# ######################################################## #

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "# ######################################################## #"

Transcriptie

1 DE# DUURZAAMHEID# VAN# ZORGVASTGOED# ONDER# DE# LOEP# onzichtbaar# Beslissingsfactorenbijdeverduurzamingvanvastgoed indeverplegings7enverzorgingssector RensVerbruggen StudentTechnischeUniversiteitEindhoven RealEstateManagementandDevelopment Begeleiding: drwimheijs(technischeuniversiteiteindhoven) irstephanmaussen(technischeuniversiteiteindhoven) drsharmkebekkema(platform31energiesprong) Contact: Afstudeerorganisatie: Platform31Energiesprong 16juni2015 # ######################################################## #

2 SamenvattingNederlands Samenvatting*Nederlands# Inleiding# Aanleidingenprobleemstelling Veel verpleegj en verzorgingshuizen (V&V) in de ouderenzorg blijken verouderd en presterenslechtophetgebiedvanenergietechnischgezienishetmogelijkomvastgoed vergaandteverduurzamen,maarindepraktijkblijktditindev&vjsectornognauwelijkste gebeurenhoeweldeintentieaanweziglijkttezijnomhetvastgoedaantepakken,laatde uitvoeringopzichwachtenergensindebesluitvormingvanzorginstellingenliggenredenen voorhetuitblijvenvandeverduurzamingonderzoekmoetuitwijzenwelkeredenenditzijn enwaternodigisomzorginstellingentestimulerenwelmethetvraagstukaandeslagte gaan Doelstelling Het doel is om inzichtelijk te krijgen welke factoren van invloed zijn op de keuze van organisatiesindev&vjsectoromhunvastgoedinmeerofminderemateenergiezuinigen duurzaam te renoveren, teneinde advies te geven hoe de V&VJsector gestimuleerd kan worden om duurzaam vastgoed te realiseren (waarbij energieneutraal vastgoed het uiteindelijkestrevenis) Vraagstelling Erzijntweehoofdvragengeformuleerd: 1 WelkefactorenliggentengrondslagaandebeslissingvanorganisatiesindeV&VJ sectorominmeerofminderemateovertegaantothetenergiezuinigenduurzaam (ver)bouwen/renoverenvanhunvastgoed? 2 OpwelkewijzekandeV&VJsectorgestimuleerdwordendebeslissingtenemenom energiezuinigenduurzaamte(ver)bouwen/renoveren? Inkadering HetonderzoekfocustzichopdeintramuralezorgorganisatiesbinnendeV&VJsectordievijf of meer gebouwen hebben met gemiddeld minstens 77 plaatsen per verzorgingslocatie en/of115plaatsenperverplegingslocatiehierwordtonderzochthoedebesluitvormingten aanzien van gedrag verloopt bij de personen die beslissingen nemen ten aanzien van het gebouw,namelijkdevastgoedmanagersenbestuurdersvandeorganisaties Methodologie Omdedoelstellingterealiserenisopbasisvanliteratuurbekekenwatdehuidigestandvan zaken is van het vastgoed in de V&VJsector Vervolgens is in het theoretische kader een onderzoeksmodel gevormd dat dient als ondersteuning voor de beantwoording van de hoofdvragen Daarna zijn data verzameld door middel van veldonderzoek in de vorm van interviews Het onderzoek is verricht in samenwerking met het programma Energiesprong van Platform31Dezeorganisatieheeftalsdoelstellingombinnendegehelebouwsectorvraag enaanbodtelatenontstaannaargebouwenzonderenergienota # # # # Deduurzaamheidvanzorgvastgoedonderdeloep XVII

3 SamenvattingNederlands Stand#van#zaken## SamenstellingV&Vvastgoed Er zijn in de V&VJsector 460 zorginstellingen actief met in totaal 2046 gebouwen Deze gebouwenhebben175477plaatsen,onderverdeeldin98838verzorgingsplaatsen,48109 psychogeriatrischeen28530somatischeverplegingsplaatsenongeveertweederdevanhet vastgoedisinbezitvanzorginstellingenenéénderdeisinbezitvancorporatieserzijn664 verpleeghuizen,870verzorgingshuizenen512combinatiehuizenhetgrootstedeelvanhet vastgoedisgebouwdtussen1965en1974meerdanéénderdevandevoorraadnaderthet eindevandelevensduurenongeveer7,5%naderteenmidlifejrenovatie Problematiek Het vastgoed in de V&VJsector ondergaat momenteel op beleidsmatig vlak veel veranderingen als gevolg van bezuinigingen De zorg moet voor de overheid betaalbaar blijven en daarom wordt er 3,5 miljard euro bezuinigd De huisvestingsfinanciering verschuift van een nacalculatiesysteem naar een productiegebonden vergoeding, de normatieve huisvestingscomponent (NHC) Daarnaast wordt het scheiden van wonen en zorgingevoerd,metalsonderliggendedoelstellingouderenzolangmogelijkthuistelaten wonenindezeregelingvervaltdevergoedingvoorhetwoongedeeltevoornieuwecliënten meteenlaagzorgzwaartepakketveelcliëntenhebbeneenkleinebeursenzijnnietinstaat dehuuroptebrengenzonderdevergoedinguitdewetlangdurigezorg(wlz) DebeleidswijzigingenhebbeneennegatiefeffectopdevastgoedexploitatieAlsgevolgvan de extramuralisering dreigt er naar schatting voor 800 van de 2046 verzorgingsj en verpleeghuizenleegstandtegelijkertijdisermeeronzekerheidoverdefinanciering,want de NHC financiert geen lege plaatsen De leegstand leidt er onder andere toe dat zorginstellingen het betreffende vastgoed afstoten of slopen In dit kader lijken de veranderingenineentehoogtempodoorgevoerd,metnameomdatervolgensdeprognose indezwarezorg30000extraplekkennodigzijntot2020 Energetischesituatie Als gekeken wordt naar energiekosten dan blijkt dat maandelijks gemiddeld per bewoner 150,J wordt betaald De vergoeding is gemiddeld maar 100,J Per bewoner wordt dus 50,J uit een ander budget aan energie uitgegeven Hoewel slechts 2 à 3% van de exploitatiekostenaanenergiewordtbesteed,komtditperjaarintotaalneeropbijna300 miljoeneuro EuropaheeftdeEPBDJdoelstelling(EnergyPerformanceofBuildingsDirective)opgesteldom indebestaandebouw45%j80%energiereductieterealiserenvoor2020allenieuwbouw moetvanafdatzelfdejaar(bijna)energieneutraalwordenopgeleverdinnederlandzijndeze doelstellingenverwerktinhetenergieakkoord Met de Wet milieubeheer probeert het Rijk het behalen van deze doelstellingen te stimulerendewetsteltdatindeutiliteitsbouwalleenergiebesparendemaatregelenmet een terugverdientijd van vijf jaar of minder moeten worden uitgevoerd Daartegenover biedt de overheid gunstigere financiering voor duurzame maatregelen in nieuwbouw en renovatieviaderegelinggroenprojectenookisereenaantalorganisatiesdatzichbezig houdtmethetstimulerenvandezorgsectoromteverduurzamenzedoenditdoormiddel van programma s zoals Energiesprong, Milieuthermometer Zorg, Expeditie Duurzame Zorg endeenergiestrijd Het besparingspotentieel van het vastgoed in de V&VJsector is omvangrijk Van de gebouwenkomt70%inaanmerkingvooreenrenovatiewaarbij45%energiebesparingwordt gerealiseerd Kijkend naar de ambitie energieneutraal, dan blijkt 10% kansrijk voor een dergelijke renovatie Dit komt neer op ongeveer 200 gebouwen Verder is 16% van de Deduurzaamheidvanzorgvastgoedonderdeloep XVIII

4 SamenvattingNederlands voorraad geschikt voor vervangende nieuwbouw Dit schept de gelegenheid om er energieneutralegebouwenvoorindeplaatstezetten De maatregelen die zorginstellingen momenteel treffen zijn niet voldoende om hun verwachtebijdrageaandeeuropeseafsprakenwatbetreftenergiebesparingterealiseren HetgrootstedeelvandeingrependatwordtgenomenindeV&VJsectoriskleinschaligte noemen en heeft maar een beperkt effect op het energiegebruik Voorbeelden van vergaandemaatregelenzijnschaarsdev&vjsectorwordtinditkadergekenmerktdoorhet nemenvankleinestappenin44%vandegevallenwordenmaatregelengenomenbijgroot onderhoud,renovatieofverbouwingdeeerdergenoemdetransformatieopgavenaarzware zorgbiedtduskansenvoorverduurzaming Duurzaamheidzouonderdeelkunnenzijnvandeoplossingvoordeproblematiekdievoort komt uit de beleidswijzigingen Maar ondanks de geschetste potentie van het vastgoed worden energiebesparing en verduurzaming nog niet opgepakt als middelen om te bezuinigenenkostentereduceren Onderzoeksmodel# Hetonderzoeksmodelgeeftweerhoeeenbeslissingomgedragtevertonentotstandkomt HetverduurzamenvanvastgoedwordtindezecontextbeschouwdalsgedragOmtekomen totgedragwordtdoordebeslissingsnemerhetmodelvanlinksnaarrechtsdoorlopenals onderleggervoorhetmodelzijndetheoryofplannedbehavior(tpb)vanajzenuit1991en de Diffusion of Innovations theorie van Rogers uit 2003 bestudeerd Als basis is de uitbreiding op het TPB model van Heijs uit 2005 gebruikt Dit model is aangevuld met elementen uit de theorie van Rogers Het onderzoeksmodel wordt in figuur 02 weergegeven Figuur02Hetonderzoeksmodel(navHeijs,2005enRogers,2003) Voordateenorganisatieovergaattothetvertonenvangedrag moetereersteenintentie zijnomditgedragtevertonendezeintentieontstaatvanuitdriecomponenten:deattitude, desubjectievenormendeverwachtecontrolevoorafgaandaanelkvandezecomponenten bevindenzichdeonderliggendeargumentenofovertuigingentenaanzienvanhetgedragin decontextwordenditbeliefsgenoemd Deattitudebepaaltofdebeslissingsnemersineenorganisatiehetvoorgenomengedragzien alspositiefofnegatiefenzodoendevanplanzijnomhetgedragtevertonendeattitude komt voort uit de gedragsmatige beliefs, die ontstaan uit gedachten over de verwachte effectenvanhetgedragendewaarderingvandieeffecten Deduurzaamheidvanzorgvastgoedonderdeloep XIX

5 SamenvattingNederlands Desubjectievenormisdematewaarinverondersteldwordtdattoonaangevendepersonen ofinstantiesverwachtendathetgedragvertoondwordthetgaathieromanderenwaarvan demeningrelevantwordtgeachtaandesubjectievenormliggendenormatievebeliefsten grondslagdezeargumentenontstaanuiteencombinatievandedoordesocialeomgeving gehanteerdenormomtrenthetgedragendemotivatieomaandezenormtevoldoen Deverwachtecontroleisdematewaarindebeslissingsnemersvaneenorganisatiegeloven datdeorganisatieinstaatisbepaaldgedragtevertonenhetiseenweerspiegelingvande ervaringen uit het verleden en de geanticipeerde belemmeringen en obstakels De onderliggende controle beliefs bestaan uit een combinatie van de waargenomen mogelijkhedendiehetgedragfaciliterenendeingeschatteinvloedvandiemogelijkheden Daarnaastwordtdeverwachtecontrolenogbeïnvloeddoordewerkelijkecontrolevande organisatiedezecomponentsteltorganisatiestevensindegelegenheidomvanintentietot gedragtekomenhetgaatbijdewerkelijkecontroleomderandvoorwaarden,bestaandeuit een set interne en externe factoren, die een organisatie beperkingen opleggen en/of mogelijkhedenbiedenbijhetvertonenvangedrag Dezojuistbeschrevenbeliefskrijgenvormdoorde kennis (ervaring),emoties enwaarden van de beslissingsnemers binnen de organisatie Kennis en waarden kunnen elkaar beïnvloeden De beslissing om gedrag te vertonen ontstaat niet altijd vanuit de beliefs, maar kan ook voortkomenuiteengewoonteeengewoonteontstaatdoordatgedragherhaaldelijkwordt vertoonderzijntweesoortengewoontedeenestuurtgedragdirectaanzonderbewuste keuzedeanderehaaktinopdeintentiehierisweleenbewustkeuzemomentaanwezig Het zojuist beschreven beslissingsproces wordt beïnvloed door de organisatie7 en omgevingskenmerkendezekenmerkenhebbeneffectopderelatiestussendeverschillende componenten,maarzekunnenookvaninvloedzijnopdecomponentenzelf TenslotteisernogdecomponentevaluerenenzichtbaarmakenDezevolgtnadevertoning vangedragenhaaktinopeennieuwbeslissingsprocesomgedragtevertonendegedachte achterdezecomponentisdatvoordediffusievaninnovatiefgedragbevestigingnodigisdat het gedrag de gewenste resultaten oplevert Door evaluatie bepaalt de organisatie of het gedrag nogmaals vertoond gaat worden Daarnaast is het voor de diffusie van belang dat succesvolleresultatenvangedragwaarneembaarzijnvooranderen,zodatzijhetgedragook willengaanvertonen Resultaten# Voor de verzameling van de resultaten is met de bestuurders en vastgoedmanagers van twaalf organisaties een dieptejinterview afgenomen Daarnaast zijn twee expertmeetings bijgewoond waarbij vertegenwoordigers van zorginstellingen, corporaties, ministeries, bankenenenergiemaatschappijendeverduurzamingvanhetzorgvastgoedbespraken Gedrag DehelftvandeorganisatiesheeftgeenduurzaamheidsbeleidEendeeldaarvanneemtwel ad hoc maatregelen Aansluitend daarop wordt er nog maar weinig bouwkundig gedrag vertoonddemaatregelendiewelwordengenomen,zijnmeestalhetplaatsenvanwko s, zonnepanelen en LEDJverlichting Een kwart van de respondenten geeft aan dat hun organisatieallenieuwbouwvoortaanflexibelbouwtopbeheersmatigvlakiseenderdevan de organisaties bezig met het uitvoeren van een nulmeting en monitoring van de energieprestaties en duurzaamheid van het vastgoed dmv energiebeheerssystemen Bij een aantal organisaties worden de installaties daaropvolgend ook beter ingeregeld en geoptimaliseerd Tot slot neemt de helft van de zorginstellingen deel aan het energiereduceringsprogrammadeenergiestrijd Deduurzaamheidvanzorgvastgoedonderdeloep XX

6 SamenvattingNederlands Intentie De helft van de respondenten geeft aan dat ze duurzaamheid gaat opnemen in de strategische visie en dat er een duurzaamheidsbeleid komt Bovendien hebben ze de intentieomhetbewustzijnwatbetreftenergieverbruikbinnendeorganisatieteverhogen Het meest genoemde beheersmatige voornemen is het uitvoeren van een nulmeting en monitoringvandeenergieprestatiesvanhetvastgoeddmvenergiebeheerssystemen Attitudeengedragsmatigebeliefs Demeesteorganisatieshebbeneenneutraleattitudetenopzichtevanverduurzamingvan vastgoedhetbestuurheefterwelaandachtvoor,maarhetthemamoetconcurrerenmet andereonderwerpenietsminderdandehelftvandebesturenstaatpositieftegenoverhet thema,waarvantweebestuurderszelfsalsbevlogenzijnaanteduiden Deonderliggendepositieveargumentenzijndatverduurzamingvanhetvastgoedleidttot lagere exploitatielasten, kostenbesparing, meer toekomstwaarde, meer comfort en op de lange termijn een financieel beter positie voor de organisatie Daarnaast zijn de respondenten van mening dat het belangrijk is om als maatschappelijke organisatie het goede voorbeeld te geven Bovendien levert het onderscheidend vermogen en meer efficiëntieop,watgoedaansluitbijhetnieuwezorgsysteem Aandeanderekantheeftdehelftvandeorganisatiesslechteervaringmetmarktpartijen, met name uit de installatiebranche De door deze partijen beloofde prestaties en besparingen werden niet behaald en vaak gelden er geen garanties Dit zorgt voor een negatieve attitude jegens duurzame maatregelen Bovendien zijn veel bestuurders van meningdatvastgoedenduurzaamheidniettotdecorebusinessvandeorganisatiehoren Volgenshenisheteffectvanverduurzamingvoordeorganisatietebeperkt,omdatenergie maareenkleinpercentagevandetotalekostenis Subjectievenormennormatievebeliefs Bij het merendeel van de zorginstellingen is de subjectieve norm negatief, omdat de toonaangevende personen of instanties niet verlangen dat duurzaam gedrag wordt vertoondvooreenietskleinerdeelvandeorganisatiesisdesubjectievenormneutraalbij deze groep vraagt het grootste deel van de sociale omgeving wederom niet om duurzaamheid of energiebesparing, maar de gemeente in de regio verwacht wel inspanningen op dit front Opvallend is dat geen enkele organisatie blijk geeft van een positievesubjectievenorm Hetmeestbepalendeargumentinditkaderisdatverduurzaminggeenselectiecriteriumof behoefte is van de cliënt Wel verwacht de helft van de respondenten dat de cliënt in toekomst meer om duurzaamheid gaat vragen In veel regio s blijkt er geen duurzaamheidsbeleidvanuitdeoverheidtezijnofhetbeleidwordtnietgehandhaafdde Wet milieubeheer wordt in de meeste gebieden niet nageleefd Een groot deel van de organisaties is de enige intramurale zorgverlener in het werkgebied en ervaart dus geen concurrentievanuitditperspectiefisergeenaanleidingommeerwaardetecreërendmv energiebesparing en duurzaamheid Bij de zorginstellingen die wel concurrenten hebben blijkendeinspanningenvanandereorganisatiesophetgebiedvanduurzaamheidweleen stimulanstegevenomhetgedragooktevertonen Verwachtecontroleencontrolebeliefs Bij de grootste groep is de verwachte controle wat betreft verduurzaming laag, omdat andereprocessendeaandacht,tijdenmiddelenopeisendaartegenoverisbijeenderdevan deorganisatiesdeverwachtecontrolehoogdebestuurdersschattenindatdeorganisatie Deduurzaamheidvanzorgvastgoedonderdeloep XXI

7 SamenvattingNederlands instaatisomhetvastgoedteverduurzamenofzijnhieralmeebezigtenslotteisereen groep met een neutrale verwachte controle, die denkt alleen kleine stappen te kunnen nemen Hetbelangrijksteargumentisdatdeprioriteitligtbijhetwaarborgenvandekwaliteitvande zorg Duurzaamheid moet in dit kader concurreren met onderwerpen die dichter bij de corebusiness van de zorg staan Bij iets minder dan de helft van de organisaties zorgen reorganisaties en bezuinigingen ervoor dat er geen aandacht is voor het onderwerp Doordatdeafsprakenmethetzorgkantoorperjaarlopenenernogveelonduidelijkisover de vergoedingen is het volgens veel bestuurders lastig om goed beleid te vormen Duurzaamheidisgeenitemopzichzelf,hetisalleeninteressantalshetaansluitbijeenander belang zoals imago, gezondheid of groot onderhoud Vaak is er geen budget voor beschikbaar(gemaakt)omteinvestereninduurzaamheidenishetvolgensderespondenten lastig om financiering bij de banken te krijgen Verder kunnen zorginstellingen energie zo goedkoopinkopendatterugverdientijdentelangwordenenrisico sdaardoortegroottot slotblijkthetbijhuurlocatiesmoeilijkommedewerkingvancorporatiestekrijgenvanwege desplitincentivediegeldtvoorenergiebesparendemaatregelen Gewoonte Uitdehelftvandeinterviewskomtnaarvorendathetlastigisomgedragvanpersoneelte veranderen De mensen binnen de organisatie zijn gewend op een bepaalde manier te werken en gaan niet makkelijk mee met veranderingen Hetzelfde geldt voor de manier waaropeenaantalzorginstellingenomgaatmetbouwprojectenerwordtvanuitgewoonte gewerktmetvasteleveranciers,ontwerpersenuitvoerendepartijendezepartijenbieden niet altijd de meest duurzame en rendabele oplossingen Tenslotte bleek dat het verduurzamen van een eerste locatie niet altijd betekent dat dit vervolgens de nieuwe standaard wordt Volgens de respondenten bestaat de kans dat zorginstellingen na het uitvoerenvaneenverduurzamingsprojectweerterugvalleninhunoudepatroon Kennis Als relevante kennis wordt bekendheid met de technische en financiële mogelijkheden aangemerktdaarnaastishetvolgenshetmerendeelvanderespondenteninhetkadervan verduurzaming belangrijk om inzicht te hebben in het energieverbruik en de gebouwprestaties Bij veel zorginstellingen is deze kennis nog niet aanwezig Ook is de kostenontwikkeling en het rendement van duurzame maatregelen over de gehele exploitatieperiodevaakniethelder,terwijlkennisvandezekenmerkenbelangrijkistijdens debesluitvormingtotslotontbreekthetbijveelbestuurdersaankennisoververplichtingen dievoortkomenuitdewetmilieubeheer Evaluerenenzichtbaarmaken Vrijwel alle respondenten hebben interesse in een landelijke benchmark wat betreft energieprestaties Hiermee wordt voor de organisaties inzichtelijk hoe ze presteren tov anderenenhethelptgoedpresterendeorganisatieshunresultatenzichtbaartemakenbij ietsmeerdandehelftishetenergieverbruikperlocatiehelderslechtseendeelverwerkt dezegegevensvervolgensineencentraalmonitoringssysteemderespondentengevenaan dat het zichtbaar maken van energieverbruik en verduurzamingsresultaten kan helpen bij gedragsverandering Deduurzaamheidvanzorgvastgoedonderdeloep XXII

8 SamenvattingNederlands Conclusies#en#aanbevelingen# De bepalende factoren bij de beslissing om V&VJvastgoed te verduurzamen zijn geïnventariseerd met behulp van het onderzoeksmodel (zie bijlage IV) In de conclusies wordt ingegaan op de factoren binnen deze inventarisatie die zich lenen als aangrijpingspunten om het beslissingsproces te beïnvloeden Verder is onderzocht hoe zorginstellingen gestimuleerd kunnen worden om hun vastgoed te (laten) verduurzamen Daarombestaatdebeantwoordingvandehoofdvraagdeelsuitaanbevelingen Algemenebepalendefactoren Deeerstebepalendefactordieduidelijkwordtisdatdecliëntmomenteelnietselecteertop prestaties op het gebied van duurzaamheid De cliënt kiest op basis van zaken als zorgkwaliteit, welzijn, comfort, betaalbaarheid en locatie Zorginstellingen worden in dit kadernietgestimuleerdtotverduurzaming,wantdebehoeftevandecliëntisleidendvoor hunbeleiddeverwachtingisdatduurzaamheidindetoekomstweleensteedsbelangrijker selectiecriteriumwordt,omdathetmaatschappelijkebewustzijnrondomditthemagroeit Ookvanuitdegemeenteervarendezorginstellingengeenstimulansomteverduurzamen Bijeengrootdeelvandegemeentenisergeenduurzaamheidsbeleidofontbreekthetaan dehandhavingervandewetmilieubeheerwordtinveelgevallennietnageleefd Verdergeldtvoorveelorganisatiesdatzijdeenigeintramuralezorgverlenerinderegiozijn, waardoorergeenconcurrentiewordtervarenenergeenaanleidingisommeerwaardete creërenbijdeorganisatiesdiehunwerkgebieddelenmetanderezorginstellingenwordtwel opelkaargeletenconcurrentieervarensommigezorginstellingenindezegebiedenvoelen zichgestimuleerdookduurzaamgedragtevertonen,maarerzijnookorganisatiesdiezich danjuistopanderevlakkenproberenteonderscheiden Eenanderefactorkomtvoortuitderegelgevingomtrentinvesteringeninduurzaamheidals hethuurlocatiesbetreftdezorginstellingisalshuurderafhankelijkvandebereidheidvande corporatie of commerciële vastgoedbeheerder om te verduurzamen Maar vanuit de regelgevingontstaateensplitincentive,omdatinvesteringeninduurzaamheidnietmogen wordendoorgerekendaandehuurdersterwijldezehuurdersweldevruchtenplukkenvan de verduurzaming Hierdoor zijn verhuurders niet gemotiveerd om te investeren in duurzaamheid Hetzelfde geldt voor locaties in beheer van de zorginstelling waarop scheidenvanwonenenzorgvantoepassingis Daarnaastiskenniseenbelangrijkefactorbijhetvormenvanbeslissingsargumentenomte verduurzamenerblijktonvoldoendebeseftezijndatduurzaamheideenbijdragelevertin een breder kader, waardoor er minder snel een positieve attitude ontstaat Bovendien vormendeenergiekostenmaareenkleinpercentagevandetotalekosten,waardoorveel bestuurders oordelen dat het effect voor de organisatie als geheel niet groot is Verder blijkendefinancieringsmogelijkhedennietbekend,waardoordeverwachtecontrolelaagis Kennis van vergaande verduurzamingsoplossingen blijft vaak hangen bij het management, terwijlerorganisatiebreedeenaanpaknodigistenslotteontbreektdekennisvandewet milieubeheer,terwijlvanuitdezeregelgevingeenpositievesubjectievenormkanontstaan Specifiekebepalendefactorenpergroep Uitdeinterviewskomendriegroepennaarvorenwatbetreftdevisieopenomgangmethet verduurzamenvanvastgoeddematewaarineenorganisatieonderdrukstaatopandere onderwerpenbepaaltvooreengrootdeelinwelkegroepeenzorginstellingzit Degrootstegroepbaseertbeslissingenopkostenoverwegingenendoetditmeestalzonder onderliggendbeleiddeorganisatiesbinnendezegroepnemenalleenbewezenmaatregelen, waarvankostenaantoonbaaropkortetermijnwordenterugverdiend,andersvindenzede risico s te hoog De bepalende factor voor het uitblijven van verdergaande verduurzamingsprocessen bij deze groep is een negatieve attitude naar marktpartijen, Deduurzaamheidvanzorgvastgoedonderdeloep XXIII

9 SamenvattingNederlands vanwege slechte ervaringen met de installatiebranche Zorginstellingen zijn voor verduurzamingafhankelijkvandeexpertisevandeinstallateurs,terwijlzetegelijkertijdgeen vertrouwen hebben in deze partijen Hierdoor is men sceptisch over de aanbiedingen Verder weegt bij deze groep nog mee dat vanwege de lage energiejinkoopprijs de terugverdientijdtelangenonzekerwordtbestuurdersvindenhetinditkaderterisicovol omlanglopendecontractenaantegaan Detweedegrotegroepheeftgeenintentiesomhunvastgoedvergaandteverduurzamen omdat de prioriteit ligt bij het omgaan met de veranderingen binnen de zorg De lage verwachte controle over het gedrag is hierin de bepalende factor Vaak hebben deze zorginstellingentemakenmetreorganisatiesenbezuinigingenbestuurdersvindendateral genoeg op de agenda staat en geven hun aandacht aan thema s die dichter bij de corebusinessvandezorgliggen Tenslotteisernogeenkleinegroepdievanuitgedachtenovermaatschappelijkverantwoord ondernemen (MVO) beslist om te verduurzamen Het vastgoedbeleid dat ze voeren, is gevormdopbasisvaneenvisieoverduurzaamheidvaakiseenbepalendefactorhierinde bevlogenheid vanéénvandebestuurders watbetrefthetonderwerp De focus ligt op de langetermijnenerisbesefdatduurzaamheidnaasteenbijdrageaaneenbetereexploitatie ook het comfort, de uitstraling en de toekomstwaarde van het vastgoed verbetert Deze organisaties bevinden zich meestal in een financieel stabiele situatie Ze anticiperen op stijgendeenergieprijzeneneentoenemendebehoefteaanduurzameoplossingenbijcliënt Beleidsaanbevelingen De aangrijpingspunten om het beslissingsproces te beïnvloeden zijn vertaald in aanbevelingentenaanzienvanbeleidsmaatregelendeaanbevelingenwordengedaanvoor verschillende partijen die opereren in of ten behoeve van de V&VJsector In tabel 02 wordendeaanbevelingenperpartijweergegeven Demaatregelengaaninophetalgemenebeleiddatdeverschillendeorganisatiesvoeren,de beslissingen die worden genomen ten aanzien van het vastgoedbeleid, de regelgeving en financieringrondomvastgoedendecommunicatieoververduurzaming Aanbevelingenperpartij Zorginstellingen: JZorgdatenergieverbruikperlocatiehelderis JVerzamelenergiegegevensinééncentraalsysteem JMaakiemandeigenaarvanhetvraagstukduurzaamheid JMaaklocatiesverantwoordelijkvoordegeheleexploitatie,inclusiefenergie JDoemeeaandeEnergiestrijdoforganiseerzelfeenvergelijkbaarprogramma JNeemmaatregeleninduurzaamheidnuernogdeelsnacalculatievankrachtis JBaseerbesluitenoptotalcostofownership JBesefdateenverduurzaamdgebouwmeertoekomstwaardeenlageregebruikskostenheeft JCreëereengezamenlijkbelangmetmarktpartijen,zoalsESCo senonderhoudsbedrijven JMaakinspanningenophetgebiedvanduurzaamheidzichtbaaraancliëntenomgeving Marktpartijen: JHerstelvertrouwendoorzelfrisicotedragen JBiedtgarantiesenservicesbijproducten JToonvertrouwenineigenproductenenleverbewijsvoortechnieken JBesefdatdecorebusinesshetverlenenvanzorgis,hetbelangvandecliëntstaatbovenaan JBesefdatdezorgsectoreeneigenmaniervanwerkenencommunicerenheeft JWeesopen,transparantengavoorklantbinding JCreëereengezamenlijkdoelendenkvanuitdeexploitatieenhetbelangvandezorg JBenadrukdemeerwaardevanduurzameproducteninbrederkader/opanderefronten Deduurzaamheidvanzorgvastgoedonderdeloep XXIV

10 SamenvattingNederlands Overheidenhetzorgkantoor: JProbeermeercontinuïteittecreërenvanuiteenlangetermijnvisie JCreëereenkennisplatform J Maak helder welk deel van de vergoeding uit de Wet langdurige zorg bedoeld is voor energie JKoppelverbruiksgegevensaaneenlandelijkebenchmark JBeloongoedgedragmetbehulpvanderegelgevingenvergoedingen JVoerscheidenvanwonenenzorgvolledigdoor JCreëerbinnendewetJenregelgevingeenoplossingvoordesplitincentive JHandhaafdeWetmilieubeheerenvergrootkennisoverdewet JMaakdegroenregelingafhankelijkvandemaatregelen Intermediairepartijen: JOndersteundeoverheidbijvormenkennisplatformenbenchmarkdmvexpertise JBiedtonafhankelijkeexpertiseaanzorginstellingen JVergroothetbesefdatinspanningenophetgebiedvanverduurzamingnoodzakelijkzijn JKoppelduurzaamheidaanbelangendiedichtbijdecorebusinessvandezorgliggen JCreëerinspirerendevoorbeeldenmeteensluitendebusinesscase JBiedteenpodiumvoorgoedevoorbeelden JVergrootkennisoverfinancieringsmogelijkhedenenneemmisvattingenweg Tabel02AanbevelingenperpartijdieopereertinoftenbehoevevandeV&VJsector Demaatregelendiezijnbeschrevenindebovenstaandetabelzijnvoorwaardenscheppend omhetverduurzamingsproces(opnieuw)opgangtebrengenindev&vjsector Als deze of vergelijkbare maatregelen niet worden genomen ontstaan er problemen wat betreft energiej en vastgoedkosten van zorginstellingen Financiële tekorten nemen toe omdatenergiekostenhogerzijndandevergoedingen,zorgkostentoenemenenertegelijk bezuinigd moet worden Dit zal het steeds lastiger maken voor zorgorganisaties om verduurzamingsmaatregelen te nemen, terwijl de noodzaak almaar hoger wordt Gevolg voordeoverheidisdatdeenergiedoelstellingennietgehaaldzullenworden Door de aanbevolen stappen te nemen kan juist ruimte gecreëerd worden om verduurzamingsmaatregelen door te voeren De cliënt wordt gestimuleerd om naar duurzaamheidtevragenenzorgjenmarktpartijenwordendichterbijelkaargebrachtals marktpartijen risico s voor een deel wegnemen ontstaat een winjwinsituatie Voor zorginstellingen wordt de koudwatervrees voor verduurzaming minder en als gevolg krijgen marktpartijen meer opdrachten Uiteindelijk draagt dit bij aan het behalen van de overheidsdoelstellingenophetgebiedvanenergiebesparingenduurzaamheid Kennisaanbevelingen Ditonderzoekheeftzichgefocustopdeovertuigingenvanbestuurdersvanorganisatiesin dev&vjsectorhetisaantebevelenomteonderzoekenwatdewerkelijkemogelijkheden voorverduurzamingzijnvoordezeorganisatiesdooreenaantalcasestudiesuittevoeren Verder is er behoefte aan onderzoek naar de meerwaarde van duurzaamheid op andere onderdelen,zoalscomfort,uitstralingenwaardestijgingvanhetvastgoed Daarnaast zou het goed zijn als de mismatch tussen het aanbod van de banken en de behoeftevandezorginstellingenwatbetreftfinancieringverderwordtonderzocht Tot slot is het aan te raden om een vergelijkbaar onderzoek te doen naar de bepalende factoren bij beslissingen van organisaties in de overige zorgsectoren, zodat ook daar de verduurzamingvanvastgoedgestimuleerdkanworden Deduurzaamheidvanzorgvastgoedonderdeloep XXV

11 SamenvattingNederlands Evaluatie Twaalforganisatiesentweeexpertmeetingsiseengeringaantalrespondententenopzichte vandetotalepopulatiehetisaantebevelenomditonderzoekteherhalenmeteenandere steekproefen/ofopgrotereschaal,zodatdegeneraliseerbaarheidkanwordenvergrooten hetrisicovanmisrepresentatiekanwordenuitgesloten TotslotisaangetoonddathetmodelvanHeijs(aangevuldmetelementenuitdetheorievan Rogers) nuttig is om beslissingsprocessen te onderzoeken Het biedt houvast bij het afnemenvaninterviewsentriggertrespondentenopeenanderemaniernaarhetvraagstuk te kijken Als gevolg wordt hiermee de kwaliteit van de resultaten verhoogd, omdat onderliggende argumenten en overwegingen bloot worden gelegd Daarom is het aan te bevelenditmodelvakertegebruikenalstheoretischinstrumentbijvergelijkbaarkwalitatief onderzoek Deduurzaamheidvanzorgvastgoedonderdeloep XXVI

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 2 INHOUD Management samenvatting... 3 Respondenten... 3 Conclusies... 4 1. Inleiding... 6 2. Uitkomsten per vraag... 6 2.1 Energie en energiebesparing binnen de organisatie...

Nadere informatie

Vastgoed en zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen.

Vastgoed en zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Syllabus Vastgoed en zorg Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief artikelen over strategisch vastgoedbeleid in de zorg, investeren in zorgvastgoed

Nadere informatie

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Toelichting op de aanpak van de gemeente Breda Marcel van Embden (projectleider afdeling Vastgoedbeheer) Inhoud Klimaatnota gemeente Breda Wat is de insteek bij het

Nadere informatie

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting

Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting xvii Invloed van IT uitbesteding op bedrijfsvoering & IT aansluiting Samenvatting IT uitbesteding doet er niet toe vanuit het perspectief aansluiting tussen bedrijfsvoering en IT Dit proefschrift is het

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Lars Brugman Lars Brugman is projectadviseur/onderzoeker bij Kadaster Ruimte & Advies. Hij legt zich toe op complexe maatwerkvraagstukken vanuit de bij het Kadaster beschikbare ruimtelijke informatie.

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Dit artikel gaat over de hoogte van de energierekening

Dit artikel gaat over de hoogte van de energierekening WINST BIJ DUURZAME RENOVATIES IN DE ZORG Jaarlijks betaalt de zorgsector zo n 400 miljoen aan energie. Deze energierekening is in de zorg vaak een onderschatte kostenpost. Zo is die rekening in vergelijking

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Wanneer gaan bedrijven investeren in energieinnovaties? Resultaten van een onderzoek in opdracht van STEM

Wanneer gaan bedrijven investeren in energieinnovaties? Resultaten van een onderzoek in opdracht van STEM Wanneer gaan bedrijven investeren in energieinnovaties? Resultaten van een onderzoek in opdracht van STEM Doelstelling Wanneer gaan bedrijven investeren in energieinnovaties? Welke segmenten zijn te onderscheiden?

Nadere informatie

Bouwjaarklasse (op basis van m²) 1970-1979

Bouwjaarklasse (op basis van m²) 1970-1979 BVO (x 10 6 m²) tot 1960 1960-1969 1970-1979 1980-1989 1990-1999 vanaf 2000 Tbv onderzoek naar kwaliteit MaVa: beschikbare info over zorginstellingen: Verpleging en verzorging Info via: Agentschap NL,

Nadere informatie

27-11-2013. Trias energetica, Rc-waarde, ketensamenwerking, energieneutraal, financiering, wetgeving, milieu, C2C,

27-11-2013. Trias energetica, Rc-waarde, ketensamenwerking, energieneutraal, financiering, wetgeving, milieu, C2C, ir. Frits Schultheiss lectoraat Duurzame Energie Energieneutraal bouwen Energiearm renoveren: 1. De besparingen op de energiekosten maken extra investeringen mogelijk (route van de Energiesprong); 2. De

Nadere informatie

FAQ MARKTPLAATS VOOR ENERGIENEUTRALE KANTOORRENOVATIES

FAQ MARKTPLAATS VOOR ENERGIENEUTRALE KANTOORRENOVATIES FAQ MARKTPLAATS VOOR ENERGIENEUTRALE KANTOORRENOVATIES 1. Ik ben adviseur en werk normaal gesproken rechtstreeks in opdracht van de gebouweigenaar of gebruiker. Moet ik me nu aanmelden als Maker? Of moet

Nadere informatie

De samenwerkingsagenda voor. de fysieke opgave rond decentralisaties en langer thuis wonen

De samenwerkingsagenda voor. de fysieke opgave rond decentralisaties en langer thuis wonen De samenwerkingsagenda voor de fysieke opgave rond decentralisaties en langer thuis wonen Vandaag om de tafel Gemeenten Corporaties Zorgpartijen Andere organisaties Doel Agenda opstellen waarmee bestuurders

Nadere informatie

De uitdagingen rondom zorgvastgoed. Bestuursvergadering 14 juni 2012 (inclusief aanvullingen)

De uitdagingen rondom zorgvastgoed. Bestuursvergadering 14 juni 2012 (inclusief aanvullingen) De uitdagingen rondom zorgvastgoed Bestuursvergadering 14 juni 2012 (inclusief aanvullingen) De elementen van de uitdaging Bekostiging: Normatieve huisverstingscomponent Scheiden wonen en zorg Strategie:

Nadere informatie

Barometer Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed 2014

Barometer Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed 2014 ALLE GEMEENTEN RESPONS I GEMEENTEN Barometer Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed 2014 Gemeenten in beweging Annette Tjeerdsma en Jan Veuger 1 Dit artikel bevat de resultaten van het onderzoek Barometer

Nadere informatie

samenvatting WOONZORGVISIE GEERTRUIDENBERG Woonzorgvisie Geertruidenberg 4 maart 2015 Pagina 1

samenvatting WOONZORGVISIE GEERTRUIDENBERG Woonzorgvisie Geertruidenberg 4 maart 2015 Pagina 1 samenvatting WOONZORGVISIE GEERTRUIDENBERG Woonzorgvisie Geertruidenberg 4 maart 2015 Pagina 1 Inleiding In de gemeente Geertruidenberg staan al geruime tijd woonzorgcomplexen op de nominatie om herontwikkeld

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Vastgoedmanagement. Stand van zaken bij gemeenten. Onderzoeksresultaten 2013

Vastgoedmanagement. Stand van zaken bij gemeenten. Onderzoeksresultaten 2013 Vastgoedmanagement Stand van zaken bij gemeenten Onderzoeksresultaten 2013 Een jaarlijks onderzoek naar de wijze waarop gemeenten invulling geven aan het management van hun vastgoedportefeuille Datum:

Nadere informatie

Imagoschade door het achterlaten van leegstaand vastgoed. Martin Mentink

Imagoschade door het achterlaten van leegstaand vastgoed. Martin Mentink Imagoschade door het achterlaten van leegstaand vastgoed Martin Mentink Colofon Naam Martin Mentink Product P5 presentatie Titel Imagoschade door het achterlaten van leegstaand vastgoed Datum 9 april

Nadere informatie

Tussenbalans lokale samenwerking wonen, zorg en welzijn

Tussenbalans lokale samenwerking wonen, zorg en welzijn Tussenbalans lokale samenwerking wonen, zorg en welzijn Rapportage December 2014 c14theswz Aanleiding USP Marketing Consultancy heeft samen met Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg onderzoek gedaan naar

Nadere informatie

I n f o m a i l. I V V U

I n f o m a i l. I V V U I n f o m a i l. I V V U datum : 13 februari 2013 nummer : 2 Infomail.IVVU is de electronische nieuwsbrief van de IVVU, waarmee u wordt geïnformeerd over actuele ontwikkelingen en de stand van zaken met

Nadere informatie

ENERGYCARE I N V E S T E E R T IN E N E R G I E B E S P A R I N G V O O R Z O R G V A S T G O E D

ENERGYCARE I N V E S T E E R T IN E N E R G I E B E S P A R I N G V O O R Z O R G V A S T G O E D ENERGYCARE I N V E S T E E R T IN E N E R G I E B E S P A R I N G V O O R Z O R G V A S T G O E D ENERGYCARE I N V E S T E E R T IN E N E R G I E B E S P A R I N G V O O R Z O R G V A S T G O E D Alternatief

Nadere informatie

Wie zijn wij? Van 0-meting tot haalbare business case. Programma. De methode. Meten van duurzaamheid. Heldere kijk op duurzaamheid.

Wie zijn wij? Van 0-meting tot haalbare business case. Programma. De methode. Meten van duurzaamheid. Heldere kijk op duurzaamheid. Van 0-meting tot haalbare business case Meer informatie: www.w-e.nl www.gprsoftware.nl ir. Janny Stevens (stevens@w-e.nl) ir. Saskia van Hulten (hulten@w-e.nl) Wie zijn wij? W/E adviseurs www.w-e.nl Saskia

Nadere informatie

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw De opgave is groot De Rijksoverheid streeft naar een energieneutrale bebouwde omgeving in 2050. Op weg daar naar toe is de ambitie

Nadere informatie

Aan het stuur met zorgvastgoed

Aan het stuur met zorgvastgoed Aan het stuur met zorgvastgoed Vastgoedrisicoscan biedt inzicht en uitkomst maart 2012 www.quintis.nl/risicoscan 1 Inhoud 1. Inleiding 2 1.1 Wat speelt er? 2 1.2 Vastgoed Risicoscan biedt uitkomt 2 1.3

Nadere informatie

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar Bestaand Vastgoed Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011 DHV 2011 All rights reserved Openbaar Wat is er aan de hand? Circa 1/3 energiegebruik NL zit in gebouwde omgeving Focus

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Auteur: Lars Brugman 1 Datum: 2 februari 2015 Deze publicatie in samenwerking met Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg opgesteld en gebaseerd op een eerdere publicatie van het Kadaster in de Barometer

Nadere informatie

Haalbaarheidsonderzoek koopwoningen Molenwijk energieneutraal

Haalbaarheidsonderzoek koopwoningen Molenwijk energieneutraal Haalbaarheidsonderzoek koopwoningen Molenwijk energieneutraal Eindrapportage In opdracht van de gemeente Katwijk BMC Implementatie Januari 2017 B.M.A. Lont MSc L. Dols MSc E.J. Timmerman MSc Projectnummer:

Nadere informatie

De wereld van de zorg en haar NHC s voor MKW. Bram Baselmans senior adviseur

De wereld van de zorg en haar NHC s voor MKW. Bram Baselmans senior adviseur De NHC s en Woningcorporaties De wereld van de zorg en haar NHC s voor MKW Bram Baselmans senior adviseur Bram Baselmans Bouwkunde TU Eindhoven Vastgoedmanagement AAG vanaf 2002 Financiële vraagstukken

Nadere informatie

Integrale energiestrategie UU. Fréderique Houben, Universiteit Utrecht

Integrale energiestrategie UU. Fréderique Houben, Universiteit Utrecht Integrale energiestrategie UU Fréderique Houben, Universiteit Utrecht Integraal en Samen! 2 3-10-2017 Integrale energiestrategie UU Universiteit Utrecht Opgericht in 1636 30.000 studenten en 7.500 medewerkers

Nadere informatie

Zorgvastgoed. Verwachte groei op de korte en lange termijn. Matthieu Zuidema, Programmaleider Vastgoed EIB. Zorgvastgoed Delft, 8 juli 2015 1

Zorgvastgoed. Verwachte groei op de korte en lange termijn. Matthieu Zuidema, Programmaleider Vastgoed EIB. Zorgvastgoed Delft, 8 juli 2015 1 Zorgvastgoed Verwachte groei op de korte en lange termijn Matthieu Zuidema, Programmaleider Vastgoed EIB Zorgvastgoed Delft, 8 juli 2015 1 Zorgvastgoed Agenda Wat is het perspectief? Wat is de positie

Nadere informatie

Kinderopvang in eigen beheer. Resultaten marktonderzoek

Kinderopvang in eigen beheer. Resultaten marktonderzoek Kinderopvang in eigen beheer Resultaten marktonderzoek Opgesteld door K. Soldaat Kenmerk Resultaten marktonderzoek Datum 26 juli 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Resultaten algemeen 4 3 Het makelaarsmodel

Nadere informatie

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december ZORGINSTELLINGEN ZETTEN IN OP ZELFSTURENDE TEAMS -

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december ZORGINSTELLINGEN ZETTEN IN OP ZELFSTURENDE TEAMS - -PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2015 - ZORGINSTELLINGEN ZETTEN IN OP ZELFSTURENDE TEAMS - Zorginstellingen in de langdurige zorg hebben de afgelopen jaren te maken gehad met het scheiden van wonen en

Nadere informatie

Barometer Vastgoedmanagement Nederland 2014

Barometer Vastgoedmanagement Nederland 2014 IX LAST BUT NOT LEAST Barometer Vastgoedmanagement Nederland 2014 Meer vastgoedmanagement uitbesteden Annette Tjeerdsma en Jan Veuger In het voorjaar (mei/juni) van 2014 is voor het eerst een vragenlijst

Nadere informatie

# ######################################################## #

# ######################################################## # DE# DUURZAAMHEID# VAN# ZORGVASTGOED# ONDER# DE# LOEP# onzichtbaar# Beslissingsfactoren.bij.de.verduurzaming.van.vastgoed.. in.de.verplegings7.en.verzorgingssector.. RensVerbruggen StudentTechnischeUniversiteitEindhoven

Nadere informatie

Werkend leren in de jeugdhulpverlening

Werkend leren in de jeugdhulpverlening Werkend leren in de jeugdhulpverlening en welzijnssector Nulmeting Samenvatting Een onderzoek in opdracht van Sectorfonds Welzijn Bernadette Holmes-Wijnker Jaap Bouwmeester B2796 Leiden, 1 oktober 2003

Nadere informatie

Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk?

Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk? Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk? Conclusies nav onderzoek in Opdracht van agentschap NL Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dit rapport is bestemd voor de organisatie

Nadere informatie

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt Urgenda ESCo-project Peter Odermatt Inleiding Ambitie Urgenda: Vergroten energie efficiency in NL Beter benutting hernieuwbare energie potentieel in NL Verkennen onder welke voorwaarden ESCo s een bijdrage

Nadere informatie

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Wie zijn we? Gestart in 1986 Duurzaamheid zit in onze genen Ruim 110 medewerkers Woningbouw, utiliteit, overheid, gezondheidszorg, onderwijs, monumenten,

Nadere informatie

De verborgen schatten van ERP Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven. succeed IT. better results together

De verborgen schatten van ERP Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven. succeed IT. better results together De verborgen schatten van ERP Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven succeed IT better results together Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven in handel

Nadere informatie

ONDERHANDELBARE VERGOEDING HUISVESTING ONGEWENST

ONDERHANDELBARE VERGOEDING HUISVESTING ONGEWENST FINANCIELE ONDERHANDELBARE VERGOEDING HUISVESTING ONGEWENST Naast de bestuurders in de langdurige zorg, spreken ook de financials hun wens uit voor een blijvende vaste vergoeding voor huisvesting. Brancheverenigingen

Nadere informatie

Workshop financieringsconstructies. Arthur Messelink & Daan Arkesteijn

Workshop financieringsconstructies. Arthur Messelink & Daan Arkesteijn Workshop financieringsconstructies Arthur Messelink & Daan Arkesteijn Wat gaan we doen vandaag? Fictief schoolgebouw renoveren Jullie moeten aan de slag Interactief Vragen kan altijd Wat is het doel? Meer

Nadere informatie

Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton. 22 maart 2012

Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton. 22 maart 2012 Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton 22 maart 2012 Inhoud Inleiding Ipse de Bruggen en Fakton De noodzaak van professioneel assetmanagement

Nadere informatie

-PERSBERICHT- -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG-

-PERSBERICHT- -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG- -PERSBERICHT- Utrecht, 19 maart 2013 -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG- Door de invoer van wonen en zorg transformeert de markt in hoog tempo van aanbodgericht naar vraaggestuurd.

