Leerkrachtenhandleiding

Inleiding Op de dag van vandaag meten we als mens zuiniger mgaan met energie. De tijdelijke energievrraden wrden steeds verder uitgeput en het wrdt alsmaar duurder m deze te ntginnen. Hierbij zrgen de fssiele brandstffen vr milieuprblemen zals luchtvervuiling en de pwarming van de aarde waardr de ijskappen afsmelten. Er zijn natuurlijk talrijke tips m zuiniger mgaan te gaan met energie. Bijvrbeeld spaarlampen plaatsen, testellen p stand-by uitzetten, een stekkerds met aan en uitschakelaar gebruiken, tijdschakelaars, islatie en ng vele anderen. Zuiniger mspringen met energie is alvast een ged begin. Maar de tekmst ligt in alternatieve energie, de zgenaamde grene energie. Alternatieve energie is energie waarbij geen f vrijwel geen schadelijke afvalstffen vrijkmen. De energie wrdt dr technische middelen uit natuurlijke verschijnselen geprduceerd. Deze vrmen van duurzame energie zijn waterkrachtenergie, znne-energie, windenergie en bimassa. In de lessen Technlgische Opveding, binnenkrt het vak Techniek genemd, verwerken de leerlingen van de eerste graad secundaire nderwijs het thema Energie. Als leerkracht met je met de leerinhud actief aan de slag gaan. De theretische leerinhuden meten eerder beperkt zijn en gekppeld wrden aan praktische realisaties. Het den staat in het vak Technlgische Opveding centraal. Vele leerkrachten kunnen het thema energie weinig f niet kppelen aan praktische situaties en/f realisaties. Dit mdat vele leerkrachten niet echt veel tijd hebben m te zeken he dit realiseerbaar is in de lessen. Vr de meeste leerkrachten is het dan k niet vanzelfsprekend m, binnen een krte tijd en binnen een bepaald budget, inspiratie en ideeën te zeken. Als afstuderende student en tekmstig leerkracht Technlgisch Opveding ben ik de uitdaging aangegaan m de lessen, betreffende het thema alternatieve energie, uitdagender te maken vr de leerlingen. Zals hierbven al vermeld, staat het den centraal in het vak Technlgische Opveding. Aan de hand van praktische situaties en realisaties wrden de leerlingen via het den aangezet tt denken. Naargelang de verschillende realisaties en de-experimenten werk je in de lessen met actieve werkvrmen, dat de mtivatie van de leerlingen verhgt. Tijdens de practica krijgen de leerlingen meer verantwrdelijkheid ver het eigen leerprces. De leerlingen krijgen tijdens het practica en de nderzekspdrachten de kans m hun sciale vaardigheden te verbeteren. In het gehele cncept wrdt de rl van de leerkracht een cach, die letterlijk en figuurlijk achter de leerling staat. Het eindwerk bestaat uit praktische realisaties, de-experimenten en bruikbare didactische materialen vr de leerinhuden betreffende het thema Alternatieve energie. Hierbij wrdt er aandacht gespendeerd aan praktische infrmatie vr leerkrachten in verband met verschillende evaluatievrmen, tips en aandachtspunten. Zals al vermeld, ligt de tekmst in de grene energiebrnnen. De leerlingen van de eerste graad secundaire nderwijs A-strm (als B-strm), zijn de delgrep bij uitstek m het energiethema uit te diepen. Onder de leerlingen van de eerste graad secundaire nderwijs zullen er misschien tekmstige wetenschappers, technici en/f plitici

schuilen. Maar k zullen de leerlingen in het latere leven hun eigen keuzes meten maken in verband met energie. De leerlingen van vandaag wrden de gezinnen van mrgen. Leerkrachtenhandleiding

