Traject Goede zorg voor scholen maart 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Traject Goede zorg voor scholen maart 2011"

Transcriptie

1 1 Geachte directie en medewerkers, Zoals u al opgemerkt heeft, wordt gans de maatschappij gevoeliger voor ethiek. Het is juist de bedoeling van stimul om die ethische gevoeligheid te vergroten, zowel bij de toekomstige zorgverlener als bij de ervaren zorgverlener en docenten. Onder andere naar aanleiding van reflectie op onze 2 jaar ervaring stellen we het traject Goede zorg voor. U treft verschillende workshops aan die bv. kunnen doorgaan op een pedagogische studiedag. Het volgen van dit traject kan uitgroeien tot een curriculum waarin (zorg)ethiek verweven geraakt in alle leerinhouden. Dit kan inspirerend zijn voor het ontwikkelen van een zorgethische visie op school. Het traject Goede zorg bevat een traject voor docenten en een traject voor studenten, waarbij de gezamenlijke ervaring de inleefsessie kan zijn.

2 2 Traject Goede zorg? voor scholen 1. Traject docenten Voorstel Budget Timing Alle docenten: Inleiding: Workshop: Goede zorg, even reflecteren (maximum aantal deelnemers: af te spreken) Na afspraak Doel: Alle docenten laten kennismaken met nieuwe ethische theorieën, nl. de presentietheorie en de zorgethiek, geïllustreerd met heel veel praktische voorbeelden vanuit stage. Met hen een discussie aangaan over wat goede zorg al of niet is. Daarnaast wordt aandacht gegeven aan de kunst van het aanleren van ethische competenties en wordt de link gelegd met het ethisch handelen. Inhoud: Wat is goede zorg? Vanuit welke zorgvisie kan er gewerkt worden? Kan zorg-ethiek (Tronto 1993) en de presentietheorie (Baart 2004) de inzichten over wat goede zorg is, vergroten? De taak van het onderwijs is o.a. aan studenten competenties aan te leren die betrekking hebben tot ethiek. Het betreft competenties als: weten, zien, reflecteren, zijn (Ann Gallagher 2006, Vanlaere & Gastmans 2005). De vraag is hoe het onderwijs studenten kan begeleiden in dit proces om deze ethische competenties aan te leren? Vormt dit een garantie om tot ethisch handelen te komen? Duur: één dagdeel per groep (3 uren) Locatie: eigen school Offerte: 300 per groep Alle docenten Opvolging: Goede zorg, even reflecteren (maximum aantal deelnemers: 18) Na afspraak

3 3 Doel: Verder uitwerken van voorbeelden van goede zorg vanuit de ervaringen via stagebegeleiding van studenten. Eventueel met aanpassingen van (zelf)evaluatiedocumenten tot meer reflectiedocumenten (dit is immers onontbeerlijk volgens de zorgethiek). Welke methodiek bestaat er om ethisch te overleggen volgens een stappenplan (Leuvens stappenplan) (Vanlaere, L. & Gastmans, C. 2010). Hoe leer je studenten zien en ethisch reflecteren in een zorgverlenend beroep (Leget & Olthuis 2005, Feenstra 2008)? Hoe worden studenten assertief en communicatief in een vreemde stageomgeving? Met een voorbereidingsopdracht voor elke docent. Opdracht: Beschrijf waar je als stagebegeleider/docent de ethische competenties aanzwengelt bij de student? Geef een concreet voorbeeld/casus m.b.t. elke ethische competentie. De antwoorden kunnen verzameld worden via de verantwoordelijke (anoniem) of opgestuurd naar liefst een week voor de vorming. Inhoud: - Voorstelling film stimul specifiek het deel van professor Grypdonck - Discussie met het docententeam over ethiek in de kleine zorg, present gedrag - Reflectie aan de hand van antwoorden op de opdracht - Actiepunten: hoe aan stagebegeleiding doen? Planning: Afspraak vorming met docenten, sessie van 3u. Sessie gaat door in de school zelf. Kostprijs: 300 per sessie Variatie: Deze vorming samen met de WS goede zorg even reflecteren kan een hele dag in beslag nemen en kost dan 500 (6 uur vorming)

4 4 Alle docenten: Workshop kwetsbaar leiderschap (maximum aantal deelnemers: af te spreken) Doel: De docenten bewust maken van hun cruciale rol in het omgaan met presente zorg (Baart 2004) (Baart & Grypdonck 2008). Als docent tot exposure (= langdurige, maar gedisciplineerde onderdompeling in de leefwereld van degenen voor wie men er wenst te zijn) durven komen. Wat staat er voor uw student op het spel? En wat voor uzelf? Als docent u kwetsbaar durven opstellen naar studenten toe. Inhoud: De didactiek van de liefde (van den Nieuwenhof R. & De Weerdt S. 2006) wordt uitgelegd. Er wordt nagestreefd om vanuit ervaringen te spreken, zodat er vragen gesteld kunnen worden naar elkaar, zodat men van luisterend naar het zelf denken, naar het zelf spreken komt en waar er niet gestreefd wordt naar oplossingen (Manschot, H. & van Dartel, H. 2003). Er worden tevens verschillende methodieken aangeleerd om te werken rond zorgzaamheid, infantilisering. Locatie: stimul: zorg-ethisch lab ofwel in de school zelf Offerte: per deelnemer: all in of 500 per workshop (1 dag van 6u) Inleefsessies (borging), een exposure-ervaring bij uitstek: (liefst meerdere deelnemers per school) Doel: De opgedane inzichten betreffende presentie en zorgethiek omzetten in een eigen ervaring om van daaruit na te denken, te reflecteren over goede zorg in de eigen praktijksituatie die men via de stagebegeleiding meemaakt. Inhoud: Deelname aan de georganiseerde inleefsessies en deelname aan de geplande terugkommomenten na de inleefsessie. Daarbij wordt verwacht dat men de meegegeven opdrachten (reflectie en vellen voor verdere voeling ) invult en meebrengt. 390 /persoon Meerdere docenten gespreid over meerdere jaren met een maximum van 2 docenten per inleefsessie

5 5 Duur: tweedaagse inleefsessie + terugkomnamiddag Per school: meerdere docenten Locatie: stimul: zorg-ethisch lab Offerte: budget 390 per deelnemer (er kan met opleidingscheques betaald worden) (of via het systeem van bedrijfsstage) Voor docenten die een inleefsessie begeleiden en de opvolging doen na de inleefsessie in school Workshop intervisie leren (maximum aantal deelnemers: af te spreken) Doel: Een methode aanleren die toepasbaar is in het opvolgingsgesprek in school na een inleefsessie met studenten. Een intervisie beschouwen we als een bepaalde vorm van reflecteren in groep Inhoud: Via een theoretische invalshoek wordt aan intervisie leren gedaan (van de Beek & Schaub-de Jong, 2009). Daarna wordt er via zelf aan te brengen casussen geoefend in intervisie. Eerst toont de begeleider het voor, daarna mag een deelnemer het zelf uittesten. Indien men het wenst kan er met de klasgroep een intervisie getoond worden, gevolgd door een supervisiebegeleiding. Duur: één dagdeel per groep (3 uren). Voor de intervisie en supervisie met de klasgroep wordt er dan een meerprijs afgesproken. Locatie: in school of in stimul: zorg-ethisch lab Kostprijs: 300 per sessie

6 6 2. Traject studenten stimul is een uniek concept waar studenten en het werkveld elkaar echt ontmoeten. U neemt met uw school het engagement op om met studenten een tweedaagse inleefsessie te komen verzorgen in een labsituatie (Palese, Saiani, Brugnolli, Regattin 2008). De zorgontvangers zijn ervaren personeelsleden uit de brede zorgsector, uw studenten staan aan de kant van de zorgverleners. Beiden leren op een unieke manier bij over zorg geven, zorg ontvangen en reflectie. Het didactisch middel dat gebruikt wordt, is het simulatiespel (De Jaeger & Leroy, 2000). Hier wordt geprobeerd (een deel van) de werkelijkheid na te bootsten. Er wordt gehandeld binnen een nagemaakt model van de werkelijkheid, nl. een afdeling waar afhankelijke personen verzorgd worden door zorgverleners en dat ontdaan is van alle details en bijkomstigheden. Ingewikkelde interventies en grote medische handelingen worden hier niet uitgevoerd, enkel de basiszorgen rond hygiëne, uitscheiding, voeding en mobiliteit. Keep it simple is ons motto. In het simulatiespel wordt de speler vrijwel direct geconfronteerd met de consequenties van zijn handelen. Neemt de deelnemer een verkeerde beslissing, dan bemerkt men meestal na een korte tijd zijn fout en kan hij proberen zijn fout weer goed te maken (is bijna te vergelijken met een computerspel). Simulatiespelers zien de gevolgen van hun actie en worden daardoor gedwongen om na te denken over het verband van hun besluiten en de daaruit voortvloeiende gevolgen. Simulatiespelen leveren meestal het hoogste rendement aan kennis, inzicht, ervaringen en gevoelens (De Jaeger & Leroy, 2000). stimul past binnen de nieuwe visie op leren. In de eerder klassieke visie op leren, is leren het resultaat, het product van onderwijzen via het aanreiken van informatie door docenten. In het nieuwe model van leren, nl. het constructivisme primeert het persoonlijk proces van kennisverwerving. Hier wordt vertrokken vanuit het eigen referentiekader van de lerende, die zelf zijn kennis in interactie met zijn leeromgeving construeert. De lerende krijgt meer verantwoordelijkheid over zijn eigen leerproces. De docent (educatief medewerker in stimul) neemt hier de rol op van organisator en vervolgens van begeleider van deze leerprocessen in een krachtige leeromgeving met veel aandacht voor gepaste didactische werkvormen en geschikte media. In de constructivistische visie vloeit vanuit het stellen van een aantal activiteiten in een context, een zekere kennis voort. Er worden dus optimale voorwaarden geschapen waarin de lerende kan leren in een krachtige leeromgeving (De Jaeger & Leroy, 2000). Doelstellingen voor studenten- zorgverleners in stimul: - In een niet-echte, gesimuleerde situatie zorg verlenen aan niet-echt afhankelijke mensen (zorgverleners uit het werkveld), die men (nog) niet kent om te oefenen in een zorgzame houding van betrokkenheid. Deze opdracht op een nieuwe, uitdagende en creatieve manier uitwerken en experimenteren Voordelen: - een sessie van twee dagen kan op elk moment stilgelegd worden waardoor de kans ontstaat stil te staan bij wat er op dat moment gebeurt (verwarring, ongenoegen, niet meer weten, ongemak, chaos, ) met de

7 7 mogelijkheid te reflecteren over het gebeuren. Daardoor krijgen studenten de kans een scheefgelopen zorgsituatie of relatie bij te sturen en/of te herstellen. - studenten ervaren hoe belangrijk het is de mens te ontdekken voor wie men zorg draagt - studenten ervaren respect van de zorgverleners uit het werkveld in een veilige context waar niet geëvalueerd wordt. Daardoor horen ze feedback, niet over hun technische vaardigheden, maar over hun interactie en hoe die voelt bij een zorgafhankelijk iemand. Zelden krijgen ze op stages deze feedback van een zorgontvanger zelf. - Samen met de simulantzorgontvangers nadenken over wat goede zorg is. Samen ontdekken wanneer ze het als zorgverlener goed doen. Zo wordt er gewerkt aan de opbouw van een ethische zorgvisie (de relatie staat centraal). Voordelen: - de startvraag tijdens de introductie wat is goede zorg? prikkelt aan het begin van elke sessie, ze laat de studenten niet meer los - de eerste avond wordt de sessie kort onderbroken en wordt er gediscussieerd over de zaken die zijn gebeurd in de loop van die dag. Er wordt een gesprek onder de studenten en de aanwezige docenten gevoerd, begeleid door een educatief medewerker van stimul. Daarna start eventueel een uur slechte zorg waardoor de contrastervaring voor de simulanten groter wordt en zij ervaren dat studenten heel erg hun best doen om goede zorg te geven. Het contrast doet hen beseffen dat wat zij dagelijks doen ook niet steeds als goede zorg overkomt, hoe goed ook bedoeld. - unieke feedback van ervaren zorgverleners uit het werkveld tijdens de reflectienamiddag, studenten komen veel te weten over hun attitude tijdens het zorgen voor Bovenstaande 3 vaste reflectiemomenten maken integraal deel uit van de inleefsessie. Zo leren studenten stilstaan, nadenken over wat goede zorg is of wat niet. Er wordt een didactische methodiek gebruikt (ervaringsgericht leren) die een insteek geeft op het nadenken over zorghandelen (van Nistelrooy, 2008) en het effect daarvan op de andere. Dit is ruimer dan alleen nadenken over hun interventies/competenties. Er ontstaan een perspectiefwisseling(andries Baart, 2004) : men leert kijken, niet meer vanuit het standpunt van een zorgverlener, maar vanuit het standpunt van de zorgontvanger(s) (zie traject Goede zorg ). Er wordt verwacht dat deze leermethode tevens door de docenten wordt aangeleerd zodat het een reflex wordt om te leren kijken vanuit het standpunt van de zorgontvanger. De verdere opvolging op stage kan dit proces vervolledigen en als attitude beoordeeld worden. Een attitude die hoort bij het zorg verlenen zelf. Men wordt mondiger als zorgverlener omdat men leert spreken vanuit het standpunt van de zorgontvanger. - Het is evident dat er een bijkomende doelstelling, nl. de groei van groepsdynamiek tussen studenten en zorgontvangers ontstaat. Voordelen:

8 8 - het echte gedrag van studenten komt duidelijk naar boven in de groep. Een student kan zich niet verstoppen. - ze leren dat ze door hun eigen gedrag soms lastig gedrag uitlokken bij de simulantzorgontvanger(s) bv. agressief gedrag lokt agressief gedrag uit. Doelstellingen voor docenten: Voorbereiding op school: - Het inbouwen van een goede voorbereiding op stimul op school met het concreet maken van de juiste doelstellingen (niet even zorg gaan verlenen alleen...) (zie workshop: goede zorg even reflecteren als voorbereiding) Tijdens de inleefsessie: - Nadenken over hoe men aan stagebegeleiding wenst te doen, het zou toch goed zijn moest het meer zijn dan enkel het controleren van interventies. Het wordt een flexibel samen zoeken naar de beste zorg die past bij de zorgontvanger(s) in overleg met alle partijen (zie vervolgworkshop: goede zorg, even reflecteren). - De educatieve medewerkers helpen meedenken samen met de docenten naar hoe zorgethiek nog meer kan geïmplementeerd worden op school. Na de inleefsessie: - Het opvolgen van de studenten op school in de nazorg. Via een workshop: intervisie leren heeft men een methodiek meegekregen en kan dit toegepast worden (teach-the-teacher-systeem). - Het uitdenken van een curriculum waarin zorg-ethiek prominent aanwezig is in de leerinhouden en in het begeleiden van de student op stage (zie vervolgworkshop: goede zorg, even reflecteren). Voorwaarden om te slagen in doelstellingen: De zorgvisie waar men mee werkt en opleidt bespreekbaar stellen met alle docenten van school (niet alleen met de docenten die meekomen naar stimul). Er kan gekozen worden om te werken met de leerinhouden: wat kunnen presentie en zorgethiek betekenen in een zorgrelatie. De plaats van reflectie en ethische reflectie wordt verduidelijkt. Hiervoor: - Is de voorbereiding op school cruciaal: via powerpoint, via documentaire, via website, via het verwoorden van de doelstellingen waar de valkuilen op voorhand al worden benoemd, via een roadshow door een educatief medewerker op school. - Kunnen pedagogische studiedagen (zie traject docenten) gewijd worden aan workshops over ethisch leiderschap of over goede zorg, even reflecteren of over intervisie leren. Kunnen evaluatiedocumenten omgevormd worden tot nieuwe reflectiedocumenten. Zo kan een hele schoolgemeenschap verder werken aan een zorgvisie. - Kunnen inleefsessies voor docenten aangeboden worden in stimul. Wil men werkelijk weten hoe het is om zorgafhankelijk te zijn? Wil men deze ervaringen echt kunnen meedelen aan studenten tijdens de lessen en op

9 9 stage, dan moet men een ervaring achter de rug hebben in de bedden (zie borging via inleefsessie in het traject). Wat kan men verwachten tijdens een inleefsessie?: - Hoe goed u uw studenten ook voorbereid met de beste intenties, toch kan de zorg op een andere manier ervaren worden door de simulantzorgontvangers (Vanlaere, Coucke & Gastmans 2010). Dit leidt juist tot de interactie in de reflectiemomenten. - Er zijn veel redenen waarom geregeld geen goede zorg gegeven wordt door studenten tijdens inleefsessie (tekort aan aandacht voor de zorgontvanger, benomen door organisatie, gedeelde verantwoordelijkheid met medestudenten, ). - Inzicht in: wat is reflecteren? Wat is goede zorg of juist niet? Er komt een perspectiefwisseling tot stand: van het toepassen van interventies tot het samen zoeken naar de goede zorgacties rekening houdende met waarden en normen van alle partijen (zorgontvangers, zorgverleners, familie, instelling, maatschappij) tot dat iedereen er beter van wordt. Wat kan men verwachten na een inleefsessie?: De nabespreking leiden na de inleefsessies op school is een laatste belangrijke stap van de inleefsessies. De studenten hebben samen met de simulanten kunnen reflecteren na de inleefsessie, toch merken we dat het voor hen zeker nog niet af is. De begeleiding van de nabespreking gebeurt best op een professionele manier. We merken dat docenten soms een handleiding vragen hieromtrent. Wat kan men verwachten van stimul?: - Een nascholing omtrent een intervisiemethodiek. - Het oefenen van die intervisiemethodiek onder begeleiding - Het zelf uitvoeren van deze methodiek met begeleiding van stimulmedewerkers in school. Literatuur: - Baart, A. (2004). Een theorie van de presentie. Utrecht: Lemma. - Baart, A. & Grypdonck, M. (2008). Verpleegkunde en presentie. Een zoektocht in dialoog naar de betekenis van presentie voor verpleegkundige zorg. Den Haag, Lemma. - De Jaeger, K. & Leroy, L. (2000). Activerende werkvormen. Niet gepubliceerde tekst, Kortrijk: Eekhoutcentrum. - Feenstra, E. (2008). Moreel beraad en ethiekonderwijs. Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek, 18 (2). - Gallagher, A. (2006). The Teaching of Nursing Ethics: Content and Method. Promoting ethical competence., in: Davis, A.J., Tschudin, V., De Raeve, L. Essentials of Teaching and Learning. London: Churchill Livingstone, Leget, C. & Olthuis, G. (2005). Compassie & co. Medelijden als basis van morele vorming en de kansen van portfolio onderwijs. Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek, 15 (4). - Manschot, H. & van Dartel, H. (2003). In gesprek over goede zorg. Overlegmethoden voor ethiek in de praktijk. Amsterdam, Boom. - Palese, A., Saiani, L., Brugnolli, A., Regattin, L. (2008). The impact of tutorial stragegies on student nurses accuray in diagnostic reasoning in

10 10 different educationals settings : A double pragmatic trial in Italy. International Journal of Nursing Studies, 45, Tronto, JC. (1993). Moral Bounderies. A political Argument for an ethic of care. New York: Routledge. - Van de Beek, B. & Schaub-de Jong, M. (2009). Intervisie leren. Een methode voor professionele ontwikkeling. Den haag, Boom. - van den Nieuwenhof, R. & De Weerdt, S. (2006), Didactiek van de liefde: een pleidooi voor diepgaand leren in coaching, training en opleidingen., in: Hovelynck, J., De Weerdt, S., Dewulf, A. Relationeel organiseren.samen leren en werken in en tussen organisaties. Leuven: LannooCampus, van Nistelrooy, I. (2008). Basisboek zorgethiek. Over de motivatie van verpleegkundigen, moreel beraad en menslievende zorg. Heeswijk: Abdij van Berne. - Vanlaere, L. & Gastmans, C. (2005). Ethiek in de opleiding van verpleegkundigen. Leren reflecteren op zorgpraktijken. Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek, 15, Vanlaere, L., Coucke, T., Gastmans, C, (2010). Experiental leraning of empathy in a care-ethics lab. Nursing Ethics, 17 (3), Vanlaere, L. & Gastmans, C. (2010). Zorg aan zet. Ethisch omgaan met ouderen. Leuven, Davidsfonds. - Woods, M. (2005). Nursing Ethics Education: are we really delivering the good(s)? Nursing Ethics, 12, 5-18.

Aanbod 2011 *Met verplaatsingsonkosten 0,4 /km vorming plaats aantal deelnemers

Aanbod 2011 *Met verplaatsingsonkosten 0,4 /km vorming plaats aantal deelnemers Aanbod 2011 *Met verplaatsingsonkosten 0,4 /km vorming plaats aantal Traject: Presente Zorg Presente zorg is een praktijk waarbij de zorggever zich aandachtig en toegewijd op de ander betrekt en met hem

Nadere informatie

Zorg-ethische reflectie in de presente praktijk van ouderenzorg

Zorg-ethische reflectie in de presente praktijk van ouderenzorg Zorg-ethische reflectie in de presente praktijk van ouderenzorg Vrijdag 23 januari 2015 Brugge Trees Coucke Zorg Ethische reflectie in presente zorg Goede Zorg Ethisch en zorg-ethisch Reflectie Presentie

Nadere informatie

Ervaringsbox dementie:

Ervaringsbox dementie: Ervaringsbox dementie: een uitnodiging tot gesprek Expertisecel Ouderenzorg PXL-Healthcare Inhoud Ervaringsbox dementie o Kadering o Onderdelen o Nabespreking Zorg met Aandacht Meerwaarde Implementatie

Nadere informatie

op weg als zorgethisch coach over waardering, groeien, zorgethiek en learning community stimul

op weg als zorgethisch coach over waardering, groeien, zorgethiek en learning community stimul op weg als zorgethisch coach over waardering, groeien, zorgethiek en learning community stimul 1 oktober 2015 Dr. Madeleine Timmermann Opzet Learning Community stimul Competentie zorgethisch handelen Groeien

Nadere informatie

ETHISCHE REFLECTIE ETHISCHE REFLECTIE 20/05/2016

ETHISCHE REFLECTIE ETHISCHE REFLECTIE 20/05/2016 OP HET HANDELEN ALS ERGOTHERAPEUT Autonomie in verbondenheid Dit is voor mij persoonlijk het raakvlaak tussen ergotherapie en ethiek. De autonomie van de cliënt in relatie tot zijn omgeving Het handelen

Nadere informatie

Welkom op de nieuwsbrief van stimul

Welkom op de nieuwsbrief van stimul pagina 1 van 6 Welkom op de nieuwsbrief van stimul december 2008 : Deze nieuwsbrief wordt alleen toegezonden aan mensen die zich hierop hebben geabonneerd of die op een andere manier hebben aangegeven

Nadere informatie

stimul: een zorg-ethisch lab De Doelen, Rotterdam November 2015 Trees Coucke/Anky De Bakker

stimul: een zorg-ethisch lab De Doelen, Rotterdam November 2015 Trees Coucke/Anky De Bakker stimul: een zorg-ethisch lab De Doelen, Rotterdam November 2015 Trees Coucke/Anky De Bakker Koos de Zeeuw & Gerard Smits, Managers ouderenzorg, ZorgSaam Vremdieke & ZorgSaam Bachten Dieke Koos: Als voorbeeldfunctie

Nadere informatie

3/12/2014 DE THERAPEUTISCHE RELATIE UITGANGSPUNTEN IN 2005 EN VANDAAG. Fundamentele component van kwaliteitsvolle therapie en zorg

3/12/2014 DE THERAPEUTISCHE RELATIE UITGANGSPUNTEN IN 2005 EN VANDAAG. Fundamentele component van kwaliteitsvolle therapie en zorg 1 DE THERAPEUTISCHE RELATIE Procesbevorderend Herstelgericht Zingevend Walter Krikilion Studiedag Geel 04/12/14 DE THERAPEUTISCHE RELATIE UITGANGSPUNTEN IN 2005 EN VANDAAG Fundamentele component van kwaliteitsvolle

Nadere informatie

Van een zorg-ethisch lab naar de psychogeriatrische praktijk

Van een zorg-ethisch lab naar de psychogeriatrische praktijk Van een zorg-ethisch lab naar de psychogeriatrische praktijk Carine BAS Anouk PEETERS Ziekenhuis Oost-Limburg 16/10/2015 Opbouw workshop Klinische praktijk: voorstelling afdeling Zorg-ethisch lab: voorstelling

Nadere informatie

Onze intentieverklaring Waardigheidsondersteunend Leiderschap

Onze intentieverklaring Waardigheidsondersteunend Leiderschap Onze intentieverklaring Waardigheidsondersteunend Leiderschap 1. Inleiding Het realiseren van waardigheidsondersteunende zorg vormt de kern van de missie van de groep GVO. Dezelfde missie maakt duidelijk

Nadere informatie

Helende handen, heldere hoofden. Over een zorg-ethisch lab in Moorsele

Helende handen, heldere hoofden. Over een zorg-ethisch lab in Moorsele Helende handen, heldere hoofden. Over een zorg-ethisch lab in Moorsele Ann Lammens en Linus Vanlaere Warme zorg en koele wetenschap reiken elkaar de hand. Dat is de kern van stimul, een nieuw initiatief,

Nadere informatie

Moduleboek Homiletiek. Leerjaren 3 en 4

Moduleboek Homiletiek. Leerjaren 3 en 4 Moduleboek Homiletiek Leerjaren 3 en 4 2012-2014 1 Module Homiletiek keuzevak PW-/GL-variant leerjaren 3 en 4 drs. J. van Mourik ORIËNTATIE 1. Titel collegeserie Het Woord vertolken 2. Introductie a. Wat

Nadere informatie

Overzicht. 2. Inleefsessie: outcome en transfer naar de werkvloer. Drie casussen Discussie: stimul als hefboom voor zorg-ethisch beleid?

Overzicht. 2. Inleefsessie: outcome en transfer naar de werkvloer. Drie casussen Discussie: stimul als hefboom voor zorg-ethisch beleid? Workshop ICURO, 17 okt 2014 Dr. Katrien Cornette 1. Pedagogie van stimul Twee opwarmers Toelichting Overzicht 2. Inleefsessie: outcome en transfer naar de werkvloer Drie casussen Discussie: stimul als

Nadere informatie

Dialoog, de weg naar goede zorg

Dialoog, de weg naar goede zorg Dialoog, de weg naar goede zorg Inhoud 1. Macro / meso / micro 2. Zorg met aandacht 3. Ethiek ook iets voor ons? 4. Conclusies 2 Macro, meso, micro Macro meso micro Macrosysteem: Wereld Europa Mesosysteem

Nadere informatie

U vraagt, wij draaien Gaat goede zorg daarover?

U vraagt, wij draaien Gaat goede zorg daarover? U vraagt, wij draaien Gaat goede zorg daarover? Een dubbel-reflectie vanuit stimul: zorg-ethisch lab Moorsele/Lubbeek Trees Coucke & Katrien Cornette Oostende, 27 maart 2014 stimul: zorg-ethisch lab Korte

Nadere informatie

31/08/2015 WERKPLEKLEREN BRUGOPLEIDING. Karen Vansteenkiste WERKPLEKLEREN. Definitie Werkvorm in de brugopleiding Voordelen Kenmerken Voorbeeld

31/08/2015 WERKPLEKLEREN BRUGOPLEIDING. Karen Vansteenkiste WERKPLEKLEREN. Definitie Werkvorm in de brugopleiding Voordelen Kenmerken Voorbeeld WERKPLEKLEREN BRUGOPLEIDING Karen Vansteenkiste WERKPLEKLEREN Definitie Werkvorm in de brugopleiding Voordelen Kenmerken Voorbeeld 1 Wat is werkplekleren? Werkpleklerenstaat voor leren op en via de leeromgeving

Nadere informatie

Zilverzachte zorg verlenen (z)onder druk?

Zilverzachte zorg verlenen (z)onder druk? Zilverzachte zorg verlenen (z)onder druk? Linus Vanlaere Woonzorggroep GVO Kortrijk - stimul: zorg-ethisch lab Moorsele RHIZO School voor verpleegkunde, Kortrijk Vooraf André & de postbode De stervende

Nadere informatie

15 16 Evaluatie Docentencursus Zuyd, juni Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1

15 16 Evaluatie Docentencursus Zuyd, juni Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1 15 16 Evaluatie Docentencursus Zuyd, juni 2016 Inhoudsopgave 1...1 2 Hoofdsectie...2 1 Geef bij de onderstaande stellingen aan of u ermee zeer mee oneens/oneens/eens/zeer mee eens bent, dan wel neutraal

Nadere informatie

Training KED-Coach Basis

Training KED-Coach Basis Training KED-Coach Basis Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek en leren en ontwikkelen

Nadere informatie

Moreel Beraad. Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH

Moreel Beraad. Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH Moreel Beraad Roelie Dijkman, specialist ouderengeneeskunde SHDH Wat is goed handelen? Wat en wie bepaalt dat? Ethiek Het systematisch nadenken over normen en waarden die in handelings- en beslissituaties

Nadere informatie

Betreft: Praktijk 3 de jaar Bachelor Lager Onderwijs. Beste mentor

Betreft: Praktijk 3 de jaar Bachelor Lager Onderwijs. Beste mentor Groep lerarenopleiding - Kleuter- en lager onderwijs Campus Oude Luikerbaan, Oude Luikerbaan 79, 3500 Hasselt - T 011 18 05 00 Betreft: Praktijk 3 de jaar Bachelor Lager Onderwijs Het is eind mei. Het

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management

Ontwikkeling. 1 Sari van Poelje, Esther de Kleer, Peter van de Berg, Leren voor Leiderschap, een nieuwe kijk op Management White Paper - Ervaringsgericht leren de praktijk als leermeester Leren is belangrijk. Voor individuen én voor organisaties en het één is voorwaarde voor het ander. Geen wonder dus dat leren en de effectiviteit

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Training KED-Coach Basis

Training KED-Coach Basis Training KED-Coach Basis Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek en leren en ontwikkelen

Nadere informatie

HTTPS://WWW.YOUTUBE.COM/WATCH?V=ZTNGQORNBDK

HTTPS://WWW.YOUTUBE.COM/WATCH?V=ZTNGQORNBDK Oostende, 27 mrt 2015 Leef je in: Je hebt macula degeneratie en zoekt de weg naar een congres HTTPS://WWW.YOUTUBE.COM/WATCH?V=ZTNGQORNBDK 1 Historiek - 2008: stimul Moorsele: Trees Coucke - 2011: stimul

Nadere informatie

Klasmanagement (KLM) A. Algemeen. Theorie x Praktijk Semester 1 Semester 2 Semester 3 x Semester 4

Klasmanagement (KLM) A. Algemeen. Theorie x Praktijk Semester 1 Semester 2 Semester 3 x Semester 4 MODULE Klasmanagement (KLM) A. Algemeen Situering binnen het programma Periode binnen het tweejarige modeltraject Theorie x Praktijk Semester 1 Semester 2 Semester 3 x Semester 4 Aantal studiepunten 3

Nadere informatie

Moduleboek Catechetiek. Leerjaren 3 en 4

Moduleboek Catechetiek. Leerjaren 3 en 4 Moduleboek Catechetiek Leerjaren 3 en 4 2012-2013 Module Catechetiek keuzevak PW-/GL-variant leerjaren 3 en 4 drs. J. van Mourik ORIËNTATIE 1. Titel collegeserie Leren in de gemeente 2. Introductie a.

Nadere informatie

WORKSHOP ZORGETHIEK Studiedag Tachtig Tinten Agentschap Zorg & Welzijn 19 januari 2017

WORKSHOP ZORGETHIEK Studiedag Tachtig Tinten Agentschap Zorg & Welzijn 19 januari 2017 WORKSHOP ZORGETHIEK Studiedag Tachtig Tinten Agentschap Zorg & Welzijn 19 januari 2017 Katrien.ruytjens@gmail.com Intervisor zorgorganisaties, procesbegeleider postgraduaatsopleiding referentiepersoon

Nadere informatie

School of Education kernproject. Maximaliseren van stagebegeleiding in contexten met minimale fysieke aanwezigheid op de stagescholen

School of Education kernproject. Maximaliseren van stagebegeleiding in contexten met minimale fysieke aanwezigheid op de stagescholen School of Education kernproject Maximaliseren van stagebegeleiding in contexten met minimale fysieke aanwezigheid op de stagescholen SoE studiedag, dd. 04-10-2013 Betrokken bij stagebegeleiding in lerarenopleiding?

Nadere informatie

Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid. Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven

Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid. Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven Ethisch verantwoorde zorg voor ouderen Tussen kwetsbaarheid en waardigheid Prof. Dr. Chris GASTMANS KU Leuven INLEIDING Verbreding van ethische reflectie in gezondheidszorg Perspectiefverandering: zorg

Nadere informatie

Communicatieve vaardigheden Ac 1

Communicatieve vaardigheden Ac 1 Communicatieve vaardigheden Ac 1 HIK Hoger Instituut der Kempen Afdeling Graduaat Maatschappelijk Werk Academiejaar 2008-2009 Els Boven en Lize Vandereycken Module: A Sociaal werk Ac1 Communicatieve vaardigheden

Nadere informatie

Intercultureel vakmanschap in de stage

Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking C Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking voor hsao-opleidingen en stageverlenende instellingen in de jeugdzorg HBO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao

Nadere informatie

Didactische werkvormen in het hoger onderwijs. Sandra Heleyn, Isabelle Claeys, Ann Verdonck

Didactische werkvormen in het hoger onderwijs. Sandra Heleyn, Isabelle Claeys, Ann Verdonck Didactische werkvormen in het hoger onderwijs Sandra Heleyn, Isabelle Claeys, Ann Verdonck HoGent, een mix van werkvormen Uitgangspunten: Elk talent telt>>maatwerk gezien diversiteit in instroom Vraag

Nadere informatie

Menslievende professionalisering van (toekomstige) beroepskrachten

Menslievende professionalisering van (toekomstige) beroepskrachten deelnemersinformatie Menslievende professionalisering van (toekomstige) beroepskrachten Maaike Hermsen Petri Embregts Lex Hendriks Noud Frielink Colofon Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke

Nadere informatie

Ethiek & E-care in de jeugdzorg beroepsethische overwegingen

Ethiek & E-care in de jeugdzorg beroepsethische overwegingen Ethiek & E-care in de jeugdzorg beroepsethische overwegingen Symposium Oog in oog met online jeugdhulp Dr. Jos Kole jos.kole@radboudumc.nl IQ Healthcare sectie Ethiek van de Gezondheidszorg 9 oktober 2014

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

Beroepsproduct (aankruisen) Datum: UITSTEKEND GOED x VOLDOENDE NOG NIET VOLDOENDE

Beroepsproduct (aankruisen) Datum: UITSTEKEND GOED x VOLDOENDE NOG NIET VOLDOENDE BIJLAGE D: SFORMULIEREN BEROEPSPRODUCTEN Bij de beroepsproducten wordt steeds een variant op onderstaand formulier gebruikt. De nadere invulling van de variant is afhankelijk van de geselecteerde criteria

Nadere informatie

COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) IN HET KORT CONTACTGEGEVENS DE KRACHT VAN ONZE COACHOPLEIDING PERSOONLIJKE AANDACHT BLENDED LEARNING

COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) IN HET KORT CONTACTGEGEVENS DE KRACHT VAN ONZE COACHOPLEIDING PERSOONLIJKE AANDACHT BLENDED LEARNING COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) Er zijn veel redenen om een coachopleiding te volgen. Als u wilt werken als coach is een coachopleiding natuurlijk een voorwaarde. Maar ook voor optimale carrièregroei

Nadere informatie

Zingeving in het onderwijs in zorg en welzijn: ontwikkelen van een basisbekwaamheid en de rol als aandachtsvelder zingeving

Zingeving in het onderwijs in zorg en welzijn: ontwikkelen van een basisbekwaamheid en de rol als aandachtsvelder zingeving Symposium Zingeving: ook dat nog?! 13 april 2017 Zingeving in het onderwijs in zorg en welzijn: ontwikkelen van een basisbekwaamheid en de rol als aandachtsvelder zingeving Bart Cusveller Maarten van Garderen

Nadere informatie

Van raakbaarheid naar veerkracht: Reflecties vanuit het verpleegkundig onderwijs

Van raakbaarheid naar veerkracht: Reflecties vanuit het verpleegkundig onderwijs Van raakbaarheid naar veerkracht: Reflecties vanuit het verpleegkundig onderwijs Workshop ICURO 16-10-15 Joke Lemiengre Nancy Cannaerts Lectoren Ethiek UC Leuven-Limburg 1. Emotionele geraaktheid morele

Nadere informatie

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Algemeen: Uw ROC wil door middel van eenduidige trainingen pesten structureel aanpakken. Trainingen en cursussen als maatwerk. Doelstelling: Het doel van de training

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Dossier Mediacoach 2015

Dossier Mediacoach 2015 Dossier Mediacoach 2015 Mediacoach is een opleiding voor professionelen die werken met jongeren en/of volwassenen en die mediawijsheid willen integreren in hun eigen beroepspraktijk. Mediawijsheid is onontbeerlijk

Nadere informatie

Training KED-Coach Gevorderd

Training KED-Coach Gevorderd Training KED-Coach Gevorderd Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek en leren en

Nadere informatie

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ

1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 2. Doel van de cursus NCZ 1. Algemene situering van de cursus NCZ leraar secundair onderwijs-groep 1 De cursus niet-confessionele zedenleer (NCZ) in de opleiding leraar secundair onderwijsgroep 1 (LSO-1) sluit aan bij de algemene

Nadere informatie

VERANDERINGEN BINNEN HET

VERANDERINGEN BINNEN HET VERANDERINGEN BINNEN HET VERPLEEGKUNDIG LANDSCHAP Verpleegkunde en Geestelijke Gezondheidszorg Trends Vermaatschappelijking van zorg Individualisering van zorg, patiënt wordt mondiger GGZ-problemen komen

Nadere informatie

Talentmeting in korte trajecten

Talentmeting in korte trajecten Talentmeting in korte trajecten Het portfolio is voor kort durende maatschappelijke stages een te uitgebreid middel om mee te werken. Voor de kortdurende intensieve maatschappelijke stages is een andere

Nadere informatie

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Ben je een betrokken leidinggevende, docent, trainer of coach die (aankomend) pedagogisch medewerkers wil stimuleren om de belangrijkste pedagogische vaardigheden

Nadere informatie

BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 5 Persoonlijke ontwikkeling Reflecteren

BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 5 Persoonlijke ontwikkeling Reflecteren BBL-4, topklinisch traject RdGG Pagina 1 van 5 Inleiding en leerdoelen Reflectie is de weerkaatsing van licht in bijvoorbeeld een spiegel. Reflectie zoals je dat in deze opdracht zult leren is eigenlijk

Nadere informatie

Tabel Competenties docentopleiders/-trainers

Tabel Competenties docentopleiders/-trainers Tabel Competenties docentopleiders/-trainers In deze tabel zijn de competenties van de docentopleider/trainer (1) opgenomen. Deze zijn verder geconcretiseerd in bekwaamheidseisen of indicatoren en uitgewerkt

Nadere informatie

Brochure Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven 2014

Brochure Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven 2014 Brochure Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven 2014 Hét spel om kinderopvangteams met plezier de belangrijkste pedagogische vaardigheden te laten inoefenen www.bewustekinderopvang.nl & www.interactiespel.nl

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot

ECTS-fiche. Opleiding. Geïntegreerde competentieverwerving 2. Lestijden. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Module Code Lestijden Studiepunten Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot GMW Geïntegreerde competentieverwerving 2 AD2 40 n.v.t. 220 JA aanvragen

Nadere informatie

3 daagse cursus: Train de Trainer Morele Dilemma s

3 daagse cursus: Train de Trainer Morele Dilemma s 3 daagse cursus: Train de Trainer Morele Dilemma s Wat? EtiQs en Nyenrode Business Universiteit organiseren een train de trainer - training voor belangstellenden. Het doel van de train-de-trainer is dat

Nadere informatie

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven Tumult Kick-off Voor wie: Docenten die (voor het eerst) aan de slag gaan met het lesmateriaal van Tumult. NB Ook andere docenten van de school zijn van harte welkom! Samen een goede start van het schooljaar

Nadere informatie

Exposure en zorgethiek: na-denken bij een symposium

Exposure en zorgethiek: na-denken bij een symposium 1 Exposure en zorgethiek: na-denken bij een symposium Mieke Grypdonck Van 6-8 september 2016 organiseerde stimul, het zorgethisch lab van Moorsele (www.stimul.be), een symposium over zorgethiek en exposure.

Nadere informatie

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg.

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Vzw Ondersteuningsstructuur Bijzondere Jeugdzorg info@osbj.be - www.osbj.be Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Deel 2: aandachtspunten voor organisaties Naar aanleiding van het

Nadere informatie

Als je in zorg of welzijn werkt, krijg je veel te maken met zorgvragers die ondersteunt moeten worden in hun persoonlijke verzorging/adl.

Als je in zorg of welzijn werkt, krijg je veel te maken met zorgvragers die ondersteunt moeten worden in hun persoonlijke verzorging/adl. STER opdracht ADL Als je in zorg of welzijn werkt, krijg je veel te maken met zorgvragers die ondersteunt moeten worden in hun persoonlijke verzorging/adl. In de eerste 10 weken van je opleiding heb je

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

Training Leiderschap. Nederland

Training Leiderschap. Nederland Training Leiderschap Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek en leren en ontwikkelen

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

St!R profiel teamcoach

St!R profiel teamcoach St!R profiel teamcoach In dit beroepsprofiel wordt beschreven wat een teamcoach doet en zal doen in het licht van nieuwe ontwikkelingen en verwachtingen. Ingedeeld in vaardigheden en in ondersteunende

Nadere informatie

Informatie, data en contactgegevens opleiding tot Ergocoach Zorg startdatum 24 januari 2017

Informatie, data en contactgegevens opleiding tot Ergocoach Zorg startdatum 24 januari 2017 Informatie Algemeen Informatie, data en contactgegevens opleiding tot Ergocoach Zorg startdatum 24 januari 2017 Deze informatie is bedoeld voor de deelnemers die de opleiding tot Ergocoach Zorg gaan volgen

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Beoordeling werkplekleren jaar 2 DEELTIJD

Beoordeling werkplekleren jaar 2 DEELTIJD Beoordeling werkplekleren jaar 2 DEELTIJD eindbeoordeling WPL-2 Hogeschool van Amsterdam Onderwijs en Opvoeding tweedegraads lerarenopleidingen datum: 2 april 2015 naam student: Peter Lakeman studentnr.

Nadere informatie

Utrecht, 18 nov 2014 Dr. Katrien Cornette

Utrecht, 18 nov 2014 Dr. Katrien Cornette Utrecht, 18 nov 2014 Dr. Katrien Cornette 1. Pedagogie van stimul Drie opwarmers Aanbod modules Lerend kader Training in fases Overzicht 2. Inleefsessie: outcome? (micro) Drie casussen 3. Terugkeersessie:

Nadere informatie

De paradox van verantwoordelijkheid en autonomie. Leentje De Wachter Coördinator stimul Lubbeek Lector, filosofie en ethiek, UC Leuven-Limburg

De paradox van verantwoordelijkheid en autonomie. Leentje De Wachter Coördinator stimul Lubbeek Lector, filosofie en ethiek, UC Leuven-Limburg De paradox van verantwoordelijkheid en autonomie Leentje De Wachter Coördinator stimul Lubbeek Lector, filosofie en ethiek, UC Leuven-Limburg OVERZICHT 1. Maatschappelijke context 2. Probleemstelling de

Nadere informatie

Gecombineerd onderwijs gezondheidsprofessional

Gecombineerd onderwijs gezondheidsprofessional Gecombineerd onderwijs gezondheidsprofessional VIVES HBO5 verpleegkunde Kortrijk in samenwerking met RHIZO School voor mens & samenleving gecombineerd onderwijs gezondheidsprofessional 1 2 gecombineerd

Nadere informatie

HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER

HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER HET IENE2 MODEL CURSUS : TRAIN DE TRAINER Dit project werd gefinancierd en ondersteund door de Europese Commissie. Deze publicatie geeft de mening weer van de auteur en de Commissie kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

Opleiding tot kindercoach met inzet van paarden

Opleiding tot kindercoach met inzet van paarden Opleiding tot kindercoach met inzet van paarden Inleiding Kinderen zijn volop in ontwikkeling. Coaching met behulp van paarden geeft op het terrein van denken, doen en voelen veel beweging.om al die veranderingen

Nadere informatie

Beste deelnemers, Versie: :20

Beste deelnemers, Versie: :20 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van Icuro - Symposium Ethische debatcultuur in de zorg: fictie of realiteit? 17 oktober 2014 - Hasselt Versie: 20-10-2014

Nadere informatie

Modules voor studenten in de afstudeerfase

Modules voor studenten in de afstudeerfase Modules voor studenten in de afstudeerfase Afstudeerstage, LIO stage of Educatieve Master Gedurende het laatste jaar van je lerarenopleiding loop je zelfstandig stage op de werkplek. Om het leren op de

Nadere informatie

TeleTrainer: training in de e van het leren

TeleTrainer: training in de e van het leren TeleTrainer: training in de e van het leren TeleTrainer voor elke docent die betrokken is bij ICT in het onderwijs geschikt voor beginner, gevorderde en specialist geschikt voor verschillende rollen rondom

Nadere informatie

ECTS-fiche. Graduaat orthopedagogie Gesuperviseerde praktijk

ECTS-fiche. Graduaat orthopedagogie Gesuperviseerde praktijk ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat orthopedagogie Module Gesuperviseerde praktijk Code M2 Lestijden 60 Studiepunten nvt Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot aanvragen

Nadere informatie

SWOT-ANALYSE. 1 Interpersoonlijk competent. 1.1 Eisen. 1.2 Mijn ontwikkelpunten. 1.3 Mijn leerdoelen

SWOT-ANALYSE. 1 Interpersoonlijk competent. 1.1 Eisen. 1.2 Mijn ontwikkelpunten. 1.3 Mijn leerdoelen SWOT-ANALYSE Met een SWOT-analyse breng ik mijn sterke en zwakke punten in kaart. Deze punten heb ik vervolgens in verband gebracht met de competenties van en leraar en heb ik beschreven wat dit betekent

Nadere informatie

Programmabrochure stimul: zorg-ethisch lab vzw

Programmabrochure stimul: zorg-ethisch lab vzw Programmabrochure stimul: zorg-ethisch lab vzw Sint-Maartensplein 13-8560 MOORSELE 056/74 52 60 info@stimul.be www.stimul.be 1 Programmabrochure Zorg maakt deel uit van het dagelijks leven. Zorgverleners

Nadere informatie

Avondcursus kennismaken met NLP

Avondcursus kennismaken met NLP Avondcursus kennismaken met NLP Voor mensen die meer inzicht in zichzelf en anderen willen krijgen en zich verder willen ontwikkelen, is dit een prima inleiding in NLP! Waarnemingsstructuur: zintuiglijke

Nadere informatie

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit Ronde van Vlaanderen 2008 Omgaan met Diversiteit Omgaan met diversiteit Diversiteitstest Referentiekader: omgaan met diversiteit Screeningsinstrument Doe de diversiteitstest! Vul de test individueel in.

Nadere informatie

1 Leren op de werkplek

1 Leren op de werkplek 1 Leren op de werkplek Wat is leren op de werkplek? Om dit te verduidelijken onderscheiden we in dit hoofdstuk twee vormen van leren: formeel en informeel leren. Ook laten we zien welke vormen van leren

Nadere informatie

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren Doelstelling Dit instrument is bedoeld voor het management van een opleiding en opleidingsteams. Het reikt reflectievragen aan voor het ontwerpen van

Nadere informatie

KHLeuven. Internationale competenties. Forum ADINSA, 15 mei 2012. Klaas Vansteenhuyse Leen Hellinckx

KHLeuven. Internationale competenties. Forum ADINSA, 15 mei 2012. Klaas Vansteenhuyse Leen Hellinckx KHLeuven Internationale competenties Forum ADINSA, 15 mei 2012 Klaas Vansteenhuyse Leen Hellinckx 1 KHLeuven 7.200 studenten 13 bachelor programma s 7 banaba programma s 4 departmenten campus Teacher Education

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Module Didactische competentie stage 3

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Opleiding Module Didactische competentie stage 3 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding SLO Module Didactische competentie stage 3 Code E6 DCS3 Lestijden 40 Studiepunten 6 Ingeschatte totale 150 studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen

Nadere informatie

Leren van je eigen mores Spreken over waarden en normen met verpleegkundigen

Leren van je eigen mores Spreken over waarden en normen met verpleegkundigen Nurse Academy lustrumcongres 2014 Leren van je eigen mores Spreken over waarden en normen met verpleegkundigen Amersfoort, 17 november 2014 Jos de Munnink, gespreksleider moreel beraad GGNet Contact: j.demunnink@ggnet.nl

Nadere informatie

SWOT. Werkblad 1 Sterke punten. 1.Omgevingsgericht heid

SWOT. Werkblad 1 Sterke punten. 1.Omgevingsgericht heid SWOT Werkblad 1 Sterke punten Sterke punten 1.Omgevingsgericht heid 2. Vermogen tot groei en vernieuwing Voorbeelden Ik ben echt iemand die midden in de maatschappij staat. Ik heb veel interesses binnen

Nadere informatie

TRAINING VOOR VERTROUWENSPERSONEN Over integriteit en vertrouwelijkheid

TRAINING VOOR VERTROUWENSPERSONEN Over integriteit en vertrouwelijkheid TRAINING VOOR VERTROUWENSPERSONEN Over integriteit en vertrouwelijkheid Training voor medewerkers die binnen hun bedrijf als vertrouwenspersoon optimaal willen functioneren. Training vertrouwenspersonen

Nadere informatie

De training is in te zetten voor verschillende doelgroepen.

De training is in te zetten voor verschillende doelgroepen. De training is in te zetten voor verschillende doelgroepen. - Voor buschauffeurs en conducteurs, waar verbale, mentale en fysieke agressie stelselmatig voor komt. - Voor de controleurs in het openbaar

Nadere informatie

Competentiegerichte stageevaluatie binnen verpleegkunde- HBO5

Competentiegerichte stageevaluatie binnen verpleegkunde- HBO5 Competentiegerichte stageevaluatie binnen verpleegkunde- HBO5 St Franciscusinstituut Leuven Els Swinnen 29 april 2015 Structuur van de opleiding MODULE 1 Initiatie verpleegkunde MODULE 2 Verpleegkundige

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Informatie, data en contactgegevens opleiding tot Ergocoach Zorg startdatum 24 januari 2017

Informatie, data en contactgegevens opleiding tot Ergocoach Zorg startdatum 24 januari 2017 Informatie Algemeen Informatie, data en contactgegevens opleiding tot Ergocoach Zorg startdatum 24 januari 2017 Deze informatie is bedoeld voor de deelnemers die de opleiding tot Ergocoach Zorg gaan volgen

Nadere informatie

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2 Bijlage Romeo Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Romeo, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

Gecombineerd onderwijs gezondheidsprofessional. VIVES HBO5 verpleegkunde Kortrijk in samenwerking met RHIZO School voor mens & samenleving

Gecombineerd onderwijs gezondheidsprofessional. VIVES HBO5 verpleegkunde Kortrijk in samenwerking met RHIZO School voor mens & samenleving Gecombineerd onderwijs gezondheidsprofessional VIVES HBO5 verpleegkunde Kortrijk in samenwerking met RHIZO School voor mens & samenleving Welkom Beste kandidaat-student In deze brochure vind je de nodige

Nadere informatie

Voortgezet Onderwijs. Maatwerk bij incompany trainingen schoolbrede daltonontwikkeling certificaat leraar dalton VO dalton kort Nunspeet tweedaagse

Voortgezet Onderwijs. Maatwerk bij incompany trainingen schoolbrede daltonontwikkeling certificaat leraar dalton VO dalton kort Nunspeet tweedaagse Voortgezet Onderwijs Maatwerk bij incompany trainingen schoolbrede daltonontwikkeling certificaat leraar dalton VO dalton kort Nunspeet tweedaagse Www.daltondeventer.nl/nascholing Schoolontwikkeling op

Nadere informatie

Training. Gesprekstechnieken

Training. Gesprekstechnieken Training Gesprekstechnieken Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Anne Marie Klaassens Inhoudelijke redactie: Jo-Anne Schaaf Titel: Gesprekstechnieken

Nadere informatie

Competentiemeter. Verdiepingsfase SAW Niveau 3 en 4

Competentiemeter. Verdiepingsfase SAW Niveau 3 en 4 Competentiemeter Verdiepingsfase AW Niveau 3 en 4 In het Kwalificatiedossier van de opleiding staat dat de volgende competenties ontwikkelt moeten worden. Tijdens je opleiding laat je zien dat je gewerkt

Nadere informatie

Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg

Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg Sint-Niklaas, P.C. Sint-Hiëronymus 13 november 2014 Autonomie en afhankelijkheid in de langdurige zorg Een pleidooi voor verbondenheid en verantwoordelijkheid Axel Liégeois KU Leuven Broeders van Liefde

Nadere informatie