1 Uitdeling 1.1 Algemeen Del van verhaalsexecutie is steeds de verkp van gederen van de schuldenaar m uit de pbrengst de executant z veel mgelijk te vlden. De uitdeling is aan enkele duidelijke regels gebnden. 1. De executieambtenaar vldet uit de pbrengst vraf de ksten van executie. Er blijft vervlgens een nett executiepbrengst ver (verder executiepbrengst te nemen). 2. Indien de executant de enige verhaalzeker is, wrdt de executiepbrengst aan hem uitgekeerd tt het belp van hfdsm, renten en ksten. Een eventueel verscht wrdt uitgekeerd aan de geëxecuteerde. 3. In geval van pluraliteit van schuldeisers met wrden nderscheiden: a. De hgste gerangschikte parate executant heeft geëxecuteerd; in dat geval wrdt aan hem het hem tekmende (hfdsm, renten en ksten) uitgekeerd, een eventueel verscht wrdt in afwachting van een rangregeling belegd p een kwaliteitsrekening; b. Een andere schuldeiser heeft geëxecuteerd: de gehele executiepbrengst wrdt in afwachting van een rangregeling belegd p een kwaliteitsrekening. 1.2 Rangregeling De wet laat aan belanghebbenden bij de executiepbrengst van een ged de gelegenheid in nderling verleg de besteding van de executiepbrengst te regelen (zie bijv. art. 481 Rv). Een rangregeling wrdt eerst ndzakelijk wanneer in nderling verleg geen vereenstemming wrdt bereikt. De Rangregeling is een uitdelingslijst, buiten faillissement, pgesteld dr een rechter-cmmissaris en vastgesteld na tegenspraak van belanghebbenden, z ndig na renviprcedures (artt. 482 490a Rv). De prcedure vindt k tepassing in geval van executie dr een hyptheekhuder van een registerzaak (penbaar f nderhands krachtens machtiging van de vrzieningenrechter), zie art. 3:270 en 271 BW j art. 551 Rv. De pening van een rangregeling wrdt verzcht aan de vrzieningenrechter bij verzekschrift, zie artt. 480 lid 2 en 481 lid 2 Rv. In geval van faillissement f WSNP zal bij vldende baten sprake meten zijn van een uitdelingslijst, in feite dus een rangregeling binnen faillissement. De faillissementsksten en het salaris van de curatr/bewindverder meten bij vrrang bven alle schulden wrden vldaan (zie art. 16 lid 2 Fw, art. 3:277 BW, HR 22 december 1990, NJ 1991, 305 De Ranitz q.q./ontvanger, art. 182 Fw) Feitelijk is er dan k sprake van twee rangregelingen: één ten aanzien van de faillissementsksten waarnder het salaris van de curatr en één ten aanzien van de crediteuren van vr de faillissementsdatum, ieder naar hun nderlinge rang. -- 1
Vr een zuiver nderhandse verkp al dan niet nder druk van de hyptheekhuder kent de wet geen rangregelingsprcedure. Over het algemeen wrdt aangenmen dat de wettelijke prcedure k niet analgisch kan wrden tegepast (zie Brekveldt WPNR 2006/6675, pag. 562). Een rangregeling zal in dat geval in krt geding gevrderd meten wrden waarbij m.i. alle belanghebbenden zullen meten wrden gedagvaard (vgl. art. 438 lid 5 Rv en art. 705 lid 3 Rv). Indien het een beslag betreft p een registerzaak, waarbij sprake is van een Vrmerkung en latere beslagleggers nder derden p de kpsm (dus nder de kper en/f de ntaris) dienen dus te wrden gedagvaard de schuldenaar, de hyptheekhuder en andere beperkt gerechtigden en beslagleggers p de nrerende zaak en p de kpsm, evenals de derden nder wie beslag is gelegd. Die laatsten zullen de uitkmst van de rangregeling meten gehengen en gedgen. Een andere mgelijkheid is wellicht dat in krt geding gevrderd wrdt een rechter-cmmissaris te benemen ten verstaan van wie de rangregeling met wrden vastgesteld, met vereenkmstige tepassing van de wettelijke bepalingen. Dit verhudt zich evenwel slecht met de bezwaren tegen analgische tepassing van de wettelijke rangregelingsprcedure. 1.3 Vrrecht De ndzaak van een rangregeling vleit vrt uit art. 3:278 BW, waarin is bepaald dat vrrang vrtvleit uit pand, hyptheek en vrrecht en uit andere in de wet aangegeven grnden. Daarbij geldt als uitgangspunt: 1. Pand en hyptheek gaan bven vrrecht (art. 3:279 BW); 2. Vrrecht p bepaalde gederen gaat bven vrrecht p alle gederen (art. 3:280 BW); 3. bijzndere vrrechten p hetzelfde ged staan in gelijke rang (art. 3:281 lid 1 BW); 4. vrrechten p alle gederen nemen rang naar hun vlgrde in de wet (art. 3:281 lid 2 BW); 5. tenzij de wet anders bepaalt. 1.4 Preferentielijst In allerlei wettelijke bepalingen is een ratjete aan vrrecht gecreëerd, die hierna in schema wrden gezet. De vrrechten wrden vldaan in de vlgrde van de nummers waarin zij zijn geplaatst. Indien een nummer dr hfdletters is nderverdeeld, wrden de vrderingen in het algemeen in die alfabetische vlgrde vldaan. Vrderingen die nderling cncurrent zijn, zijn pgenmen met psmmingstekens. Men dient er steeds rekening mee te huden dat de preferentielijst slechts een betrekkelijke waarde heeft. Retentierechten en gezuiverde beperkte rechten met de daaraan tegekende preferente waardevergedingsaanspraak kunnen de vermelde vlgrde verstren. Een retentr kan zijn vrdering p de teruggehuden zaak verhalen met vrrang bven allen tegen wie het retentierecht kan wrden ingerepen (art. 3:291 BW). De vraag tegen wie het retentierecht kan wrden ingerepen wrdt beantwrd dr art. 3:291 BW en de daarbij behrende rechtspraak. -- 2
Ten sltte kennen art 3:299 (pand en hyptheek) en art. 3:283 BW (vrrecht) regelingen met betrekking tt substitutie: het (vr)recht p een ged strekt zich mede uit ver vrderingen tt vergeding die in de plaats van dat ged zijn getreden. Met name mtrent het substitutievrrecht, en de plaats daarvan in de rangrde, bestaan ng wat nduidelijkheden. 1.5 Telichting p Preferentielijst Overige gederen Enkele vrrechten zijn hiernder van cmmentaar vrzien. De rang die een vrrecht inneemt vlgt steeds uit de wettelijke bepaling, zdat ik de ingenmen plaats in de rangregeling niet nader telicht. 1. Ksten tt behud (3:284 BW) Dit vrrecht met beperkt wrden pgevat. Hiernder vallen slechts ksten tt behud van een zaak die zijn gemaakt m de zaak in fysieke zin vr geheel f gedeeltelijk tenietgaan te beheden. Daarnder vallen niet de ksten vr (regulier) nderhud, aldus HR 24 maart 1995, NJ 1996, 158 Stichting Crediteurenbelangen/Rab Dmburg. 2. Ksten van nderhud (art. 25 Wegenwet) Het vrrecht betreft het verschuldigde ver de laatste twee nderhudsjaren en het lpende jaar. 4B Huurkpsm (art. 5 lid 2 TWHOZ) De huurkpen heeft een vrrecht p de meerpbrengst bij executie van de nrerende zaak indien de hyptheekhuder f een beslaglegger met een uder recht dan de huurkper tt uitwinning vergaat. 8. Ksten van bearbeiding (art. 3:285 BW) Het vrrecht met vrtvleien uit een vereenkmst tt aanneming van werk. Vereist is tevens dat de crediteur zelf aan de werkzaamheden pleegt deel te nemen. Het vrrecht vervalt na verlp van twee jaren sinds het ntstaan van de vrdering. 12. Ksten faillissementsaanvraag (art. 3:288 BW, 16 Fw) Hiernder vallen k de ksten dr een schuldeiser gemaakt ter verkrijging van vereffening buiten faillissement, aldus art. 3:288 sub a BW. Dat betekent dat k de ksten van het penen van een rangregeling (art. 481 Rv) nder dit vrrecht vallen. 13A Rijksbelastingen (art. 21 Inv.W.) Onder Rijksbelastingen vallen k: In- en uitverrechten, p grnd van art. 1 lid 2 Algemene Wet inzake Rijksbelastingen; milieubelastingen, p grnd van de Wet belastingen p Milieugrndslag, die betrekking heeft p Grndwaterbelasting, Belasting p leidingwater, Afvalstffenbelasting, Brandstfbelasting en Energiebelasting.; verntreinigingsheffing, p grnd van art. 26 Wet Verntreiniging Oppervlaktewateren -- 3
diverse heffingen, die geïnd wrden als bestuurlijke beten met tepassing van hfdstuk VIIIA van de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen. Het betreffen de heffingen als bedeld in artikelen 14, 22, 29 en 35 van de Meststffenwet en de Varkensheffing als bedeld in art. 91a van de Gezndheids- en Welzijnswet vr Dieren. Op belastingen van prvincie en gemeente is het vrrecht van art. 21 Invrderingswet niet van tepassing. De heffing en invrdering vindt weliswaar plaats als was sprake van een Rijksbelasting (art. 227a Prvinciewet, art. 231 Gemeentewet), maar tepasselijkheid van art. 21 Invrderingswet is uitdrukkelijk uitgeslten (art. 232 Prvinciewet en art. 249 Gemeentewet). -- 4
N. Verhaalsbject Wetsartikel Vrdering uit hfde van Tebek gesteld schip 1 A Schip 8:210/820 Lid 1 BW Ksten van uitwinning, bewaking, rangregeling B Schip 8:210/820 Lid 2 BW Ksten van wrakpruiming C Schip 8:211/821 BW Ksten tt behud na beslag; Vrdering uit arbeidsvereenkmst laatste 12/6 maanden; Hulpln en avarij-grsse 2 Zaken aan scheepsbrd 8:221/831 BW Ksten van uitwinning van die zaken, bewaking, rangregeling 3 Zaken aan scheepsbrd 8:222/832 BW Hulpln en avarij-grsse 4 Schip 8:204/792 BW Hyptheek 5 Schip 8:217/827 BW Bedrijfsvrderingen tegen reder, eigenaar, bevrachter; Aanvaring; Vrderingen ex art. 8:752/1062 tegen reder f eigenaar; Vrderingen ex art. 8:461 lid 2 tegen rmpbevrachter 6 Schip 8:218/828 BW Vrderingen ex art. 3:284 en 285 BW Tebek gesteld luchtvaartuig 1 Luchtvaartuig 8:1315 BW Ksten uitwinning, bewaking, tt behud na beslag, rangregeling 2 Luchtvaartuig 8:1317, 1318 BW Buitengewne ksten tt behud en hulpln 3 Luchtvaartuig 8:1311 BW Hyptheek Overige gederen 1 Behuden ged 3:284 BW Ksten tt behud 2 Onrerende zaak 25 Wegenwet Ksten van nderhud 3 Onrerende zaak 138 Lid 3 Waterschapswet Waterschapsbelasting ten laste van nrerende zaak 4 A Onrerende zaak 3:279 BW Hyptheek B Onrerende zaak 5 lid 2 Tijdelijke Wet Huurkp Huurkpsm Onrerende Zaken 6 Verpand ged 3:279 BW Pandrecht 7 Ged waarp beperkt 3:282 BW Waardevergedingsaanspraak recht rustte 8 Bewerkte zaak 3:285 en 286 lid 2 BW Ksten van bearbeiding 9 Appartementsrecht 3:286 lid 1 BW Bijdrage appartementseigenaar 10 Vrdering van laedens p 3:287 BW Schadevergedingsvrdering p laedens WA verzekeraar 11 Ln van schepeling 387/429 Kphandel Betes en schadelsstelling uit arbeidsvereenkmst 12 3:288 sub a BW, 16 lid 2 Fw Ksten faillissementsaanvraag 13 A 21 Invrderingswet Rijksbelastingen B 31 Wet p de Accijns Dr vergunninghuder betaalde accijns C 24 Wet Verbruiksbelastingen Dr vergunninghuder betaalde belastingen Alchlvrije Dranken D 66, 81 Werklsheidswet Premie sciale verzekeringen dr UWV E 39c Ziektewet Ziekte -uitkering, -premie en vergeding dr UWV D 26 Wet Verntreiniging Verntreinigingsheffing Oppervlaktewateren E 229 Landinrichtingswet Landinrichtingsrente -- 5
F 3:289 BW Heffingen EGKS 14 A 32a Duanewet Vrderingen duane-expediteur B 3:288 sub b BW Ksten lijkbezrging C 3:288 sub c, d BW Pensien D 3:288 sub e BW Arbeidsln E 450 lid 3 Kphandel Vrdering van schepeling tt zeewerkgever schadelsstelling wegens schipbreuk 15 A 34 Wet Werk en Inkmen Kunstenaars B 30 Wet Inkmensvrziening Oudere en Gedeeltelijk Arbeidsngeschikte Gewezen Zelfstandigen C 30 Wet Inkmensvrziening Oudere en Gedeeltelijk Arbeidsngeschikte Werklze D E F G H I J K L M N Werknemers 60 Wet Werk en Bijstand 59 Wet p de arbeidsngeschiktheidsverzekeri ng 65b Wet arbeidsngeschiktheidsverzekeri ng zelfstandigen 57b Wet arbeidsngeschiktheidsvrzieni ng jnggehandicapten 36d Werklsheidswet 25a Algemene Ouderdmswet 55b Algemene nabestaandenwet 24d Algemene Kinderbijslagwet 34a Ziektewet 21a Teslagenwet 79b Wet werk en inkmen naar arbeidsvermgen -- 6