ARCADIS VORMFACTOREN & KOSTENKENGETALLEN VORMFACTOREN & KOSTENKENGETALLEN Assets
START INHOUD 2 VOORWOORD Wat kost een gebouw? En wat zijn de bijbehorende exploitatiekosten? Dat zijn regelmatig terugkerende vragen voor de financial engineers van Arcadis. Om verantwoorde keuzes te maken voor de huisvesting, is het van belang om inzicht te hebben in de kosten van het beheer en gebruik van een pand en van de kosten behorende bij nieuwbouw of renovatie. In deze publicatie geven wij u een handreiking voor het bepalen van de kosten van nieuwbouw of renovatie en de bijbehorende exploitatiekosten. Hiermee kunt u de kosten van uw gebouw over de volledige levensduur van uw gebouw bepalen en op basis daarvan weloverwogen beslissingen nemen. De data in deze publicatie is gebaseerd op projecten van de afgelopen jaren waarbij Arcadis betrokken is geweest. Deze zijn door ons geanalyseerd op zowel vorm als kosten, om een database van projectgegevens op te kunnen bouwen. Op basis van deze analyse is deze publicatie tot stand gekomen. De peildatum van de in deze publicatie opgenomen kosten is januari 2016. We hebben de opgenomen informatie laten valideren door het onafhankelijke kennisinstituut BDB. Zij heeft onze gegevens vergeleken met haar database en geconstateerd dat onze informatie binnen de bandbreedten van de data van BDB past. Wij zijn er van overtuigd dat we door het delen van kennis inzicht geven in kostenbeïnvloedende factoren. Heeft u vragen of opmerkingen, kunt u contact opnemen met Arcadis Costmanagement: 088 426 15 91 of financialengineers@arcadis.com. De adviseurs van Arcadis Costmanagement.
START INHOUD 3 INHOUD 02 15 35 04 06 07 08 09 10 11 12 13 16 17 18 19 20 21 CORPORATE EN COMMERCIEEL VASTGOED INDUSTRIE EN BEDRIJFSGEBOUWEN 36 38 22 23 GEZONDHEIDSZORG 24 25 26 27 ONDERWIJS EN WETENSCHAP 28 29 30 31 WONEN 32 33 34 SPORT, CULTUUR EN LEISURE
START INHOUD 4 1 INLEIDING De informatie in deze publicatie gegevens van gebouwen in diverse marktsectoren. Deze gegevens zijn gebaseerd op projecten van de afgelopen jaren. 1. Inleiding LIFE CYCLE Deze publicatie omvat data van de volledige lifecycle van een gebouw ter ondersteuning van onderzoek en besluitvorming. Per objecttype geven we een aantal kostenbepalende factoren, vormfactoren en kostenkengetallen voor nieuwbouw of renovatie en kengetallen van de exploitatiekosten. Ook de sloopkosten en de kosten van eventueel benodigde asbestverwijdering zijn opgenomen. Hiermee is het mogelijk om de totale kosten over de volledige levensduur van een pand te kunnen bepalen en gedurende de ontwerpfase vroegtijdig hiermee rekening te kunnen houden. GEBRUIKSMOGELIJKHEDEN De data in deze publicatie heeft diverse toepassingsmogelijkheden: Het bepalen van een indicatief investerings- of exploitatiebudget Het toetsen van een (probabilistische) raming of begroting Het toetsen van de gebouwvorm Inzicht krijgen in de kostenbepalende factoren van een elementcluster Inzicht krijgen in de kostenbepalende factoren van een gebouwtype Inzicht krijgen in de bandbreedten van de kosten per elementcluster Benchmarking Ieder project is uniek met zijn eigen specifieke kenmerken. Bij gebruik van deze informatie is het van belang om deze projectspecifieke kenmerken mee te wegen. Deze kenmerken kunnen leiden tot afwijkingen van de waarden zoals weergegeven in deze publicatie. Van alle informatie geven we een bandbreedte weer: de laagste waarde, de top waarde (de meest waarschijnlijke waarde) en de uiterste waarde. De meeste projecten bevinden zich binnen deze bandbreedten. Desondanks zullen er projecten zijn die zich buiten deze bandbreedte bevinden. Ieder project is uniek met zijn eigen specifieke kenmerken die kunnen leiden tot afwijkingen van de waarden. U vindt een toelichting hoe u om kunt gaan met bandbreedten en spreidingen.
START INHOUD 5 Ook geven we een toelichting van de gehanteerde methodieken voor bouwkosten, investeringskosten en de exploitatiekosten, waarbij per kostenonderdeel wordt aangegeven wat de kostenbepalende factoren zijn. Tevens wordt bij de informatie per gebouwtype nog ingegaan op de specifieke functieafhankelijke kostenbepalende factoren. Kostenkengetallen zijn onder meer afhankelijk van andere elementen. Deze relaties zorgen er voor dat wanneer voor een bepaalde vormfactor wordt gekozen, dit invloed kan hebben op andere elementclusters. Voorbeeld: een ontwerp heeft een hoge factor voor de open gevel. Dit geeft een hogere warmtelast en vraagt dus meer koelvermogen. Dit zorgt voor hoge kosten voor elementcluster gevel, maar ook voor hogere kosten voor elementcluster W-installaties. De kostenkengetallen hebben verschillende eenheden. Het is alleen mogelijk om kosten met dezelfde eenheid op te tellen. Indien gewenst kunnen kostenkengetallen worden omgerekend naar de gewenste eenheid met behulp van de vormfactoren. Het prijspeil van de kostengegevens in deze publicatie is januari 2016. Om de kosteninformatie in deze publicatie naar een ander prijspeil te brengen is het mogelijk om deze te indexeren. BDB heeft een toelichting gemaakt hoe u de kostendata in deze publicatie naar een ander prijsniveau kunt brengen en daarnaast wat het effect is van marktinvloeden en hoe u hiermee om kunt gaan. Daarnaast geven we ook richtlijnen voor de meerkosten voor het duurzaam realiseren van een gebouw, wat de kosten zijn voor volledig of partieel sloopwerk en eventueel bijkomende asbestsanering. Ook de kosten voor het bouw- en woonrijp maken van een terrein komen aan bod. Daarnaast nog de volgende aandachtspunten: Aan de data in deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend. De waarden in de publicatie zijn gemiddelden en corresponderen niet met het ter illustratie opgenomen beeldmateriaal. Gezien de doelstelling van de kengetallen, zijn de kengetallen afgerond. Het kostenniveau is gebaseerd op de wet- en regelgeving geldend per januari 2016.
START INHOUD 6 2WERKEN MET BANDBREEDTEN Wat kost het? Dit is de meest gestelde vraag in het vakgebied van een bouwkostendeskundige. Het antwoord luidt over het algemeen: Dat ligt eraan en dan volgt er een bedrag en een opsomming van de factoren die er voor zorgen dat de kosten hoger of lager uit kunnen vallen. Gedurende de ontwerpfase wordt de raming herzien op basis van nieuwe informatie, wat leidt tot bijstellingen naar boven of naar beneden. De werkelijke prijs van een project blijkt pas bij de aanbesteding en dan nog zien we verschillen tussen inschrijvende partijen. 2. Werken met bandbreedten Een kostenraming is een benadering van de meest waarschijnlijke waarde voor de prijs van het project en deze wordt uitgedrukt in één getal. Ook risico s worden vaak uitgedrukt als één opslagpercentage over het ramingsbedrag, bijvoorbeeld gebaseerd op een top 3 van risico s. De onzekerheid en de kans op over- of onderschrijding wordt impliciet gelaten. Deze onzekerheid kan echter ook expliciet worden gemaakt middels een probabilistische raming. In een probabilistische raming geef je per variabele een globale kansverdeling aan (zie figuur 1). De top is de meest waarschijnlijke waarde, die je normaal gesproken in de raming zet. De linkeren rechterzijde geven de laagste en hoogste realistische waarde weer. Deze termen (laagste, top, uiterste) komen in deze publicatie telkens terug. Door deze benadering voor alle elementen toe te passen op de hoeveelheid en de prijs kan, met behulp van een statistisch rekenprogramma, een spreiding worden weergegeven voor het hele project (zie figuur 2). Uit deze berekening volgt meestal dat de meest waarschijnlijke waarde op basis van de spreidingen enigszins afwijkt van de optelling van alle topwaarden. De analyse van een probabilistische raming geeft weer wat de spreiding is van de kosten van een project. Tevens wordt duidelijk hoe groot de kans is op budget over- of onderschrijding. Deze benadering geeft tevens inzicht in de posten die het meest bijdragen aan de onzekerheid en dus de grootste risico s vormen. Naarmate de informatie toeneemt, neemt de gedetailleerdheid van de raming toe en neemt de spreiding af. Figuur-1: Driehoeksverdeling per element Figuur-2: Spreiding op projectniveau
START INHOUD 7 3 KOSTENONTWIKKELINGEN De bedragen in deze publicatie zijn gebaseerd op de kostprijs op het moment dat vraag en aanbod op de aanbestedingsmarkt in evenwicht zijn. De bouw- en aanbestedingsmarkt is continu in beweging en als gevolg daarvan ook de kosten. Door schaarste wordt de prijs opgestuwd en overschot aan bouwcapaciteit drukt de kosten. Ook vernieuwingen en productieoptimalisaties hebben invloed op het kostenniveau, maar deze effecten hebben verschillende oorzaken. Binnen de bouwkostenwereld maken we onderscheid tussen twee verschillende kostenniveaus: Structureel kostenniveau: het structurele kostenniveau geeft de ontwikkeling van de productiekosten weer bij een evenwicht in vraag en aanbod op de aanbestedingsmarkt. Conjunctureel kostenniveau: dit is het kostenniveau wat beïnvloed wordt door vraag en aanbod op de aanbestedingsmarkt. Het verschil tussen het structurele en conjuncturele kostenniveau geeft aan wat de marktwerking is. Voor het begroten van projecten en om de kosten van projecten op verschillende momenten met elkaar te kunnen vergelijken, is het aan te raden om budgettering, ramingen, begrotingen op structureel kostenniveau te maken. Hierdoor wordt het markteffect uitgesloten en is het bijvoorbeeld mogelijk om eenvoudig het verloop van de kosten tijdens de ontwerpfase van een project te monitoren. Eventueel benodigde indexering van het structurele kostenniveau is mogelijk met behulp van de BDB Maandcijfers. BRON: BDB (088-426 16 00 OF INFO@BDB.NL) 3. Kostenontwikkelingen (BDB) STRUCTURELE EN CONJUCTURELE KOSTENONTWIKKELING historie heden toekomst KOSTENONTWIKKELING Structurele kostenontwikkeling Conjucturele kostenontwikkeling TIJD Toelichting grafiek: In de grafiek is zichtbaar hoe het conjuncturele kostenniveau (rood) zich ten opzichte van het structurele kostenniveau (blauw) beweegt. Hierbij is het structurele kostenniveau als constante weergegeven.