Nadere informatie

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid

Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Samenwerkingsafspraken Enschede 2014-2015 Vanuit een gedeelde visie, onderling vertrouwen en gelijkwaardigheid Vastgesteld en ondertekend in het bestuurlijk overleg d.d. 26 november 2014 1 Jaarlijks terugkerend

Nadere informatie

Scheiden van wonen en zorg (SWZ) Technische Briefing Tweede Kamer 7 maart

Scheiden van wonen en zorg (SWZ) Technische Briefing Tweede Kamer 7 maart Scheiden van wonen en zorg (SWZ) Technische Briefing Tweede Kamer 7 maart Inhoudsopgave - Historie - Kabinetsplannen - Huidige bekostiging - Verdieping V&V - Vervolgstappen Historie wonen in de AWBZ 1963

Nadere informatie

deelsessie Gelderse aanpak: stimulering bedrijven Door Roland Bus & Roy Ellenbroek (GEA) Krijn Ratsma (St. Energieke Regio)

deelsessie Gelderse aanpak: stimulering bedrijven Door Roland Bus & Roy Ellenbroek (GEA) Krijn Ratsma (St. Energieke Regio) deelsessie Gelderse aanpak: stimulering bedrijven Door Roland Bus & Roy Ellenbroek (GEA) Krijn Ratsma (St. Energieke Regio) Programma Introductie van de aanpak van het Gelders Energieakkoord (Roy Ellenbroek,

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Energie- en prestatiemonitoring

Energie- en prestatiemonitoring Energie- en prestatiemonitoring Onderdeel van integraal gebouwbeheer 9 november 2011 Machiel Karels Agenda 1. Wat willen we? 2. Wat gebeurt er om ons heen? 3. Wat er mogelijk is? 4. Wat we zouden moeten

Nadere informatie

Sportief verduurzamen

Sportief verduurzamen Sportief verduurzamen Stelling Er zijn wel argumenten om niet te verduurzamen Deelnemers workshop Michel de Boer (GSF): Green Liz en de GSF Peter Smit (Green Liz): toelichting concept Guido Beijer (BAM):

Nadere informatie

Uw imago onder uw regionale belanghouders. Resultaten imago-onderzoek Wonen Noordwest Friesland

Uw imago onder uw regionale belanghouders. Resultaten imago-onderzoek Wonen Noordwest Friesland Uw imago onder uw regionale belanghouders Resultaten imago-onderzoek Wonen Noordwest Friesland Over het onderzoek Wonen Noordwest Friesland heeft in oktober 2017 deelgenomen aan het imago-onderzoek dat

Nadere informatie

Energieconvenant bedrijfsleven Veenendaal en gemeente Veenendaal

Energieconvenant bedrijfsleven Veenendaal en gemeente Veenendaal Energieconvenant bedrijfsleven Veenendaal en gemeente Veenendaal 1 Intentie Bedrijvenkring Veenendaal, de coöperatieve verenigingen van Ondernemend Veenendaal, de deelnemende bedrijven en de gemeente Veenendaal

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO)

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Energieke Zorgbouw 5 oktober 2011 Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Introductie Wijnanda Willemse adviseur NL Energie & Klimaat - Agentschap NL Voorheen SenterNovem Energiebesparing

Nadere informatie

KENNISNEMEN VAN De invulling van de ambitie van het college met betrekking tot frisse scholen.

KENNISNEMEN VAN De invulling van de ambitie van het college met betrekking tot frisse scholen. Gemeente Amersfoort RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4359235 Aan : Gemeenteraad Datum : 7 juni 2013 Portefeuillehouder : Wethouder C.J.M. van Eijk Programma : 5. Onderwijs

Nadere informatie

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING

MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING MODEL SWOT ANALYSUS REAL ESTATE SWOT-ANALYSUS REAL ESTATE TOELICHTING EN HANDLEIDING PORTEFEUILLEMANAGEMENT EN SWOT ANALYSE Portefeuillemanagement is een dynamisch proces waarbij telkens opnieuw geanalyseerd,

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

-PERSBERICHT- Utrecht, 30 maart 2016 - ZORGINSTELLINGEN DURVEN WEER TE INVESTEREN -

-PERSBERICHT- Utrecht, 30 maart 2016 - ZORGINSTELLINGEN DURVEN WEER TE INVESTEREN - -PERSBERICHT- Utrecht, 30 maart 2016 - ZORGINSTELLINGEN DURVEN WEER TE INVESTEREN - In de zorgsector zijn de afgelopen jaren fundamentele veranderingen doorgevoerd. Hierdoor lag bij zorginstellingen de

Nadere informatie

Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen

Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen Onderzoeksrapport Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen Trends en ontwikkelingen in het gebruik van Business Intelligence en het toepassen van managementinformatie binnen

Nadere informatie

Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen

Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen Onderzoeksrapport Managementinformatie bij gemeenten: er is nog veel winst te behalen Trends en ontwikkelingen in het gebruik van Business Intelligence en het toepassen van managementinformatie binnen

Nadere informatie

De Amsterdamse ziekenhuizen werken samen aan goede zorg voor een gezond milieu.

De Amsterdamse ziekenhuizen werken samen aan goede zorg voor een gezond milieu. De Amsterdamse ziekenhuizen werken samen aan goede zorg voor een gezond milieu. De Amsterdamse ziekenhuizen werken samen aan goede zorg voor een gezond milieu. Amsterdamse ziekenhuizen zetten in op de

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

Voorstel Van het college van burgemeester en wethouders Aan de raad van Zoeterwoude. Vergadering : 31 augustus 2017 Nummer : 17/37

Voorstel Van het college van burgemeester en wethouders Aan de raad van Zoeterwoude. Vergadering : 31 augustus 2017 Nummer : 17/37 Voorstel Van het college van burgemeester en wethouders Aan de raad van Zoeterwoude Vergadering : 31 augustus 2017 Nummer : 17/37 Afdeling : Ruimtelijk ontwikkeling Registernummer: bi/z17-015897-1776a

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Groot economisch en maatschappelijk voordeel van energieneutraal renoveren Woningverbetering naar energieneutraal in de sociale huursector is economisch en maatschappelijk zeer

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen R.K. Woningbouwvereniging Zeist

Profielschets Raad van Commissarissen R.K. Woningbouwvereniging Zeist Profielschets Raad van Commissarissen R.K. Woningbouwvereniging Zeist 1. Inleiding De RvC van de R.K. Woningbouwvereniging Zeist heeft drie taken: - toezicht houden op het bestuur en op de gang van zaken

Nadere informatie

Hilco Knul & Rutger Naber. BUILT4U Huizen waar bewoners om vragen

Hilco Knul & Rutger Naber. BUILT4U Huizen waar bewoners om vragen Hilco Knul & Rutger Naber BUILT4U Huizen waar bewoners om vragen 25 september 2014 De ambitie van Built4U B4U = Revolutionair voor de renovatiemarkt. = Betaalbare passiefrenovatie. = Energiezuinige, gezonde,

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van de Kamerleden Keijzer (CDA) en Dik-Faber (CU) over vastgoed in de zorg (2016Z22670).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van de Kamerleden Keijzer (CDA) en Dik-Faber (CU) over vastgoed in de zorg (2016Z22670). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX Den Haag T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Financiële bijdrage van de huurder bij investeringen in verduurzaming en vergroening

Financiële bijdrage van de huurder bij investeringen in verduurzaming en vergroening O P I N I E S T U K Financiële bijdrage van de huurder bij investeringen in verduurzaming en vergroening Bijna iedereen is het er wel over eens dat een significante vermindering van het energieverbruik

Nadere informatie

Vastgoed en Ontwikkeling

Vastgoed en Ontwikkeling Vastgoed en Ontwikkeling in de Zorg Door: Henk Brinkman MBA Raad van Bestuur Breda, 29 november 2012 Onderwerpen presentatie 1. Bestuurlijke visie op het veranderde zorglandschap 2. Voorbeeld Business

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Wat is een nul-op-de-meter woning? Versie 1.2

Wat is een nul-op-de-meter woning? Versie 1.2 Wat is een nul-op-de-meter woning? Versie 1.2 Bij een nul-op-de-meter woning zijn alle in- en uitgaande energiestromen op jaarbasis in balans. Dat wil zeggen dat de woning op jaarbasis voldoende energie

Nadere informatie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Energie besparen in monumenten en lokaal energie opwekken op landgoederen In het kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie werkt de

Nadere informatie

Duurzaam Gebouwbeheer

Duurzaam Gebouwbeheer 2-daagse cursus Duurzaam Gebouwbeheer Gemeenten hebben verschillende gebouwen in beheer, zoals gemeentehuizen, kantoren en brandweerkazernes. Ook zijn er gebouwen eigendom van de gemeente, maar worden

Nadere informatie

Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed

Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed Deel 3: voorbeeldaanpak bedrijven en maatschappelijk vastgoed Inhoud 1. Maak van uw gemeente een Energieke Regio... 2 2. De start... 3 3. Het vervolg... 4 4. Aanbod... 5 1 1. Maak van uw gemeente een Energieke

Nadere informatie

Verduurzaming Gouvernement

Verduurzaming Gouvernement Verduurzaming Gouvernement Agenda Welkomstwoord Omschrijving van de case door Provincie Limburg Van vraagstelling naar aanpak BREEAM als leidraad Analyse en scenario s Duurzaamheidskeuzes (interactief

Nadere informatie

Contouren van de Value Case EET-café 27 mei 2014 Machiel Karels Lid van het EET

Contouren van de Value Case EET-café 27 mei 2014 Machiel Karels Lid van het EET Contouren van de Value Case EET-café 27 mei 2014 Machiel Karels Lid van het EET Value Case 2 Value Case 3 Value Case 4 Value Case 5 Value Case 6 Value Case 7 Status: VALUE CASE Van ambitie naar realisatie

Nadere informatie

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INHOUD 1. Uitgangspunten 2. Doelgroep - achtergrondkenmerken 3. IMVO - algemeen 4. IMVO voor het eigen bedrijf/ bedrijf waar het voor werkt

Nadere informatie

Wilt u continu verbeteren én besparen?

Wilt u continu verbeteren én besparen? Wilt u continu verbeteren én besparen? RORE staat voor Return on Real Estate; continu verbeteren en besparen mét uw vastgoedportefeuille. Middels de RORE-raamovereenkomst wordt afgesproken dat wij risicodragend,

Nadere informatie

EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen.

EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen. 15-1 Collegevoorstel Afdeling: Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen. Samenvatting Eén van de actiepunten uit BEN 2040 is het is ondersteuning

Nadere informatie

Visie op wonen. Open Huis 8 september 2016

Visie op wonen. Open Huis 8 september 2016 Visie op wonen Open Huis 8 september 2016 Doel van vanavond Informeren en beelden peilen over huidige stand en toekomst van wonen in Bunnik Niet vandaag: oplossingen! Proces 1 Kennis delen Gemeenteraad

Nadere informatie

Wat is een Green Deal?

Wat is een Green Deal? Wat is een Green Deal? Maatschappelijke initiatieven die groene groei moeten stimuleren Gericht op innovatie, zowel techniek als proces Samenwerking tussen bedrijven/organisaties en rijksoverheid Wegnemen

Nadere informatie

GEVOLGEN VERHUURDERSHEFFING investeringsmonitor corporaties 2013. Stec Groep B.V. 25 Februari 2013

GEVOLGEN VERHUURDERSHEFFING investeringsmonitor corporaties 2013. Stec Groep B.V. 25 Februari 2013 GEVOLGEN VERHUURDERSHEFFING investeringsmonitor corporaties 2013 Stec Groep B.V. 25 Februari 2013 INHOUDSOPGAVE INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2013: VERHUURDERSHEFFING 1 3 Uitgaven verlagen 6 Inkomsten

Nadere informatie

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS

SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN. TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS SUGGESTIES VOOR INHOUD PRESTATIE-AFSPRAKEN TUSSEN GEMEENTE en WONINGCORPORATIES en HUURDERS Colofon Meer informatie over mogelijke ondersteuning op de verschillende onderwerpen: Ieke Benschop, NMU (i.benschop@nmu.nl;

Nadere informatie

ENERGIE BESPARING IN DE AMERSFOORTSE HUURSECTOR

ENERGIE BESPARING IN DE AMERSFOORTSE HUURSECTOR ENERGIE BESPARING Energiebesparing huurwoningen Amersfoort terugblik en vooruitblik Donderdag 16 oktober 2014 WELKOM! IN DE UTRECHTSE HUURSECTOR ACHTERGROND VAN DEZE AVOND www.stookjerijk.nl Samenwerking

Nadere informatie

+HUIS renovatie. Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven

+HUIS renovatie. Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven +HUIS renovatie Het beste energieneutraal renovatieconcept voor de Sparrenhoeven Dirk de Vroome Door Zon en Wind Atelier 10/15 Zehnder J.E.StorkAir GeoEnergie Datum: 11 november 2013 1 +HUIS renovatie

Nadere informatie

Duurzaamheidsdialoog. Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid

Duurzaamheidsdialoog. Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid Duurzaamheidsdialoog Strategisch richten en inrichten van duurzaamheid Duurzaamheid U kunt waarschijnlijk bijna alle woorden relateren aan uw organisatie. Maar welke zijn echt relevant en significant?

Nadere informatie

Strategie & omgeving. Bram Baselmans Brenda Meusen-den Ouden

Strategie & omgeving. Bram Baselmans Brenda Meusen-den Ouden IVVU: Leergang innoveren locaties intramurale zorg Strategie & omgeving Bram Baselmans Brenda Meusen-den Ouden Programma leergang Blok 1: Strategie & omgeving Blok 2: Zorg & bedrijfsvoering Blok 3: Wonen

Nadere informatie

Profielschets. Assetmanager Woonwaard

Profielschets. Assetmanager Woonwaard Profielschets Assetmanager Woonwaard ERLY the consulting company Opdrachtgever: Woonwaard Datum: maart 2015 Inleiding Woonwaard is een klantgerichte en vernieuwende woningcorporatie, die circa 13.500 woningen

Nadere informatie

Uw hoogbouw SLIM renoveren De nieuwe, revolutionaire methode om al uw hoogbouw moeiteloos te verduurzamen!

Uw hoogbouw SLIM renoveren De nieuwe, revolutionaire methode om al uw hoogbouw moeiteloos te verduurzamen! Uw hoogbouw SLIM renoveren De nieuwe, revolutionaire methode om al uw hoogbouw moeiteloos te verduurzamen! snelle realisatie in duurzame renovatie snelle realisatie in duurzame renovatie De béste prestatie

Nadere informatie

IPTV in Noordoost-Friesland

IPTV in Noordoost-Friesland IPTV in Noordoost-Friesland een onderzoek onder deelnemers aan een pilot met interactieve televisie Door Junior Consult Agenda Over Junior Consult Het onderzoek Conclusies Aanbevelingen Over Junior Consult

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid. Rapportage flitsenquête ActiZ. ActiZ, organisatie van zorgondernemers. ICSB Marketing en Strategie Drs.

Vrijwilligersbeleid. Rapportage flitsenquête ActiZ. ActiZ, organisatie van zorgondernemers. ICSB Marketing en Strategie Drs. Rapportage flitsenquête ActiZ Vrijwilligersbeleid Voor ActiZ, organisatie van zorgondernemers Van ICSB Marketing en Strategie Drs. Yousri Mandour Datum 7 maart 2011 Pag. 1 Voorwoord Voor u liggen de resultaten

Nadere informatie

Vastgoeddata woningcorporaties beperkt

Vastgoeddata woningcorporaties beperkt IV WONINGCORPORATIES Vastgoeddata woningcorporaties beperkt Geen inzicht in effectiviteit maatschappelijke doelen Jan Veuger Minister Blok van Wonen heeft de woningcorporaties gevraagd met een plan van

Nadere informatie

BIJLAGE I Resultaten bij 70% van maximale huur

BIJLAGE I Resultaten bij 70% van maximale huur BIJLAGE I Resultaten bij 70% van maximale huur R I G O R e s e a r c h e n A d v i e s B V VZH HUUR: 70% awbz eigen bijdragen 732 miljoen 237 miljoen 7.240 2.340 kapitaalslastenvergoeding 61% - 545 miljoen

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

Voorstelling EPC- Haalbaarheidsonderzoek Stad Geel. Studiedag Energieprestatiecontracten VVSG 16/05/2013

Voorstelling EPC- Haalbaarheidsonderzoek Stad Geel. Studiedag Energieprestatiecontracten VVSG 16/05/2013 Voorstelling EPC- Haalbaarheidsonderzoek Stad Geel Studiedag Energieprestatiecontracten VVSG 16/05/2013 Agenda Inleiding Haalbaarheidsonderzoek EPC Potentieel van EPC voor Stad Geel Aandachtspunten bij

Nadere informatie

Slim aanbesteden en financiering

Slim aanbesteden en financiering Caspar Boendermaker BNG Advies, oktober 2013 Onderwerpen: BNG en duurzaamheid Valkuilen bij verduurzaming Financiering verduurzaming corporatiewoningen; 2 Onze missie: Lage financieringskosten voor maatschappelijke

Nadere informatie

Slimme financiering van zorgvastgoed. George Muller & John Reimerink Realink Consultancy & JR Care

Slimme financiering van zorgvastgoed. George Muller & John Reimerink Realink Consultancy & JR Care Slimme financiering van zorgvastgoed George Muller & John Reimerink Realink Consultancy & JR Care Slimme financiering van zorgvastgoed John Reimerink & George Müller i n f o @ r e a l i n k. n l 06-34855943

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie