Onacceptabele leegstand

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onacceptabele leegstand"

Transcriptie

1 Paul Kersten Onacceptabele leegstand 426 De kantorenmarkt wordt gekenmerkt door perioden van overschotten en tekorten, die elkaar afwisselen. Dit wordt ook wel varkenscyclus genoemd. Die cyclus hangt samen met de wederzijdse beïnvloeding van nieuwbouw, aanbod en huurprijzen. Het aanbod van kantoren is op korte termijn inelastisch. De verwerving van de grond, het opstellen van bouwplannen, de financiering en de feitelijke bouw nemen tijd in beslag, waardoor de kantorenmarkt twee a drie jaar achterloopt op de conjunctuur. Tegen de tijd dat de nieuwe kantoren op de markt komen, kan de marktsituatie zich zodanig hebben gewijzigd dat er sprake is van een aanbodoverschot. De afgelopen jaren heeft deze verandering van de marktsituatie zich voorgedaan. In de jaren 1999 en 2000 was er in Nederland sprake van een krapte op de kantorenmarkt. Door de economische neergang is die krapte in korte termijn omgeslagen in een overschot. De kantorenmarkt is hierbij veranderd van een aanbiedersmarkt naar vragersmarkt. In 2001 en 2002 samen is er meer dan twee miljoen vierkante meter kantoorruimte bijgebouwd zonder dat hiervoor gebruikers zijn. De leegstand heeft in 2004 zelfs nog niet zijn hoogtepunt bereikt, doordat de oplevering van nieuwe kantoren doorgaat en het kantoorgebruik het komende jaar naar verwachting nauwelijks groeit. De Vereniging voor ontwikkelaars en bouwondernemers (NVB) geeft daarom in de Thermometer Kantorenmarkt (2004) de verwachting aan dat de komende twee jaar het aantal leegstaande kantoren zal verdubbelen naar zes miljoen vierkante meter. Dit is een overschot aan kantoorruimte in een omvang die voor Nederlandse begrippen nu al ongekend is. De NVB geeft daarom aan dat er een discussie gevoerd moet worden over deze hoge leegstand. Er is echter veel onduidelijk over hoe er moet worden omgegaan met de leegstand van kantoren. Een eerste vraag die gesteld moet worden is in hoeverre leegstand van kantoren een probleem is voor de gemeente, de gebruiker, de belegger en de ontwikkelaar. Vervolgens kan worden bekeken welke taak de gemeenten hebben met betrekking tot de leegstand. Leegstand een probleem? Voor beleggers is leegstand duidelijk een probleem. De opgelopen leegstand heeft de huurinkomsten aangetast en gezorgd voor dalende waarde van kantoren. Dit komt het beleggingsrendement niet ten goede. Uit de ROZ/IPD vastgoedindex (2004) blijkt dat het totale beleggingsrendementvan kantoren in Nederland gedaald is van 15,5 procent in 1999 naar 4,8 procent in 2003.

2 Voor ontwikkelaars is leegstand een teken dat er onvoldoende huurders interesse hebben in de projecten die zij op de markt hebben gebracht met alle financiële consequenties van dien. Bovendien zorgt de marktsituatie met leegstand ervoor dat veel nieuwbouwplannen voor onbepaalde tijd uitgesteld moeten worden en de rentetikker op de grond langer dan gepland zal lopen. Wel geldt dat de afgelopen jaren de reële rente sterk gedaald is. Hierdoor kan het risicovol ontwikkelingen van kantoren met enige ingecalculeerde aanvangsleegstand goedkoper en daarmee rendabel geworden. In tegenstelling tot ontwikkelaars en beleggers heeft leegstand voor gebruikers juist voordelen. Gebruikers hebben een sterke onderhandelingspositie gekregen. Ze kunnen kiezen uit diverse projecten uiteenlopend van de tekentafelfase tot een zeer groot divers aanbod van direct te betrekken vestigingsmogelijkheden in moderne en oude panden. Hiermee kan een gebruiker kiezen om te bezuinigen en zich te vestigen op een goedkopere locatie of pand of er voor kiezen om zich te vestigen op een kwalitatief betere locatie of pand, terwijl de kosten hiervoor niet hoeven toe te nemen. De concurrentie om gebruikers aan te trekken is sterk toegenomen omdat grotendeels uit dezelfde vijver wordt gevist. Over de huurprijs van kantoorruimte kan door gebruikers daarom bij contractverlenging of nieuwe contracten stevig worden onderhandeld, bijvoorbeeld in de vorm van een (tot twee of drie jaar oplopende) huurvrije periode. Hierdoor kunnen de huisvestingskosten van kantoorgebruikers worden beperkt. Met de onderhandelingsmogelijkheden over de huurprijzen wordt kantoorruimte weer voor veel gebruikers beter betaalbaar (De Amsterdamse kantorenmarkt, 2004). Wat voor de gebruikers geldt is ook gunstig voor de gemeente. Wanneer het goed gaat met de kantoorgebruikers heeft dit een positief effect op de werkgelegenheid in de gemeente. Daarnaast verbetert ook de nationale en internationale concurrentiepositie en kunnen nieuwe ondernemingen worden aangetrokken, doordat de vestigingskosten dalen en er veel vestigingsmogelijkheden zijn. In die zin geldt ^427

3 voor een gemeente: beter veel leegstand dan dat de gebruikers vanwege onvoldoende ruimte hun heil elders gaan zoeken. Gemeenten ondervinden echter niet alleen voordelen van leegstand. Gemeenten zijn ook ontwikkelaar en krijgen door leegstand te maken met lagere gemeentelijke inkomsten van de uitgifte van kantoorterreinen. Daarbij geldt dat uitstel van de uitgifte van sommige kantoorterreinen er toe kan leiden dat woningbouw en infrastructuurprojecten uitgesteld dienen te worden vanwege een tekort in de grondexploitatie of omdat de kantoren als geluidswal moeten gaan functioneren voor woningbouw en het draagvlak van openbaar vervoer uitblijft. In Amsterdam geldt dat de vertraging van de gronduitgifte en dalende grondopbrengsten er toe hebben geleid dat voor IJburg geen fmanciering is voor de tweede fase van de IJ-tram en de aansluiting van IJburg op Ai/Ag. Voor gemeenten geldt ook dat leegstand van kantoren leidt tot desolate en onprettige plekken. Het is natuurlijk nooit goed voor de uitstraling van het gebied wanneer er veel leegstand is. Enige relativering is hierbij echter wel op zijn plaats. Door de kantorenleegstand ontstaan er vooralsnog geen verpauperde gebieden waar criminele activiteiten plaats vinden. De conclusie is dat leegstand voor gemeenten op zich nauwelijks voor problemen zorgt, maar dat de lokale overheid wel erg veel last heeft van uitstel van de nieuwbouw van kantoren. Daarnaast hebben gemeente wel te maken met problemen van andere partijen. Het wegwerken van marktimperfecties is immers een taak van de overheid. Een taak voor de gemeente? De vraag is echter of de gemeente de kantorenmarkt op juiste manier kan beïnvloeden, zodat er een gezonde marktwerking optreedt en of dit gewenst is. Het is duidelijk dat het marktmechanisme op de kantorenmarkt niet helemaal goed loopt. Het is echter zeer lastig voor gemeenten om met regelgeving spelregels op te stellen, zodat de kantorenmarkt beter functioneert. Marktpartijen menen dat de overheid onvoldoende kennis heeft over de markt en haar invloed is te beperkt om efficiënt te reguleren. Verschillende gemeenten hebben namelijk gefaald en zijn, evenals ontwikkelaars, de afgelopen jaren te ambitieus geweest met plannen (Van Eist & 428

4 Ter Hark, 2003). Daarnaast is een deel van de leegstand niet ontstaan doordat er op risico is gebouwd, maar door bedrijfsbeëindigingen, fusies en bedrijfsinkrimpingen. Bedrijven sluiten vestingen of vertrekken naar een nieuw pand en laten daarbij meer meters achter dan ze hebben gehuurd. Andere gebruikers laten kantoren bouwen die ze door bijstelling van groeiverwachtingen niet in gebruik nemen. Dit geldt bijvoorbeeld voor Nokia die een pand zou betrekken op Hoornwijck in Rijswijk. Om bovenstaande redenen is het zaak voor gemeenten om zich vooral te richten op het scheppen van randvoorwaarden en er voor te zorgen dat de markt zichzelf zoveel mogelijk kan reguleren. De markt dient zelf te bepalen of het op risico wil bouwen of niet. Eisen van gemeenten dat er minimaal zeventig procent verhuurd moet zijn, zijn hierbij niet op zijn plaats. Hooguit dient de gemeente bij publieke of publiekprivate samenwerking maatregelen te nemen tegen het creëren van een overschot. Daarom heeft de gemeente Den Haag besloten om minder kantoormeters in Leidschenveen te realiseren. In overleg met ontwikkelaars Heijmans IBC en BAM Vastgoed is het kantorenvolume teruggeschroefd en omgezet naar andere functies. Gemeenten kunnen daarnaast wel goede randvoorwaarden scheppen door een goed ruimtelijk ordeningsbeleid gericht op zowel leegstaande als nieuw te ontwikkelen kantoorruimte. Het is hierbij van belang te weten of er sprake is van conjuncturele 'of structurele leegstand. Bij conjuncturele leegstand staat een pand leeg omdat er een overschot aan kantoren op de markt. De kantoren zijn niet incourant en zijn op een marktconforme locatie gelokaliseerd. In deze situatie hoeft de gemeente niet in te grijpen. De conjuncturele leegstand wordt door de markt zelf opgelost. FGH Bank (2004) geeft aan dat de verwachting is dat de nieuwbouwproductie in 2005 in Nederland slechts eenvierde zal zijn ten opzichte van het recordjaar Door deze daling van de nieuwbouwproductie komt er voor de conjunctureel leegstaande kantoren vanzelf weer interesse als de kantorenmarkt weer aantrekt. Wanneer er sprake is van structurele leegstand is het in tegenstelling tot conjuncturele leegstand een zaak van de gemeente om daar wat aan te doen. Hierbij gaat het om het verbeteren van de parkeermogelijkheden, de bereikbaarheid of om het wijzigen van de kantorenbestemming naar andere functies. Zo geldt dat op het centraal gelegen bedrijventerrein Binckhorst in Den Haag de bereikbaarheid onvoldoende is, waardoor er beperkte interesse is vanuit de markt. Daarom streeft de gemeente ernaar om de ontsluiting te verbeteren met een verbinding van het terrein naar de A4/Ai3_ Een ander voorbeeld is de kantorenlocatie Hoornwijck in Rijswijk waar de leegstand van kantoren wordt opgelost door het tekort aan parkeerplaatsen op te heffen. Herbestemmen van kantoren naar appartementen kan in sommige gevallen - als de locatie niet meer geschikt is voor kantoren - een oplossing zijn voor structurele leegstand en een taak voor de gemeente. Kantoren zijn echter niet zomaar Rooi l 429

5 om te bouwen tot appartementen. Allereerst zijn kantoren niet primair gebouwd als woning, en zullen er behoorlijke kostbare renovaties gepleegd moeten worden om de kantoren bewoonbaar te maken. Ten tweede staan veel leegstaande kantoren buiten woongebieden. De omgeving van een kantorengebied is niet op een eventuele woonfunctie ingericht. Door rendementsoverwegingen zullen kantooreigenaren daarom veelal een periode leegstand voor Hef nemen dan deze om te zetten naar een woonfunctie (FGH Bank, 2004). Er zijn natuurlijk wel uitzonderingen. De leegstaande kantoorruimte in de binnenstad van Amsterdam, bijvoorbeeld, vormt een aantrekkelijk woonmilieu waar veel mensen willen wonen. Voor nieuw te ontwikkelen kantoorruimte is het voor de gemeente van belang er voor te waken dat er niet op verkeerde locaties kantoren worden ontwikkeld. Hiermee wordt toekomstige structurele leegstand en versnippering van kantorenlocaties voorkomen. De Gemeente Den Haag heeft hiervoor een kantorenstrategie vastgesteld (Beleidsstrategie kantoor- en bedrijfsruimte, 2003) die uitgaat van een marktconforme benadering. Deze kantorenstrategie start met een vraagraming voor de periode & tot Die raming is uitgesplitst naar verschillende typen locaties, zoals openbaarvervoersknoop- punten, snelweglocaties en locaties in het grootstedelijk centrummilieu van Den Haag. Voor de kantorenstrategie is het aanbod van kantoren in Den Haag onderverdeeld naar deze verschillende locaties en is dit aanbod geconfronteerd met de vraag. Op basis hiervan is een fasering van kantorenlocaties vastgesteld, waarbij het aanbod aan locaties globaal aansluit op de vraag uit de markt. Dit betekent dat het uitgiftetempo van kantorenterreinen op gemeentegrond is aangepast, zodat ongezonde concurrentie door overschot aan kantoorplannen wordt beperkt. Hierbij zijn een aantal concrete maatregelen genomen. Zo is een van de oksels van het Prins Clausplein bestempeld tot reservelocatie waar voor 2015 geen kantoren worden ontwikkeld. Ook is het grootste gedeelte van de kantorenplannen naast het te ontwikkelen nieuwe ADO-stadion Den Haag uitgesteld. Om er voor te zorgen dat risico's niet tijdig zijn voorzien zijn er daarnaast afspraken gemaakt met de buurgemeenten in de Kantorenstrategie Haaglanden (2004). Hiermee wordt gezorgd voor afstemming en coördinatie in de regio en wordt ervoor gezorgd dat niet alleen de gemeente Den Haag haar kantoorplannen temporiseert. In de Kantorenstrategie Haaglanden is de Haagse kantorenstrategie onder gebracht, maar ook het kantorenpro- 430

6 gramma van de regio. Met de Kantorenstrategie Haaglanden is er een streep gezet door diverse locaties, waar in de toekomst kantoren waren gedacht, maar die minder interessant zijn voor de markt. Dit betreft onder meer de Grote Driekhoek, de spoorlijnenkruising in Pijnacker- Nootdorp, die slechts onder voorwaarde ontwikkeld kan worden. Tevens zijn andere plannen getemporiseerd of uitgesteld. Daarnaast wordt de kantorenstrategie gemonitord. Dit is van groot belang. Het Centraal Planbureau geeft bijvoorbeeld aan dat door de vergrijzing van de bevolking op lange termijn een daling of stabilisatie van arbeidsaanbod kan optreden, die de vraag naar kantoren flink zal temperen (Stoffels, 2004). Door de monitor van het kantorenbeleid kan worden geanticipeerd op dergelijke mogelijke toekomstige ontwikkelingen. De kantorenstrategie zal gecombineerd met de monitor een goed investerings- en vestigingsklimaat in Den Haag kunnen waarborgen. Leegstand is daarom voor gemeenten geen groot probleem. De markt reguleert zich op termijn grotendeels zelf, zolang de gemeente zich inspant het vestigingsklimaat op peil te houden en er voor zorgt dat er niet op niet-marktconforme locaties kantoren worden ontwikkeld. Literatuur Beleidsstrategie kantoor- en bedrijfsruimte (2003) Den Haag, Dienst Stedelijke Ontwikkeling, Gemeente Den Haag De Amsterdamse kantorenmarkt 2004, Einde aan de nieuivbouwgolf (2004) Amsterdam, Dienst Ruimtelijke Ordening, Gemeente Amsterdam Eist van K. & P. ter Hark (2003) Marktpartijen willen geen interventie bij overaanbod van kantoren, PropertyNL, nr, 2 FGH Bank (2004) FCH Vastgoedbericht 2004 Kantorenstrategie Haaglanden (2004) Den Haag, Stadsgewest Haaglanden Stoffels M. j. (2004) 'CPB analyseert Nederlandse kantorenmarkt op middenlange termijn. Demograflsche factoren zullen vraag naar kantoren temperen', Vastgoedmarkt, mei 2004 KOZ/IPD Nederlandse Vastgoedindex, resultaten voor het jaar 2003 (2004) Stichting ROZ-Vastgoedindex Thermometer Kantoren (2004) NVB, Vereniging voor ontwikkelaars en bouwondernemers Paul Kersten is beleidsmedewerker kantorenmarkt bij de Dienst Stedelijke Ontwikkeling van de gemeente Den Haag. 431

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Oost-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Oost-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Oost-Nederland (*1. m²) 43.8 4.136 2.481 Overig Nederland In de oostelijke provincies is ruim 13% van

Nadere informatie

Kantorenmarkt Amsterdam

Kantorenmarkt Amsterdam Kantorenmarkt Amsterdam 2014 Kantorenmarkt Amsterdam De gemeente Amsterdam telt circa 810.000 inwoners en 554.730 banen, verdeeld over 112.800 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad heeft een omvang

Nadere informatie

Recordonttrekking van kantoorruimte en toegenomen kantoorgebruik zorgen voor sterke daling van de leegstand

Recordonttrekking van kantoorruimte en toegenomen kantoorgebruik zorgen voor sterke daling van de leegstand kantorenmonitor Metropoolregio 216 Muiden Lelystad Weesp Naarden Huizen Bussum Gooi Gooi- en Vechtstreek en Laren Vechtstreek Recordonttrekking van kantoorruimte en toegenomen kantoorgebruik zorgen voor

Nadere informatie

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper Leegstand Kantoren Jobinside 5 november 2010 Sacha Klinkhamer Floor Schipper Presentatie Jobinside Inleiding door Sacha Klinkhamer (Infrastructuur & Milieu) Aanleiding, cijfers, probleemanalyse, oorzaken,

Nadere informatie

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen.

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen. kantorenmonitor Haarlemmermeer L Oréal Nederland heeft haar hoofdkantoor verplaatst van verschillende locaties in Alphen aan de Rijn en Weesp naar een modern en representatief pand in Beukenhorst-Zuid

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

downloadbaar document, behorende bij bijlage I

downloadbaar document, behorende bij bijlage I Monitor Uitvoeringsstrategie Plabeka Voortgangsrapportage 2009-2010 downloadbaar document, behorende bij bijlage I Definities monitor B.V. en verschillen met andere bronnen Om een foute interpretatie van

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak

Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak Het fenomeen Leegstand van ongekende omvang Landelijk 15% en groeiend Van de ruim 15.000 kantoren in Nederland staan er bijna 900 volledig en 1.900 gedeeltelijk leeg.

Nadere informatie

NOTITIE. Datum 23-5-2013 Inlichtingen bij Matthieu Zuidema. t (020) 583 19 00. mzuidema@eib.nl

NOTITIE. Datum 23-5-2013 Inlichtingen bij Matthieu Zuidema. t (020) 583 19 00. mzuidema@eib.nl NOTITIE Datum 23-5-2013 Inlichtingen bij Matthieu Zuidema t (020) 583 19 00 mzuidema@eib.nl Contact Basisweg 10 1043 AP Amsterdam Postbus 58248 1040 HE Amsterdam t (020) 583 19 00 f (020) 583 19 99 eib@eib.nl

Nadere informatie

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noord-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noord-Nederland (*1. m²) 46.787 643 973 1.222 Drenthe Friesland Groningen Overig Nederland De drie noordelijke

Nadere informatie

kantorenmarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

kantorenmarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

Bijlage 4 (bij Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Onderbouwing berekening nieuwbouwbehoefte aan kantoren in Eindhoven

Bijlage 4 (bij Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Onderbouwing berekening nieuwbouwbehoefte aan kantoren in Eindhoven Bijlage 4 (bij Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Onderbouwing berekening nieuwbouwbehoefte aan kantoren in Eindhoven Uit: Bijlagenboek bij STEC rapportage Naar een sterke Eindhovense kantorenmarkt

Nadere informatie

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Midden-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Midden-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Midden-Nederland (*1. m²) 42.674 95 6.46 Overig Nederland In de regio Midden-Nederland ligt circa 14%

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

De financiële legpuzzel bij herbestemmen. Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl

De financiële legpuzzel bij herbestemmen. Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl De financiële legpuzzel bij herbestemmen Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl Inhoud Het probleem: leegstand in cijfers Herbestemmen Keuzes huidige eigenaar Keuzes initiatiefnemer Keuzes gemeente

Nadere informatie

KANTORENMARKT OOST-NEDERLAND overijssel en Gelderland

KANTORENMARKT OOST-NEDERLAND overijssel en Gelderland KANTORENMARKT OOST-NEDERLAND overijssel en Gelderland landelijke MarKtontWIKKelInGen de vraag naar kantoorruimte nam in 2011 licht toe. Het opnamevolume steeg 1,5% ten opzichte van 2010 tot een niveau

Nadere informatie

Kwaliteitsimpuls kantoren

Kwaliteitsimpuls kantoren 10 maart 2014, Festival Leegstaand Vastgoed Kwaliteitsimpuls kantoren Sjef de Pont, hoofd afdeling Economische Zaken, sector Stadsontwikkeling Opzet workshop Situatie s-hertogenbosch Onze aanpak: Impuls

Nadere informatie

Aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam p/a Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Antwoordnummer 10011 1000 PA AMSTERDAM

Aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam p/a Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Antwoordnummer 10011 1000 PA AMSTERDAM Aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam p/a Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Antwoordnummer 10011 1000 PA AMSTERDAM Amsterdam, 9 maart 2011 Betreft: inspraak aanpak leegstand

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

Monitor kantorenmarkt Haaglanden

Monitor kantorenmarkt Haaglanden Uitgave Stadsgewest Haaglanden september Samenstelling Gemeente, Dienst Stedelijke Ontwikkeling, Directie Beleid, Stafafdeling Onderzoek en Stadsgewest Haaglanden, Sector Economie Monitor kantorenmarkt

Nadere informatie

Protocol kengetallen monitor kantorenmarkt provincie Zuid-Holland

Protocol kengetallen monitor kantorenmarkt provincie Zuid-Holland Protocol kengetallen monitor kantorenmarkt provincie Zuid-Holland Stec Groep aan provincie Zuid-Holland Guido van der Molen en Rien Ramerman augustus 2014 Protocol kengetallen monitor kantorenmarkt provincie

Nadere informatie

actueel fout met vastgoed? 16 FORUM #05/08.03.12

actueel fout met vastgoed? 16 FORUM #05/08.03.12 goed actueel fout met vastgoed? 16 De Nederlandsche Bank waarschuwt voor een nieuwe financiële crisis. Oorzaak: de uit de hand gelopen vastgoedmarkt. Er is niet gebouwd voor de toekomst, maar voor de leegstand.

Nadere informatie

DE INVLOED VAN OMGEVINGS- VAN KANTOREN. Anet Weterings & Ed Dammers

DE INVLOED VAN OMGEVINGS- VAN KANTOREN. Anet Weterings & Ed Dammers DE INVLOED VAN OMGEVINGS- KENMERKEN OP DE HUURPRIJS VAN KANTOREN Anet Weterings & Ed Dammers Inleiding Omgevingskenmerken zouden de locatiekeuze van zakelijke diensten beïnvloeden: Imago naar klanten toe

Nadere informatie

De markt gaat in deze tijd niet bouwen voor leegstand

De markt gaat in deze tijd niet bouwen voor leegstand De markt gaat in deze tijd niet bouwen voor leegstand Over het totale aantal leegstaande vierkante meters en de omvang van het kansloze want onverhuurbare deel daarvan zijn de meningen verdeeld. Maar dat

Nadere informatie

kantorenmarkt zuid-nederland Noord-Brabant en Limburg

kantorenmarkt zuid-nederland Noord-Brabant en Limburg Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Haarlemmermeer 2010. kantorenmonitor

Haarlemmermeer 2010. kantorenmonitor kantorenmonitor Haarlemmermeer Beukenhorst-Zuid, nieuwbouw hoofdkantoor TNT Green Office () TNT International is enkele jaren geleden begonnen met het uitvoeren van een beleid waarbij wereld wijd alle

Nadere informatie

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam. 23 mei 2012 Desirée Uitzetter

Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam. 23 mei 2012 Desirée Uitzetter Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam 23 mei 2012 Desirée Uitzetter Even voorstellen.. Stec groep: adviesbureau Gebieden Gebouwen Grond Geld bedrijventerreinen!! Wat zien we landelijk

Nadere informatie

Visie kantorenlocaties Nieuwegein

Visie kantorenlocaties Nieuwegein Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Martinbaan 2 3439 NN www..nl Economische zaken Visie kantorenlocaties Nieuwegein Datum 20 december 2011 Auteur Gemeente Nieuwegein (Ec. Zaken) Versie vastgesteld door B&W

Nadere informatie

VERZONDEN - 4.11.13 uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 1101231 31 oktober 2013

VERZONDEN - 4.11.13 uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 1101231 31 oktober 2013 gemeentebestuur,..,.. r^fw Postbus 15 PURMEREND JSj 1440 AA Purmerend V telefoon 0299-452452 telefax 0299-452124 Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Team Economie Aan de gemeenteraad van Purmerend VERZONDEN

Nadere informatie

De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013

De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013 De Nederlandse Kantorenmarkt medio 2013 Economische indicatoren (in %) 2010 2011 2012 2013* 2014* Economische groei 1,7 1,0-1,2-1,25 0,75 Werkloosheid 5,5 5,4 6,4 8,5 9,25 nflatie 1,3 2,3 2,5 2,8 2,0 *

Nadere informatie

De Nederlandse kantorenmarkt werd in 2012. Maart 2013. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren

De Nederlandse kantorenmarkt werd in 2012. Maart 2013. Inhoud 1. Opname van kantoren. 2. Aanbod van kantoren. 3. Huurprijzen van kantoren Maart 213 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. Aanbod van kantoren Stand van zaken Nederlandse kantorenmarkt 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

Kantorenmonitor Holland Rijnland

Kantorenmonitor Holland Rijnland Kantorenmonitor Holland Rijnland Inhoud Voorwoord 4 Inleiding 4 Kantorenvoorraad in Holland Rijnland 7 Bestaande kantorenvoorraad 7 Kantoren 8 Kantorenstand 9 Ontwikkelingen in 21, 211 en 212 12 Kantorenvoorraad

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Kantorenvisie Netwerkstad Twente. Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012

Kantorenvisie Netwerkstad Twente. Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012 Kantorenvisie Netwerkstad Twente Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012 1 Inleiding: Het doel van deze Kantorenvisie Netwerkstad is een beter beeld krijgen van het functioneren van de Kantorenmarkt

Nadere informatie

Inleiding. Wat is het probleem 1? Waar willen we naar toe? Actieprogramma Aanpak Leegstand Kantoren

Inleiding. Wat is het probleem 1? Waar willen we naar toe? Actieprogramma Aanpak Leegstand Kantoren Inleiding De grote omvang van de structurele leegstand van kantoren in Nederland neemt problematische vormen aan. Een hoge structurele leegstand is verspilling van ruimte en kapitaal en is ook voor de

Nadere informatie

kantorenmonitor regio Amsterdam 2006

kantorenmonitor regio Amsterdam 2006 kantorenmonitor regio Amsterdam 2006 Gemeenten binnen de deelregio s Amsterdam, Amstelland, Meerlanden, Zaanstreek, Waterland, Almere en Zuid Kennemerland. meer kantoorruimte betrokken Door een grote dynamiek

Nadere informatie

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven 23 juni 2015 Managementsamenvatting Status: Managementsamenvatting Datum: 23 juni 2015 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam

Nadere informatie

Leegstand van kantoren, 1991-2013

Leegstand van kantoren, 1991-2013 Leegstand van kantoren, 1991-2013 Conclusie In Nederland is een overaanbod van kantoorvloeroppervlakte. Gemiddeld 16% van het kantoorvloeroppervlakte staat leeg in 2013. Dit percentage neemt nog steeds

Nadere informatie

VNG festival leegstaand vastgoed

VNG festival leegstaand vastgoed VNG festival leegstaand vastgoed Jan Nabers, hoofd ruimte en economie Gemeente Zwolle, 10 maart 2014 11-3-2014 1 Inhoud interactieve presentatie Kennismaken met Zwolle Leegstand op de Zwolse kantorenmarkt

Nadere informatie

BEHANDELINGSFORMULIER

BEHANDELINGSFORMULIER BEHANDELINGSFORMULIER Vergadering 21-9-2011 Agendapunt F Onderwerp Monitor kantorenmarkt Haaglanden 2011 Portefeuille- De heer J. van der Tak houder Beleidstaak Economie Voorgesteld De inhoud van de Monitor

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Managementsamenvatting 2011 Het Vastgoedrapport Groningen-Assen 2011 stelt zich ten doel om een belangrijke informatiebron te zijn voor de hele regionale vastgoedsector.

Nadere informatie

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Kantorenmarkt uit balans De situatie op de Nederlandse kantorenmarkt is zeer ongunstig. Het aanbod van kantoorruimte ligt structureel op een zeer hoog niveau

Nadere informatie

Leegstand van commercieel en (gemeentelijk) maatschappelijk vastgoed

Leegstand van commercieel en (gemeentelijk) maatschappelijk vastgoed Leegstand van commercieel en (gemeentelijk) maatschappelijk vastgoed Een onderzoek naar leegstand van commercieel en (gemeentelijk) maatschappelijk vastgoed en oplossingsrichtingen voor de aanpak van leegstand

Nadere informatie

BIJLAGE. Samenvatting trends kantorenmarkt 2012

BIJLAGE. Samenvatting trends kantorenmarkt 2012 BIJLAGE Samenvatting trends kantorenmarkt 2012 Opname en aanbod redelijk stabiel De opname van kantoren in 2011 is redelijk vergelijkbaar met de twee jaren daarvoor. In totaal werd 1,25 miljoen m² opgenomen;

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Monitor Kantorenmarkt Drechtsteden 2015

Monitor Kantorenmarkt Drechtsteden 2015 Monitor Kantorenmarkt Drechtsteden 2015 Ontwikkelingen 2012-2015 Inhoud Belangrijkste bevindingen en conclusies 1. Voorraad 2. Aanbod 3. Leegstand 4. Opname 5. Plancapaciteit 6. Behoefte Hoe heeft de kantorenmarkt

Nadere informatie

KANTORENMARKT ZUID-NEDERLAND Limburg en Noord-Brabant

KANTORENMARKT ZUID-NEDERLAND Limburg en Noord-Brabant KANTORENMARKT ZUID-NEDERLAND Limburg en Noord-Brabant LANDELIJKE MARKTONTWIKKELINGEN De vraag naar kantoorruimte nam in 2011 licht toe. Het opnamevolume steeg 1,5% ten opzichte van 2010 tot een niveau

Nadere informatie

Opgeleverde nieuwbouw kantoorruimte in m² (x 1.000)

Opgeleverde nieuwbouw kantoorruimte in m² (x 1.000) Nieuwbouw kantoren 2014 Nieuwbouw kantoren verder gedaald in 2014 De oplevering van nieuwe kantoorruimte in Nederland heeft in 2014 een forse daling laten zien. In totaal werd circa 245.000 m² nieuwe kantoorruimte

Nadere informatie

Plan van Aanpak project Regionale Kantorenstrategie Holland Rijnland 2020

Plan van Aanpak project Regionale Kantorenstrategie Holland Rijnland 2020 Plan van Aanpak project Regionale Kantorenstrategie Holland Rijnland 2020 Projectnaam/ onderwerp: Regionale Kantorenstrategie Holland Rijnland 2020 Projectstatus: Vastgesteld in het PHO EZ d.d. 9 maart

Nadere informatie

Sprekende Cijfers '12. Kantorenmarkten Derde kwartaal. Vastgoedconsultants en Makelaars

Sprekende Cijfers '12. Kantorenmarkten Derde kwartaal. Vastgoedconsultants en Makelaars Vastgoedconsultants en Makelaars Derde kwartaal '12 In onderstaande analyse wordt nader ingegaan op de kantorenmarktontwikkelingen binnen de 24 Dynamis regio s in het derde kwartaal van. Deze rapportage

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied RAADSVOORSTEL Nr.: 07-39 Onderwerp: Rapportage Bergwijkpark Noord Diemen, 1 mei 2007 Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel

Nadere informatie

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad

Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad Leegstand van bedrijfsvastgoed in de Dordtse Binnenstad In Nederland staat veel kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte leeg. Leegstand van bedrijfsvastgoed lijkt structureel te worden en de verwachting is

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie Algemene Fiscale Politiek Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus

Nadere informatie

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking 1 2 Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking Medio 2019 moet Nieuw-Mathenesse een modern, gemengd bedrijventerrein zijn waarmee de gemeente

Nadere informatie

Commerciële vastgoedmarkt in zwaar weer

Commerciële vastgoedmarkt in zwaar weer Commerciële markt in zwaar weer Wereldwijd is dit jaar een omslag opgetreden op de markt voor commercieel. Het aantal transacties is sterk gekrompen en in veel landen zijn de prijzen gedaald, in de meeste

Nadere informatie

kantorenmonitor Metropoolregio Amsterdam 2010

kantorenmonitor Metropoolregio Amsterdam 2010 kantorenmonitor Metropoolregio 2010 Muiden Weesp Naarden Gooi Gooi- en Vechtstreek en Laren Vechtstreek Gemeenten binnen de deelregio s, Amstelland, Meerlanden, Zaanstreek, Waterland,, Kennemerland, IJmond

Nadere informatie

Kantorenmarkt Rotterdam

Kantorenmarkt Rotterdam Kantorenmarkt Rotterdam 1 e halfjaar 2015 Kantorenmarkt Rotterdam De gemeente Rotterdam telt circa 625.000 inwoners en 314.120 banen, verdeeld over 25.220 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad

Nadere informatie

kantorenmonitor regio Amsterdam 2007

kantorenmonitor regio Amsterdam 2007 kantorenmonitor regio Amsterdam 2007 Gemeenten binnen de deelregio s Amsterdam, Amstelland, Meerlanden, Zaanstreek, Waterland, Almere, Zuid Kennemerland en IJmond. vooral kantoorruimte betrokken door kleinere

Nadere informatie

herstel groei kantoorgebruik in Amsterdam leidt tot forse daling leegstand

herstel groei kantoorgebruik in Amsterdam leidt tot forse daling leegstand kantorenmonitor regio Amsterdam 2008 Gemeenten binnen de deelregio s Amsterdam, Amstelland, Meerlanden, Zaanstreek, Waterland, Almere, Zuid Kennemerland en IJmond. herstel groei kantoorgebruik in Amsterdam

Nadere informatie

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van bedrijfsruimte

Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van bedrijfsruimte Maart 211 Inhoud 1. Opname van 2. Aanbod van Stand van zaken Nederlandse markt voor Bedrijfsruimte 3. Huurprijs van 4. Vooruitzichten Colofon Samenstelling Drs I.L. de Kruif Bron gegevens NVM Data & Research,

Nadere informatie

Programma. 9.30-10.00 uur Inloop met koffie en thee.

Programma. 9.30-10.00 uur Inloop met koffie en thee. Programma 9.30-10.00 uur Inloop met koffie en thee. 10.00-10.15 uur Welkom en introductie op de dag door Gerdo van Grootheest, Frank Strolenberg en Frans Pollux 10.15-10.45 uur Introductie Maastrichtse

Nadere informatie

Kantorenvisie Etten-Leur 2013-2018

Kantorenvisie Etten-Leur 2013-2018 Kantorenvisie Etten-Leur 2013-2018 Etten-Leur, februari 2013 Gemeente Etten-Leur Afdeling gebiedsontwikkeling Inhoudsopgave Voorwoord... 5 Samenvatting... 7 2 Algemene beleidsdoelstellingen en ontwikkelingen...11

Nadere informatie

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL 11G200479 420138 / 420138. J.W. Hofman T.H. Timmers. Lease kantoorgebouw Hazenweg (stadskantoor). 08 Inwoners en bestuur

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL 11G200479 420138 / 420138. J.W. Hofman T.H. Timmers. Lease kantoorgebouw Hazenweg (stadskantoor). 08 Inwoners en bestuur SAMENVATTING RAADSVOORSTEL CASENUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER 11G200479 420138 / 420138 J.W. Hofman T.H. Timmers PF Mu ONDERWERP AGENDANUMMER Lease kantoorgebouw Hazenweg (stadskantoor).

Nadere informatie

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam

Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam Speech Annet Bertram,DG Wonen, namens de minister van VROM bij Jubileumbijeenkomst SVN 5 oktober 2006 te Rotterdam thema; financiering van de woningmarkt Ik ben blij dat ik deze bijeenkomst kan bijwonen

Nadere informatie

TOELICHTING Kaders compensatiefonds NB een verkorte tekst zal in het convenant worden opgenomen. A. De werking van het fonds

TOELICHTING Kaders compensatiefonds NB een verkorte tekst zal in het convenant worden opgenomen. A. De werking van het fonds TOELICHTING Kaders compensatiefonds NB een verkorte tekst zal in het convenant worden opgenomen A. De werking van het fonds 1. Een compensatiefonds is een regionaal fonds dat bedoeld is om de sanering

Nadere informatie

VOGON. Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf

VOGON. Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf VOGON Rob Vester, Ontwikkelingsbedrijf Samenwerking: het perspectief van de belegger Syntrus Achmea Vastgoed Ca. 14,0 miljard belegd vermogen; Ca. 1,0 miljard in het buitenland Ca. 4,0 miljard financiering

Nadere informatie

Gemeente Haarlem. Retouradres: Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Ontwikkeling

Gemeente Haarlem. Retouradres: Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Ontwikkeling Gemeente Haarlem Drs. Joyce Langenacker wethouder Werk, Economische Zaken, Sociale Zaken (Participatiewet), Wonen, Coördinatie Sociaal Domein Retouradres: Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem Aan de leden

Nadere informatie

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen?

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen? Conclusie Tot 2020 wordt een behoefte naar bedrijventerrein in de gemeente Zijpe geraamd van circa 5 hectare. Dit is ook de oppervlakte die in de planningsopgave in de provinciale structuurvisie is opgenomen.

Nadere informatie

leegstandsmonitor Stadsregio Arnhem Nijmegen Stec Groep Peter van Geffen en Guido van der Molen november 2013

leegstandsmonitor Stadsregio Arnhem Nijmegen Stec Groep Peter van Geffen en Guido van der Molen november 2013 leegstandsmonitor Stadsregio Arnhem Nijmegen Stec Groep Peter van Geffen en Guido van der Molen november 2013 leegstand kantorenmarkt Stadsregio Arnhem- Nijmegen Arnhem en Nijmegen domineren regionale

Nadere informatie

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011

Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 Vastgoedrapport Groningen Assen 2011 9 Beleggersmarkt 2011 9.1 Veranderend investeringsgedrag: vastgoed met weinig risico Klik hier direct door naar regionale ontwikkelingen > Veranderend investeringsgedrag:

Nadere informatie

Nieuwbouw logistiek 2014

Nieuwbouw logistiek 2014 Nieuwbouw logistiek 2014 Nieuwbouw logistieke ruimte gedaald in 2014 De oplevering van nieuwe logistieke ruimte in Nederland heeft in 2014 een forse daling laten zien. In totaal werd circa 475.000 m² nieuwe

Nadere informatie

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen

Flevoland, Noord-Holland en Utrecht. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Analyse van de Gentse kantorenmarkt

Analyse van de Gentse kantorenmarkt Analyse van de Gentse kantorenmarkt 1. Kerncijfers 2014 2014 Totale oppervlakte 1.470.000m² Geregistreerde transacties 72.500m² Aantal transacties 105 Leegstand 5,5% Gemiddelde prijs 118 euro/m² Prime

Nadere informatie

AAN de voorzitter van de commissie Ruimte. Geachte voorzitter, ter afhandeling van de motie 11M41

AAN de voorzitter van de commissie Ruimte. Geachte voorzitter, ter afhandeling van de motie 11M41 uw datum ons nummer onze datum verzonden inlichtingen bij sector/afdeling doorkiesnr. M. Evers RU/Stedelijke Ontwikkeling 0475-359 395 AAN de voorzitter van de commissie Ruimte bijlage(n) betreffende commissie-informatiebrief

Nadere informatie

Inhoud. 1. Beschrijving locatie 2. Haalbaarheidsonderzoek 3. Scenario s 4. Advies

Inhoud. 1. Beschrijving locatie 2. Haalbaarheidsonderzoek 3. Scenario s 4. Advies Raad 24 juni 2014 Inhoud 1. Beschrijving locatie 2. Haalbaarheidsonderzoek 3. Scenario s 4. Advies 1. Locatie Eigendomskaart Gemeente: 42% (excl.circa 7.500m² openbare ruimte) AM / Lindengroep: 25% Overige

Nadere informatie

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Veel consumenten nemen een afwachtende houding aan. De economische vooruitzichten zijn immers niet goed en de dalende koopkracht zorgt ervoor dat klanten alleen maar langer

Nadere informatie

Huurrecht. Feiten over uw positie in het huurrecht. Deze brochure is een uitgave van de advocaten Paul Veerman en Toon Kool

Huurrecht. Feiten over uw positie in het huurrecht. Deze brochure is een uitgave van de advocaten Paul Veerman en Toon Kool Huurrecht Feiten over uw positie in het huurrecht Deze brochure is een uitgave van de advocaten Paul Veerman en Toon Kool 1087 CE AMSTERDAM T 020 398 01 50 E ERFRECHT@KBGADVOCATEN.NL WWW. ADVOCATENKAN

Nadere informatie

Transformatie van kantoren

Transformatie van kantoren Transformatie van kantoren Het kan. Het moet. Projectpartners Het kan. Het moet. Een handvol tips voor gemeenten en initiatiefnemers De kantorenmarkt is een regionale markt en in de provincie Utrecht is

Nadere informatie

Presentatie. Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen. Zeist. 26 mei 2011

Presentatie. Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen. Zeist. 26 mei 2011 Presentatie Nederlandse Vereniging Bouw Kostendeskundigen Zeist 26 mei 2011 1930 1970 Veilingen, taxaties & schaderegeling 1990 1997 Specialisatie & Focus 1970 1980 Expansie 1997-2007 Diversificatie 1980

Nadere informatie

NEDERLANDSE KANTORENMARKT

NEDERLANDSE KANTORENMARKT Maart 216 Inhoud 1. Opname van kantoren 2. Aanbod van kantoren STAND VAN ZAKEN NEDERLANDSE KANTORENMARKT 3. Huurprijzen van kantoren 4. Beleggingen in kantoren Colofon Samenstelling Drs. R. L. Bak Bron

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL ONTWERPBESLU. Registratienummer 1184020. Behandeld door: 17 maart 2015 A. Bergstra. Afdeling / Team: RO / ROP

RAADSVOORSTEL ONTWERPBESLU. Registratienummer 1184020. Behandeld door: 17 maart 2015 A. Bergstra. Afdeling / Team: RO / ROP RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLU Registratienummer 1184020 Datum: Behandeld door: 17 maart 2015 A. Bergstra Afdeling / Team: RO / ROP Onderwerp: Meerjaren Programma Grondexpoitaties (MPG) 2015 Samenvatting:

Nadere informatie

Huisvestingsmanagement

Huisvestingsmanagement Syllabus Huisvestingsmanagement Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer de Rijksgebouwendienst, KPN, de gemeente

Nadere informatie

Schriftelijke vragen. Amsterdam, college van b&w van 19 maart 2013. Inleiding van vragenstelster.

Schriftelijke vragen. Amsterdam, college van b&w van 19 maart 2013. Inleiding van vragenstelster. Gemeenteraad Schriftelijke vragen Jaar 2013 Publicatiedatum 22 maart 2013 Onderwerp Beantwoording schriftelijke vragen van het raadslid mevrouw M.J.A. Visser van 17 oktober 2012 inzake het aantrekken van

Nadere informatie

Een onderzoek naar indicatoren van structurele leegstand in de kantorenmarkt van Amsterdam. Mees Besselaar. Amsterdam School of Real Estate

Een onderzoek naar indicatoren van structurele leegstand in de kantorenmarkt van Amsterdam. Mees Besselaar. Amsterdam School of Real Estate STRUCTURELE LEEGSTAND VOORKOMEN IS BETER DAN GENEZEN Een onderzoek naar indicatoren van structurele leegstand in de kantorenmarkt van Amsterdam Mees Besselaar Amsterdam School of Real Estate MRE 2009 2011

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland

Bedrijfsruimtemarkt oost-nederland Overijssel en Gelderland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012 Amsterdam Zuidoost Daling opnameniveau 2011 Aanbod en leegstand Huurprijzen verder onder druk Beleggingsmarkt; Afname transactievolume Toekomstverwachting Deelgebieden Regio Amsterdam Onze jaarlijkse kantorenvisie

Nadere informatie

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek AGENDA I. Kenmerken van een vastgoedfinanciering II. De vastgoedfinancieringsmarkt in Nederland III. Herontwikkelingsopgave De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek IV. Financiering bij transformatie

Nadere informatie

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012 Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland 21 juni 2012 Luc Dietz dagvoorzitter Michaël Kortbeek Voorzitter KvK Midden-Nederland Het probleem Kantorenmarkt: leegstand, fors aanbod Bedrijventerreinen:

Nadere informatie

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS

NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS NOTITIE UPDATE LEEGSTAND BEDRIJFS ONROEREND GOED SOEST SOESTERBERG BEDRIJVEN, KANTOREN EN WINKELS APRIL 2015 Inhoudsopgave: 1. Voorwoord Blz. 3 2. Update leegstand bedrijven en kantoren Blz. 4 2.a Algemene

Nadere informatie

Structurele leegstand van kantoren en het ruimtelijk ordeningsrecht. Mr. M.H.J. van Driel LL.M.

Structurele leegstand van kantoren en het ruimtelijk ordeningsrecht. Mr. M.H.J. van Driel LL.M. Structurele leegstand van kantoren en het ruimtelijk ordeningsrecht Mr. M.H.J. van Driel LL.M. Structurele leegstand van kantoren Massale leegstand van kantoren: ca. 6 miljoen m2 leeg ca. 2 miljoen m2

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie