbeeld: een manier om het schoolontwerp te lezen Het kind als personage Defiguurvanhetkindendeontwerppraktijk Deherinnering,deverbeeldingendedeconstructievandeidylle Infantia en de conditie van het kindzijn 'De Man onder de Boom'... en de ruimte van het samenzijn Over Tektonieken de referentie aan historische voorbeelden Het'programma van eisen'versus de'bestaanswil van de school' Het schoolideaal de'man onder de Boom' Van het schoolideaal naar het ontwerpvoorstel het ontstaanvan de planfiguur bedenken, fabriceren, stichten De vertelling, de kamer ende ruimte van het samenzijn Illustraties

7 9 De primitieve hut, het hinkelraster en de lege tussenruimte over tektoniek: banale, seriele bouwsels als referentie WCotten als readymades, 'as found' als ontwerpstrategie De lege gebouwen en het variable gebruik Schoolideaal (I) Speiende kinderen in de Chisendale Road in het URgrid Schoolidealen en de iconografle van de Heilige Hieronymus: de studeercel (II) en de woestijn (III) Het plan: patio en paviljoen Illustraties De scenografie van het schoolgebeuren en de negatieve ruimte van de school de nieuwe inplanting en het belang van duidelijkheid zwakke grenzen en achterkantplekken dubbele Massen: de'binnenklas'& de'buitenklas' voorkant en achterkant Parcours' of gematerialiseerde trajecten & een blik op de wereld 72s 10 Illustraties Naschrift: de drie projecten en de ontwerpvraagstelling enkele afgeleide figuren De omgang met de site de referentie aan de lichaamsgestalte de architectuur als setting figuren en de architectuurtekening Illustraties

8 DEEL IV BIJ WIJZE VAN BESLUIT: i Het scholenbouwdiscours, de opdracht en het momentvan het ontwerp 764 % De architectuurtekening en de introductie van het beeld Het ontwerp als kritisch reflexieve praktijk, en de relatieve autonomic van de architectuur 771 DEEL V BIBLIOGRAfiE 1 Primair bronnenmateriaal 780 Deel I Hoofdstuk 1 & DeelIHoofdstuk3,4(&5) 780 Deel IHoofdstuk Deel IHoofdstuk Deel IIITeksti 78z DeelIIITekst2 783 DeelIIITekst3 784 z Modellenboeken, ontwerpgidsen, themanummers tijdschriften 784 negentiende eeuw 784 eeuw twintigste 786 eenentwintigste eeuw Secundaire Literatuur

Onderwijs- en examenregeling

Onderwijs- en examenregeling Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 september 2011 Opleidingsspecifiek deel: Bacheloropleiding: Griekse en Latijnse taal en cultuur Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig

Nadere informatie

Overzicht van tabellen en figuren

Overzicht van tabellen en figuren Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Tabel 1: Drie abstractieniveaus in de sociologie en in de taalkunde 117 Tabel 2: Uitkomsten van de inhoudsanalyse van de narratieven van Salinas de Gortari en

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19116 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19116 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19116 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Dartel, Hans van Title: Naar een handelingsgericht ethiekbeleid voor zorgorganisaties

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel I Kritische discoursanalyse. Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Figuren Voorwoord Inleiding en verantwoording Inleiding

Inhoudsopgave. Deel I Kritische discoursanalyse. Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Figuren Voorwoord Inleiding en verantwoording Inleiding Inhoudsopgave Overzicht van tabellen en figuren Tabellen Figuren Voorwoord en verantwoording Verantwoording Dankbetuiging Over de auteurs Summary 13 13 13 15 19 19 21 27 28 29 Deel I Kritische discoursanalyse

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/37029 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Rijpkema, Bastiaan Riemer Title: Weerbare democratie : de grenzen van democratische

Nadere informatie

Kongo in de geschiedenisleerboeken, 1960-heden: Dé Waarheid? Beel...

Kongo in de geschiedenisleerboeken, 1960-heden: Dé Waarheid? Beel... 1 sur 5 6/09/2008 21:57 Kongo in de geschiedenisleerboeken 1960-heden Dé Waarheid? Beeldvorming over de (de)kolonisatie van Kongo in Vlaamse wereldoriëntatie- en geschiedenisleerboeken lager en secundair

Nadere informatie

a DVANCED A RCHITECTURAl D ESIGN Gevorderd Bouw-kunstig Ontwerp

a DVANCED A RCHITECTURAl D ESIGN Gevorderd Bouw-kunstig Ontwerp aad a DVANCED Gevorderd A RCHITECTURAl Bouw-kunstig D ESIGN Ontwerp gevorderd dieper ingaan op bouwkunstig Kunst en leer van het ontwerpen en uitvoeren van een bouwwerk ontwerp format aad Vast - Conceptueel

Nadere informatie

Schoolmeubilair, hoe zit dat?