1 Verantwrding Bij het pstellen van de leerkrachtenhandleiding is er steeds dezelfde structuur gebruikt, dit m rde en verzicht te behuden. Maar het is k belangrijk m structuur in de werkbundels te huden. Hierbij kan men gebruik maken van het technlgische prces. Het technlgische prces bestaat telkens uit terugkerende fasen 1. Elke werkstuk, realisatie en/f experiment wrdt in deze handleiding in detail besprken. Als leerkracht met je eerst de werkstukken zelf uitprberen, want niet elke brn is betruwbaar en hier en daar kan het zijn dat de handleiding niet ged is verwrd f er ntbreken belangrijke aandachtspunten. Het is een must als leerkracht m de verschillende brnnen kritisch te bekijken en er een eigen creatieve werkbundel van te maken. Elke werkbundel bevat dezelfde structuur met daarin het stappenplan, de evaluatiefrmulieren en de link naar de betreffende leerinhud. Hierbij kmen telkens enkele fiches (ergnmie-, veiligheid- en gereedschapsfiches) 2 aan bd die geplastificeerd kunnen wrden. Dr het plastificeren kunnen de dcumenten elk jaar pnieuw gebruikt wrden. Deze frmulieren kunnen dr de leerlingen telkens bij elke realisatie gebruikt wrden. - De gereedschapsfiches kan men srteren in een fichebak, dat vervlgens pgesteld wrdt in de klas. - Er is een specifiek fiche pgemaakt vr het werken in grep aan de hand van een drschuifsysteem. Het vak Technlgische Opveding is de ideale plaats m in grep te experimenteren. Het samen werken bevrdert de sciale vaardigheden en attitudes. De leerkracht met tijdens het practicum rekening huden en aandacht geven aan de samenstellingen van de grepjes. - Veiligheid en ergnmie spelen een grte rl tijdens het uitveren van de realisaties. Naargelang de activiteit meten de leerlingen de meest lgische huding aannemen. Hierbij meten de leerlingen rustig en veilig de pdrachten kunnen uitveren. Bij het vak Technlgische Opveding kmt het niet alleen aan p realisaties uitveren. De leerlingen kunnen tijdens de afwerking van de realisaties creatief te werk gaan. Het creatieve aspect met vldende gestimuleerd wrden dr de leerkracht. 1 Brn: http://www.vvks.be/ (Leerplan Technlgische Opveding A-strm) 2 Zie k: Thema 5: Herbruikbare fiches

De realisaties kunnen, naargelang de uitwerking, geïntegreerd wrden in een schaalmdel 3. Hierbij kun je de verschillende grte thema s, die aan bd kmen in het leerplan, met elkaar gaan verwerken. De thema s alternatieve energie en materiaal-, energie-, en infrmatiestrm thuis kunnen samen f achtereenvlgens behandeld wrden. De leerlingen maken een maquette en tepassingen p alternatieve energie. Je kunt als leerkracht enkele realisaties tepassen p een schaalmdel. Je kunt het schaalmdel, naargelang de meilijkheidsgraad, verder uitwerken. Zrg als leerkracht vr een evenredige verdeling van zwakke en sterke leerlingen. Aangezien we als leerkracht zuinig meten mgaan met papier, is dit gehele eindwerk geschreven in het lettertype VERDANA 10. Het is ndig m vr de leerlingen, zeker vr de leerlingen met dyslexie, de werkbundels af te drukken in een grter lettertype zals ARIAL 12 f VERDANA 12. Elke werkbundel bevat de ndige evaluatiefrmulieren. Hierbij kan, naargelang de keuze, gebruik wrden gemaakt van verschillende evaluatievrmen. Er kan dus k geëvalueerd wrden aan de hand van het stappenplan en/f een strmbaanschema. Na elke realisatie wrdt er telkens aandacht gespendeerd aan de bedenkingen van de leerlingen. Aan de hand van deze frmulieren kan je, na het nderzeken, de werkbundels aanpassen. 3 Zie k: Thema 4: Alternatieve energie p schaalmdel

2 Vrpgestelde delstellingen 4 Elke werkbundel bevat verschillende srten delstellingen. Hiernder vind je de vrnaamste delstellingen terug die van tepassing zijn p de verschillende werkbundels. De leerlingen kunnen een lgisch stappenplan aan de hand van afbeeldingen f een strmbaanschema (-f diagram) lezen en handelingen uitveren die ndzakelijk zijn in de vrbereidingsfase van de tepassing. De leerlingen kunnen hierbij futen f gebreken die ze gemaakt hebben herkennen, pzeken en z ged mgelijk herstellen. De leerlingen verwerken de grndstffen juist zals aangegeven in het stappenplan en bewerken de grndstffen p een aangepaste wijze. Zij kennen de herkenningspunten, de benamingen en de vrnaamste eigenschappen ervan. De leerlingen kunnen bij de pgelegde stappen juist, veilig en vlgens gepaste regels mgaan met gereedschappen, testellen f apparaten. Zij kennen k de juiste benaming, enkele mgelijkheden en beperkingen ervan. De leerlingen kunnen in grep een pdracht vltien en de kwaliteit cntrleren en evalueren. De leerlingen handelen vlgens veiligheids-, hygiënische en milieubewuste nrmen. De leerlingen kennen de verschillende vrmen van alternatieve energie. De leerlingen veren zelfstandig en/f in grep nderzekspdrachten uit. De leerlingen kennen het gebruik en de werking van de vlgende technieken: schuren, vijlen, slderen, zagen, meten, mnteren, ntmantelen, bren, 4 Brn: http://www.vvks.be/ (Leerplan Technlgische Opveding A-strm)

3 De realisaties en de verschillende leerinhuden 5 Realisaties Leerinhuden a. Energie experimenten Science 4.2.2 De materiaal-, energie- en infrmatiestrm thuis 4.2.2.2.2 Olie, gas f alternatieve energie 4.1.3 Elektrische kringlp b. De slar-helikpter 4.2. De elf verkenningsgebieden 6 4.2.7 Werken met metalen 4.2.2 De materiaal-, energie- en infrmatiestrm thuis 4.2.2.2.2 Olie, gas f alternatieve energie 4.1.3 Elektrische kringlp c. De zn-aangedreven windgeneratr 4.2.2 De materiaal-, energie- en infrmatiestrm thuis 4.2.2.2.2 Olie, gas f alternatieve energie 4.1.3 Elektrische kringlp d. Experiment: De znnemlen 4.2.2 De materiaal-, energie- en infrmatiestrm thuis 4.2.2.2.2 Olie, gas f alternatieve energie 4.1.2 Technisch cmmuniceren 5 Brn: www.vvks.be (Leerpan Technlgische Opveding eerste graad 1 ste en 2 de leerjaar A- strm) 6 Brn: www.vvks.be (Leerplan Technlgische Opveding eerste graad 1 ste leerjaar B en BVL)

e. Experiment: de waterkrachtcentrale 4.2.2 De materiaal-, energie- en infrmatiestrm thuis 4.2.2.2.2 Olie, gas f alternatieve energie 4.1.3 Elektrische kringlp 4.1.4 Overbrengingen f. Alternatieve energie p schaalmdel g. Experimenten: znneven, znnebarbecue en znnekker 4.2.2 De materiaal-, energie- en infrmatiestrm thuis 4.2.2.1 Materiaalstrm 4.2.2.2.2 Olie, gas f alternatieve energie 4.2.2 De materiaal-, energie- en infrmatiestrm thuis 4.2.2.2.2 Olie, gas f alternatieve energie

4 Realisatie: Energie experimenten science 4.1 Verantwrding bij de keuze van de realisatie Energie beleven met de buwds energie-experimenten! De buwds Energieexperimenten is een buwpakket dat speciaal vr het nderwijs ntwrpen is. Het buwpakket biedt verschillende plssingen vr een gebrek aan didactisch materiaal betreffende het thema Alternatieve energie. Aan de hand van een aangedreven mdel kan je znne-energie, windenergie en thermische energie figuurlijk in je les brengen. Dr middel van experimenten kunnen de leerlingen de leerinhud betreffende het thema vltter verwerken. Het buwpakket biedt verschillende keuzes m het te integreren in de lessen Technlgische Opveding. Naargelang de uitwerking en de meilijkheidsgraad is deze realisatie zwel geschikt vr het eerste leerjaar als vr het tweede leerjaar van de eerste graad Technlgische pveding. Het evalueren van de realisatie met theretische achtergrnd is van grt belang. Zwel cgnitieve kennis, vaardigheden als attitudes spelen een grte rl in de eindevaluatie van een realisatie 7. Het praktische gedeelte van de realisatie is niet zzeer meilijk m uit te veren. De techniek het bren van gaten is de enige techniek die tijdens het praktische gedeelte aan bd kmt. Het is hier niet specifiek ndig m de techniek het bren van gaten te evalueren, maar mwille van de eenvudigheid is het niet uitgeslten. Belangrijke vaardigheden en attitudes meten wel tijdens deze realisatie geëvalueerd wrden. Naargelang de uitwerking en de meilijkheidsgraad van de experimenten is deze realisatie een gede plssing m vaardigheden zals het functineren in grep, het temp en belangrijke attitudes te evalueren. In de klas kan je als leerkracht het buwpakket Energie experimenten Science gebruiken m de lessen rnd energie te verduidelijken aan de leerlingen. De leerinhuden ver znne-energie, windenergie en thermische energie kan je aan de hand 7 Brn: FEYAERTS T., Realisatie evalueren binnen T.O., Dicesane Pedaggische Begeleiding Secundair Onderwijs, Mechelen-Brussel, 2008-2009, 10 pagina s.

van het buwpakket integreren in de lessen. Hierbij kmt dat je als leerkracht ruimte hebt m de realisatie en de experimenten in de lessen in te vullen zals je zelf wilt. 4.2 Praktische infrmatie Bestellen? Je kunt het buwpakket bestellen p de website van Opitec Hbbyfix 8. Je krijgt bij de bestelling een handleiding met de ndige infrmatie betreffende gereedschappen en grndstffen. Op de website vind je meerdere uitleg in verband met de grndstffen. Naam van artikel: Energie experimenten Science Artikelnummer: 123.987 Opmerking: Het bedrijf Opitec Hbbyfix stelt enkele aandachtspunten bij de bestelling. Je met bij elke bestelling dat je maakt, een minimum bedrag hebben van 15. Hierbij kmt dat er ng verversksten bijkmen van ngeveer 7. Het is dus van grt belang dat je eerst ged cntrleert welke grndstffen en/f gereedschappen je ndig hebt. De leveringsduur duurt ngeveer 3 vlledige werkdagen. Je wrdt steeds via e-mail p de hgte gebracht van je bestelling. Je krijgt een bericht wanneer juw pakket verznden wrdt vanuit het bedrijf Opitec. Prijs? Gereedschappen? 12, 95 per stuk De vlgende gereedschappen zijn er ndig bij het maken van het werkstuk: Handbrmachine Br van 6 mm / 5 mm Schuifmaat 8 Brn: www.pitec.be

Andere materialen? Vlgende materialen zijn k ndig bij het uitveren van de experimenten: Plakband Haardrger Extra ventilatr (vr experiment 3) 4.3 Enkele mgelijkheden m de buwds te integreren in de les 1. Bij het verduidelijken van de leerinhud betreffende energie kan je als leerkracht de buwds gebruiken. Je kunt p deze manier met de gehele klas de experimenten uitveren. Het gebruiken van het didactische materiaal en het gezamenlijk uitveren van de experimenten neemt niet veel tijd in beslag. Afhankelijk van de pgestelde les neemt het ngeveer één lesuur in beslag. Tijdens het verduidelijken van de leerinhud kan je gebruik maken van de inleidende pdracht rnd energie. Hier wrdt het thema energie via een andere invalshek aangegrepen namelijk de menselijke energie. 2. Je kunt de buwds bestellen vr de gehele klas. De leerlingen maken zelf het werkstuk aan de hand van het stappenplan en veren in grep (aan de hand van een drschuifsysteem) de experimenten uit. Met eenvudige gereedschappen kunnen de leerlingen zelfstandig het werkstuk maken. Tijdens een praktijkles van gedurende twee lesuren kan het werkstuk gebuwd wrden, rekening hudend met de beginsituatie en de eindberdeling. De experimenten kunnen uitgeverd wrden tijdens een theretische les van één uur, rekening hudend met de beginsituatie, de inleidende pdracht en de eindberdeling van het grepswerk. Aan de hand van werkfiches kan je de experimenten vlt laten verlpen. Een praktische en verzichtelijke klasrganisatie is tijdens het grepswerk ndig. De leerlingen meten kunnen experimenteren en dat vergt wat ruimte.