START INHOUD 8 4MARKTONTWIKKELINGEN Het effect van het moment van aanbesteden en de contractvorm kan na het vaststellen van het structurele kostenniveau verrekend worden. Dit kan bijvoorbeeld door middel van de BDB Marktindicator. Dit is een percentage dat inzicht geeft in de verhouding tussen het structurele en conjuncturele kostenniveau. VERLEDEN - HEDEN Het kostenniveau van de in deze publicatie opgenomen bedragen is het structurele kostenniveau van januari 2016. Vanaf 2009 hebben we gezien dat de bouwproductie is sterk gedaald, met als gevolg dat vele bouwers, installateurs en toeleveranciers failliet zijn gegaan en het aantal bedrijven sterk is verminderd. Inmiddels zien we dat de vraag een aanbod op de bouwmarkt weer in evenwicht lijken te komen en dat het prijsniveau is gestabiliseerd. TOEKOMST Onderstaande grafiek geeft de ontwikkeling van BDB Trends weer. Dit is een voorspelling van de marktontwikkelingen op de aanbestedingsmarkt. De verwachting is dat de komende periode de vraag naar bouwproductie gaat toenemen. Als gevolg van het verminderde aantal bouwbedrijven is de capaciteit beperkter en zal de toenemende vraag resulteren in een hoger conjunctureel kostenniveau. 12,50% 10,00% 7,50% 5,00% 4. Marktontwikkelingen (BDB) 2,50% 0,00% -2,50% -5,00% -7,50% -10,00% -12,50% -15,00% -17,50% 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Toelichting grafiek: In de grafiek van de BDB Marktindicator (doorgetrokken lijn) en BDB Trends (gestippeld) is zichtbaar wat het conjuncturele kostenniveau is (rood) ten opzichte van het structurele kostenniveau (blauw). Hierbij is het structurele kostenniveau als constante weergegeven. BRON: BDB (088 426 16 00)
5 VASTGOEDWAARDE IN RELATIE TOT LEVENSDUUR START INHOUD 9 Vastgoedwaardering staat al geruime tijd ter discussie en AFM en DNB scherpen hun voorwaarden aan. De vastgoedwaardering en de consistentie ervan, bepaalt de financieringsmogelijkheden. Het waarderen van vastgoed, het rekenkundig onderbouwen van de vastgoedwaarde, kan tot op heden gedaan worden aan de hand van verschillende waarderingsmethoden. De methoden hebben allen hun eigen uitgangspunten, eigenschappen en een bepaalde manier van benaderen. Momenteel wordt de comparatieve benadering het meeste toegepast om een vastgoedwaarde te bepalen. 5. Vastgoedwaarde in relatie tot levensduur Daarbij wordt er gebruik gemaakt van transactiegegevens van vergelijkbare objecten. Dit heeft als hoofdreden dat het uitvoeren van een waardering uit de comparatieve benadering het minste tijd in beslag neemt en er met relatief weinig informatie een waardering kan worden uitgevoerd. Voor een waardering zou het echter wenselijk zijn dat er rekening gehouden wordt met zowel de kosten als de inkomstenkant (DCF-methode). AWM Arcadis heeft met het Arcadis Waarde Moment (AWM ) een vastgoedwaarderingsmethode ontwikkeld voldoet aan de voorwaarden van AFM en DNB. De methode maakt gebruik van zowel de kosten- als opbrengstenkant van het vastgoedobject. De kostenkant is gebaseerd op basis van de fysieke kenmerken en de locatie van het object. Hiervoor worden onder andere bouw- en investeringskosten van vergelijkbare objecten gehanteerd. De bouw- en investeringskosten zoals in deze publicatie zijn opgenomen zijn hiervan een voorbeeld. Daarnaast worden de opbrengsten van het object bepaald. Hierbij wordt er een verwachte huuropbrengst aangehouden, en wordt rekening gehouden wordt met een rendementseis en de jaarlijkse en periodieke kosten voor verbruik en instandhouding, zoals weergegeven in onze exploitatiekosten. Door middel van een statistische methode worden de kosten- en inkomstenbenadering gecombineerd, wat resulteert in een gewogen gemiddelde van beide waarden met een bijbehorende bandbreedte. Hieruit is af te lezen wat de meest waarschijnlijk vastgoedwaarde is en tussen welke waarden deze zich bevindt. REALISTISCHE LEVENSDUUR Een belangrijk uitgangspunt van het AWM is dat er gerekend wordt met een realistische levensduur. Hierdoor kan er een betere afweging plaatsvinden of het loont om te kiezen voor nieuwbouw in plaats van verbouwen, renoveren of verduurzamen. Het AWM houdt rekening met de volledige levenscycluskosten van het vastgoedobject. VOORDELEN AWM Voor alle gebouwtypen en -functies. Helder overzicht van de waarde bepalende factoren. Maakt onderlinge verhouding van waarderingsmethoden inzichtelijk. Maakt (on)zekerheid transparant. Houdt rekening met verschillende risicoprofielen. Doorrekenen van toekomstige functiewijzigingen.
START INHOUD 10 6VERDUURZAMING Bij huisvestingsvraagstukken komt tegenwoordig altijd het onderwerp duurzaamheid aan bod. Wat zijn hierin de ambities? En wat zijn de mogelijkheden? PEOPLE PLANET PROFIT Wanneer we duurzaamheid vertalen naar onze gebouwde objecten, kunnen we stellen dat deze moeten voldoen aan de huidige eisen wat betreft functionaliteit en comfort (people), maar niet een dusdanig grote milieubelasting opleveren dat dit blijvende schade aan het milieu en klimaat veroorzaakt (planet), maar tegelijkertijd ook vanuit economisch oogpunt acceptabel is (profit). People Planet Profit Verhoogd comfort Lager water- en energieverbruik Lagere verbruikskosten Meer werkplezier Minder afval Hogere verhuurbaarheid Minder lichamelijke klachten Minder milieubelastende materialen Minder ziekteverzuim HOE KUN JE DUURZAAMHEID METEN? Voor het meetbaar maken van het te realiseren duurzaamheidsniveau bestaan er verschillende methodieken. De mogelijkheden zijn divers: je kunt deze methodieken gebruiken voor het verkrijgen van inzicht in de duurzaamheid van de panden voor de eigen organisatie, het is mogelijk om officiële certificaten te ontvangen om de duurzaamheid van het pand aan te tonen. De in Nederland meest gebruikte methodieken zijn GPR en BREEAM. KOSTENINDICATIE VERDUURZAMING NIEUWBOUW In onderstaande tabel staan de toeslagpercentages voor het verduurzamen van nieuwbouwobjecten ten opzichte van de top -waarden in de achterliggende informatie. Wanneer uw project afwijkt ten opzichte van de topwaarden, kunnen deze percentages anders zijn. 6. Verduurzaming BREEAM * (pass) ** (good) *** (very good) **** (excellent) ***** (outstanding) 0% - 5% 0% - 10% 0% - 20% 10% - 30% 20% - 50% GPR 7,0 7,5 8,0 8,5 9,0 0% - 5% 0% - 10% 0% - 15% 10% - 30% 20% - 40% Toeslagpercentage investeringskosten voor verduurzaming nieuwbouw. Deze percentages zijn afhankelijk van het project en of men zich vanaf de allereerste start van het project bewust met de verduurzaming bezig is. Hoe later in het proces wordt gestart met het implementeren van duurzaamheid, hoe meer kosten het met zich mee brengt. Vaak is ook de maximaal te behalen score lager, omdat enkele maatregelen niet meer in het project ingepast kunnen worden.
START INHOUD 11 7SLOOPKOSTEN Uitgangspunt voor elk sloopproject vormt de geldende wet- en regelgeving. Dit houdt in dat de werkorganisatie van het slopen er steeds op gericht is om zoveel mogelijk de vrijkomende bouw- en sloopmaterialen aan de bron te scheiden ter aanbieding voor recycling of hergebruik. KOSTENBEPALENDE FACTOREN Machinaal of handmatig sloopwerk Verwijderen van achtergebleven huisraad en inventaris Verwijderen van asbest, olietanks, verontreinigde grond of materialen Verwijderen van terreinafwerkingen en bestratingen Verwijderen van nutsaansluitingen Extra voorzieningen ter beperking van overlast voor omwonenden Eventuele bewaking ter voorkoming van braak en brandstichting Toeslagen voor algemene kosten, winst en risico Bij de kostengegevens in het hoofdstuk sloopwerk zijn de uitvoeringskosten meegerekend, omdat het slopen doorgaans in onderaanneming gebeurt. Bij sloopprojecten kunnen de percentages voor de indirecte kosten afwijken van de gangbare percentages die voor bouwprojecten gehanteerd worden. SLOOP Volledige sloop tot en met 1 m¹ onder maaiveld: Laagste /m2 BVO Top /m2 BVO Uiterste /m2 BVO Kleinschalige objecten 30,-- 33,-- 37,-- Grootschalig objecten (hoogbouw) 35,-- 39,-- 47,-- Sloop tot op casco incl. gevel en inbouwpakket 51-- 62,-- 71,-- Sloop inbouwpakket 34,-- 39,-- 45,-- Sloopkosten per m² bvo btw 7. Sloopkosten
START INHOUD 12 8 ASBESTSANERING Bij een asbestinventarisatie wordt vastgelegd hoeveel en wat voor asbesthoudend materiaal aanwezig is. Bij sloop of verbouwing van een pand is dit een verplicht onderdeel van de omgevingsvergunning. Dan moet een asbestinventarisatie worden uitgevoerd conform de normen van de Stichting Certificatie Asbest. Bij een onroerendgoedtransactie of een risico-inventarisatie in een pand dat in gebruik is, is naast het vastleggen van de asbesthoudende materialen, het bepalen van de eventuele gezondheidsrisico s heel belangrijk. In die situaties is het zinvol ook aanvullend of gelijktijdig met de asbestinventarisatie, een risicobeoordeling uit te voeren conform de NEN 2991. In veel gevallen is het registreren, markeren en isoleren van de aanwezige asbesthoudende materialen dan voldoende en kan verwijdering plaatsvinden op een natuurlijk moment bijvoorbeeld tijdens een verbouwing. 8. Asbestsanering RISICOKLASSEN BIJ VERWIJDEREN ASBESTHOUDENDE MATERIALEN Risicoklasse 1 (laag risico) Asbestconcentratie <0,01 vezels/cm³ Werkzaamheden aan hechtgebonden asbesthoudende materialen die zonder verspanende bewerking of breuk kunnen worden verwijderd, verpakt en afgevoerd (licht regime). Risicoklasse 2 (gemiddeld risico) Asbestconcentratie van 0,01 tot 1 vezels/cm³ Werkzaamheden aan hechtgebonden asbesthoudende materialen (verspanende bewerkingen of kans op breuk); Asbesthoudende materialen welke beschadigd en/of verweerd zijn; Alle asbesthoudende materialen die niet onder klasse 1 of klasse 3 ondergebracht kunnen worden (standaard regime conform SC-530). Risicoklasse 3 (hoog risico) Asbestconcentratie van > 1 vezels/cm³ Werkzaamheden aan risicovolle niet hechtgebonden asbesthoudende materialen zoals spuitasbest, leiding isolatie en amosiethoudend board en asbest karton (verzwaard regime conform SC-530). KOSTENBEPALENDE FACTOREN Het aantal bronnen De risicoklasse Het aantal containments (benodigd voor sanering van asbest risicoklasse 2 en 3) Extra voorzieningen ter beperking van overlast voor omwonenden Toeslagen voor algemene kosten, winst en risico De mate van asbestsanering heeft invloed op de hoogte van de sloopkosten. Naar mate meer materiaal onder de condities van asbestsanering plaats vinden, des te minder materiaal er in normale sloopconditie te slopen over blijft. ASBESTSANERING Laagste /m2 BVO Top /m2 BVO Uiterste /m2 BVO Beperkte hoeveelheid asbest 9,-- 11,-- 13,-- Gemiddelde hoeveelheid asbest 15,-- 25,-- 35,-- Grote hoeveelheid asbest 23,-- 38,-- 55,-- Bouwkosten asbestsanering /m² BVO excl. BTW
START INHOUD 13 9 BOUW- EN WOONRIJP MAKEN Het onderscheid tussen bouw- en woonrijp maken komt voort uit de fasering van de werkzaamheden. Het bouwrijp maken gebeurt namelijk vóór de daadwerkelijke bouw van de objecten, terwijl het woonrijp maken tijdens en na de bouw geschiedt, maar meestal weer voorafgaand aan de in gebruik name. BOUWRIJP MAKEN Het bewerken van een stuk grond voordat er met bouwen kan worden begonnen, zoals bijvoorbeeld het opruimen van terreinen, de grotere grondwerken, de aanleg van drainage, rioleringssystemen, aanleg open water, kunstwerken, bouwwegen etc. De kostenkengetallen voor het bouwrijp maken worden uitgedrukt per m² bruto terreinoppervlak. WOONRIJP MAKEN De voorzieningen op het terrein die niet zijn verricht tijdens het maken van dit terrein. Voorbeelden zijn: het aanbrengen van definitieve verharding, het schoonmaken van het bouwterrein, de aanleg van groen en recreatieve voorzieningen, kabels & leidingen, straatmeubilair etc. De kostenkengetallen voor het woonrijp maken worden uitgedrukt per m² tarra terreinoppervlak. DEFINITIES Bruto terrein oppervlak: Het totale terreinoppervlak wordt bepaald door het netto terreinoppervlak en het tarra terreinoppervlak bij elkaar op te tellen. Dit vormt samen het plangebied. Netto terrein oppervlak: Het totaal van kavel bebouwd (footprint gebouw) en kavel onbebouwd vormen tezamen het totaal kaveloppervlak oftewel het netto terreinoppervlak. 9. Bouw- en woonrijp maken Tarra terrein oppervlak: Het onbebouwd terreinoppervlak waaronder de ontsluiting, de watergangen, de verhardingen en het groen vallen vormen samen het tarra terreinoppervlak.