Schoolmeubilair, hoe zit dat? Schoolmeubilair, hoe zit dat? Colofon Redactie dr. ir. Liek Voorbij, NEN; drs. Leo Mertens, NVS; drs. B.G. Jeene, NVS; dr. ir. Johan Molenbroek, TU Delft; H. Aardoom, GGD ZHZ; ir. Masja Notenboom, ToUse

Nadere informatie

Witte jassen in de school

Witte jassen in de school Witte jassen in de school Aan mijn ouders, Jan de Beer en Maria de Beer-Schakenraad RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN Witte jassen in de school De schoolarts in Nederland ca. 1895-1965 Proefschrift ter verkrijging

Nadere informatie

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Jaarplan GESCHIEDENIS Algemene doelstellingen Eerder gericht op kennis en inzicht 6 A1 A2 A3 A4 A5 Kunnen hanteren van een vakspecifiek begrippenkader en concepten, nodig om zich van het verleden een wetenschappelijk

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Deel I Sociaal-maatschappelijke aspecten

Deel I Sociaal-maatschappelijke aspecten Inhoudsopgave Premisse 13 Inleiding 13 Pluriforme hulpverlening 14 Het systeemtheoretisch perspectief 15 De houding van de therapeut 15 Doel en doelgroep 17 Evidence-basedhulpverlening 17 Hulpverlening

Nadere informatie

De mediawijze adolescent

De mediawijze adolescent De mediawijze adolescent Amber Walraven, 12 november 2014 ITS, Radboud Universiteit Nijmegen 1 Inhoud Wat kunnen adolescenten wel op het gebied van mediawijsheid? Wat kunnen adolescenten niet op het gebied

Nadere informatie

Vaksubkernen Inhouden vwo kerndoelen onderbouw. kiezen. De leerling kan referentiële verwijzingen expliciteren.

Vaksubkernen Inhouden vwo kerndoelen onderbouw. kiezen. De leerling kan referentiële verwijzingen expliciteren. Tussendoelen Latijn ( vwo ) Latijn havo/vwo onderbouw K = gericht op voorbereiding op deze vakken in bovenbouw (Turquoise) KGV= gericht op algemene gymnasiale vorming (Zilver) = K = Kgv Taalbeschouwing

Nadere informatie

DE ONTMASKERING VAN HET STRAFRECHTELIJK DISCOURS

DE ONTMASKERING VAN HET STRAFRECHTELIJK DISCOURS DE ONTMASKERING VAN HET STRAFRECHTELIJK DISCOURS Een bloemlezing uit het van Louk Hulsman Onder redactie van RENÉ VAN SWAANINGEN JOHN R. BLAD Boom Lemma uitgevers Den Haag 2011 INHOUD De ontmaskering van

Nadere informatie

Leerlijnen BA Geschiedenis

Leerlijnen BA Geschiedenis Leerlijnen BA Geschiedenis De opleiding BA Geschiedenis kent een zevental leerlijnen: Leerlijn A (Schrijfvaardigheid) loopt via Themacollege 1 en Themacollege 2 in de propedeuse naar de twee BA2 werkcolleges.

Nadere informatie

Van klaslokaal tot leeratelier of leerpark

Van klaslokaal tot leeratelier of leerpark Missie V-ICT-OR s kenniskring, all-e, wil scholen adviseren, ondersteunen en coachen om zo hun organisatie te transformeren tot een hedendaagse leeromgeving. 4 fases Van klaslokaal tot leeratelier of leerpark

Nadere informatie

Organisatie: Belgische Ergonomievereniging (www.besweb.be) Contact: Roeland Motmans, 0497/ ,

Organisatie: Belgische Ergonomievereniging (www.besweb.be) Contact: Roeland Motmans, 0497/ , Belgian Ergonomics Society PERSBERICHT Onderwerp: Ergonomisch terug naar school Organisatie: Belgische Ergonomievereniging (www.besweb.be) Contact: Roeland Motmans, 0497/82.45.80, roeland.motmans@idewe.be

Nadere informatie

DLR families Architectuur en Ingenieurswetenschappen Architectuur

DLR families Architectuur en Ingenieurswetenschappen Architectuur DLR families Architectuur en Ingenieurswetenschappen Architectuur Aard van de opleidingen: academiserende opleidingen en verwante universitaire opleidingen VLIR VLHORA procesbegeleider: Conny Devolder

Nadere informatie

Burgers en bondgenoten

Burgers en bondgenoten oorsprong en oorzaken van de italische bondgenotenoorlog (91-88 voor christus) Burgers en bondgenoten Roel van Dooren Op de omslag: De eerste regels van caput V van Appianus Bella Civilia (de Burgeroorlogen),

Nadere informatie

INHOUD. VOORWOORD VAN PROF. DR. OTHMAR VANACHTER, PROMOTOR. vii HOOFDSTUK 2. ONDERZOEKSMATIGE UITGANGSPUNTEN... 11

INHOUD. VOORWOORD VAN PROF. DR. OTHMAR VANACHTER, PROMOTOR. vii HOOFDSTUK 2. ONDERZOEKSMATIGE UITGANGSPUNTEN... 11 INHOUD VOORWOORD VAN PROF. DR. OTHMAR VANACHTER, PROMOTOR. vii VOORWOORD VAN DE AUTEUR.................................... ix DANKWOORD..................................................... xiii DEEL I.