4.4 Tips en aandachtspunten bij de realisatie Bij het experiment 3 9 is het ndig dat je twee ventilatrs gebruikt bij het uitveren van de pref. - Bij het grepswerk kunnen de leerlingen elkaars werkstuk gebruiken m de experimenten uit te veren. - Tijdens het de theretische les kan je een extra mtrtje vrzien met een prpeller. Sluit de ventilatr aan de draden van de znnecelmtr. Zie afbeelding. In de handleiding van Opitec Hbbyfix 10 staat er dat je enkel een br van 6 mm ndig hebt. Vr het de but in de mtrklem te krijgen met je eerst het gat bewerken met een br van 5 mm. 9 Zie leerlingenbundel Energie experimenten Science. 10 Brn: www.pitec.be (Artikelnummer: 123.987)

5 Realisatie: De Slar-helikpter 5.1 Verantwrding bij de keuze van de realisatie De slar-helikpter, k specifiek ntwrpen vr het nderwijs, is k geschikt vr de leerlingen uit de eerste graad BSO. Het buwpakket bestaat uit een grt praktisch gedeelte en biedt een plssing m de leerlingen vr te bereiden p het thema energie. De realisatie met aan de hand van de techniek slderen in elkaar gezet wrden. Hierbij maakt dat de leerlingen de techniek slderen al heel ged nder de knie meten hebben. Het is nmgelijk m vanuit het niets te beginnen met deze realisatie. Vertrekkend vanuit het verkenningsgebied metalen is er plaats gemaakt vr het theretische gedeelte rnd metalen. Omdat het den in het vak Technlgische Opveding centraal staat, kunnen de leerlingen dr middel van experimenten de leerinhud ver metalen vltter verwerken. Het evalueren van de realisatie met theretische achtergrnd is van grt belang. Zwel cgnitieve kennis, vaardigheden als attitudes spelen een grte rl in de eindevaluatie van een realisatie. Het praktische gedeelte van de realisatie is meilijk m uit te veren, in die zin dat de leerlingen de techniek slderen ged meten beheersen. Het is hier ndig m de techniek slderen te evalueren. Belangrijke vaardigheden en attitudes kunnen tijdens deze realisatie k geëvalueerd wrden. Naargelang de uitwerking en de meilijkheidsgraad van de experimenten is deze realisatie een gede plssing m vaardigheden zals het functineren in grep, het temp en ng andere belangrijke attitudes te evalueren. Hierbij kmt dat je als leerkracht ruimte hebt m de realisatie en de experimenten in de lessen in te vullen zals je zelf wilt.

5.2 Praktische infrmatie Bestellen? Je kunt het buwpakket bestellen p de website van Opitec Hbbyfix 11. Je krijgt bij de bestelling een handleiding met de ndige infrmatie betreffende gereedschappen en grndstffen. Op de website vind je meerdere uitleg in verband met de grndstffen. Naam van artikel: Slar- helikpter Artikelnummer: 124.047 Opmerking: Het bedrijf Opitec Hbbyfix stelt enkele aandachtspunten bij de bestelling. Je met bij elke bestelling dat je maakt, een minimum bedrag hebben van 15. Hierbij kmt dat er ng verversksten bijkmen van ngeveer 7. Het is dus van grt belang dat je eerst ged cntrleert welke grndstffen en/f gereedschappen je ndig hebt. De leveringsduur duurt ngeveer 3 vlledige werkdagen. Je wrdt steeds via e-mail p de hgte gebracht van je bestelling. Je krijgt een bericht wanneer juw pakket verznden wrdt vanuit het bedrijf Opitec. Andere mdellen van de slar-helikpter: Er zijn ng andere mdellen van de slar-helikpter aanwezig p de Opitec -site. Elk uniek en met een andere invalshek. - Mini easy line slar helikpter (artikelnummer 106.599) - Op de website van www.natuurlijkduurzaam.nl vind je een ander mdel van de slar- helikpter (te bestellen via Technika 10). Prijs? Gereedschappen? 5, 85 per stuk De vlgende gereedschappen zijn er ndig bij het maken van het werkstuk: Sldeerbut Schuurpapier en staalwl Tangen zals de cmbinatietang, de kniptang, de striptang, de rnde bektang, de kabelschentang Een vijl 11 Brn: www.pitec.be

Andere materialen? Vlgende materialen zijn k ndig bij het uitveren van de experimenten: Tebehren bij het slderen zals sldeertin en elektrnicasldeer. IJzerdraad Papieren plakband Reinigingsmiddel vr metalen bijvrbeeld Sidl. 5.3 Enkele mgelijkheden m de slar-helikpter te integreren in de les 1. Bij het verduidelijken van de leerinhud betreffende metalen kan je als leerkracht de realisatie gebruiken in de lessen. Je kunt p deze manier k met de gehele klas de experimenten rnd metalen uitveren. Het gebruiken van het didactische materiaal en het gezamenlijk uitveren van de experimenten neemt tijd in beslag, dit naargelang de verdere uitwerking. Afhankelijk van de pgestelde les neemt het ngeveer één à twee lesuren in beslag. Wanneer de realisatie gemaakt is, kan je als leerkracht de link leggen naar het vlgende thema namelijk energie. 2. Je kunt de realisatie bestellen vr de gehele klas. De leerlingen maken zelf het werkstuk aan de hand van het stappenplan en veren in grep (aan de hand van een drschuifsysteem) de experimenten uit. Met een aantal gereedschappen kunnen de leerlingen zelfstandig het werkstuk maken. Bij dit werkstuk is het een unieke kans m de leerlingen elkaar te laten helpen want bij smmige stappen heb je wel hulp ndig. Tijdens een praktijkles van gedurende twee lesuren kan het werkstuk niet gebuwd wrden. Hiervr is er veel meer tijd ndig. In de handleiding van Opitec staat dat je de realisatie p ngeveer 10 lesuren zu afkrijgen. Uit ndervinding vergt dit tch wel meer tijd. De realisatie zu geschikt zijn in een peride van ngeveer 14 à 15 uur. De experimenten kunnen uitgeverd wrden tijdens een theretische les van één uur, rekening hudend met de beginsituatie, de inleidende pdracht en de eindberdeling van het grepswerk. Aan de hand van werkfiches kan je de experimenten vlt laten verlpen. Een praktische en verzichtelijke klasrganisatie is tijdens het grepswerk ndig. De leerlingen meten kunnen experimenteren en dat vergt wat ruimte.

Tips en aandachtspunten De leerlingen meten alvrens het uitveren de techniek slderen ged beheersen. Smmige sldeerverbindingen zijn niet z eenvudig m uit te veren. Wat als je geen 15 lesuren tijd hebt m de realisatie te maken? Je kunt de makkelijkere stappen eerst laten uitveren en vervlgens wanneer de leerlingen de techniek beter nder de knie hebben, kan je verder gaan met de realisatie. In de werkbundel zijn er extra s (kruiswrdraadsels, wrdzeker, ) geplaatst 12. Deze extra s kunnen wrden uitgeverd tijdens het grepswerk, wanneer de andere grepen meer tijd ndig hebben. De leerlingen kunnen dan zelfstandig te werk gaan. Hierbij is wel ndig m na de realisatie en/f de experimenten de werkbundel te bekijken met de leerlingen. Je zrgt er best vr dat je extra schakeldraad vrziet bij de realisatie. De schakeldraad die je bij het buwpakket krijgt, bevat één kleur en is niet z evident vr de leerlingen uit BSO. Je vrziet dus best twee kleuren van schakeldraden namelijk een zwarte en een rde schakeldraad. Bij het verbinden van de schakeldraden kan je gebruik maken van kabelschenen. Hiermee kan je gemakkelijk de schakeldraden van de helikpter verbinden met de znnecel. Sldeer best de schakeldraden met elektrnicasldeertin aan elkaar. De schakeldraden blijven z beter aan elkaar zitten. 12 Brn: http://www.nlineklas.nl/flash/wrdzekermaker.html

6 Realisatie: Zn aangedreven windgeneratr 6.1 Verantwrding bij de keuze van de realisatie De dr zn aangedreven windgeneratr, k specifiek ntwrpen vr het nderwijs, is geschikt vr de leerlingen uit de eerste graad. Het buwpakket bestaat uit een redelijk grt praktisch gedeelte en biedt een plssing m de leerlingen vr te bereiden p het thema energie. Het is k mgelijk m de realisatie uit te veren wanneer de leerlingen de theretische achtergrnd betreffende windenergie verwrven hebben. De realisatie bevat verschillende technieken zals zagen, bren, vijlen, meten, Hierbij maakt het niet uit f dat de leerlingen de technieken al hebben gezien. De realisatie kan een vrbereiding zijn m de bvenstaande technieken. Vertrekkend vanuit het verkenningsgebied energie en specifiek windenergie is er plaats gemaakt vr een krt theretische gedeelte. De leerlingen kunnen zelfstandig f in grep de inleidende pdrachten maken als herhaling. Hierbij maakt dat evalueren van de realisatie met theretische achtergrnd van grt belang is. Zwel cgnitieve kennis, vaardigheden als attitudes spelen een grte rl in de eindevaluatie van een realisatie. Het theretische gedeelte kan geëvalueerd wrden. De inleidende pdrachten kunnen zelfstandig wrden gemaakt f in grep. Een gede evaluatievrm, die in dit werk is tegepast, is het strmdiagram. De leerlingen kunnen zichzelf evalueren bij iedere stap die zij hebben verwezenlijkt. Het praktische gedeelte van de realisatie is niet z meilijk m uit te veren, in die zin dat de leerlingen tch al enkele basistechnieken ged meten beheersen. Belangrijke vaardigheden en attitudes kunnen tijdens deze realisatie k geëvalueerd wrden. Naargelang de uitwerking en de meilijkheidsgraad van de inleidende pdrachten is deze realisatie een gede plssing m de kennis, vaardigheden en attitudes te evalueren. Hierbij kmt dat je als leerkracht ruimte hebt m de inleidende pdrachten in de lessen in te vullen zals je zelf wilt.

6.2 Praktische infrmatie Bestellen? Je kunt het buwpakket bestellen p de website van Opitec Hbbyfix 13. Je krijgt bij de bestelling een handleiding met de ndige infrmatie betreffende gereedschappen en grndstffen. Op de website vind je meerdere uitleg in verband met de grndstffen. Naam van artikel: zn aangedreven windgeneratr Artikelnummer: 107.953 Opmerking: Het bedrijf Opitec Hbbyfix stelt enkele aandachtspunten bij de bestelling. Je met bij elke bestelling dat je maakt, een minimum bedrag hebben van 15. Hierbij kmt dat er ng verversksten bijkmen van ngeveer 7. Het is dus van grt belang dat je eerst ged cntrleert welke grndstffen en/f gereedschappen je ndig hebt. De leveringsduur duurt ngeveer 3 vlledige werkdagen. Je wrdt steeds via e-mail p de hgte gebracht van je bestelling. Je krijgt een bericht wanneer juw pakket verznden wrdt vanuit het bedrijf Opitec. Prijs? Gereedschappen? 9, 95 per stuk De vlgende gereedschappen zijn er ndig bij het maken van het werkstuk: Handbrmachine Br van 20 mm 5 mm Gatenbr Steekbeitel Junirzaag Meetinstrumenten Vijl Lijm Striptang Schrevendraaier Hbbymes 13 Brn: www.pitec.be

Andere materialen? Vlgende materialen zijn k ndig bij het uitveren van de experimenten: Verf Versieringen. 6.3 Enkele mgelijkheden m zn aangedreven windgeneratr te integreren in de les 1. Bij het verduidelijken van de leerinhud betreffende windenergie kan je als leerkracht de realisatie gebruiken in de lessen. Je kunt p deze manier k met de gehele klas de inleidende pdrachten als herhaling uitveren. Het gebruiken van het didactische materiaal en het gezamenlijk uitveren van de inleidende pdrachten neemt niet veel tijd in beslag, dit naargelang de verdere uitwerking. Afhankelijk van de pgestelde les neemt het ngeveer één lesuur in beslag. 2. Je kunt de realisatie bestellen vr de gehele klas. De leerlingen maken zelf het werkstuk aan de hand van het stappenplan en veren in de inleidende pdrachten uit. Als vrbereiding f als herhaling van enkele technieken kunnen de leerlingen zelfstandig het werkstuk maken. Bij dit werkstuk is het een unieke kans m de leerlingen elkaar te laten helpen want bij smmige stappen heb je wel hulp ndig. Tijdens een praktijkles van gedurende twee lesuren kan het werkstuk niet gebuwd wrden. Hiervr is er veel meer tijd ndig. In de handleiding van Opitec staat dat je de realisatie p ngeveer 5 à 6 lesuren zu afkrijgen. De inleidende pdrachten kunnen uitgeverd wrden tijdens een theretische les van één uur, rekening hudend met de beginsituatie, de inleidende pdracht en de eindberdeling van het eventuele grepswerk. Een praktische en verzichtelijke klasrganisatie is tijdens het grepswerk ndig. De leerlingen meten kunnen samenwerken en dat vergt sms wat ruimte.

6.4 Tips en aandachtspunten Indien de leerlingen de leerinhud betreffende de technische tekeningen ng niet hebben verwerkt, kan je als leerkracht best de technische tekeningen met de leerlingen verlpen. Het werken met de steekbeitel is een gevaarlijk werk. Geef alvrens de leerlingen met het gereedschap werken, een uitgebreide dem met de bijkmende aandachtspunten. Wanneer alle nderdelen van de zn aangedreven windgeneratr bewerkt zijn, kan je best de nderdelen eerst versieren met plakkaatverf. Het vergemakkelijkt het werk achteraf.

7 Experimenteren met alternatieve energie binnen en buiten de klas Als leerkracht is het niet altijd gemakkelijk m bij elk thema didactische materialen te vrzien. Tch, is het een must vr een leerkracht Technlgische Opveding m de lessen wat uitdagender te maken. Aan de hand van experimenten kan je in de klas enkele prefjes den met de leerlingen. De pstellingen (de realisaties) meten enkel vrbereid zijn en dan kun je aan de start in je lessen. Afhankelijk het niveau van de klas en de verdere invullen qua vrbereiding van de les, heb je als leerkracht de ruimte m deze experimenten in de lessen te brengen zals je zelf wilt. In deze bundel vind je enkele vrbeelden van werkfiches vr de leerlingen. Deze kan je gebruiken wanneer het experiment in de klas wrdt uitgeverd. Je kunt met de verschillende experimenten p verschillende wijze te werk gaan in je lessen. Hiernder vind je enkele mgelijkheden m de experimenten te integreren in je lessen. Hierbij staan er k enkele aandachtspunten vermeld waar je rekening mee met huden. 7.1 Algemeen Je kunt de klas verdelen in grepen. Hierbij werken de leerlingen in grep aan de experimenten. Je kunt de leerlingen zelf eerst de pstelling laten maken en vervlgens hun laten experimenteren. Of je kunt de al gemaakte pstellingen aan de leerlingen geven en hun p deze wijze laten experimenteren. Bij de meeste experimenten (de znnemlen en de slar ckers) met bijvrbeeld de zn heel hard schijnen. Dit kun je als leerkracht spijtig geneg niet plannen. Ver enkel deze experimenten uit wanneer het een znnige dag is. Maar deze experimenten werken wel en je kunt de leerlingen p deze wijze meer kennis bijbrengen rnd het thema znne-energie. 7.2 Een znnemlen 14 Het experiment een znnemlen is niet echt geschikt vr het eerste leerjaar van de eerste graad. De efeningen rnd het experiment zijn tch beter geschikt vr een sterkere klas en hger niveau. De leerlingen meten hierbij al kennis hebben gemaakt met het maken van een grafiek. 7.3 De waterkrachtcentrale 15 14 Brn: http://www.ecview.nl/pdf/znnemlen.pdf 15 Brn: RICKARD, G., Alternatieve energie: Waterkracht, Ars Scribendi Uitgeverij BV, Harmelen, 1997, 31 pagina s.

Bij het experiment van de waterkrachtcentrale wrdt er verwacht dat er in de klas een aanrechtblad met een kraantje ter beschikking is. Het experiment heeft zdanig wat kracht ndig m het waterrad te laten draaien. Zrg ervr dat je het water met een emmer kunt pvangen en let p het spetterende water. Het experiment heeft veel waterkracht ndig. Je kunt best het experiment buiten de klas uitveren met behulp van een tuinslang. Hier kun je de watersterkte van de straal versterken. 7.4 De slar ckers De experimentenbundel betreffende de slar ckers is een perfecte mgelijkheid m de leerlingen in grep te laten werken. Je kunt een prject pstarten met de klas gedurende 3 à 4 lesuren. Elke grep buwt dan een verschillend mdel van een slar cker en geeft demnstratie aan de klas. De vlgende mdellen kmen aan bd: de znneven 16, de znnebarbecue 17 en de znnekker 18. 16 Brn: www.e-nem.nl/file.php?uri=/files/file/15.energie,%20znneven.pdf 17 Brn: www.technplis.be (Educatief lespakket: Energie) 18 Brn: www.slarcking.rg (Engelstalige website)