START INHOUD 14 BOUWRIJP MAKEN Bruto terreinoppervlak (m²) Onderdeel eenheid laagste top uiterste Sloop- en opruimingswerkzaamheden /m² 2,10 2,50 2,90 Grondwerk /m² 3,60 4,30 4,90 Drainage /m² 0,60 0,80 0,90 Leidingwerk /m² 5,50 6,50 7,50 Verhardingen (tijdelijk) /m² 0,70 0,90 1,00 Damwanden en beschoeiing /m² 1,50 1,80 2,00 Diverse werkzaamheden /m² 0,90 1,00 1,20 Subtotaal /m² 15,00 17,60 20,20 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 13% 15% 18% Staartkosten % van subtotaal 23% 27% 31% Totaal bouwkosten per m² bruto terreinoppervlak excl. btw /m² 21,90 25,80 29,60 WOONRIJP MAKEN Tarra terreinoppervlak (m²) Onderdeel eenheid laagste top uiterste Leidingwerk /m² 2,65 3,05 3,35 Verhardingen (definitief) /m² 20,60 24,50 27,40 Markeringen en bebordingen /m² 2,95 3,35 3,70 Lichtmasten en brandkranen /m² 6,40 7,15 8,20 Groenvoorzieningen /m² 2,90 2,85 3,65 Diverse werkzaamheden /m² 1,65 2,10 2,40 Subtotaal Subtotaal 37,15 43,00 48,70 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 11% 13% 15% Staartkosten % van subtotaal 23% 27% 31% Totaal bouwkosten per m² tarra terreinoppervlak excl. btw /m² 43,80 60,20 71,10
START INHOUD 15 VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 16 16 17 18 19 20 20 21 22 22 23 24 24 25 26 27 28 28 29 30 31 32 32 33 34 CORPORATE EN COMMERCIEEL VASTGOED INDUSTRIE EN BEDRIJFSGEBOUWEN GEZONDHEIDSZORG ONDERWIJS EN WETENSCHAP WONEN SPORT, CULTUUR EN LEISURE
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 16 CORPORATE EN COMMERCIEEL VASTGOED KANTOREN KOSTENBEPALENDE FACTOREN Kantoorconcept Het aantal werkplekken Het comfortniveau De stramien van flexibele indeelbaarheid De locatie UITGANGSPUNTEN Het hoogste renovatieniveau heeft een hoogwaardig kwaliteitsniveau en benadert nieuwbouwkwaliteit. VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 3,3 3,7 4,2 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,1 10,8 23,5 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,91 0,95 1,00 Gevelfactor BGO / BVO 0,29 0,53 0,73 Gevelopeningen OG / BGO 0,24 0,45 1,00 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,01 1,05 Dakopeningen OD / BDO 0,01 0,08 0,11 Omsloten oppervlak OO / BVO 0,41 0,85 2,62 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,32 0,70 1,00 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,19 0,21 0,49 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,05 0,10 0,95 Oppervlak per werkplek BVO / FI (m²) 16,9 22,0 24,1 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 150 190 590 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 150 250 520-20 50 Gevel /m² BGO 290 425 650 65 360 650 Dak /m² BDO 60 160 470 40 70 470 Inbouw /m² BVO 80 275 400 90 200 400 Vaste inrichting /m² BVO 10 30 60 5 20 60 W-installaties /m² BVO 160 330 745 50 140 840 E-installaties /m² BVO 150 175 290 40 90 325 T-installaties /m² BVO 10 25 75-25 75 Terrein /m² kavel 5 20 40-10 40 Subtotaal /m² BVO 940 1.475 1.565 435 685 780 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 6% 9% 14% 5% 9% 14% Staartkosten % van subtotaal 7% 9% 11% 7% 12% 16% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 1.240 1.625 2.100 625 820 1.230 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 12% 16% 21% 10% 14% 20% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 3,20 6,90 11,90 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 2,60 11,50 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 15,80 20,60 34,20 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 8,20 15,10 23,20 Beheren /m² BVO per jaar 0,80 2,30 6,50 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 33,30 47,50 61,80 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 1,40 4,50 7,20 Dak /m² BDO 1,20 3,90 12,40 Inbouw /m² BVO 0,70 3,50 5,40 Vaste inrichting /m² BVO 2,00 4,20 6,60 W-installaties /m² BVO 0,50 1,50 3,60 E-installaties /m² BVO 0,10 1,00 1,90 T-installaties /m² BVO 0,90 1,10 1,50 Terrein /m² kavel 2,00 2,60 3,80 Totaal excl. BTW /m² BVO 15,80 20,60 34,20
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 17 CORPORATE EN COMMERCIEEL VASTGOED RETAIL KOSTENBEPALENDE FACTOREN Indeelbaarheid Afwerkingsniveau UITGANGSPUNTEN Retail wordt vaak gecombineerd met andere functies. Wanneer dit van toepassing is, kunnen de kosten van enkele componenten gereduceerd worden of door verdeling naar verschillende functies lager worden. VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 1,0 2,2 3,3 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,0 1,0 1,0 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,26 0,46 0,66 Gevelfactor BGO / BVO 0,15 0,39 0,63 Gevelopeningen OG / BGO 0,63 0,84 1,04 Dakfactor BDO / BBO - 0,04 0,07 Dakopeningen OD / BDO 1,29 1,59 1,89 Omsloten oppervlak OO / BVO 0,08 0,47 0,86 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,04 0,31 0,58 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,32 0,47 1,00 Terreinoppervlak kavel / BVO - - - INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 100 150 400 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 120 150 250-15 30 Gevel /m² BGO 375 450 600 125 290 600 Dak /m² BDO 40 50 80 35 50 80 Inbouw /m² BVO 5 10 20 5 10 20 Vaste inrichting /m² BVO - - - - - - W-installaties /m² BVO 5 10 25 5 10 20 E-installaties /m² BVO 5 10 25 5 10 20 T-installaties /m² BVO - - - - - - Terrein /m² kavel - 15 25-10 25 Subtotaal /m² BVO 425 520 710 155 205 260 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 10% 11% 13% 11% 12% 12% Staartkosten % van subtotaal 7% 9% 11% 14% 14% 15% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 510 635 850 195 265 330 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 12% 16% 21% 10% 14% 20% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 1,50 3,30 5,70 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 1,30 5,80 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 3,80 4,90 8,10 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 4,00 7,30 11,20 Beheren /m² BVO per jaar 0,30 0,80 2,50 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 12,30 17,60 22,90 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 1,80 5,70 9,10 Dak /m² BDO 0,30 1,00 3,20 Inbouw /m² BVO 0,10 0,50 0,80 Vaste inrichting /m² BVO - - - W-installaties /m² BVO 0,10 0,30 0,70 E-installaties /m² BVO 0,10 0,10 0,20 T-installaties /m² BVO - - - Terrein /m² kavel 0,80 1,00 1,50 Totaal excl. BTW /m² BVO 3,80 4,90 8,10
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 18 CORPORATE EN COMMERCIEEL VASTGOED PARKEREN, ONDERGRONDS KOSTENBEPALENDE FACTOREN Het aantal bouwlagen Het aantal parkeerplekken per bouwlaag De aanlegdiepte De ventilatiemogelijkheden UITGANGSPUNTEN Ondergronds parkeren wordt vaak gecombineerd met andere functies. Wanneer dit van toepassing is, kunnen mogelijk de kosten van enkele elementclusters worden verdeeld over de functies. VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 2,7 3,3 4,3 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,0 1,7 4,1 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,70 0,84 1,00 Gevelfactor BGO / BVO 0,40 0,65 1,18 Gevelopeningen OG / BGO 0,01 0,03 0,19 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,00 1,00 Dakopeningen OD / BDO 0,01 0,02 0,03 Omsloten oppervlak OO / BVO 0,77 1,72 3,00 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,04 0,22 0,59 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,03 0,16 0,46 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,50 0,71 5,25 Oppervlak per parkeerplaats BVO / FI (m²) 25,0 32,3 35,0 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 180 540 2.130 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 175 220 730-15 30 Gevel /m² BGO 15 35 85-25 75 Dak /m² BDO 25 65 190-65 190 Inbouw /m² BVO 60 125 255 30 65 255 Vaste inrichting /m² BVO 5 10 20 5 10 20 W-installaties /m² BVO 85 125 155 25 125 175 E-installaties /m² BVO 50 75 205 40 75 230 T-installaties /m² BVO 5 15 35-15 35 Terrein /m² kavel 10 35 65-35 65 Subtotaal /m² BVO 695 970 1.335 310 430 515 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 7% 9% 12% 5% 7% 9% Staartkosten % van subtotaal 8% 11% 15% 8% 11% 15% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 830 1.180 1.600 370 490 615 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 16% 19% 22% 14% 17% 21% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 1,90 4,10 7,10 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 1,60 7,10 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 7,80 10,20 16,90 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 8,60 15,85 24,40 Beheren /m² BVO per jaar 0,60 1,60 4,40 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 23,30 33,35 43,40 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 0,30 1,00 1,60 Dak /m² BDO 0,50 1,60 5,10 Inbouw /m² BVO 0,10 0,20 0,30 Vaste inrichting /m² BVO - - 0,10 W-installaties /m² BVO 0,20 1,30 2,20 E-installaties /m² BVO 1,40 3,10 5,00 T-installaties /m² BVO 0,10 0,40 1,00 Terrein /m² kavel 1,80 2,30 3,40 Totaal excl. BTW /m² BVO 5,80 8,20 11,80
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 19 CORPORATE EN COMMERCIEEL VASTGOED PARKEREN, BOVENGRONDS KOSTENBEPALENDE FACTOREN Het aantal bouwlagen Het aantal parkeerplekken per bouwlaag De ventilatiewijze UITGANGSPUNTEN Bijgaande kostenkengetallen gelden voor zelfstandige bovengrondse parkeergarages. Dit betreffen geen garages die zijn gecombineerd met andere functies. VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 2,8 3,0 3,2 Aantal bouwlagen BVO / BBO 2,0 3,5 5,0 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,82 0,87 0,96 Gevelfactor BGO / BVO 0,50 0,65 0,80 Gevelopeningen OG / BGO 0,30 0,70 0,85 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,00 1,00 Dakopeningen OD / BDO - - - Omsloten oppervlak OO / BVO 1,15 1,25 1,50 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,04 0,06 0,10 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,04 0,05 0,07 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,20 0,33 0,50 Oppervlak per parkeerplaats BVO / FI (m²) 24,8 26,9 34,4 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 180 225 275 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 100 110 125 - - 10 Gevel /m² BGO 35 85 135-45 135 Dak /m² BDO - 35 50-25 50 Inbouw /m² BVO 5 10 15 5 10 15 Vaste inrichting /m² BVO - - 5 - - 5 W-installaties /m² BVO 10 20 30-20 30 E-installaties /m² BVO 30 45 85 20 40 85 T-installaties /m² BVO 10 15 20-10 20 Terrein /m² kavel 5 10 15-5 10 Subtotaal /m² BVO 235 255 355 60 120 250 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 7% 8% 9% 7% 8% 9% Staartkosten % van subtotaal 5% 6% 7% 5% 6% 7% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 260 290 365 70 135 275 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 16% 19% 22% 14% 17% 21% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 0,60 1,30 2,20 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,30 0,50 2,20 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 2,30 3,00 5,00 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 1,60 2,90 4,50 Beheren /m² BVO per jaar 0,10 0,40 1,10 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 5,70 8,10 10,50 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 0,60 2,90 4,50 Dak /m² BDO 0,30 0,90 2,90 Inbouw /m² BVO 0,10 0,10 0,20 Vaste inrichting /m² BVO - - 0,10 W-installaties /m² BVO 0,20 1,10 1,80 E-installaties /m² BVO 1,20 2,60 4,20 T-installaties /m² BVO 0,10 0,40 1,00 Terrein /m² kavel 0,50 0,70 1,00 Totaal excl. BTW /m² BVO 4,70 6,60 8,30
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 20 INDUSTRIE EN BEDRIJFSGEBOUWEN BEDRIJFSHAL (LOGISTIEK) KOSTENBEPALENDE FACTOREN De verhouding kantoor-bedrijfshal De vrije hoogte De overspanning De vloervlakheid Koelvermogen UITGANGSPUNTEN Deze kengetallen hebben betrekking op logistieke centra en hallen. VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 4,4 6,2 8,4 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,1 1,3 2,0 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,17 0,31 0,41 Gevelfactor BGO / BVO 0,17 0,56 0,98 Gevelopeningen OG / BGO 0,11 0,38 0,85 Dakfactor BDO / BBO 0,73 1,04 1,34 Dakopeningen OD / BDO 0,02 0,06 0,12 Omsloten oppervlak OO / BVO 1,43 2,13 2,57 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,41 0,55 0,62 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,09 0,11 0,13 Terreinoppervlak kavel / BVO 1,68 2,43 5,31 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 120 165 245 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 80 115 150-20 40 Gevel /m² BGO 110 175 225 55 115 225 Dak /m² BDO 35 50 75 15 35 75 Inbouw /m² BVO 50 75 200 40 65 200 Vaste inrichting /m² BVO 5 10 15-5 15 W-installaties /m² BVO 70 100 150 35 85 165 E-installaties /m² BVO 65 80 90 35 65 100 T-installaties /m² BVO 5 10 15-5 15 Terrein /m² kavel 10 15 25 5 10 25 Subtotaal /m² BVO 610 680 845 305 365 510 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 5% 7% 8% 5% 6% 7% Staartkosten % van subtotaal 7% 8% 10% 7% 8% 10% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 720 800 1.005 350 465 580 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 14% 16% 18% 12% 14% 17% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 1,70 3,60 6,20 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 1,40 6,20 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 7,00 9,10 15,10 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 4,30 7,90 12,10 Beheren /m² BVO per jaar 0,40 1,10 3,20 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 16,20 23,10 30,00 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 0,60 1,90 3,00 Dak /m² BDO 1,20 3,90 12,40 Inbouw /m² BVO 0,30 1,50 2,30 Vaste inrichting /m² BVO 0,70 1,40 2,20 W-installaties /m² BVO 0,30 0,80 1,90 E-installaties /m² BVO 0,10 0,30 0,60 T-installaties /m² BVO 0,20 0,30 0,40 Terrein /m² kavel 0,80 1,00 1,50 Totaal excl. BTW /m² BVO 7,00 9,10 15,10
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 21 INDUSTRIE EN BEDRIJFSGEBOUWEN DATACENTRUM KOSTENBEPALENDE FACTOREN Beveiligingseisen Het benodigde koelvermogen Trillingsvrijheid De vloervlakheid VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 8,5 10,8 11,3 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,8 2,0 2,1 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,20 3,24 4,76 Gevelfactor BGO / BVO 0,65 2,34 9,09 Gevelopeningen OG / BGO 0,01 0,09 0,11 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,01 1,01 Dakopeningen OD / BDO - - 0,01 Omsloten oppervlak OO / BVO 1,62 3,33 10,18 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,38 0,62 1,58 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,06 0,07 0,13 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,10 0,15 2,81 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 300 495 555 Ruwbouw /m² BVO 330 395 485 Gevel /m² BGO 50 330 475 Dak /m² BDO 55 290 415 Inbouw /m² BVO 235 480 1.265 Vaste inrichting /m² BVO 5 10 25 W-installaties /m² BVO 340 1.030 1.245 E-installaties /m² BVO 175 980 1.790 T-installaties /m² BVO 20 20 25 Terrein /m² kavel 320 570 1.200 Subtotaal /m² BVO 2.975 3.770 4.530 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 3% 6% 7% Staartkosten % van subtotaal 10% 11% 13% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 3.585 4.400 5.195 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 10% 14% 17% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 9,30 20,00 34,50 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,30 7,50 33,20 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 131,20 171,00 283,90 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 23,70 43,70 67,10 Beheren /m² BVO per jaar 4,90 12,10 33,50 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 178,00 254,30 330,60 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 1,10 3,50 5,60 Dak /m² BDO 1,20 3,90 12,40 Inbouw /m² BVO 1,90 9,70 15,00 Vaste inrichting /m² BVO 0,70 1,40 2,20 W-installaties /m² BVO 2,80 8,40 20,20 E-installaties /m² BVO 0,40 3,70 7,00 T-installaties /m² BVO 1,00 1,20 1,60 Terrein /m² kavel 105,00 136,50 199,50 Totaal excl. BTW /m² BVO 131,20 171,00 283,90
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 22 GEZONDHEIDSZORG ALGEMEEN ZIEKENHUIS KOSTENBEPALENDE FACTOREN Het aantal operatiekamers Het aantal bedden per kamer Specialisaties VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 3,8 4,0 4,1 Aantal bouwlagen BVO / BBO 3,4 4,4 5,0 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,35 0,41 0,68 Gevelfactor BGO / BVO 0,45 0,61 0,80 Gevelopeningen OG / BGO 0,09 0,30 0,41 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,07 1,14 Dakopeningen OD / BDO 0,01 0,03 0,04 Omsloten oppervlak OO / BVO 0,87 1,07 1,21 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,58 1,20 1,58 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,13 0,15 0,19 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,49 0,55 0,65 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 185 265 405 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 230 250 290-30 50 Gevel /m² BGO 165 340 445 150 235 445 Dak /m² BDO 100 130 170 35 40 170 Inbouw /m² BVO 120 310 450 80 185 450 Vaste inrichting /m² BVO 100 120 140 50 60 140 W-installaties /m² BVO 395 580 690 350 345 760 E-installaties /m² BVO 275 285 300 235 170 330 T-installaties /m² BVO 25 35 50 15 20 50 Terrein /m² kavel 50 75 85 25 45 85 Subtotaal /m² BVO 1.605 1.785 2.035 690 985 1.150 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 9% 11% 12% 8% 10% 14% Staartkosten % van subtotaal 7% 8% 9% 7% 8% 9% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 1.760 2.035 2.340 925 1.175 1.745 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 18% 24% 28% 18% 22% 27% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 4,30 9,20 15,90 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 3,50 15,50 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 31,70 41,30 68,60 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 11,00 20,20 31,00 Beheren /m² BVO per jaar 1,40 3,70 10,50 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 54,50 77,90 101,30 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 1,60 5,00 8,00 Dak /m² BDO 1,00 3,30 10,50 Inbouw /m² BVO 1,70 8,50 13,10 Vaste inrichting /m² BVO 7,80 16,40 25,80 W-installaties /m² BVO 1,60 4,70 11,30 E-installaties /m² BVO 0,10 1,10 2,10 T-installaties /m² BVO 1,70 2,10 2,90 Terrein /m² kavel 3,80 4,90 7,20 Totaal excl. BTW /m² BVO 31,70 41,30 68,60
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 23 GEZONDHEIDSZORG GEZONDHEIDSCENTRUM KOSTENBEPALENDE FACTOREN De verhouding van de verschillende functies Het aantal functies VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 3,0 3,7 4,2 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,0 2,2 5,3 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,18 0,37 0,72 Gevelfactor BGO / BVO 0,42 0,72 1,18 Gevelopeningen OG / BGO 0,23 0,32 0,51 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,04 1,21 Dakopeningen OD / BDO - 0,03 0,12 Omsloten oppervlak OO / BVO 0,91 1,78 2,47 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,75 1,00 1,40 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,09 0,16 0,21 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,57 1,24 3,56 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 105 135 270 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 120 205 355-30 50 Gevel /m² BGO 225 355 610 75 215 610 Dak /m² BDO 60 120 220 30 65 220 Inbouw /m² BVO 150 295 435 80 200 435 Vaste inrichting /m² BVO 15 30 95-20 95 W-installaties /m² BVO 120 195 600 60 140 660 E-installaties /m² BVO 95 145 250 40 120 275 T-installaties /m² BVO 5 20 35-15 35 Terrein /m² kavel 10 35 75 5 15 75 Subtotaal /m² BVO 1.175 1.280 1.985 500 965 1.300 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 7% 9% 11% 7% 9% 11% Staartkosten % van subtotaal 6% 9% 11% 6% 9% 11% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 1.410 1.500 2.200 615 1.120 1.475 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 15% 20% 23% 13% 18% 22% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 3,30 7,10 12,20 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 2,70 11,90 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 17,30 22,50 37,40 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 8,40 15,40 23,70 Beheren /m² BVO per jaar 0,90 2,40 6,80 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 35,10 50,10 65,10 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 1,40 4,50 7,20 Dak /m² BDO 0,90 3,00 9,50 Inbouw /m² BVO 1,60 8,10 12,50 Vaste inrichting /m² BVO 2,00 4,10 6,40 W-installaties /m² BVO 0,50 1,60 3,80 E-installaties /m² BVO 0,10 0,60 1,10 T-installaties /m² BVO 1,00 1,20 1,60 Terrein /m² kavel 1,80 2,30 3,40 Totaal excl. BTW /m² BVO 17,30 22,50 37,40
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 24 ONDERWIJS EN WETENSCHAP BREDE SCHOLEN KOSTENBEPALENDE FACTOREN De verhouding van de verschillende functies Het aantal functies Aanwezigheid van sport- en speelzaal VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 3,6 4,0 4,2 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,8 2,0 2,1 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,25 0,42 0,56 Gevelfactor BGO / BVO 0,45 0,70 0,82 Gevelopeningen OG / BGO 0,29 0,33 0,40 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,09 1,35 Dakopeningen OD / BDO - 0,02 0,04 Omsloten oppervlak OO / BVO 0,85 1,28 2,22 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,72 0,98 1,11 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,12 0,20 0,30 Terreinoppervlak kavel / BVO 1,20 1,49 2,13 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 75 95 120 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 185 280 485-30 50 Gevel /m² BGO 275 305 390 85 215 390 Dak /m² BDO 75 100 145 30 50 145 Inbouw /m² BVO 145 280 350 85 125 350 Vaste inrichting /m² BVO 10 15 25-10 25 W-installaties /m² BVO 120 195 280 40 80 310 E-installaties /m² BVO 95 110 150 35 45 165 T-installaties /m² BVO 10 10 15-10 15 Terrein /m² kavel 15 25 30 5 10 30 Subtotaal /m² BVO 1.015 1.220 1.580 320 480 535 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 6% 8% 10% 5% 11% 14% Staartkosten % van subtotaal 6% 7% 8% 7% 10% 18% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 1.090 1.390 1.730 425 585 1.370 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 14% 17% 20% 12% 15% 19% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 2,90 6,30 10,90 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 2,40 10,60 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 15,60 21,80 28,30 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 7,50 13,80 21,20 Beheren /m² BVO per jaar 0,80 2,20 5,70 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 32,50 46,50 60,50 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 3,70 4,50 5,30 Dak /m² BDO 2,20 2,60 3,00 Inbouw /m² BVO 2,00 7,70 13,70 Vaste inrichting /m² BVO 0,20 2,00 5,10 W-installaties /m² BVO 0,20 1,70 2,50 E-installaties /m² BVO 0,20 0,20 0,30 T-installaties /m² BVO 1,90 3,30 4,80 Terrein /m² kavel 1,90 2,50 3,70 Totaal excl. BTW /m² BVO 15,60 21,80 28,30
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 25 ONDERWIJS EN WETENSCHAP VOORTGEZET- EN BEROEPSONDERWIJS KOSTENBEPALENDE FACTOREN Het onderwijsconcept Aanwezigheid van speciale lokalen zoals bijvoorbeeld een technieklokaal UITGANGSPUNTEN De investeringskosten zijn een gymlokaal VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 2,9 3,7 4,4 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,7 2,9 8,0 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,40 0,63 0,95 Gevelfactor BGO / BVO 0,32 0,52 0,82 Gevelopeningen OG / BGO 0,25 0,41 0,76 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,01 1,13 Dakopeningen OD / BDO - 0,05 0,20 Omsloten oppervlak OO / BVO 0,85 1,33 1,94 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,30 0,66 1,00 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,06 0,22 0,85 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,39 0,54 1,29 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 95 150 375 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 115 200 270-30 50 Gevel /m² BGO 200 295 490 85 225 490 Dak /m² BDO 50 90 150 30 55 150 Inbouw /m² BVO 160 230 300 85 125 300 Vaste inrichting /m² BVO 10 15 40-5 40 W-installaties /m² BVO 100 170 220 40 80 240 E-installaties /m² BVO 80 120 170 35 45 185 T-installaties /m² BVO 5 15 45-10 45 Terrein /m² kavel 25 60 145-25 145 Subtotaal /m² BVO 925 1.025 1.280 305 445 820 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 6% 8% 10% 5% 11% 14% Staartkosten % van subtotaal 6% 8% 14% 7% 10% 18% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 1.080 1.200 1.500 400 545 1.140 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 14% 17% 20% 12% 15% 19% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 2,50 5,40 9,30 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 2,10 9,30 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 13,40 17,50 29,10 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 6,50 11,90 18,30 Beheren /m² BVO per jaar 0,70 1,80 5,30 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 33,30 47,50 61,80 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 1,40 4,50 7,20 Dak /m² BDO 0,70 2,40 7,60 Inbouw /m² BVO 1,30 6,30 9,70 Vaste inrichting /m² BVO 0,70 1,40 2,20 W-installaties /m² BVO 0,50 1,40 3,40 E-installaties /m² BVO 0,10 0,50 1,00 T-installaties /m² BVO 0,70 0,90 1,20 Terrein /m² kavel 3,00 3,90 5,70 Totaal excl. BTW /m² BVO 13,40 17,50 29,10
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 26 ONDERWIJS EN WETENSCHAP UNIVERSITEIT KOSTENBEPALENDE FACTOREN De aanwezigheid van speciale lokalen zoals bijvoorbeeld laboratoria VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 3,9 4,5 4,6 Aantal bouwlagen BVO / BBO 2,5 2,8 3,2 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,26 0,29 0,33 Gevelfactor BGO / BVO 0,94 1,04 1,20 Gevelopeningen OG / BGO 0,18 0,28 0,41 Dakfactor BDO / BBO 0,90 1,00 1,15 Dakopeningen OD / BDO 0,07 0,08 0,09 Omsloten oppervlak OO / BVO 1,59 1,77 2,04 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,88 0,98 1,13 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,13 0,14 0,16 Terreinoppervlak kavel / BVO 1,13 1,25 1,44 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 180 345 420 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 220 305 375-30 50 Gevel /m² BGO 275 375 610 100 150 610 Dak /m² BDO 80 230 375 40 90 375 Inbouw /m² BVO 350 450 500 105 280 500 Vaste inrichting /m² BVO 20 85 150 10 25 150 W-installaties /m² BVO 200 235 355 45 95 390 E-installaties /m² BVO 150 165 225 30 115 250 T-installaties /m² BVO 15 20 35 5 10 35 Terrein /m² kavel 20 25 50 5 10 50 Subtotaal /m² BVO 1.650 1.830 2.290 565 750 940 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 9% 10% 12% 9% 10% 12% Staartkosten % van subtotaal 6% 8% 10% 6% 8% 10% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 1.965 2.185 2.730 670 895 1.900 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 17% 22% 26% 16% 21% 25% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 4,40 9,50 16,40 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 3,60 15,90 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 20,30 26,50 44,00 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 11,30 20,80 32,00 Beheren /m² BVO per jaar 1,10 3,00 8,70 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 44,40 63,40 82,40 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 1,30 4,10 6,60 Dak /m² BDO 0,90 3,00 9,50 Inbouw /m² BVO 2,50 12,40 19,10 Vaste inrichting /m² BVO 1,60 3,40 5,30 W-installaties /m² BVO 0,60 1,90 4,60 E-installaties /m² BVO 0,10 0,60 1,10 T-installaties /m² BVO 1,00 1,20 1,60 Terrein /m² kavel 1,20 1,60 2,30 Totaal excl. BTW /m² BVO 20,30 26,50 44,00
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 27 ONDERWIJS EN WETENSCHAP LABORATORIUM KOSTENBEPALENDE FACTOREN De laboratoriumklasse VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 4,5 4,8 5,2 Aantal bouwlagen BVO / BBO 3,0 3,8 4,5 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,27 0,67 0,91 Gevelfactor BGO / BVO 0,59 0,80 1,38 Gevelopeningen OG / BGO 0,20 0,31 0,49 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,05 1,13 Dakopeningen OD / BDO 0,10 0,12 0,17 Omsloten oppervlak OO / BVO 1,05 1,13 1,26 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,50 0,87 1,00 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,11 0,20 0,33 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,26 0,39 0,91 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 115 360 1.460 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 215 280 510-30 50 Gevel /m² BGO 290 340 395 100 150 395 Dak /m² BDO 105 145 175 40 90 175 Inbouw /m² BVO 155 305 390 105 280 390 Vaste inrichting /m² BVO 65 100 120 10 25 120 W-installaties /m² BVO 265 420 505 45 95 555 E-installaties /m² BVO 210 250 305 30 115 335 T-installaties /m² BVO 20 25 35 5 10 35 Terrein /m² kavel 5 15 45 5 10 45 Subtotaal /m² BVO 1.465 1.640 2.205 565 750 940 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 9% 10% 12% 9% 10% 12% Staartkosten % van subtotaal 6% 8% 10% 6% 8% 10% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 1.660 1.875 2.460 670 895 1.900 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 17% 22% 26% 16% 21% 25% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 3,80 8,10 14,10 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 3,10 13,70 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 18,30 22,00 31,10 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 12,40 22,90 35,20 Beheren /m² BVO per jaar 1,20 3,30 9,60 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 41,60 59,40 80,20 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 1,40 3,70 4,30 Dak /m² BDO 1,20 1,90 4,40 Inbouw /m² BVO 1,10 8,40 14,90 Vaste inrichting /m² BVO 5,20 4,00 4,20 W-installaties /m² BVO 0,80 3,40 6,50 E-installaties /m² BVO 0,10 0,90 1,50 T-installaties /m² BVO 1,30 1,50 1,60 Terrein /m² kavel 0,30 1,00 2,10 Totaal excl. BTW /m² BVO 18,30 22,00 31,10
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 28 WONEN EENGEZINSWONING, TUSSENWONING KOSTENBEPALENDE FACTOREN De beukmaat De woningdiepte Het aantal bouwlagen De dakvorm De huur- of koopklasse. VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 2,4 2,8 3,7 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,0 2,6 3,9 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,30 0,47 1,00 Gevelfactor BGO / BVO 0,27 0,74 0,84 Gevelopeningen OG / BGO 0,15 0,34 0,92 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,40 2,21 Dakopeningen OD / BDO - 0,06 0,16 Omsloten oppervlak OO / BVO 1,19 1,72 2,43 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,55 0,94 1,89 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,09 0,15 0,26 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,48 0,87 1,14 Oppervlak per woning BVO / FI (m²) 109,0 156,0 192,0 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 65 120 270 - - - Ruwbouw /m² BVO 85 160 250 - - - Gevel /m² BGO 200 275 390 55 110 390 Dak /m² BDO 54 105 175 35 40 175 Inbouw /m² BVO 60 120 280 10 50 280 Vaste inrichting /m² BVO 10 20 40-10 40 W-installaties /m² BVO 45 70 95 5 45 105 E-installaties /m² BVO 15 25 45 5 15 50 T-installaties /m² BVO - - - - - - Terrein /m² kavel 20 40 60 5 15 60 Subtotaal /m² BVO 507 725 976 140 225 495 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 6% 9% 12% 5% 11% 14% Staartkosten % van subtotaal 8% 10% 16% 7% 10% 18% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 590 864 1.150 180 275 590 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 12% 13% 15% 10% 11% 14% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 1,80 3,80 6,60 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 1,40 6,20 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 6,40 8,30 13,80 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 7,80 14,30 22,00 Beheren /m² BVO per jaar 0,50 1,40 3,90 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 20,40 29,20 38,00 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 0,90 2,90 4,60 Dak /m² BDO 0,40 1,20 3,80 Inbouw /m² BVO 0,30 1,50 2,30 Vaste inrichting /m² BVO 0,50 1,00 1,60 W-installaties /m² BVO 0,20 0,60 1,40 E-installaties /m² BVO 0,10 0,10 0,20 T-installaties /m² BVO - - - Terrein /m² kavel 2,00 2,60 3,80 Totaal excl. BTW /m² BVO 6,40 8,30 13,80
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 29 WONEN EENGEZINSWONING, TWEE ONDER EEN KAP KOSTENBEPALENDE FACTOREN De beukmaat De woningdiepte Het aantal bouwlagen De dakvorm VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 2,5 2,8 3,3 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,7 2,4 3,0 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,24 0,40 0,55 Gevelfactor BGO / BVO 0,64 1,01 1,48 Gevelopeningen OG / BGO 0,18 0,30 0,49 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,10 1,36 Dakopeningen OD / BDO 0,03 0,07 0,10 Omsloten oppervlak OO / BVO 0,97 1,85 2,55 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,58 0,72 0,93 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,11 0,16 0,22 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,71 1,07 1,43 Oppervlak per woning BVO / FI (m²) 111,0 172,0 226,0 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 80 115 150 - - - Ruwbouw /m² BVO 85 130 170 - - - Gevel /m² BGO 205 270 335 55 110 335 Dak /m² BDO 45 105 165 35 40 165 Inbouw /m² BVO 60 110 140 10 45 140 Vaste inrichting /m² BVO 5 15 25-5 25 W-installaties /m² BVO 40 60 80 5 25 90 E-installaties /m² BVO 15 25 30 5 10 35 T-installaties /m² BVO - - - - - - Terrein /m² kavel 20 40 60 5 15 60 Subtotaal /m² BVO 535 765 880 150 230 520 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 7% 8% 9% 5% 11% 14% Staartkosten % van subtotaal 8% 10% 13% 7% 10% 18% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 635 910 1.060 175 280 620 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 12% 13% 15% 10% 11% 14% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 1,90 4,10 7,10 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 1,60 7,10 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 7,80 10,20 16,90 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 8,60 15,85 24,40 Beheren /m² BVO per jaar 0,60 1,60 4,40 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 23,30 33,35 43,40 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 0,90 2,90 4,60 Dak /m² BDO 0,40 1,20 3,80 Inbouw /m² BVO 0,30 1,40 2,20 Vaste inrichting /m² BVO 0,40 0,90 1,40 W-installaties /m² BVO 0,20 0,50 1,20 E-installaties /m² BVO 0,10 0,10 0,20 T-installaties /m² BVO - - - Terrein /m² kavel 3,00 3,90 5,70 Totaal excl. BTW /m² BVO 7,80 10,20 16,90
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 30 WONEN MEERGEZINSWONING, PORTIEK KOSTENBEPALENDE FACTOREN De beukmaat De woningdiepte Het aantal woningen per bouwlaag De huur- of koopklasse. VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 2,7 3,1 3,9 Aantal bouwlagen BVO / BBO 2,0 9,6 24,8 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,18 0,47 0,88 Gevelfactor BGO / BVO 0,42 0,64 1,15 Gevelopeningen OG / BGO 0,20 0,39 0,57 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,15 1,34 Dakopeningen OD / BDO - 0,09 0,31 Omsloten oppervlak OO / BVO 0,65 1,05 1,93 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,40 0,82 1,40 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,13 0,23 0,31 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,13 0,22 0,65 Oppervlak per appartement BVO / FI (m²) 78,0 141,0 211,0 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 95 175 225 - - - Ruwbouw /m² BVO 135 205 275 - - - Gevel /m² BGO 260 340 515 60 135 515 Dak /m² BDO 65 150 350 35 60 350 Inbouw /m² BVO 115 215 335 10 85 335 Vaste inrichting /m² BVO 5 10 40-5 40 W-installaties /m² BVO 35 90 175 15 35 195 E-installaties /m² BVO 20 45 155 15 20 170 T-installaties /m² BVO 10 35 95 5 15 95 Terrein /m² kavel 5 25 45 5 25 45 Subtotaal /m² BVO 665 880 1.090 190 260 660 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 5% 11% 14% 5% 11% 14% Staartkosten % van subtotaal 7% 10% 18% 7% 10% 18% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 795 1.080 1.360 230 315 805 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 12% 15% 17% 10% 13% 16% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 2,40 5,20 9,00 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 2,00 8,80 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 11,50 15,00 24,90 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 6,20 11,50 17,70 Beheren /m² BVO per jaar 0,60 1,70 4,80 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 24,80 35,40 46,00 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 1,10 3,60 5,80 Dak /m² BDO 1,10 3,70 11,80 Inbouw /m² BVO 0,50 2,70 4,20 Vaste inrichting /m² BVO 1,00 2,10 3,30 W-installaties /m² BVO 0,20 0,70 1,70 E-installaties /m² BVO 0,10 0,20 0,40 T-installaties /m² BVO 1,70 2,10 2,90 Terrein /m² kavel 3,20 4,20 6,10 Totaal excl. BTW /m² BVO 11,50 15,00 24,90
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 31 WONEN MEERGEZINSWONING, GALERIJ KOSTENBEPALENDE FACTOREN De beukmaat De woningdiepte Het aantal woningen per bouwlaag De huur- of koopklasse VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 2,7 2,9 3,1 Aantal bouwlagen BVO / BBO 2,3 4,5 8,7 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,37 0,61 0,71 Gevelfactor BGO / BVO 0,68 0,82 0,90 Gevelopeningen OG / BGO 0,26 0,32 0,44 Dakfactor BDO / BBO 1,01 1,21 1,52 Dakopeningen OD / BDO - 0,01 0,02 Omsloten oppervlak OO / BVO 1,11 1,39 1,76 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,80 1,12 1,52 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,13 0,18 0,23 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,35 0,37 0,56 Oppervlak per appartement BVO / FI (m²) 101,0 113,0 148,0 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 135 165 215 - - - Ruwbouw /m² BVO 160 190 235 - - - Gevel /m² BGO 265 290 305 60 135 305 Dak /m² BDO 65 85 125 35 50 125 Inbouw /m² BVO 115 160 195 15 100 195 Vaste inrichting /m² BVO 20 25 30-5 30 W-installaties /m² BVO 50 85 125 15 40 140 E-installaties /m² BVO 30 40 50 20 25 54 T-installaties /m² BVO 10 35 80 10 15 80 Terrein /m² kavel 5 25 45 5 20 45 Subtotaal /m² BVO 775 820 930 165 310 585 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 9% 11% 13% 5% 11% 14% Staartkosten % van subtotaal 8% 10% 13% 7% 10% 18% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 930 1.005 1.115 205 380 715 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 12% 15% 17% 10% 13% 16% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 2,10 4,60 7,90 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 1,70 7,50 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 9,90 12,90 21,40 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 5,50 10,10 15,50 Beheren /m² BVO per jaar 0,50 1,50 4,20 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 21,60 30,80 40,00 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 1,00 3,10 5,00 Dak /m² BDO 0,60 2,10 6,70 Inbouw /m² BVO 0,40 2,00 3,10 Vaste inrichting /m² BVO 1,60 3,40 5,30 W-installaties /m² BVO 0,20 0,70 1,70 E-installaties /m² BVO 0,10 0,20 0,40 T-installaties /m² BVO 1,70 2,10 2,90 Terrein /m² kavel 1,20 1,60 2,30 Totaal excl. BTW /m² BVO 9,90 12,90 21,40
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 32 SPORT, CULTUUR EN LEISURE SPORTHAL KOSTENBEPALENDE FACTOREN De vrije hoogte NOC*NSF geclassificeerd Het aantal sportzalen De hoeveelheid sanitaire ruimten De aanwezigheid van overige ruimten zoals tribune, kantine, etcetera VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 4,2 5,8 7,0 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,0 1,3 1,6 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,55 0,62 0,78 Gevelfactor BGO / BVO 0,44 0,68 0,91 Gevelopeningen OG / BGO 0,11 0,14 0,17 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,01 1,02 Dakopeningen OD / BDO - 0,07 0,14 Omsloten oppervlak OO / BVO 1,71 2,24 2,91 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,72 0,79 0,93 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,08 0,12 0,17 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,85 1,21 1,40 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 100 125 140 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 140 160 180-30 50 Gevel /m² BGO 155 215 245 45 85 245 Dak /m² BDO 70 85 95 10 35 95 Inbouw /m² BVO 175 225 295 25 90 295 Vaste inrichting /m² BVO - 5 10 20 25 10 W-installaties /m² BVO 100 120 160 10 50 175 E-installaties /m² BVO 60 80 115 10 30 125 T-installaties /m² BVO 10 15 20-10 20 Terrein /m² kavel 35 50 60 5 20 60 Subtotaal /m² BVO 780 915 1.110 225 345 640 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 7% 8% 10% 7% 8% 10% Staartkosten % van subtotaal 8% 10% 13% 8% 10% 13% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 910 1.080 1.290 275 405 755 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 15% 17% 20% 13% 15% 19% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 2,30 4,90 8,50 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 1,80 8,00 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 11,00 14,40 23,90 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 5,80 10,70 16,40 Beheren /m² BVO per jaar 0,60 1,60 4,50 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 23,40 33,40 43,40 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 0,80 2,70 4,30 Dak /m² BDO 0,60 2,10 6,70 Inbouw /m² BVO 0,90 4,50 6,90 Vaste inrichting /m² BVO 0,30 0,70 1,10 W-installaties /m² BVO 0,30 1,00 2,40 E-installaties /m² BVO 0,10 0,30 0,60 T-installaties /m² BVO 1,00 1,20 1,60 Terrein /m² kavel 2,50 3,30 4,80 Totaal excl. BTW /m² BVO 11,00 14,40 23,90