Nadere informatie

Onderwijsdag AUHL 18 januari Evalueren van artistiek gebonden projecten. Een practice van de opleiding Architectuur.

Onderwijsdag AUHL 18 januari Evalueren van artistiek gebonden projecten. Een practice van de opleiding Architectuur. Onderwijsdag AUHL 18 januari 2016 Evalueren van artistiek gebonden projecten. Een practice van de opleiding Architectuur. i PRACTICE: matrix / leerlijn / eindcompetenties / deelcompetenties / evaluatiecriteria

Nadere informatie

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 219

2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 219 2008 Universiteit Maastricht Page 1 of 219 Inhoudsopgave Diagnostic Test: English Language... 6 Academische Vaardigheden I... 8 Apollo en Dionysus incl. Inleiding in de... 9 Entering the Humanities...

Nadere informatie

Actum in camera scriptorum oppidi de Buscoducis. De stedelijke secretarie van s-hertogenbosch tot ca. 1450

Actum in camera scriptorum oppidi de Buscoducis. De stedelijke secretarie van s-hertogenbosch tot ca. 1450 Actum in camera scriptorum oppidi de Buscoducis. De stedelijke secretarie van s-hertogenbosch tot ca. 1450 Proefschrift ter verkrijging van de graad van Doctor aan de Universiteit Leiden, op gezag van

Nadere informatie

Johan Bosschem, architect - artistiek hoofddocent 10-2-2011

Johan Bosschem, architect - artistiek hoofddocent 10-2-2011 S.A.R. MULTIPROFESSIONELE ARCHITECTENVENNOOTSCHAP KHBO campus Brugge EEN GEZONDE SCHOOL Johan Bosschem, architect - artistiek hoofddocent 10-2-2011 1 Een gezonde school kan pas ontstaan in een intelligente

Nadere informatie

Introduceren thema Het menselijk lichaam. Thema: Het (menselijk) lichaam. centraal: 1. Maak een vergelijking tussen het menselijk lichaam en het

Introduceren thema Het menselijk lichaam. Thema: Het (menselijk) lichaam. centraal: 1. Maak een vergelijking tussen het menselijk lichaam en het Natuur & Techniek Het (menselijk) lichaam Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Het (menselijk) lichaam Introduceren thema Het menselijk lichaam In deze lessen staan

Nadere informatie

Het recht van kinderen op levensonderhoud: een gedeelde zorg

Het recht van kinderen op levensonderhoud: een gedeelde zorg Het recht van kinderen op levensonderhoud: een gedeelde zorg Een rechtsvergelijking tussen Nederland, Noorwegen en Zweden Child maintenance: a shared responsibility A legal comparison between the Netherlands,

Nadere informatie

Samenvatting rapportage tevredenheidsonderzoek leerlingen schooljaar 14-15

Samenvatting rapportage tevredenheidsonderzoek leerlingen schooljaar 14-15 Samenvatting rapportage tevredenheidsonderzoek leerlingen schooljaar 14-15 In januari is er een tevredenheidsonderzoek gehouden onder de leerlingen van de groepen 6, 7 en 8 van De Dijk. Uiteindelijk hebben

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling

Onderwijs- en examenregeling Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 september 2010 Opleidingsspecifiek deel: Bacheloropleiding: Italiaanse taal en cultuur Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Auteurs: Drs. G. van der Meulen Referentie: WvdJ/SL 11.0426 Datum: maart 2007 Het lectoraat Morele vorming in het

Nadere informatie

www.degrootefabrieke.be

www.degrootefabrieke.be www.degrootefabrieke.be Deze oude spinnerij die sinds 1907 het dorpsgezicht van Avelgem meebepaalt en een halve eeuw geleden nog de belangrijkste werkgever was in de gemeente, is in een zeldzaam goede

Nadere informatie

Pedagogisch denken over toetsen. Toetscultusversus toetscultuur. Den Haag. Conferentie GEU Prof. Dr. Roger Standaert

Pedagogisch denken over toetsen. Toetscultusversus toetscultuur. Den Haag. Conferentie GEU Prof. Dr. Roger Standaert Pedagogisch denken over toetsen. Toetscultusversus toetscultuur Den Haag. Conferentie GEU 08.06.2017 Prof. Dr. Roger Standaert Een vleugje Nederlands-Belgische geschiedenis Grondwettelijke vrijheid van

Nadere informatie

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Faculteit Geesteswetenschappen BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Onderstaand formulier betreft de beoordeling van het stageverslag en het onderzoeksverslag. Deze wordt door de begeleidende

Nadere informatie

Introduceren thema Op vakantie in Europa. centraal rondom vakantie in Europa: Thema: Op vakantie in Europa

Introduceren thema Op vakantie in Europa. centraal rondom vakantie in Europa: Thema: Op vakantie in Europa Aardrijkskunde Op vakantie in europa Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Op vakantie in Europa Introduceren thema Op vakantie in Europa In dit thema staan de volgende

Nadere informatie

Tijdens dit blok richten wij ons op een van de volgende ontwerpdisciplines: Grafisch Ontwerp Product Ontwerp (ook wel Industrieel Ontwerp)

Tijdens dit blok richten wij ons op een van de volgende ontwerpdisciplines: Grafisch Ontwerp Product Ontwerp (ook wel Industrieel Ontwerp) Inleiding Ontwerpen komt in veel verschillende disciplines terug; bijvoorbeeld in mode, grafisch, product en meubel. Wat ontwerpers in elk vakgebied gemeen hebben is dat zij allemaal een kritische blik

Nadere informatie

STEM. Visietekst van het GO! onderwijs van de. 28 november Vlaamse Gemeenschap

STEM. Visietekst van het GO! onderwijs van de. 28 november Vlaamse Gemeenschap STEM Visietekst van het GO! 28 november 2016 onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap 2 Samenvatting In de beleidsnota 2014-2019 stelt Vlaams minister van Onderwijs de ambitie om leerlingen warmer te maken

Nadere informatie

Vakantieland of crisisland

Vakantieland of crisisland Vakantieland of crisisland Crisis graad 1 Lesvoorbereiding Projecteer de foto's van Zuid-Europa. Print de 4 tekeningen van kinderen: Dora uit Griekenland, Carlos uit Spanje, Sofia uit Italië, Thomas uit

Nadere informatie

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Piet Vitse (PCE-FOAMGLAS) voorzitter BMP-WG Duurzaam Bouwen 1 1 1. Uitgangspunt 2. Maatschappelijk & wettelijk kader CPR

Nadere informatie

De belangstelling van leerlingen en hun studiekeuze in het S.O.

De belangstelling van leerlingen en hun studiekeuze in het S.O. VFO-dag 18 september 2014 De belangstelling van leerlingen en hun studiekeuze in het S.O. Jan Van Damme en Bieke De Fraine i.s.m. Ellen Deprez en Maarten Pinxten 1 Overzicht Uitgangspunt Samenhang tussen

Nadere informatie

14 februari 2012. Algemene vorming in een toekomstig so. Een visie op algemene vorming. Preambule. Kenmerken van het maatschappelijk discours

14 februari 2012. Algemene vorming in een toekomstig so. Een visie op algemene vorming. Preambule. Kenmerken van het maatschappelijk discours VVKSO CODIS/DOC/12/09 2012-02-14 14 februari 2012 Algemene vorming in een toekomstig so Preambule Kenmerken van het maatschappelijk discours Vermaatschappelijking van de school Functionalistische kijk

Nadere informatie

Evaluatie Curriculum Onderzoek in de opleiding

Evaluatie Curriculum Onderzoek in de opleiding Evaluatie Curriculum Onderzoek in de opleiding Helmond, 16 juni 2016 Puck Lamers Master Onderwijswetenschappen Radboud Universiteit Nijmegen drs. Monique van der Heijden dr. Jeannette Geldens Kempelonderzoekscentrum

Nadere informatie

Onder de rechter. Proefschrift

Onder de rechter. Proefschrift Onder de rechter Proefschrift ter verkrijging van de graad vari doctor aan de Universiteit van Tilburg, op gezag van de rector magnifìcus, prof. dr. F.A. van der Duyn Schouten, in het openbaar te verdedigen

Nadere informatie

Het doen van literatuuronderzoek

Het doen van literatuuronderzoek Het doen van literatuuronderzoek Workshop Miniconferentie Kritisch denken in de wetenschap Saskia Brand-Gruwel Iwan Wopereis Invoegen Afbeelding homepage Boekenweek 2011 Pagina 2 Wat dan wel? Wat dan wel?

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Auteur: Roel Konieczny Docent: Stijn Hoppenbrouwers Plaats, datum: Nijmegen, 7 mei 2004 Versie: 1.0

Plan van Aanpak. Auteur: Roel Konieczny Docent: Stijn Hoppenbrouwers Plaats, datum: Nijmegen, 7 mei 2004 Versie: 1.0 Plan van Aanpak Auteur: Roel Konieczny Docent: Stijn Hoppenbrouwers Plaats, datum: Nijmegen, 7 mei 2004 Versie: 1.0 Plan van Aanpak Roel Konieczny Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 PROBLEEMGEBIED EN DOELSTELLING...

