Mentale weerbaarheid bij jongeren

Transcriptie

1 Mentale weerbaarheid bij jongeren E-Mental health bevordert Gezond meedoen! dr. Rianne vd Zanden

2 Zeist: 0-19 jarigen Bron: waarstaatjegemeente.nl 2

3 Zeist: leerlingen Bron: waarstaatjegemeente.nl 3

4 Zeist: jeugdhulp Bron: waarstaatjegemeente.nl 4

5 Presentatie Belang van depressiepreventie en mentale weerbaarheid Op welke doelgroepen leg je de focus? E-mental health: Bestaande programma s Effectiviteit Twee voorbeelden: Happyles en Gripopjedip 5

6 6

7 Psychische problemen ¾ manifesteert zich voor 24 jaar gaan vrijwel altijd gepaard met andere problemen voorspellen stoornissen op latere leeftijd te laat of geen hulp zoeken verergeren lange termijn gevolgen 7

8 Depressieklachten bij jongeren Prevalentie Jaarlijks 1 op 20 jongeren depressief (5%) Jaarlijks 1 op 5 jongeren subklinische klachten (20%) Bron: De Hollander e.a., 2006; Ter Bogt e.a., 2003 ; Meijer et al, 2006 ; Van Dorsselaer et al, 2010; Georgiades et al., 2006 Trimbos-instituut

9 Nemen depressieklachten toe bij jongeren? 9

10 Welke jongeren lopen het grootste risico? Meisjes Jongeren met ouder(s) met psychische problemen of verslaving (KOPPKVO) Lager opgeleide jongeren Jongeren uit onvolledige of minder welvarende gezinnen Jongeren met overgewicht 10

11 De risico s voor jongens en meisjes

12 Maar depressie bij jongens is waarschijnlijk meer gemaskeerd

14 De risico s voor KOPP-jongeren Bron: Havinga PJ, BoschlooL, Bloemen AJP, Nauta MH, de Vries SO, Penninx BWJH, Schoevers RA, Hartman CA. (2016). Doomed for disorder? High incidence of mood and anxiety disorders in offspring of depressed and anxious patients: A prospective cohort study. J Clin Psychiatry, e1-10. Copyright, Physicians Postgraduate Press. Adapted or Reprinted by permission. 14

15 15

17 Wat is depressie? Film: Black Dog Ik heb een zwarte hond, hij heeft Depression 17

18 DSM Wat is een depressie? 1. Depressieve stemming 2. Duidelijke vermindering van interesse of plezier 3. Gewichtsvermindering of toename of bijna elke dag afgenomen of toegenomen eetlust 4. Slapeloosheid of overmatige slaap bijna elke dag 5. Psychomotorische agitatie of remming moeheid of verlies van energie, bijna elke dag 6. Gevoel van schuld, hulpeloosheid, bezorgdheid, en/of vrees 7. Verminderd vermogen tot nadenken of concentratie 8. Terugkerende gedachten aan de dood of suïcidale ideatie 18

19 Wat is subklinische depressie? Enkele symptomen van een depressie, zonder dat aan alle criteria voor een klinische depressie is voldaan. Bij jongeren met een subklinische depressie is het risico op een depressie 6 keer zo groot PREVENTIE is nodig! 20% van de jongeren heeft subklinische depressie 5 per schoolklas Bron: o.a. Cuijpers et al

20 Gevolgen van depressieklachten bij jongeren Gevolgen Slechte schoolprestaties, schoolverzuim, sociaal disfunctioneren, middelenmisbruik, slechtere lichamelijke gezondheid, suïcide(pogingen), Negatieve invloed op sociale en maatschappelijke positie Maatschappelijke kosten Bron: Cuijpers e.a., 2006; Smit e.a., 2003 Trimbos-instituut

21 Hulpzoekgedrag van jongeren Barrières problemen zelf willen oplossen ontkenning problemen onderschatting problemen pessimisme over nut van hulpverlening angst voor stigmatisering Gebrekkige kennis over psychische problemen en hulpmogelijkheden spelen hierin een rol. Bron: Vanheusden, K. (2008). Mental health problems and barriers to service use in Dutch young adults. Rotterdam: Optima Grafische Communicatie 21

22 E-mental health Waarom EMH? 1. Verbetert toegankelijkheid preventie en zorg 2. Vergroot eigen regie 3. Vervangt zorg en voegt geen extra zorg toe 4. Bevordert betaalbare zorg 5. Verhoogt kwaliteit 22

23 23

24 E-mental health in Nederland 24

25 EMH voor depressie en mentale weerbaarheid jongeren Aanbieder Programma Werkwijzen Effect 1. Kenter Jeugdhulp (beh.) Pratenonline.nl hulp via chat S 2. Minddistrict /Prezens Allesondercontrole beg. zelfhulp NS 3. Moleman Mental health Moodgym pure zelfhulp NS 4. Stichting Mirro Depri.nl pure zelfhulp - 5. Stichting Gripopjedip Gripopjedip.nl groepscursus & S 6. Trimbos-instituut Happyles schoolaanbod e-lessen - 7. AMCdeMeren Depri-en-dan.nl coach - 8. Jeugd GGZ (behandel) Doepressie cursus beg. zelfhulp S 9. Lentis Dipdoc Korrelatie Questionzone.nl - Zwaarweer.nl 25

26 Samenvattend Depressie is een ernstige aandoening Komt veel voor onder jongeren, m.n. bij risicogroepen Jongeren zijn moeilijk bereikbare doelgroep voor preventie EMH kan bereik van jongeren verhogen Goed onderzochte EMH-programma s voor jongeren zijn nog schaars 26

27 Happyles 27

28 Happyles Sociale setting Positive framing Web-based aanbod Ketensamenwerking 28

29 - Introfilmpje Happyles - 29

30 Schoolbrede aandacht voor gezondheid (facultatief) Happyles introductieles f-t-f Happylestest online screener Happyles e-lessen Ondersteuning of zorg in jeugdhulpketen Happyles toets (facultatief) Happyles afsluitende les f-t-f Happylestest online screener Adviesgesprek op school voor alle leerlingen

31 Bron: Bolier et al., Mental fitness,

32 Happyles : e-learninglessen POSITIEVE GEVOELENS DENKEN VOELEN DOEN PROBLEMEN OPLOSSEN HANDIG ZEGGEN WAT JE VINDT IETS DOEN VOOR EEN ANDER TOEKOMST PLANNEN HAPPYLESTEST geluksscore

33 Happyles - Inkijkje in Happyles - 33

34 Onderzoek Happyles Den Haag Psychische problematiek doelgroep (n=373) ¾ geen depressieklachten ¼ wel depressieklachten (½ subklinisch; ½ klinisch niveau) 34

35 Onderzoek Happyles Den Haag Groepsniveau (meisjes plus jongens samen) Geen verandering in depressie en welbevinden Groepsniveau (onderscheid jongens en meisjes) Meisjes: toename welbevinden, afname depressie Jongens: geen verandering bij jongens Subgroep met depressieklachten (subklinisch/klinisch) Significante afname in depressieklachten Subklinische groep: na Happyles geen depressieklachten meer Klinische groep: na Happyles nog wel depressieklachten 35

36 Onderzoek Happyles Den Haag Persoonlijk adviesgesprek (n=352) Duur gesprek 2-10 minuten (70%) minuten (16%) Doorverwijzing naar vorm van hulp 36 jongeren = 10% van de totale groep jongeren 36

37 Happyles Den Haag Jongeren aan het woord Door Happyles weet ik dat de school mij wil helpen als ik ergens mee zit Ik heb geleerd hoe ik me eigenlijk voel van binnen Ik weet nu waar ik HAPPY van word 37

38 Happyles Den Haag Wat vonden de docenten en ketenpartners? Taboedoorbrekend Vergemakkelijkt Signalering zonder Stigmatisering Versoepelt toeleiding naar hulp Spin-off voor Ketensamenwerking In korte tijd veelbelovend resultaat bij leerlingen 38

39 Grip op je dip 39

40 Grip Op Je Dip Geïndiceerde preventie 1. Website > psycho-educatie 2. Online groepscursus in chatbox + booster-app 3. service Anoniem te volgen Getrainde ggz-professionals Gefinancierd door ZINL 40

41 Grip Op Je Dip Doel Jongeren technieken aanleren waarmee ze meer grip krijgen op hun sombere gevoelens Doelgroep Jongeren met depressieklachten, tussen jaar 41

42 Grip Op Je dip Opgegeven redenen om zich aan te melden Veel piekeren Sombere gevoelens Veel huilen Niet kunnen genieten Hopen op aansluiting en begrip bij leeftijdsgenoten Hopen op begrip voor sombere gevoelens 42

43 Online groepscursus Grip Op Je Dip Activatie: plezierige activiteiten ondernemen Ontdekken van samenhang tussen gedachten, gevoelens en gedrag (GGG-schema) Opsporen van automatische negatieve gedachten en deze omzetten in reële, positieve gedachten Zes wekelijkse groepssessies in chatbox: 1. Je stemming 2. Doen en Denken 3. Denkfouten achterhalen 4. Anders leren denken 5. Positieve dingen, leuke activiteiten 6. De Toekomst 43

44 STICHTING Rob: Hoi welkom Crazy: Hoi Dippie: Hoi Vlinder: Ben wat later LoveU: Ff w8 ten Rob: Vandaag gaan we het hebben over voelen, denken en doen. Jullie hebben allemaal keurig het huiswerk gemaakt, we beginnen met opdracht 1 Brad: hoi ben er ook. Opdracht 1 is goed. Dippie: Ik snapte het verschil tussen denken en doen niet goed Vlinder: Ik ook niet! Rob: Kan iemand vlinder en dippie het uitleggen? LoveU: Nou ik had bij denken dat ik STICHTING Gripopjedip BIJEENKOMST 1: JOUW STEMMING Ingelogd: DIMENCE DE JUTTERS INDIGO UTRECHT TRIMBOS-INSTITUUT Rob Crazy Dippie Brad Vlinder LoveU DIMENCE DE JUTTERS INDIGO UTRECHT TRIMBOS-INSTITUUT LEZEN TER VOORBEREIDING Grofweg bestaat je persoonlijkheid uit 3 delen: Voelen Denken Doen Heel goed LoveU, Brad wat had jij? Verzend Beieindig chatsessie Snelteksten

45 Grip Op Je Dip Resultaten Jaarlijks bereik GOJD: unieke bezoekers 300 jongeren screening en toeleiding naar andere hulp 300 jongeren online cursus 500 gebruikers service (jaarlijks 2500 mails) Leeftijd: gemiddeld 21 jaar Sekse: 17% man, 83% vrouw Klachtniveau Milde tot matige depressie (ces-d score 32,5; sd 8.4) 70% depressieklachten met co-morbide angst 45

46 GOJD Werkt het? Resultaten (RCT 244 jongeren) Afname depressie- en angstklachten en toename mastery Depressie en angst beïnvloeden elkaar wederzijds 1 op de 2.7 cursisten is na de cursus depressievrij Effect houdt stand Bron: A.P. van der Zanden et al., RCT Master your mood. 46

47 - Filmpje GOJD cursist - 47

48 Uitbreiding GOJD-aanbod Blended Gripopjedip voor de huisarts/poh-ggz praktijk Grip Op Werk 48

49 5 Take home messages 1. Depressie is een ernstige aandoening en komt veel voor 2. Mentale weerbaarheid verkleint de kans op depressie 3. Mentale weerbaarheidsprogramma s: > aanbieden als universele, selectieve en geïndiceerde preventie > let op risicogroepen 4. E-Mental Health vergroot het bereik 5. Kies voor goed onderbouwde, effectieve EMH-programma s 49