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 33 SPORT, CULTUUR EN LEISURE HOTEL KOSTENBEPALENDE FACTOREN Het kwaliteits- en afwerkingsniveau Het aantal kamers De aanwezigheid van voorzieningen Oppervlakte per kamer VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 3,0 3,3 3,5 Aantal bouwlagen BVO / BBO 3,0 5,1 11,2 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,86 0,89 0,91 Gevelfactor BGO / BVO 0,58 0,60 0,61 Gevelopeningen OG / BGO 0,29 0,30 0,30 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,02 1,05 Dakopeningen OD / BDO 0,05 0,08 0,10 Omsloten oppervlak OO / BVO 0,32 0,93 1,27 Binnenwandfactor BBWO / BVO 1,00 1,19 1,50 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,10 0,23 0,30 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,25 0,38 0,60 Oppervlak per hotelkamer BVO / FI (m²) 58,0 63,0 81,0 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 115 370 845 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 190 265 435-30 50 Gevel /m² BGO 280 310 395 145 365 395 Dak /m² BDO 55 90 135 60 80 135 Inbouw /m² BVO 370 440 520 210 390 520 Vaste inrichting /m² BVO 25 75 150 10 55 150 W-installaties /m² BVO 245 315 410 80 250 450 E-installaties /m² BVO 110 180 230 45 135 255 T-installaties /m² BVO 15 50 120 10 35 120 Terrein /m² kavel 20 35 70 10 25 70 Subtotaal /m² BVO 1.315 1.535 1.815 1.005 1.140 1.675 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 8% 8% 10% 8% 8% 10% Staartkosten % van subtotaal 9% 10% 11% 9% 10% 11% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 1.613 1.810 2.120 1.195 1.355 1.990 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 16% 21% 23% 14% 19% 22% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 4,10 8,80 15,20 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,10 3,30 14,60 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 28,10 36,60 60,80 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 10,40 19,20 29,50 Beheren /m² BVO per jaar 1,30 3,40 9,60 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 49,90 71,30 92,70 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 1,80 5,80 9,30 Dak /m² BDO 0,90 3,00 9,50 Inbouw /m² BVO 2,10 10,50 16,20 Vaste inrichting /m² BVO 4,90 10,30 16,20 W-installaties /m² BVO 0,90 2,80 6,70 E-installaties /m² BVO 0,10 0,60 1,10 T-installaties /m² BVO 5,20 6,30 8,60 Terrein /m² kavel 1,80 2,30 3,40 Totaal excl. BTW /m² BVO 28,10 36,60 60,80
INHOUD VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN 34 SPORT, CULTUUR EN LEISURE THEATER KOSTENBEPALENDE FACTOREN Het aantal zitplaatsen De aanwezige voorzieningen theatertechniek De eisen met betrekking tot geluidsisolatie Aantal zalen VORMGEGEVENS Onderdeel eenheid laagste top hoogste Verdiepingshoogte BI / BVO (m¹) 4,6 6,2 8,3 Aantal bouwlagen BVO / BBO 1,3 1,9 2,2 Bebouwingspercentage BBO / BTO 0,51 0,56 0,62 Gevelfactor BGO / BVO 0,43 0,65 1,18 Gevelopeningen OG / BGO 0,25 0,45 0,73 Dakfactor BDO / BBO 1,00 1,04 1,16 Dakopeningen OD / BDO 0,05 0,11 0,28 Omsloten oppervlak OO / BVO 1,35 1,79 2,72 Binnenwandfactor BBWO / BVO 0,80 0,90 1,00 Binnenwandopeningen OBW / BBWO 0,20 0,20 0,20 Terreinoppervlak kavel / BVO 0,75 0,82 0,89 INVESTERING nieuwbouw renovatie Bouwkosten eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Grondgebonden /m² BBO 125 145 190 - - 10 Ruwbouw /m² BVO 145 260 310-30 50 Gevel /m² BGO 345 525 725 145 365 725 Dak /m² BDO 60 130 270 55 80 270 Inbouw /m² BVO 340 550 1.395 250 390 1.395 Vaste inrichting /m² BVO 140 155 165 25 55 165 W-installaties /m² BVO 265 290 305 105 250 335 E-installaties /m² BVO 180 475 970 65 135 1.065 T-installaties /m² BVO 25 90 160 10 35 160 Terrein /m² kavel 25 30 35 10 25 35 Subtotaal /m² BVO 1.845 2.300 2.975 750 1.195 1.450 Algemene Uitvoeringskosten % van subtotaal 6% 7% 11% 14% 17% 19% Staartkosten % van subtotaal 7% 8% 13% 16% 19% 21% Totaal bouwkosten excl. btw /m² BVO 2.105 2.675 3.735 990 1.660 1.950 Investeringsopslagen eenheid laagste top hoogste laagste top hoogste Bijkomende kosten % tov bouwkosten 16% 21% 24% 14% 19% 23% Exclusief grondkosten, inrichtingskosten, onvoorzien, belastingen en financiering. GEBRUIK EN BEHEER Huisvesting eenheid laagste top hoogste Voorzien in huisvesting Belastingen /m² BVO per jaar 5,60 12,10 20,90 Verzekeringen /m² BVO per jaar 0,20 4,60 20,30 Onderhoud (planmatig incl. vervanging) /m² BVO per jaar 42,00 54,70 90,80 Mutaties zie renovatiekosten - - - Verbruik /m² BVO per jaar 14,40 26,60 40,90 Beheren /m² BVO per jaar 1,90 4,90 13,80 Rente Totaal huisvesting excl. BTW /m² BVO per jaar 72,00 102,90 133,80 Specificatie Onderhoudskosten eenheid laagste top hoogste Gevel /m² BGO 2,40 7,80 12,50 Dak /m² BDO 1,00 3,30 10,50 Inbouw /m² BVO 3,00 15,10 23,30 Vaste inrichting /m² BVO 10,10 21,20 33,30 W-installaties /m² BVO 0,80 2,40 5,80 E-installaties /m² BVO 0,20 1,80 3,40 T-installaties /m² BVO 4,40 5,40 7,40 Terrein /m² kavel 1,50 2,00 2,90 Totaal excl. BTW /m² BVO 42,00 54,70 90,80
START INHOUD 35 BIJLAGEN 36 38
INHOUD BIJLAGEN 36 UITGANGSPUNTEN KOSTENKENGETALLEN Voor de data met betrekking tot de bouw- en investeringskosten maken we onderscheid tussen nieuwbouw en renovatie. Bij grootschalige uitbreiding van een pand kan ook gebruik kan worden gemaakt van de data voor nieuwbouw. Wanneer de uitbreiding beperkt is, kunt u de kengetallen voor nieuwbouw gebruiken, gecorrigeerd met een toeslag voor kleinschaligheid. Deze toeslag is afhankelijk van de grootte van de uitbreiding en de te treffen voorzieningen in het bestaande pand. COMBINATIE VAN FUNCTIES Niet iedere gebouwfunctie heeft dezelfde vormfactoren en kostenkengetallen. Specifieke gebouweigenschappen zorgen voor het onderscheid ten opzichte van andere gebouwfuncties. Daarom maken wij bij het analyseren onderscheid tussen de verschillende gebouwfuncties. Deze gebouwfuncties zijn gebaseerd op tabel 0 van de NL-SfB methode. De kostenkengetallen zijn opgesteld met het uitgangspunt dat de objecten zelf standig zijn en dat binnen een object slechts een functie is gehuisvest. Wanneer er functies gecombineerd worden en er gezamenlijke bouwdelen zijn, zullen sommige kosten (gedeeltelijk) vervallen of over meerder functies verdeeld moeten worden. De verdeling hiervan is afhankelijk van het aantal functies en de wijze van toerekening naar functies. Voorbeelden van onderdelen waarvan de kosten mogelijk (gedeeltelijk) verdeeld kunnen worden zijn grondgebonden voorzieningen en het dak. Over de demarcatie hiervan moeten per project afspraken worden gemaakt. NIEUWBOUW Bij nieuwbouw van een object is er een grote variatie mogelijk van uitgangspunten. Hieronder zijn de globale uitgangspunten voor de categorie laagste, top en uiterste weergegeven, om u een indruk te geven waar u aan kunt denken bij de spreiding van de kostenkengetallen. Laagste Top Uiterste Gebouwconcept met hoge repetitiefactor Standaard gebouwconcept Bijzonder gebouwconcept Geen bijzondere gebouwvorm in de en/of materiaalgebruik Laag kwaliteitsniveau afwerking en installatieniveau Globale uitgangspunten voor kostenniveaus nieuwbouw Enkele bijzonderheden in de gebouwvorm en/of materiaalgebruik Gemiddeld kwaliteitsniveau afwerking en installatieniveau Bijzondere gebouwvorm en/of materiaalgebruik Hoog kwaliteitsniveau afwerking en installatieniveau Uitgangspunten kostenkengetallen RENOVATIE De kengetallen zijn opgesteld op basis van het uitgangspunt dat de omvang van het gebouw gelijk blijft. Voor de elementclusters grondgebonden en ruwbouw houdt dit in dat de kostenkengetallen voor geen tot beperkte aanpassingen zijn opgenomen. Daarnaast is het uitgangspunt dat bij de situatie renovatie het volledige gebouw wordt gerenoveerd. De overige aanpassingen worden indicatief omschreven in onderstaande tabel, zodat u een indruk krijgt waaraan u kunt denken bij de kostenkengetallen voor de elementclusters.
INHOUD BIJLAGEN 37 FUNCTIEWIJZIGING Bij het wijzigen van functie is het van belang om de juiste kengetallen te hanteren. De kostenkengetallen voor slopen van de oude functie moeten worden gebruikt, terwijl de kengetallen van de renovatiekosten van de nieuwe functie van toepassing zijn. Laagste Top Uiterste Geen tot beperkte aanpassingen van Standaard gebouwconcept Bijzonder gebouwconcept indeling Geen tot beperkte aanpassingen in de gebouwschil Beperkte aanpassing afwerkingen Beperkte aanpassingen installaties. Basic kwaliteits- en comfortniveau Globale uitgangspunten voor kostenniveaus renovatie Gemiddelde aanpassingen in de gebouwschil Gemiddelde aanpassingen in afwerkingen. Enkele bijzonderheden in de afwerkingen en/of materiaalgebruik Gemiddelde aanpassingen installaties. Kwaliteits- en comfortniveau installatieniveau gemiddeld Ingrijpende aanpassingen in of volle dige vervanging van de gebouwschil Grote aanpassingen in afwerkingen. Bijzonderheden in de afwerkingen en/of materiaalgebruik Ingrijpende aanpassingen in de installaties. Hoog kwaliteitsniveau instal latie met een hoog comfortniveau RENOVATIE EN (GROOT)ONDERHOUD Gedurende de tijd vindt er onderhoud plaats aan een gebouw. Wanneer er reno vatie plannen zijn, is het raadzaam om gepland (groot) onderhoud te combineren met de renovatie. Door goed te plannen en renovatie en onderhoud te combineren, is het mogelijk om op deze wijze financieel voordeel te behalen. EIGENAAR GEBRUIKER In veel situaties is het zo dat de eigenaar niet de gebruiker is van een pand en worden de kosten voor de huisvesting verdeeld. Omdat deze verdeling in iedere situatie ander is, hebben we hier in deze publicatie geen rekening mee gehouden. De kosten zoals opgenomen in deze publicatie, bedragen de totale kosten, waarin zowel het gebruikers- als het eigenaarsdeel zijn opgenomen.
INHOUD BIJLAGEN 38 METHODIEK De methodiek die wij hanteren is gebaseerd op de NL-SfB methode, de NEN 2580, NEN 2699 en NEN 3900. De onderverdeling van de investeringskosten en de exploitatiekosten is als volgt: INVESTERINGSKOSTEN Grondkosten Bouwkosten Inrichtingskosten Bijkomende kosten Onvoorzien Belastingen Financiering GEBRUIKTE AFKORTINGEN BBO BVO BGO BDO BI OO AUK AK W&R Bebouwd oppervlak Bruto vloeroppervlak Bruto geveloppervlak Bruto dakoppervlak Bruto gebouwinhoud Omsloten oppervlak (=BBO+BGO+BDO) Algemene uitvoeringskosten Algemene kosten Winst en risico Methodiek BI / BVO (m¹) Gemiddelde verdiepingshoogte BVO / BBO Gemiddeld aantal bouwlagen BBO / BTO Bebouwingspercentage BGO / BVO Gevelfactor OG / BGO Factor gevelopeningen BDO / BBO Dakfactor OD / BDO Factor dakopeningen OO / BVO Gebouwschil BBWO / BVO Binnenwandfactor OBW / BBWO Factor binnenwandopeningen BVO / FI (m²) Oppervlakte per functionele inhoud
INHOUD BIJLAGEN 39 TOELICHTING BOUWKOSTEN Welke onderdelen vallen onder de elementclusters van de bouwkosten en wat zijn de kostenbepalende factoren? Grondgebonden Hieronder vallen alle kosten van de onderbouw zoals bijvoorbeeld het grondwerk, (paal)fundering, bemaling. ELEMENTEN: 11, 13, 16, 17 De verhouding BBO ten opzicht van het BVO De grondslag (type fundering) Eventueel benodigde grondwaterbeheersing Ontgravingsdiepte en de benodigde bouwput voorzieningen Locatieomstandigheden Ruwbouw Dit betreffen de kosten voor de draagconstructie van de bovenbouw en inbouw van het bouwwerk. ELEMENTEN: 21 (CONSTRUCTIEF), 22 (CONSTRUCTIEF), 23, 24, 27, 28 De bouwhoogte en bouwmethodiek De overspanning Eventuele overstekken Bijzondere constructies Vloerbelasting en vlakheidseisen Locatieomstandigheden Gevel Hieronder vallen de kosten voor de gesloten gevel, de gevelopeningen en de gevelafwerkingen. ELEMENTEN: 21 (NIET CONSTRUCTIEF), 31, 41 Vormgeving/architectuur, materialisatie Doorvalbeveiliging Gebouwhoogte Windbelasting Geluidsbelasting Zonbelasting Brandveiligheid Uitvoering Dak Dit zijn de kosten voor de afwerking van het dak en de eventuele dakopeningen. ELEMENTEN: 37 EN 47 Percentage dak ten opzichte van het bebouwd oppervlak Percentage dakopeningen Aantal een grootte van de dakvlakken Vormgeving/architectuur Gebruik als buitenruimte en/of verkeersruimte Type dakafwerking, bv groen dak Inbouw Dit zijn de kosten voor de binnenwanden, binnenwandopeningen, trappen, ballustraden en leuningen alle afwerkingen van vloeren, wanden en plafonds. ELEMENTEN: 22 (NIET-CONSTRUCTIEF), 24, 32, 33, 34, 42, 43, 44, 45, 48 Gebouwfunctie en bijbehorend inrichtingsconcept Hoeveelheid binnenwanden ten opzichte van het bvo Hoeveelheid binnenwandopeningen Vormgeving/architectuur Flexibiliteit en indeelbaarheid Vaste inrichting De vaste inrichting betreffen de vaste gebruikersvoorzieningen zoals pantry s, kapstokken, balies, keukens, postkasten bellentableau s etc. Tevens worden vaste onderhoudsvoorzieningen hieronder opgenomen. ELEMENTEN: 71, 72, 73, 75, 76, 77, 78 Kostenbepalende elementen: Afwerkingsniveau en materialisatie Vormgeving/architectuur Compleetheid van inrichting Functiespecifieke onderdelen
INHOUD BIJLAGEN 40 TOELICHTING BOUWKOSTEN vervolg W-installaties Dit zijn de kosten voor alle installaties met betrekking tot het klimaat, watervoorzieningen afvoer en brandbestrijding, sanitair, loodgieterswerkzaamheden etc. ELEMENTEN: 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 74 Comforteisen Toegepast installatieconcept Beschikbaarheid alternatieve opwekkingsmogelijkheden Afstemming tussen bouwkundige en installatietechnische componenten Functiespecifieke onderdelen E-installaties Hieronder vallen alle kosten voor installaties met betrekking tot elektrotechniek: stroomvoorziening, verlichting, beveiliging, gebouwbeheersvoorzieningen, ICT etc. ELEMENTEN: 61, 62, 63, 64, 65, 67 Comforteisen Toegepast installatieconcept Beschikbaarheid daglicht Beschikbaarheid alternatieve opwekkingsmogelijkheden Voorzieningen: toegangscontrole, inbraakbeveiliging Afstemming tussen bouwkundige en installatietechnische componenten Functiespecifieke onderdelen T-installaties Dit zijn de kosten voor liften, roltrappen- en paden, hefplateau s etc. ELEMENTEN: 66 Aantal bouwlagen Snelheid Afmeting Vormgeving/architectuur Functiespecifieke onderdelen Terrein De kosten voor onder meer de terreinafwerking op de kavel, terreinverlichting, terreinriolering, inrichting, fietsenstallingen, bergingen. ELEMENTEN: 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98 Verhouding verhard/groen Vormgeving/architectuur Terreininrichting Algemene Uitvoeringskosten Dit zijn de kosten van materiaal en/of arbeid die nodig zijn voor de uitvoering van een bouwproject, voor zover deze kosten niet zijn verbonden aan middelen, zoals materialen, die op de bouwplaats bij oplevering achterblijven. Locatieomstandigheden Binnen stedelijkheid / voldoende bouwterrein Bouwmethodiek (benodigde voorzieningen) Bouwcomplexiteit Ruimte voor opslag Bereikbaarheid/logistiek Bouwtijd Staartkosten Hieronder rekenen wij de Algemene Kosten, Winst & Risico en coördinatievergoeding. De algemene kosten zijn de kosten voor de algemene bedrijfsorganisatie die nodig is voor de bedrijfsvoering. Winst & Risico is een post die de winst voor de uitvoerende partij bepaald en waar eventuele tegenvallers uit betaald worden. Organisatieomvang Winstpercentage Inschatting projectrisico Wijze van aanbesteding
INHOUD BIJLAGEN 41 TOELICHTING INVESTERINGSKOSTEN Welke onderdelen vallen onder de hoofdstukken van de investeringskosten? Grondkosten De kosten voor het verzorgen van infrastructurele voorzieningen, het bouwrijp maken van het terrein, schadeloosstellingen en rentekosten over de grond. De kosten voor de aankoop van grond zijn zeer locatieafhankelijk en zijn daarom niet in de investeringskosten in deze publicatie opgenomen. Grondaankoop Verwervingskosten Sloopwerken Benodigde infrastructurele voorzieningen Bovenplanse verevening Bouwkosten Dit zijn de kosten voor het realiseren van het bouwwerk. Deze worden onderverdeeld naar elementclusters. Inrichtingskosten De inrichtingskosten zijn de kosten voor onder andere de bedrijfsinstallaties en de losse inventaris. Dit is erg variabel. De kosten hiervan zijn in deze publicatie niet opgenomen. Bijkomende kosten Dit zijn de kosten voor de instanties zoals de gemeente, brandweer, nutsbedrijven en verzekeraars. Ook de kosten voor kunsttoepassingen, grond- en milieuonderzoeken en rapportages, selectieen aanbestedingen vallen onder deze post. Honoraria Aansluitkosten Heffingen en verzekeringen Risicoverrekening Ontwikkelaars- en verkoopkosten Kunst Aanloopkosten Onvoorzien Hieronder vallen de kosten die redelijkerwijs niet vooraf te verwachten zijn voor de realisatie van een project. Hier kan een reservering worden opgenomen voor programma- en bestekwijzigingen of voor onverwachte prijsstijgingen. De mate van uitwerken van de aanbestedingsstukken De aanbestedingsvorm: waar liggen de risico s? Belastingen Omzetbelastingen en bijzondere belastingen. Financiering Financieringskosten/rente voor de grond en/of voor de bouw. Financieringswijze Rentepercentage
INHOUD BIJLAGEN 42 TOELICHTING EXPLOITATIEKOSTEN (NEN2699) Welke kosten rekenen wij tot de onderdelen van de exploitatiekosten? Huisvesting KAPITAALSLAST - RENTE EN AFLOSSING Hoogte van de investering Wijze van financieren Rentepercentage Afschrijvingsperiode Restwaarde BELASTINGEN - ONROERENDE ZAAK BELASTING Hoogte van de investering Locatie (gemeentelijk beleid) VERZEKERINGEN - OPSTALVERZEKERING Hoogte van de investering Locatie (risicogebied) Verzekeraar en dekking VERBRUIK - WATER, ELEKTRA, GAS Toegepast installatieconcept Afstemming bouwkundige en installatietechnische maatregelen Zijn de installaties goed afgesteld en ingeregeld Comfortniveau Vorm van energieopwekking Gebouwgebruik en gebruiksduur Contractvorm BEHEREN BEHEERSKOSTEN De mate van personele inzet Diensten en middelen SCHOONMAAK Mate van vervuiling Schoonmaakfrequentie Hygiëne-eisen Informatie en communicatie Dit is sterk afhankelijk van het bedrijfsproces. Dit is in deze publicatie niet opgenomen. Externe voorzieningen Dit is sterk afhankelijk van het bedrijfsproces. Dit is in deze publicatie niet opgenomen. Facility management Dit is sterk afhankelijk van het bedrijfsproces. Dit is in deze publicatie niet opgenomen. ONDERHOUD - PLANMATIG INCL. RESERVERING VOOR VERVANGING Materiaalkeuze Gebouwgebruik Minimaal vereist conditieniveau Duur onderhoudsperiode
START INHOUD 43 COLOFON VORMFACTOREN EN KOSTENKENGETALLEN Versie 1.0, maart 2016. TEKST EN DATA Alexander Brand Jens Roozendaal Marjan Peppelman Tobias Wind BIJDRAGEN BDB www.bdb.nl info@bdb.nl 088-4261600 CONTACT Wilt u meer informatie over onze activiteiten? Neem dan contact op: Arcadis Beaulieustraat 22 6814 DV Arnhem Postbus 264, 6800 AG Arnhem +31 (0)88 426 15 91 financialengineers@arcadis.com Niets uit dit werk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, daaronder mede begrepen gehele of gedeeltelijke bewerking van het werk, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Arcadis Nederland BV.