Nadere informatie

Leerervaringen ruimte van onder- en bovenbouw. Ruimteaspect Onderbouw. Ruimteaspect Middenbouw. Ruimteaspect Bovenbouw. Ruimteaspect Onderbouw

Leerervaringen ruimte van onder- en bovenbouw. Ruimteaspect Onderbouw. Ruimteaspect Middenbouw. Ruimteaspect Bovenbouw. Ruimteaspect Onderbouw Leerervaringen ruimte van onder- en bovenbouw 1. 1. ontwikkeling ruimtebesef * waarnemen en beschrijven vertrouwde plekken * spelen, wandelen, dansen in diverse ruimtes * reflecteren op ruimtes: veilig,

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding. Wisselende verhoudingen in het literaire systeem 11 Een chronisch debat 14

INHOUD. Inleiding. Wisselende verhoudingen in het literaire systeem 11 Een chronisch debat 14 5 INHOUD Inleiding. Wisselende verhoudingen in het literaire systeem 11 Een chronisch debat 14 Hoofdstuk 1. Theoretisch kader 19 1.1 De polysysteemtheorie 19 Object van onderzoek 21 Het repertoire 23 1.2

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE INLEIDING 1. Oscars verhaal: het eerste in een lange reeks 1 Situering 5 Probleemstelling 5 Methodologie 8 Werkwijze en opbouw 9

INHOUDSOPGAVE INLEIDING 1. Oscars verhaal: het eerste in een lange reeks 1 Situering 5 Probleemstelling 5 Methodologie 8 Werkwijze en opbouw 9 INHOUDSOPGAVE INLEIDING 1 Oscars verhaal: het eerste in een lange reeks 1 Situering 5 Probleemstelling 5 Methodologie 8 Werkwijze en opbouw 9 DEEL I BEGRIPSOMSCHRIJVING casus vanuit vijf invalshoeken Inleiding

Nadere informatie

1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen

1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen 1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen Wanneer je als student in het hoger onderwijs de opdracht krijgt om te zoeken naar wetenschappelijke informatie heb je de keuze uit verschillende informatiebronnen.

Nadere informatie

1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6

1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6 DEEL 1 E-LEARNING IN DE TIJD 1. Introductie...3 2. Verleden...4 2.1 De ENIAC... 4 2.2 ARPANET... 6 3. Heden... 10 3.1 Voor- en nadelen van e-learning...10 3.1.1 Voordelen van e-learning...10 3.1.2 Nadelen

Nadere informatie

THEMA 1 PREVENTIE EN REMEDIËRING VAN ONTWIKKELINGS- EN LEERACHTERSTANDEN *

THEMA 1 PREVENTIE EN REMEDIËRING VAN ONTWIKKELINGS- EN LEERACHTERSTANDEN * THEMA 1 PREVENTIE EN REMEDIËRING VAN ONTWIKKELINGS- EN LEERACHTERSTANDEN * 1. De motivatie voor ontwikkeling en leren bij de leerlingen verhogen. 2. De ontwikkeling en /of leerwinst bij elke leerling verhogen.

Nadere informatie

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal:

Introduceren thema Broeikaseffect. Startopdracht. gekeken. http://bit.ly/1vqs19u. Thema: Broeikaseffect. laten stoppen? centraal: Natuur & Techniek het broeikaseffect Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Broeikaseffect In deze les staan de volgende hogere- orde denkvragen centraal: 1. Hoe zou je het broeikaseffect kunnen

Nadere informatie

REGLEMENT INSCHRIJVINGSFORMULIER

REGLEMENT INSCHRIJVINGSFORMULIER STUDENT S GLASS AWARD XVII de & REGLEMENT INSCHRIJVINGSFORMULIER Bart Desanghere / Professional Media Group DE LAUREATEN VAN DE XVI de STUDENT S GLASS AWARD DE HEER SIMON SEYNAEVE, INDUSTRIEEL INGENIEUR,

Nadere informatie

Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift zijn twee aanvullingen op het correctievoorschrift opgenomen.

Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift zijn twee aanvullingen op het correctievoorschrift opgenomen. Examen VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 1 woensdag 13 mei 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift zijn twee aanvullingen op het correctievoorschrift

Nadere informatie

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Helga Bongers & Kim van Dooijeweert Tricht, 2013 'Mediawijsheid is niet gewoon belangrijk. Het is absoluut cruciaal. Mediawijsheid bepaalt of kinderen een instrument

Nadere informatie

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau dr. H. Knipprath ing. J. De Meester STEM Science Engineering Technology Mathematics 2

Nadere informatie

Een symbiose van onderwijskwaliteit en kwaliteitszorg

Een symbiose van onderwijskwaliteit en kwaliteitszorg I nleiding Een symbiose van onderwijskwaliteit en kwaliteitszorg Onderwijskwaliteit en kwaliteitszorg zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in het primair onderwijs (PO). Onderwijskwaliteit staat voor

Nadere informatie

Letterenhuis. Inspiratie OVERAL! MET ISH AIT HAMOU ALS AMBASSADEUR INSPIRATIE. Workshop voor 3de graad TSO/BSO. Info voor de leerkracht

Letterenhuis. Inspiratie OVERAL! MET ISH AIT HAMOU ALS AMBASSADEUR INSPIRATIE. Workshop voor 3de graad TSO/BSO. Info voor de leerkracht Letterenhuis Inspiratie OVERAL! MET ISH AIT HAMOU ALS AMBASSADEUR INSPIRATIE Workshop voor 3de graad TSO/BSO Info voor de leerkracht Het Letterenhuis Het Letterenhuis bewaart de archieven van schrijvers

Nadere informatie

Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis

Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis Eindkwalificaties van de bacheloropleiding Geschiedenis Afgestudeerden van de opleiding hebben de onderstaande eindkwalificaties bereikt: I. Kennis Basiskennis en inzicht: 1. kennis van en inzicht in het

Nadere informatie

Kritische reflectie voor de beperkte opleidingsbeoordeling. (naam opleiding) (naam Academie) Avans Hogeschool. Colofon

Kritische reflectie voor de beperkte opleidingsbeoordeling. (naam opleiding) (naam Academie) Avans Hogeschool. Colofon Kritische reflectie voor de beperkte opleidingsbeoordeling (naam opleiding) (naam Academie) Avans Hogeschool Colofon datum. schrijver status. ii Kritische Reflectie (naam opleiding) (maand + jaar) Avans

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Comfort System en het DucoTronic System bieden de garantie

Nadere informatie

kinderrechten Aardrijkskunde kinderrechten gehoord? Met welke kinderrechten hebben zij te

kinderrechten Aardrijkskunde kinderrechten gehoord? Met welke kinderrechten hebben zij te Aardrijkskunde kinderrechten Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: Kinderrechten In dit thema staat de volgende hogere orde denkvraag centraal: Wat zijn de overeenkomsten en verschillen tussen

Nadere informatie

HEILIG HART COLLEGE WAREGEM

HEILIG HART COLLEGE WAREGEM HEILIG HART COLLEGE WAREGEM CONCEPTVORMING 1 PROBLEEMSTELLING SCHOOLSITE 2 ARCHITECTURAAL CONCEPT 3 STEDENBOUWKUNDIG CONCEPT 4 BUITENRUIMTE DE SPEELPLAATS KOMT TOT LEVEN 5 FASE 1 vs. MASTERPLAN DOORSNEDE

Nadere informatie

De rechtsgronden voor nadeelcompensatie in rechtshistorisch perspectief

De rechtsgronden voor nadeelcompensatie in rechtshistorisch perspectief De rechtsgronden voor nadeelcompensatie in rechtshistorisch perspectief Proefschrift ter verkrijging van de graad van doctor aan de Radboud Universiteit Nijmegen op gezag van de rector magnificus prof.

Nadere informatie

Groep 7/8 Rechten van het kind

Groep 7/8 Rechten van het kind Groep 7/8 Rechten van het kind Rechten van het kind GROEP 7/8 Instructie lesmateriaal Het gedicht vormt een goede introductie voor het thema Kinderrechten. Gebruik de achtergrondinformatie om meer te vertellen

Nadere informatie

Kinderergotherapie in passend onderwijs!

Kinderergotherapie in passend onderwijs! Kinderergotherapie in passend onderwijs! 1 Ik begrijp de problemen van deze leerling nu beter en kan hem gericht ondersteunen bij het zelfstandig werken. (leerkracht van groep 3) Voor alle kinderen, met

Nadere informatie

Populaties beschrijven met kansmodellen

Populaties beschrijven met kansmodellen Populaties beschrijven met kansmodellen Prof. dr. Herman Callaert Deze tekst probeert, met voorbeelden, inzicht te geven in de manier waarop je in de statistiek populaties bestudeert. Dat doe je met kansmodellen.

Nadere informatie

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs

Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010. Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 Advies instapprofiel van de student hoger onderwijs Raad Hoger Onderwijs IDR / 12 juni 2012 RHO-RHO-ADV-010 bijlage 1 Bijlage 1: Algemene instapcompetenties

Nadere informatie

m o INSPECTIE van het ONDERWIJS

m o INSPECTIE van het ONDERWIJS m o RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ HOFSTAD LYCEUM, AFDELING HAVO School/instelling: Hofstad Lyceum, afdeling havo Plaats: Den Haag BRIN-nummer: 17HR-2 Registratienummer: 2727720 Onderzoek uitgevoerd

Nadere informatie

De kwaliteitsrekening

De kwaliteitsrekening De kwaliteitsrekening VRIJE UNIVERSITEIT De kwaliteitsrekening ACADEMISCH PROEFSCHRIFT ter verkrijging van de graad Doctor aan de Vrije Universiteit Amsterdam, op gezag van de rector magnificus prof.dr.

Nadere informatie

Schrijfster zijn in de negentiende eeuw

Schrijfster zijn in de negentiende eeuw LESPAKKET Schrijfster zijn in de negentiende eeuw literatuurmuseum.nl / verhalen / schrijfster-zijn-in-de-19e-eeuw OPDRACHTEN BIJ HET VERHAAL OVER SCHRIJFSTER ZIJN IN DE NEGENTIENDE EEUW INLEIDING Schrijfster

Nadere informatie

I.4 school historische les - 1ste graad S.O.

I.4 school historische les - 1ste graad S.O. I.4 school historische les - 1ste graad S.O. Inhoud WOI heeft een grote invloed op het dagelijks leven in het bezette Brugge. Ook het schoolgaan wordt er niet eenvoudiger op. Voor de oorlog gingen jongens

Nadere informatie

Welkom. ONDERZOEKEND excelleren. Excellentiebevordering door het stimuleren van een vraagcultuur. Een structurele aanpak!!

Welkom. ONDERZOEKEND excelleren. Excellentiebevordering door het stimuleren van een vraagcultuur. Een structurele aanpak!! Welkom ONDERZOEKEND excelleren Excellentiebevordering door het stimuleren van een vraagcultuur. Een structurele aanpak!! Wat gaan we vandaag doen? Introductie onderzoekend leren + excellentie Nieuwe aanpak:

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling

Onderwijs- en examenregeling Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 september 2016 Opleidingsspecifieke deel: Bacheloropleiding: Kunstgeschiedenis Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel 7.13 van

Nadere informatie

Vlaamse Scholenbouw via dbfm

Vlaamse Scholenbouw via dbfm Vlaamse Scholenbouw via dbfm Scholenprogramma Vlaams Bouwmeester Inhaalbeweging scholenbouw in Vlaanderen via DBFM - Decreet 7 juli 2006 - AGIOn organiseert het project en de selectie van de private partner

Nadere informatie

eindtermen basisonderwijs

eindtermen basisonderwijs STAM op schoolmaat eindtermen basisonderwijs inhoudstafel 1. inleiding...3 2. leergebied overschrijdende eindtermen...3 2.1. ICT...3 2.2. sociale vaardigheden...3 3. eindtermen leergebieden...4 3.1. muzische

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010

Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010 Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010 Opleidingsspecifiek deel Masteropleiding: Nederlandkunde/ Dutch Studies Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

1. Ets J. E. Marcus, naar J. Smies, Den zedelijke en zinnelijke mensch. Spotprent op de wijsbegeerte van Kant. Ca

1. Ets J. E. Marcus, naar J. Smies, Den zedelijke en zinnelijke mensch. Spotprent op de wijsbegeerte van Kant. Ca 1. Ets J. E. Marcus, naar J. Smies, Den zedelijke en zinnelijke mensch. Spotprent op de wijsbegeerte van Kant. Ca. 1800-1810. [Stadsarchief Amsterdam] VIKTORIA E. FRANKE Een gedeelde wereld? DUITSE THEOLOGIE

Nadere informatie

In het eerste leerjaar A kies je ofwel voor de richting Handel of voor de richting Creatie en vormgeving.

In het eerste leerjaar A kies je ofwel voor de richting Handel of voor de richting Creatie en vormgeving. Heilige Familie In de Heilige Familie bieden we je opleidingen in het technisch, beroeps- en kunstsecundair onderwijs. Hier ligt de nadruk vooral op creativiteit en ondernemen. In het eerste leerjaar A

Nadere informatie

Voorstellen Korte kennismaking met Emiliusschool MG-leerlingen / EMG-leerlingen Ontwikkeldomeinen EMG-leerlingen Interregproject:

Voorstellen Korte kennismaking met Emiliusschool MG-leerlingen / EMG-leerlingen Ontwikkeldomeinen EMG-leerlingen Interregproject: Agenda Voorstellen Korte kennismaking met Emiliusschool MG-leerlingen / EMG-leerlingen Ontwikkeldomeinen EMG-leerlingen Interregproject: Curriculum / leerlijnen Onderwijs- Zorgplan Vaklokalen voor sensorische

Nadere informatie

Afstudeerrichting. Theoretische & Experimentele Psychologie. wat, wie, hoe, later? Wouter Duyck

Afstudeerrichting. Theoretische & Experimentele Psychologie. wat, wie, hoe, later? Wouter Duyck Afstudeerrichting Theoretische & Experimentele Psychologie wat, wie, hoe, later? Wouter Duyck wat? + géén opleiding data-analyse/statistiek vorming Ma psychologen met nadruk op: het zelfstandig kunnen

Nadere informatie

FASCINATIE / FLEXIBILITEIT

FASCINATIE / FLEXIBILITEIT THE BARCODE Freek Bronsvoort - 1317768 Architecture - P5-08 November 2012...creating a mixed use program for Amsterdam North FASCINATIE / MIXED USE FASCINATIE / FLEXIBILITEIT FLEX WERKEN FILE VORMING BIJLMERMEER

Nadere informatie

KOSSMANN.DEJONG ARC 13 - INTERIEUR

KOSSMANN.DEJONG ARC 13 - INTERIEUR DE DODE ZEEROLLEN ARC 13 - INTERIEUR De Ruyterkade 107 1011 AB Amsterdam info@kossmanndejong.nl Tentoonstelling zaal 1. Verbeelding van belangrijke aspecten van het dagelijks leven in de tijd waarin de

Nadere informatie

Intelli Air Valve (iav)

Intelli Air Valve (iav) Intelli Air Valve (iav) Slimme regelklep met CO 2 - of vochtmeting NIEUW Compacte oplossing voor collectieve wooneenheden Snelle & eenvoudige installatie én onderhoud Centrale of zonale vraagsturing Sturing

Nadere informatie

CORPORATE MEDIA GOVERNANCE

CORPORATE MEDIA GOVERNANCE CORPORATE MEDIA GOVERNANCE corporate authority 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Cover Foto: Associated Press/Reporters/Gerald Herbert Vormgeving en opmaak: Brigitte van Loon, anima mia, Rotterdam, Nederland Eindredactie:

Nadere informatie

Veerkracht en burgerschap Sociaal werk intransitie. Voorstelling boekproject Lerend Netwerk, 10-9-2014

Veerkracht en burgerschap Sociaal werk intransitie. Voorstelling boekproject Lerend Netwerk, 10-9-2014 Veerkracht en burgerschap Sociaal werk intransitie Voorstelling boekproject Lerend Netwerk, 10-9-2014 Uitgangspunten Kader van Een veerkrachtige samenleving: verder ontwikkeld 5 jaar publicaties Internationaal

Nadere informatie

Kan niet bestaat niet. Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014

Kan niet bestaat niet. Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014 Kan niet bestaat niet Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014 Agenda Workshop Invullen Vragenlijst met stellingen Opdracht Kruip in de huid van Tim Wat is

Nadere informatie

TRAINING LEVENSBESCHOUWELIJK DENKEN EN COMMUNICEREN

TRAINING LEVENSBESCHOUWELIJK DENKEN EN COMMUNICEREN TRAINING LEVENSBESCHOUWELIJK DENKEN EN COMMUNICEREN Doelen De student kan levensbeschouwelijk denken over gewone dingen van het leven. De student wordt zich bewust van zijn eigen levensbeschouwing en kan

Nadere informatie

REGLEMENT INSCHRIJVINGSFORMULIER

REGLEMENT INSCHRIJVINGSFORMULIER STUDENT S GLASS AWARD XVI de & REGLEMENT INSCHRIJVINGSFORMULIER Niets is mooier dan de pure harmonie van een materialen-mix. Dirk Cousaert, Designer. Een huis zonder boeken is als een kamer zonder venster.

Nadere informatie

1ste bach TEW. Informatiesystemen. samenvatting + minicases. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 3.

1ste bach TEW. Informatiesystemen. samenvatting + minicases. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 3. 1ste bach TEW Informatiesystemen samenvatting + minicases Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 119 3.50 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kopen via www.quickprintershop.be

Nadere informatie

EPLAN Education. Concept. Het EPLAN Education Concept. De Classroom-versie De Student-versie

EPLAN Education. Concept. Het EPLAN Education Concept. De Classroom-versie De Student-versie EPLAN Education Concept Het EPLAN Education Concept De Classroom-versie De Student-versie EPLAN Education Classroom-versie Concept Voor tijdens de lessen in het opleidingslokaal Hardware beveiliging (dongle)

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Comfort System en het DucoTronic System bieden de garantie

Nadere informatie

Docentenhandleiding Maastrichts Aardewerk voor Geheugen van Nederland

Docentenhandleiding Maastrichts Aardewerk voor Geheugen van Nederland Docentenhandleiding Maastrichts Aardewerk voor Geheugen van Nederland 1. Inleiding 2. Inhoud 3. Doelgroep 4. Lesduur en lesopbouw 5. Voorbereiding voor de docent 6. Benodigde software 7. Bibliografie 8.

Nadere informatie

Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam. Literatuur, leeservaring, dialogisch leren, kwestie

Interfacultaire Lerarenopleidingen, Universiteit van Amsterdam. Literatuur, leeservaring, dialogisch leren, kwestie Iris Hoogendoorn 5617596 Schoolvak Nederlands Ontwerponderzoek paper 3: onderzoeksopzet Ontwerprapport Naam auteur(s) Vakgebied Titel Onderwerp Opleiding Doelgroep Sleuteltermen Bibliografische referentie

Nadere informatie

Samen krachtig in groei en bloei

Samen krachtig in groei en bloei Samen krachtig in groei en bloei Het verhaal van de boom Samen Prefusiejaar Fusie 01-08-2015 1 school, 2 onderwijslocaties Obbicht en Grevenbicht Visie: kind voorop, omgevingsgericht en toekomstgericht

Nadere informatie

eigen woonplaats Oorlog: geschiedenis in de geschiedenis monumenten hebben te maken met oorlogen? Welke oorlogen

eigen woonplaats Oorlog: geschiedenis in de geschiedenis monumenten hebben te maken met oorlogen? Welke oorlogen geschiedenis Oorlog: geschiedenis in de eigen woonplaats Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Oorlog: geschiedenis in de eigen woonplaats Introduceren thema Oorlog:

Nadere informatie

In de weer met striphelden

In de weer met striphelden Weer graad 1 In de weer met striphelden Lesvoorbereiding Bij lesmateriaal op de site vind je het nodige lesmateriaal voor deze les. Print het stripblad dubbelzijdig uit voor elke leerling. Dit zijn in

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie