ARMOEDE EN WONEN: SCHULDEN EN (HUUR)INCASSO

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ARMOEDE EN WONEN: SCHULDEN EN (HUUR)INCASSO"

Transcriptie

1 ARMOEDE EN WONEN: SCHULDEN EN (HUUR)INCASSO Roeland van Geuns Lector armoede en participatie Hogeschool van Amsterdam Den Haag, 24 juni

2 INHOUD 1. Enkele cijfertjes 2. Gedrag: enkele recente inzichten 3. Gevolgen voor betaalgedrag 4. Andere oorzaken voor ongezond betaalgedrag 5. Foute en goede reacties 6. conclusies 2

3 WAT IS ARM IN NEDERLAND Basisbehoeftenbudget in Nederland in 2013 (SCP): 969 p/m voor alleenstaande (excl. huurtoeslag) p/m voor gezin met twee kinderen (excl. huurtoeslag) Nederlanders op of onder lage-inkomensgrens: 10,3% (2013) 4 jaar of langer in armoede: 3% huishoudens (was in ,4%) 3

4 ACHTERSTANDEN BIJ HUUR Aantal WoCo-woningen: 2,4 miljoen Huurachterstanden: 350 miljoen Huisuitzettingen (officieel): van vonnissen (2014) Aandeel mensen met huurachterstand in schuldenpakket bij SHV: 48% 4

5 MENSELIJK GEDRAG GEÏLLUSTREERD Roltrap 5

6 MENSELIJK GEDRAG: RATIONEEL Traditioneel ziet de (neoklassieke) economie de mens als een homo economicus die: Voor- en nadelen tegen elkaar afweegt In heden en verleden en Tot een rationele beslissing komt Maar waarom: Kopen wij dan staatsloten? Hebben wij liever nu 100 dan 200 over een jaar? Gaan wij naar het casino? 6

7 MENSELIJK GEDRAG: RATIONEEL Maar ook de traditionele sociaal-psychologie ging uit van gepland gedrag waarin mensen intenties omzetten in gedrag op basis van Houding ten opzichte van dat gedrag Self efficacy (geloof in eigen kunnen) Sociale norm (wat vindt mijn omgeving ervan) Maar helaas is ons gedrag niet zo bewust, rationeel en gepland.. Want veel van ons gedrag is onbewust 7

8 NIEUWE INZICHTEN De gedragswetenschappelijke revolutie Sociale psychologie Gedragseconomie Hoe denken mensen? Kahneman: het brein is lui ( Ons feilbare denken ) Systeem 1 en systeem 2 Systeem 1: snel, frequent, automatisch, emotioneel, onbewust Systeem 2: langzaam, zeldzaam, kost moeite, calculerend, bewust 8

9 COGNITIEVE VALKUILEN: MOEILIJK DUS! Referentiepunten => sturen je oordeel Optimisme en zelfoverschatting => staatslot De kudde volgen Presentatie => wat zien we wel en niet? Status quo bias => veranderen is niet prettig Hyperbolic discounting (the present bias) => marsh mallow 9

10 DIT GELDT VOOR ARM EN RIJK 90-95% van ons gedrag is onbewust gedrag We overschatten onze mogelijkheden en geluk Directe winst is belangrijker dan langetermijn beloning Een voorkeur voor niet veranderen Gedragsverandering is erg moeilijk 10

11 IS ER IETS SPECIFIEK AAN RELATIE TUSSEN ARMOEDE EN GEDRAG? 11

12 EFFECT VAN ARMOEDE OP GEDRAG Langdurige schaarste aan geld leidt tot andere denkpatronen: Sterke focus op het vraagstuk Gericht op oplossing probleem van nu Geen aandacht voor bijzaken Grote efficiency ten aanzien van actuele probleem 12

13 EFFECT ARMOEDE OP GEDRAG Maar die focus graaft zijn eigen kuil, namelijk een tunnelvisie die leidt tot: Alle aandacht naar hier en nu Veronachtzamen lange termijn Verminderde bandbreedte en executieve functies Een (tijdelijk) verlaagd IQ (met punten) Met als gevolg: Domme of onverstandige keuzes

14 ARMOEDE WORDT DOMINANT Schaarste in één onderdeel van het leven betekent: Minder aandacht voor overige aspecten van het leven de aandacht verschuift naar overleven Geen aandacht meer voor andere zaken zoals: Nakomen afspraken sociale dienst, schuldhulp, etc. Gezondheidstrouw Op tijd betalen (eerst stoppen met automatische incasso) Niet meer of verkeerd prioriteren bij betalingen 14

15 ARMOEDE VAAK NIET ENIGE PROBLEEM Oververtegenwoordiging van: Verstandelijke beperkingen Lage opleidingen Werkloosheid of flex-werk (wisselende inkomsten) GGZ-problematiek Andere problemen die geld kosten, met name zorg 15

16 WAT BETEKENT DIT VOOR INCASSOBELEID WONINGCORPORATIES? WAT WERKT NIET EN WEL? 16

17 REACTIES: WAT WERKT NIET Beïnvloeden betalingsgedrag is dus ingewikkeld, maar we weten wel wat niet/minder goed werkt Ongevraagd adviseren: U moet nu echt betalen, want anders.. Straffen, druk vergroten, etc. Niet aansluiten bij leefwereld bewoner Beroep doen op bandbreedte (moeilijke brieven, ingewikkelde keuzemenu s bij telefoon) 17

18 WAT WERKT WEL: NUDGES 18

19 REACTIES: WAT WERKT WEL Wel werkt afhankelijk van persoon Aansluiten bij motivatie van betrokkenen Aansluiten bij mogelijkheden van betrokkenen Duidelijkheid over wat wel en niet kan (grenzen aangeven) Voordelen van gedragsverandering laten inzien: framing Nadelen van doorgaan met oude gedrag laten inzien Differentiatie: er zijn (zeer) verschillende groepen debiteuren Taalniveau altijd zo laag mogelijk (A2/B1)!! 19

20 GEVOLGEN VOOR BELEID: WAT WEL! Nudges (steuntjes in de rug) werken veel beter Voorbeeld van hoe anderen het doen (energiebesparing) Herinneringen (tandarts, ziekenhuis, garage) Standaardkeuzes aanpassen (DUO, orgaandonaties)

21 GEVOLGEN VOOR BELEID Nudges (steuntjes in de rug) werken veel beter Voorbeeld van hoe anderen het doen (energiebesparing) Herinneringen (tandarts en ziekenhuis) Standaardkeuzes aanpassen (DUO, orgaandonaties)

22 VOORBEELD OVER BETALEN 22

23 NOG EEN VOORBEELD Nine out of ten people pay their taks on time 23

24 LAATSTE VOORBEELD Experiment bij Rochdale in Amsterdam Zuidoost Ter voorkoming van huisuitzetting Inhouden op uitkering van Huurbetaling Aflossing van huurachterstand Gevolg: Daling aantal huisuitzettingen Ook elders in de stad ingezet bij andere corporaties 24

25 CONSEQUENTIES VOOR CORPORATIES Weet waarom mensen huur te laat of niet betalen Weet hoe zij zelf denken dat beter te gaan (kunnen) doen Ontwikkel (samen met wetenschap) diverse aanpakken Denk niet dat één aanpak voor iedereen werkt Test iedere nieuwe aanpak (met een controlegroep) Laat die waar mogelijk evalueren en op effect onderzoeken Deel ervaringen met elkaar (spaart kosten en tijd!) 25

26 VRAGEN? ROELAND VAN GEUNS

GEDRAG EN INCASSO. Roeland van Geuns Lector armoede en participatie Hogeschool van Amsterdam. Utrecht, 25 november 2016

GEDRAG EN INCASSO. Roeland van Geuns Lector armoede en participatie Hogeschool van Amsterdam. Utrecht, 25 november 2016 GEDRAG EN INCASSO Roeland van Geuns Lector armoede en participatie Hogeschool van Amsterdam Utrecht, 25 november 2016 1 INHOUD 1. Relevantie gedrag 2. Gedrag: enkele recente inzichten 3. Gevolgen voor

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Wat doet armoede met ons en hoe daarop in te spelen? Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Wat weten we al? 2. Armoede in Nederland

Nadere informatie

GEDRAG EN INCASSO SLIM OF SOCIAAL INCASSEREN?

GEDRAG EN INCASSO SLIM OF SOCIAAL INCASSEREN? GEDRAG EN INCASSO SLIM OF SOCIAAL INCASSEREN? Roeland van Geuns Lector armoede interventies Hogeschool van Amsterdam Utrecht, 11 april 2017 1 INHOUD 1. Relevantie gedrag 2. Gevolgen voor betaalgedrag 3.

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Wat doet armoede met ons en hoe daarop in te spelen? Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Wat weten we al? 2. Armoede in Nederland

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Hoe kan ondersteuning effectief zijn en waarom? Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Wat is arm? 2. Aspecten van armoede 1.

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Speciale aandacht voor armoede in wijkteams? Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Oorzaken van armoede 2. Armoede en multi-problematiek

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Effecten in de praktijk Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Armoede en schulden: en paar cijfers? 1. Effecten armoede 2.

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Speciale aandacht voor armoede in wijkteams? Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Oorzaken van armoede 2. Armoede en multi-problematiek

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Wat doet armoede met ons en hoe daarop in te spelen? Roeland van Geuns Lector armoede en participatie, Hogeschool van Amsterdam INHOUD 1. Wat weten we al? 2. Armoede in Nederland

Nadere informatie

Maatschappelijke effecten van armoede: kenmerken en gevolgen

Maatschappelijke effecten van armoede: kenmerken en gevolgen Maatschappelijke effecten van armoede: kenmerken en gevolgen Amsterdam, 30-3-2016 Roeland van Geuns LECTOR ARMOEDE EN PARTICIPATIE HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM INHOUD! 1. Wat is armoede 2. Wat zijn effecten

Nadere informatie

Effectieve armoede-interventies

Effectieve armoede-interventies Effectieve armoede-interventies Lessen uit de gedragsleer Roeland van Geuns Lector Armoede Interventies, Hogeschool van Amsterdam Den Haag, 16-02-2017 INHOUD 1. Context voor arme mensen 2. Effecten armoede

Nadere informatie

Armoede, schulden en schaarste

Armoede, schulden en schaarste Armoede, schulden en schaarste Effecten van armoede en wat daaraan wel en niet te doen: stand van de wetenschap. Roeland van Geuns Lector Armoede Interventies, Hogeschool van Amsterdam Fragment rekening

Nadere informatie

EVERY PICTURE TELLS A STORY

EVERY PICTURE TELLS A STORY EVERY PICTURE TELLS A STORY Armoede: een gedifferentieerd verschijnsel Roeland van Geuns Low budget, High Service 4 oktober 2014 1 INHOUD ARMOEDE: ACTUEEL, MAAR WAT IS HET? RELEVANTIE VAN GEDRAG OUDE EN

Nadere informatie

Aan de slag met activerende incasso. Huurincasso Congres maart

Aan de slag met activerende incasso. Huurincasso Congres maart Aan de slag met activerende incasso Huurincasso Congres 2017 28 maart Aandacht voor gedrag De sleutel tot succes Groeiende groep niet in beeld bij SHV 20 18 16 2,3 2,5 14 12 10 3,8 6,1 Problematische schulden

Nadere informatie

Waarom arme mensen domme dingen doen

Waarom arme mensen domme dingen doen Waarom arme mensen domme dingen doen 23 december 2016 2013: Schaarste-onderzoek Financiële zorgen veroorzaken: Tunnelvisie Gebrek aan bandbreedte Nieuwe financiële zorgen Geen speelruimte Lenen Tunnelvisie

Nadere informatie

SCHAARSTE, SCHULDEN EN GEDRAG. inzichten uit de wetenschap en praktijkexperimenten Minou van der Werf Jorien van der Laan

SCHAARSTE, SCHULDEN EN GEDRAG. inzichten uit de wetenschap en praktijkexperimenten Minou van der Werf Jorien van der Laan SCHAARSTE, SCHULDEN EN GEDRAG inzichten uit de wetenschap en praktijkexperimenten Minou van der Werf Jorien van der Laan 1 PROGRAMMA Voor de lunch 1. Introductie 2. Schaarste: theoretische basis 3. Praktijkexperimenten

Nadere informatie

WWW.VANDESANDEINLEZINGEN.NL DE KIEZENDE PATIENT. SYMPOSIUM ZorgVallei

WWW.VANDESANDEINLEZINGEN.NL DE KIEZENDE PATIENT. SYMPOSIUM ZorgVallei WWW.VANDESANDEINLEZINGEN.NL DE KIEZENDE PATIENT SYMPOSIUM ZorgVallei 30 october 2008 GEFELICITEERD! Het webportal ZorgVallei is af Hierdoor wordt het mogelijk een rationelere keuze te doen uit een breed

Nadere informatie

Communicatie, de sleutel tot lagere huurachterstanden en minder ontruimingen Huurincasso Congres 8 juni 2016

Communicatie, de sleutel tot lagere huurachterstanden en minder ontruimingen Huurincasso Congres 8 juni 2016 Communicatie, de sleutel tot lagere huurachterstanden en minder ontruimingen Huurincasso Congres 8 juni 2016 Elsemieke Rooms & Paul Lensen In een notendop Wie zijn we Waarom het thema Communicatie 3 gebieden

Nadere informatie

Corporatieochtend Zuidwest-Nederland

Corporatieochtend Zuidwest-Nederland Efficiënte en effectieve klant-debiteur communicatie Corporatieochtend Zuidwest-Nederland 6 april2016 Even voorstellen.. aangenaam! Opgericht in 1989 190 professionals 6 vestigingen Veel opdrachtgevers

Nadere informatie

Bijlage 4: Werkenden met een laag inkomen

Bijlage 4: Werkenden met een laag inkomen Bijlage 4: Werkenden met een laag inkomen Dit overzicht gaat in op de inzichten die de cijfers van het CBS bieden op het punt van werkenden met een laag inkomen. Als eerste zal ingegaan worden op de ontwikkeling

Nadere informatie

Voorkomen van huurachterstand & huisuitzettingen

Voorkomen van huurachterstand & huisuitzettingen Voorkomen van huurachterstand & huisuitzettingen Onderzoeksteam: Marieke Holl, Dorieke Wewerinke, Sara Al Shamma, Linda van den Dries en Judith Wolf 29 oktober 2013 Studie naar huisuitzetting (Omz ZonMw)

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Duurzame Dialogen. over people, planet, profit

Duurzame Dialogen. over people, planet, profit Duurzame Dialogen over people, planet, profit Sinds 2013 organiseert Delta Lloyd een serie dialogen over duurzaamheid. We willen daarmee inzicht krijgen in actuele ontwikkelingen en trends en tegelijkertijd

Nadere informatie

EEN DUWTJE NAAR BETALEN. MASTERCLASS GEDRAGSVERANDERING Een samenwerking tussen Involon & Duwtje

EEN DUWTJE NAAR BETALEN. MASTERCLASS GEDRAGSVERANDERING Een samenwerking tussen Involon & Duwtje EEN DUWTJE NAAR BETALEN MASTERCLASS GEDRAGSVERANDERING Een samenwerking tussen Involon & Duwtje ALS JE DOET WAT JE ALTIJD DEED, KRIJG JE WAT JE ALTIJD KREEG Wanneer je werkzaam bent in de wereld van lokale

Nadere informatie

Armoede in Utrecht Factsheet

Armoede in Utrecht Factsheet Armoede in Utrecht Factsheet Hier komt tekst Afdeling Onderzoek, maart 2015 Margriet de Haan, Linda Scheelbeek, Robin Tromp Inhoudsopgave 1. Ontwikkelingen armoede algemeen 2. Utrecht vergeleken: Wettelijk

Nadere informatie

Grip op schuldenproblematiek?

Grip op schuldenproblematiek? Grip op schuldenproblematiek? Uitnodiging Corporatiedag 25 november 2015 Raad. Daad. Resultaat. Grip op schuldenproblematiek? De crisis ligt achter ons, de economie groeit weer! Maar het aantal huishoudens

Nadere informatie

Wat is gedragsbeïnvloeding?

Wat is gedragsbeïnvloeding? Wat is gedragsbeïnvloeding? Congres Met open vizier!' 19 januari 2016 Kaj Bots & Theodora Boschma, UWV Directie Handhaving Wat is gedragsbeïnvloeding? Wat is gedragsbeïnvloeding? Nudging Burgers een duwtje

Nadere informatie

Armoede en de rol van corporaties vanuit huurdersperspectief

Armoede en de rol van corporaties vanuit huurdersperspectief Armoede en de rol van corporaties vanuit huurdersperspectief kennisbijeenkomst Tympaan 14 oktober 2015 Voostellen Suzanne Schuitemaker consulent Vereniging Nederlandse Woonbond sschuitemaker@woonbond.nl

Nadere informatie

Een stevig fundament voor de weloverwogen belegger met scherp inzicht

Een stevig fundament voor de weloverwogen belegger met scherp inzicht Een stevig fundament voor de weloverwogen belegger met scherp inzicht HET FUNDAMENT VOOR BELEGGERS VERSTEVIGEN MET KENNIS EN INZICHT Inhoud 3 4 6 8 10 incomeiq: slimmer nadenken over uw inkomensbehoeften

Nadere informatie

Risicobudgetten: is modaal het nieuwe arm? Marion Weijers 26 mei 2016

Risicobudgetten: is modaal het nieuwe arm? Marion Weijers 26 mei 2016 Risicobudgetten: is modaal het nieuwe arm? Marion Weijers 26 mei 2016 Rondkomen van een minimum Dat kan, mits - Alle inkomensondersteuning aangevraagd - Geen persoonlijk onvermijdbare kosten - Goed met

Nadere informatie

Effectieve schuldhulp, een stand van zaken

Effectieve schuldhulp, een stand van zaken Seminariereeks sociaal werk de toekomst in! Effectieve schuldhulp, een stand van zaken Dr. Nadja Jungmann Een organisatie van de Master in het sociaal werk en sociaal beleid (KU Leuven i.s.m. hogescholen)

Nadere informatie

Wij maken het u gemakkelijk

Wij maken het u gemakkelijk Huur betalen Wij maken het u gemakkelijk Inhoudsopgave 5 6 7 Op tijd betalen Betalingsmogelijkheden Automatische incasso Periodieke overboeking Acceptgirokaart Pin Bankstorting Betalingsregeling Van aanmaning

Nadere informatie

Huurachterstand Wat nu?

Huurachterstand Wat nu? Huurachterstand Wat nu? Huurachterstand Wat nu? Zayaz helpt u hier graag bij Huurachterstand voorkomen 3 Betalingsregeling 4 Hulp bij langdurige huurschulden 4 Een plotselinge daling van het inkomen 5

Nadere informatie

Armoede en de rol van corporaties vanuit huurdersperspectief

Armoede en de rol van corporaties vanuit huurdersperspectief Armoede en de rol van corporaties vanuit huurdersperspectief kennisbijeenkomst Tympaan 24 juni 2015 Voostellen Henk Tegels Consulent Vereniging Nederlandse Woonbond htegels@woonbond.nl Onderwerpen 1. Ontstaan

Nadere informatie

Armoede in 2010 niet verminderd, toename verwacht in 2011 en 2012

Armoede in 2010 niet verminderd, toename verwacht in 2011 en 2012 Centraal Bureau voor de Statistiek Sociaal en Cultureel Planbureau Inlichtingen bij ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 6 DECEMBER 2011 09:30 UUR Prof. dr. J.J. Latten persdienst@cbs.nl T 070 337 4444 Dr. J.C. Vrooman

Nadere informatie

Cijfers & Feiten. Drs Fransje Grisnich, Sociaal Planbureau Groningen. Armoede in Groningen. over

Cijfers & Feiten. Drs Fransje Grisnich, Sociaal Planbureau Groningen. Armoede in Groningen. over Cijfers & Feiten over Armoede in Groningen Drs Fransje Grisnich, Sociaal Planbureau Groningen Wat is armoede? 1. Lage inkomensgrens: leven op of onder een vastgesteld laag inkomen (CBS) Koopkrachtbenadering.

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

Beslissen, en gedragsverandering. 18 februari 2016 Anjo Travaille

Beslissen, en gedragsverandering. 18 februari 2016 Anjo Travaille Beslissen, en gedragsverandering 18 februari 2016 Anjo Travaille Mijn doel voor vandaag Argumenten Persoonlijk contact Informatie geven Autoriteit Opknippen Default Sociale norm Consistentie Belonen..

Nadere informatie

Hogere Verleidingskunde. Van marketing / psychologie 1.0.. naar marketing / psychologie 3.0

Hogere Verleidingskunde. Van marketing / psychologie 1.0.. naar marketing / psychologie 3.0 Hogere Verleidingskunde Van marketing / psychologie 1.0.. naar marketing / psychologie 3.0 Even voorstellen Werkzaam bij: Partner 5plus1 Stichting Duurzame Winkelstraat oprichter/ dagelijks bestuur Nyenrode

Nadere informatie

Informatie 17 december 2015

Informatie 17 december 2015 Informatie 17 december 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS Ondanks het aflopen van de economische recessie, is de armoede in Nederland het afgelopen jaar verder gestegen. Vooral het aantal huishoudens dat

Nadere informatie

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2013: Sterke groei armoede in 2012, maar afzwakking verwacht ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2013: Sterke groei armoede in 2012, maar afzwakking verwacht ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR PERSBERICHT ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR Inlichtingen bij Dr. P.H. van Mulligen persdienst@cbs.nl T 070 3374444 Dr. J.C. Vrooman c. vrooman@scp.nl T 070 3407846 of Dr. S.J.M. Hoff

Nadere informatie

Gevangen in Schuld. over de uitzichtloze schuldsituaties van cliënten van de verslavingsreclassering. door Marc Anderson

Gevangen in Schuld. over de uitzichtloze schuldsituaties van cliënten van de verslavingsreclassering. door Marc Anderson Gevangen in Schuld over de uitzichtloze schuldsituaties van cliënten van de verslavingsreclassering door Marc Anderson Hoe vorm te geven aan een sluitende aanpak van problematische schulden bij cliënten

Nadere informatie

Duurzaam gedrag. 18 april 2017 Anjo Travaille

Duurzaam gedrag. 18 april 2017 Anjo Travaille Duurzaam gedrag 18 april 2017 Anjo Travaille Waar of niet waar? Duurzame energie is belangrijk Bewustwording is vaak de belangrijkste stap voor energiebesparing Keuzes van managers en bestuurders zijn

Nadere informatie

Huurachterstand & woninguitzetting: wat is de verantwoordelijkheid van woningcorporaties? Jan Voskamp Ymere

Huurachterstand & woninguitzetting: wat is de verantwoordelijkheid van woningcorporaties? Jan Voskamp Ymere Huurachterstand & woninguitzetting: wat is de verantwoordelijkheid van woningcorporaties? Jan Voskamp Ymere In 2008 introduceerde minister Vogelaar de Krachtwijkenaanpak. Corporaties werden daarbij de

Nadere informatie

Conclusie. Over de relatie tussen laaggeletterdheid en armoede. Ingrid Christoffels, Pieter Baay (ecbo) Ineke Bijlsma, Mark Levels (ROA)

Conclusie. Over de relatie tussen laaggeletterdheid en armoede. Ingrid Christoffels, Pieter Baay (ecbo) Ineke Bijlsma, Mark Levels (ROA) Conclusie Over de relatie tussen laaggeletterdheid en armoede Ingrid Christoffels, Pieter Baay (ecbo) Ineke Bijlsma, Mark Levels (ROA) ecbo - De relatie tussen laaggeletterdheid en armoede A 1 conclusie

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Groot economisch en maatschappelijk voordeel van energieneutraal renoveren Woningverbetering naar energieneutraal in de sociale huursector is economisch en maatschappelijk zeer

Nadere informatie

> Huurbetaling & huurincasso

> Huurbetaling & huurincasso > Huurbetaling & huurincasso Huurbetaling Door ondertekening van het huurovereenkomst bent u de verplichting aangegaan om de huurprijs van uw woning te betalen. De huurprijs bestaat meestal uit twee delen:

Nadere informatie

Organisaties willen graag gedrag beïnvloeden

Organisaties willen graag gedrag beïnvloeden Nudging Organisaties willen graag gedrag beïnvloeden Commerciële organisaties Overheid marketeers psychologen communicatiedeskundigen economen Oud beïnvloedingsparadigma De mens als rationeel wezen KENNIS

Nadere informatie

INVLOED VAN ARMOEDE OP KINDEREN. Intermediairbijeenkomst Jongerencultuurfonds Amsterdam en Jeugdsportfonds. 12 oktober 2017

INVLOED VAN ARMOEDE OP KINDEREN. Intermediairbijeenkomst Jongerencultuurfonds Amsterdam en Jeugdsportfonds. 12 oktober 2017 INVLOED VAN ARMOEDE OP KINDEREN Intermediairbijeenkomst Jongerencultuurfonds Amsterdam en Jeugdsportfonds 12 oktober 2017 1 Lectoraat Armoede Interventies Amsterdams Kenniscentrum voor Maatschappelijke

Nadere informatie

Wij maken het u gemakkelijk

Wij maken het u gemakkelijk Huur betalen Wij maken het u gemakkelijk Inhoudsopgave 5 6 7 Op tijd betalen Betalingsmogelijkheden Automatische incasso Periodieke overboeking Acceptgirokaart Pin Bankstorting Betalingsregeling Van aanmaning

Nadere informatie

Een nieuw paternalisme in wonen?

Een nieuw paternalisme in wonen? Een nieuw paternalisme in wonen? Meer informatie huurders leidt tot betere klantbediening Introductie Is het niet tijd voor een andere benadering van huurachterstanden in de woningmarkt? Voornamelijk in

Nadere informatie

Consumenten en hun gedrag

Consumenten en hun gedrag Consumenten en hun gedrag Stefanie de Beer Wilte Zijlstra 1 Voorstellen Stefanie de Beer Stefanie.deBeer@afm.nl Wilte Zijlstra Wilte.Zijlstra@afm.nl Twitter: @wilte 2 Opwarmen 3 Geheugentest 4 Geheugentest

Nadere informatie

HUURACHTERSTANDEN VOORKOMEN DOOR SMS JES?

HUURACHTERSTANDEN VOORKOMEN DOOR SMS JES? LECTORAAT ARMOEDE INTERVENTIES HUURACHTERSTANDEN VOORKOMEN DOOR SMS JES? EEN ONDERZOEK NAAR DE EFFECTEN VAN HERINNERINGS-SMS JES BIJ BETALINGSACHTERSTANDEN CREATING TOMORROW Sibel Telli Jorien van der

Nadere informatie

Presentatie Voorkomen Huisuitzettingen. Van curatief naar preventief.

Presentatie Voorkomen Huisuitzettingen. Van curatief naar preventief. Presentatie Voorkomen Huisuitzettingen Van curatief naar preventief. Gezamenlijke doelen Het voorkomen van of het vroegtijdig signaleren van huurachterstand om woningontruimingen te voorkomen. Zowel huurder,

Nadere informatie

Persbericht. Aantal huishoudens met kans op armoede in 2008 toegenomen. Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. Aantal huishoudens met kans op armoede in 2008 toegenomen. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB09-079 3 december 2009 9.30 uur Aantal huishoudens met kans op armoede in 2008 toegenomen Meeste kans op armoede bij eenoudergezinnen en niet-westerse allochtonen

Nadere informatie

Huurincasso: sociaal en efficient? Ontwikkelingen in de sociale huursector

Huurincasso: sociaal en efficient? Ontwikkelingen in de sociale huursector Huurincasso: sociaal en efficient? Ontwikkelingen in de sociale huursector Marja Elsinga Delft University of Technology Challenge the future Huurincasso Woningcorporaties: Sociaal Bedrijfmatige/efficient

Nadere informatie

De Bibliotheek; óók partner in het sociale domein

De Bibliotheek; óók partner in het sociale domein De Bibliotheek; óók partner in het sociale domein Laaggeletterden hebben vaker te maken met armoede, Schuldhulp en gezondheidsproblemen. Gemeenten, wijkteams en consulenten Werk en Inkomen zijn zich hier

Nadere informatie

MOBILITY MENTORING Waarom is het interessant voor NL?

MOBILITY MENTORING Waarom is het interessant voor NL? MOBILITY MENTORING Waarom is het interessant voor NL? Nadja Jungmann Lector Schulden en Incasso Hogeschool Utrecht De aanleiding. Schulden waren de aanleiding Randomised Controled Trial wees uit dat een

Nadere informatie

Effectieve armoede-interventies. Lessen uit de gedragsleer

Effectieve armoede-interventies. Lessen uit de gedragsleer Effectieve armoede-interventies. Lessen uit de gedragsleer Keynote lezing door Roeland van Geuns, lector armoede interventies, Hogeschool van Amsterdam De Schuldenuniversiteit is een programma van het

Nadere informatie

Armoede en Arbeidsmarkt

Armoede en Arbeidsmarkt 2 Armoede en Arbeidsmarkt Presentatie Masterclass 4: Armoede en arbeidsmarkt op het congres Overerfbare Armoede, Emmen, 25 september 2017 Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Arjen

Nadere informatie

De psychologie van de wanbetaler

De psychologie van de wanbetaler 07-10-2015 De psychologie van de wanbetaler Dr. Martijn Keizer Rijksuniversiteit Groningen m.keizer@rug.nl Deze presentatie Deze presentatie Hoe motiveren we debiteuren om actie te ondernemen? Overzicht

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie

Ouderavond profielkeuze Economie en M&O. Februari 2016

Ouderavond profielkeuze Economie en M&O. Februari 2016 Ouderavond profielkeuze Economie en M&O Februari 2016 Sectie economie Wat hoort bij welk vak? Rente Inflatie Hypotheken Aandelen Marketing Werkloosheid Bedrijfsresultaat Speltheorie Monopolie Rechtsvorm

Nadere informatie

Deze vraag stelden wij ons bij

Deze vraag stelden wij ons bij Schuld geregeld: op weg naar werk 1? Werken en het hebben van problematische schulden gaan slecht samen. Schulden leiden tot verhoogd ziekteverzuim en in uiterste geval tot ontslag. Maar is het omgekeerde

Nadere informatie

HOE GA IK OM MET STRESS EN BEVLOGENHEID. Annemieke Rozemond Moderator: Nienke Teunissen 8 september 2016

HOE GA IK OM MET STRESS EN BEVLOGENHEID. Annemieke Rozemond Moderator: Nienke Teunissen 8 september 2016 HOE GA IK OM MET STRESS EN BEVLOGENHEID Annemieke Rozemond Moderator: Nienke Teunissen 8 september 2016 2 WELKOM BIJ WEBINAR! Initiatiefnemers & Sponsors Baukje Stam Reinier Spruit 3 HOE VOLG JE DIT WEBINAR?

Nadere informatie

Armoedesignalement 2012: Armoede in 2011 sterk toegenomen

Armoedesignalement 2012: Armoede in 2011 sterk toegenomen Inlichtingen bij Dr. J.C. Vrooman c. vrooman@scp.nl T 070 3407846 Dr. P.H. van Mulligen persdienst@cbs.nl T 070 3374444 Armoedesignalement 2012: Armoede in 2011 sterk toegenomen Den Haag, 6 december 2012

Nadere informatie

VrijwilligersAcademie: Trainingen en cursussen, najaar 2017

VrijwilligersAcademie: Trainingen en cursussen, najaar 2017 VrijwilligersAcademie: Trainingen en cursussen, najaar 2017 SEPTEMBER 2017 Coachingsvaardigheden Budgetcoaching, hoe doe je dat? Hoe stimuleert u de cliënt om weloverwogen keuzes te maken en zelf de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Financiële problematiek

Financiële problematiek Financiële problematiek Hoe inzichten uit de hersenwetenschap leiden tot een betere aanpak van armoede en schulden Nadja Jungmann Hoe komen NL huishoudens rond? 120 100 80 60 Er wordt veel geld overgehouden

Nadere informatie

Wouter Snel en Hugo de Haan

Wouter Snel en Hugo de Haan Wie zijn wij? Wouter Snel en Hugo de Haan 11 wijkteams Momenteel zijn er 11 wijkteams, per januari 2015 is één wijkteam gesplitst in twee wijkteams. 5 Jeugdteams Er 5 jeugdteams in de gemeente Zaanstad.

Nadere informatie

De eerste Moed-en-Groetdag, 9 juni 2016 in 35 quotes en 21 foto s

De eerste Moed-en-Groetdag, 9 juni 2016 in 35 quotes en 21 foto s De eerste Moed-en-Groetdag, 9 juni 2016 in 35 quotes en 21 foto s Welkom in Roest, een stukje industrieel erfgoed dat de sfeer ademt van hard werken en stug volhouden, en dat is precies wat armoedebestrijding

Nadere informatie

De eindjes aan elkaar knopen.

De eindjes aan elkaar knopen. De eindjes aan elkaar knopen. workshop Peter Wesdorp Gilde Vakmanschap Agenda Voorstelrondje Kort interview Een paar handige weetjes (uit het boekje) In gesprek met de schuldenaar Effecten van schaarste

Nadere informatie

ECONOMIE. Begrippenlijst H1 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn

ECONOMIE. Begrippenlijst H1 VMBO-T2. PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw. Bewerkt door D.R. Hendriks. Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn ECONOMIE VMBO-T2 Begrippenlijst H1 PINCODE 5 e editie vmbo-kgt onderbouw Bewerkt door D.R. Hendriks Sint Ursula Scholengemeenschap, Horn Versie 1 2013-2014 Hoofdstuk 1 Geld genoeg? Begrippenlijst H1 Economie

Nadere informatie

De woningcorporatiesector in beeld 2016

De woningcorporatiesector in beeld 2016 De woningcorporatiesector in beeld 1 De Autoriteit woningcorporaties (Aw) brengt jaarlijks de financiële positie en prestaties van de woningcorporatiesector in beeld. Dit gebeurt op basis van de cijfers

Nadere informatie

Effectieve communicatie hoe bereik je die ene doelgroep? Bereiken lage SES

Effectieve communicatie hoe bereik je die ene doelgroep? Bereiken lage SES Effectieve communicatie hoe bereik je die ene doelgroep? Bereiken lage SES www.huisarts-migrant.nl Dé website voor huisartsen en andere zorgverleners met vragen over zorg en gezondheid voor migranten,

Nadere informatie

Blijvende aandacht voor uw hypotheek door een Erkend Hypothecair Planner biedt u veel voordeel

Blijvende aandacht voor uw hypotheek door een Erkend Hypothecair Planner biedt u veel voordeel Blijvende aandacht voor uw hypotheek door een Erkend Hypothecair Planner biedt u veel voordeel 1 Bij de koop van een woning krijgt de koopprijs veel aandacht. Natuurlijk is de prijs belangrijk. Maar de

Nadere informatie

MAATSCHAPPELIJK RENDEMENT VAN VRIJWILLIGERSPROJECTEN IN DE SCHULDHULPVERLENING

MAATSCHAPPELIJK RENDEMENT VAN VRIJWILLIGERSPROJECTEN IN DE SCHULDHULPVERLENING MAATSCHAPPELIJK RENDEMENT VAN VRIJWILLIGERSPROJECTEN IN DE SCHULDHULPVERLENING Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door de volgende organisaties (op alfabetische volgorde): Stichting Christelijke Schuldhulppreventie

Nadere informatie

Waar willen we met onszelf naar toe?

Waar willen we met onszelf naar toe? De rol van waarden in onze psychologie en sociologie Denken? 1 Menselijk gedrag beïnvloeden is zeer complex Zeggen? Voelen? Doen? Behavioral Economics-onderzoek toont aan: bij gedragskeuzen interacteren

Nadere informatie

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2014: Armoede in 2013 toegenomen, maar piek lijkt bereikt. Den Haag, 18 december 2014

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2014: Armoede in 2013 toegenomen, maar piek lijkt bereikt. Den Haag, 18 december 2014 Inlichtingen bij PERSBERICHT Dr. J.C. Vrooman c. vrooman@scp.nl T 070 3407846 Dr. P.H. van Mulligen persdienst@cbs.nl T 070 3374444 Armoedesignalement 2014: Armoede in 2013 toegenomen, maar piek lijkt

Nadere informatie

Betalingsachterstand van één maand huur

Betalingsachterstand van één maand huur U heeft huurachterstand maar samen komen we er wel uit! U heeft een huurachterstand. Met het tekenen van een huurovereenkomst heeft u zich verplicht tot het betalen van de huur vóór of op een bepaalde

Nadere informatie

Betalen zonder omkijken. Alles over huur betalen

Betalen zonder omkijken. Alles over huur betalen Betalen zonder omkijken Alles over huur betalen Betalen zonder omkijken Alles over huur betalen ALLES OVER HUUR BETALEN Als u een woning huurt dient u maandelijks de huur te betalen. In deze brochure leest

Nadere informatie

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen Programma 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen ADHD BIJ ADOLESCENTEN problemen EF/motivatie ADHD gedrag Adolescentie: Middelbare school Minder oudercontrole

Nadere informatie

Zorg voor schone handen! Drempels en drijfveren voor gedrag.

Zorg voor schone handen! Drempels en drijfveren voor gedrag. Jong geleerd Zorg voor schone handen! Drempels en drijfveren voor gedrag. Verbetering handhygiëne in verpleeghuizen. Workshop To Remind You Symposium Geïnfecteerd door daadkracht Amersfoort - 28 april

Nadere informatie

Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel!

Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel! Je geldzaken goed geregeld: een rustig gevoel! Samen je centen de baas INFORMATIE VOOR NIEUWE CLIËNTEN GELD EN GELDZAKEN: SOMS BEST LASTIG Het gebeurt iedereen wel eens. Dat je een brief krijgt die je

Nadere informatie

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INHOUD 1. Uitgangspunten 2. Doelgroep - achtergrondkenmerken 3. IMVO - algemeen 4. IMVO voor het eigen bedrijf/ bedrijf waar het voor werkt

Nadere informatie

OUDERAVOND FRISSE START. Het Hooghuis 31 januari Yvon Dieks Medewerker gezondheidsbevordering

OUDERAVOND FRISSE START. Het Hooghuis 31 januari Yvon Dieks Medewerker gezondheidsbevordering OUDERAVOND FRISSE START Het Hooghuis 31 januari 2017 Yvon Dieks Medewerker gezondheidsbevordering Programma Overgang van groep 8 naar de brugklas Het puberbrein Consequenties in gedrag (roken en alcohol)

Nadere informatie

1. Als iemand mij in een groep onverwacht een vraag stelt, kan ik rustig een antwoord bedenken/geven. Nooit Soms Regelmatig Vaak Altijd

1. Als iemand mij in een groep onverwacht een vraag stelt, kan ik rustig een antwoord bedenken/geven. Nooit Soms Regelmatig Vaak Altijd Assertiviteitstest Kun je duidelijk jouw grenzen aangeven? Vink steeds het antwoord aan dat het best bij je past. 1. Als iemand mij in een groep onverwacht een vraag stelt, kan ik rustig een antwoord bedenken/geven.

Nadere informatie

Betalen zonder omkijken. Alles over huur betalen

Betalen zonder omkijken. Alles over huur betalen Betalen zonder omkijken Alles over huur betalen 1 2 Betalen zonder omkijken Alles over huur betalen 3 Alles over huur betalen Als u een woning huurt dient u maandelijks de huur te betalen. In deze brochure

Nadere informatie

Bewegingsgerichte zorg Solis 25 juni 2015

Bewegingsgerichte zorg Solis 25 juni 2015 Bewegingsgerichte zorg Solis 25 juni 2015 Aangenaam: Angèle Jonker Verpleegkundige Sociaal Gerontoloog (dr) Stichting JonkersZorg Hoogwoud Auteur (les-)boeken www.jonkerszorg.nl Diverse projecten Visiegedreven

Nadere informatie

Barneveld en de Recessie

Barneveld en de Recessie Barneveld en de Recessie 1 Totstandkoming December 2008: actualisatie van risico s gemeente Het proces vanaf december 2008 tot nu toe Landelijke ontwikkelingen en daarna vertaling naar Barneveld Bespreekstuk

Nadere informatie

Digitaal Panel Energiebesparing en betaalbaarheid

Digitaal Panel Energiebesparing en betaalbaarheid Digitaal Panel Energiebesparing en betaalbaarheid Huurdersplatform Palladion Gerard Jager Jurriën Schuurman Oktober 2014 1 Inhoudsopgave Achtergrond en doel onderzoek (3) Conclusies en aanbevelingen (4)

Nadere informatie

Huurbetaling & huurincasso

Huurbetaling & huurincasso Huurbetaling & huurincasso Alles over betaling van uw huur 1 Door ondertekening van het huurovereenkomst bent u de verplichting aangegaan om de huurprijs van uw woning te betalen. De huurprijs bestaat

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting In hoofdstuk 9 is aan de hand van een aantal trendvragen kort ingegaan op de financiële situatie van de inwoners van Leiden. In dit hoofdstuk is uitgebreider

Nadere informatie

Armoede en schulden in Oostzaan en Wormerland. Martijnschut.wordpress.com

Armoede en schulden in Oostzaan en Wormerland. Martijnschut.wordpress.com Armoede en schulden in Oostzaan en Wormerland Martijnschut.wordpress.com Armoede Armoede is een complex verschijnsel met veelal samenhangende dimensies zoals inkomen, maatschappelijke participatie, opleidingsniveau,

Nadere informatie

TRENDONDERZOEK BETAALGEDRAG. Zo Betaalt Nederland HUUR. Preventie Basis van een gezonde huurmarkt

TRENDONDERZOEK BETAALGEDRAG. Zo Betaalt Nederland HUUR. Preventie Basis van een gezonde huurmarkt TRENDONDERZOEK BETAALGEDRAG Zo Betaalt Nederland HUUR Preventie Basis van een gezonde huurmarkt voorwoord inhoud Een inspiratiebron om na te denken over preventie Woningcorporaties besteden steeds meer

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Motivatie. Even voorstellen 11-11-14. Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe?

Motivatie. Even voorstellen 11-11-14. Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe? Gedragsverandering bij schulden Waarom en hoe? Gejo Duinkerken Motivatie 0 10 Op een schaal van 1 tot 10, hoe belangrijk vindt u het om uw achterstand in te lopen? Even voorstellen Wat is de rol van motivatie

Nadere informatie

Gedragseconomie en mantelzorg. Voordracht van prof. Guus Schrijvers op het mantelzorgcongres op 20 april 2016

Gedragseconomie en mantelzorg. Voordracht van prof. Guus Schrijvers op het mantelzorgcongres op 20 april 2016 Gedragseconomie en mantelzorg Voordracht van prof. Guus Schrijvers op het mantelzorgcongres op 20 april 2016 Enkele begrippen uit de gezondheidseconomie (1) Integreert theorieën van marktwerking met die

Nadere informatie

Huur betalen. kiezen voor de makkelijkste manier

Huur betalen. kiezen voor de makkelijkste manier Huur betalen kiezen voor de makkelijkste manier Huur betalen kiezen voor de makkelijkste manier Elke maand op tijd de huur betalen is iets dat hoort bij wonen in een huurwoning. Een vanzelfsprekende zaak

Nadere informatie

Cursusgids belastingontwijking. Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook!

Cursusgids belastingontwijking. Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook! Cursusgids belastingontwijking Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook! "Belastingen, leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker". Aldus de slogan waarmee de Belastingdienst ons jarenlang

Nadere informatie