Overhead bij publieke organisaties: op zoek naar een norm

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Overhead bij publieke organisaties: op zoek naar een norm"

Transcriptie

1 ORGANISATIE EN PROCESSEN Overheadbenchmark Drs. M.P.M. Huijben, hoofd Kenniscentrum Benchmarking Berenschot en dr. A. Geurtsen RC, managing director Verbetering Bedrijfsvoering Berenschot; met dank aan drs. M. van Putten. Overhead bij publieke organisaties: op zoek naar een norm 32 Er bestaan grote verschillen tussen de bij de diverse delen van de publieke sector. Deels is dit gerechtvaardigd, deels ook niet. Er zijn echter maar weinig publieke organisaties die een norm hebben vast gesteld voor de omvang van hun. Inmiddels hebben 753 organisaties in elf delen van de publieke sector hun door Huijben en Geurtsen laten beoordelen. Genoeg om een duidelijk beeld te krijgen van de factoren die van invloed zijn op de benodigde omvang van de bij publieke organisaties. Op zoek naar de juiste norm. MARK HUIJBEN EN ARNO GEURTSEN Het fenomeen staat vaker op de agenda dan ooit. Dat blijkt uit vele uitingen en discussies over dit onderwerp in de landelijke en lokale politiek en in de media. De economische recessie van de afgelopen jaren ligt daaraan mede ten grondslag. Maar ook de roep om meer transparantie en het afleggen van verantwoording speelt een belangrijke rol. We vinden inmiddels een specifieke paragraaf Overhead in de Trendnota Arbeidszaken 2006 voor de Tweede Kamer, van het Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties. Daarin wordt onder meer aangegeven dat een aantal departementen in de afgelopen jaren omvangrijke reorganisaties in de hebben doorgevoerd en dat een benchmark zal plaatsvinden naar de van de departementen. Tevens benadrukt men het belang van een uitbreiding van benchmarktrajecten naar andere delen van het openbaar bestuur, niet in de laatste plaats met het oog op de verantwoording rond de bedrijfsvoering.

2 ACHTERGROND ONDERZOEK Overheadbenchmark De benchmark is telkens per sector opgezet en uitgevoerd, in nauwe samenspraak met de deelnemende organisaties in de sector. In totaal hebben sinds publieke organisaties verdeeld over elf sectoren ons opdracht gegeven om hun te beoordelen. Dit heeft voor elk van deze organisaties geresulteerd in een specifiek rapport. De opzet van de benchmark was voor alle sectoren vrijwel identiek. Definitie Wij definiëren als het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van het primaire proces. De functies staan derhalve niet rechtstreeks ten dienste van de klant. Ze leveren indirect een bijdrage aan het doel van de organisatie. Binnen de functies maken we een onderscheid tussen twee delen van de : directie en management enerzijds en staf en ondersteuning anderzijds. Overheadtaken Wij rekenen tot de van een organisatie alle centrale en decentrale afdelingen die belast zijn met de volgende taken: management, bestuur en ondersteuning, personeel en organisatie, informatisering en automatisering, financiën en control, communicatie, juridische zaken, facilitaire dienst, secretariaten. Het meten van de omvang Om de omvang van de te meten, brengen we voor elk van de hiervoor genoemde taken de volgende cijfers in beeld: het totaalaantal formatieplaatsen (fte), de salariskosten, de kosten van inhuur en uitbesteding, de materiële kosten, de huisvestingskosten. Het totaal aantal fte is daarbij verreweg de belangrijkste factor, aangezien bij de meeste publieke organisaties de salariskosten de belangrijkste kostenpost vormen. Het is een factor die bovendien zeer geschikt is als meeteenheid, omdat deze zeer eenduidig meetbaar is. Tevens hangen de overige kosten sterk samen met het totaal aantal fte van de organisatie. Daar komt bij dat het aantal fte tezamen met de uitbestedingskosten van alle factoren het meest beïnvloedbaar is. Het meten van de kwaliteit Globaal zijn er twee methoden om de kwaliteit van functies te beoordelen: de indirecte methode: het afmeten van de kwaliteit van de aan de mate waarin de organisatie voldoet aan haar doelstellingen; de directe methode: het afmeten van de kwaliteit van de aan de concrete activiteiten die de functies verrichten en het directe resultaat daarvan. De indirecte methode In theorie moet de kwaliteit van de mede af te lezen zijn aan de output van de organisatie: hoe beter de organisatie gestuurd en ondersteund wordt des te beter de prestaties. In de praktijk stuit dat op problemen. Er zijn immers ook andere factoren van invloed, zoals de kwaliteit van het primaire proces en mogelijke externe factoren. Dit maakt het verband tussen de kwaliteit van de en de output meer indirect en daarmee moeilijk meetbaar. Onderstaande afbeelding illustreert het verschil tussen de beide methoden. Outcome Output Overhead Indirecte meting kwaliteit Primair proces Overhead in publieke organisaties Directie/ management Directe meting kwaliteit Staf/ ondersteuning De directe methode In onze adviespraktijk hanteren we de directe methode om de kwaliteit van de functies te beoordelen. We gaan uit van drie invalshoeken: toetsing aan door ons opgestelde professionele kwaliteitseisen; kwantitatieve meting van de tevredenheid van interne afnemers; kwalitatieve beoordeling door middel van interviews met directie en lijnmanagement. De volgende afbeelding illustreert deze werkwijze. 33

3 ONDERZOEK Hoofddoel sturen organisatie ondersteunen primair proces Op zoek naar een norm 34 Professionele kwaliteitseisen (kwalitatief/kwantitatief) Algemene eisen aan aansturing/organisatie t.a.v.: missie/visie verhouding staf-lijn leveringsvoorwaarden processen structuur/taakverdeling cultuur/managementstijl interne doorbelasting bepaling omvang Kwaliteit Tevredenheid interne klanten (kwantitatief) Inhoudelijke eisen, specifiek per afdeling In onze optiek kun je aan elk van de acht functies twee soorten professionele kwaliteitseisen stellen: enerzijds eisen ten aanzien van de aansturing en organisatie en anderzijds ten aanzien van inhoudelijke aspecten. Op basis daarvan hebben we een instrument ontwikkeld met 25 algemene eisen die gelden voor alle functies, en voor elk van de acht functies 25 inhoudelijke eisen. We noemen enkele voorbeelden van de inhoudelijke eisen. Applicaties & gegevens a. De I&A-afdeling weet welke medewerker welke applicatie gebruikt. b. De I&A-afdeling beheert de licenties van de in gebruik zijnde applicaties. c. Alle sectoren/diensten gebruiken dezelfde applicaties voor soortgelijke werkzaamheden. Er is bijvoorbeeld slechts één tijdschrijfapplicatie. d. Gegevens worden slechts eenmalig in een applicatie ingevoerd. Daar waar nodig zijn applicaties onderling gekoppeld. e. Gegevensverzamelingen bij verschillende sectoren/diensten sluiten bij elkaar aan en zijn op elkaar afgestemd. Enkele voorbeelden voor de functie Informatisering en Automatisering Mandaten a. Mandaten betreffen de toewijzing van de bevoegdheid tot handelen: contracten sluiten, betalingen verrichten, en dergelijke. De financiële afdeling heeft een tabel opgesteld waarin men bevoegdheden heeft toegewezen aan personen. Daarin is vastgelegd welke personen tekenbevoegd zijn en tot welk bedrag. b. De medewerker van de financiële afdeling houdt de mandaatregelinge bij. c. De mandaten worden gebruikt bij introductie van personeel en bij controles. Enkele voorbeelden voor de functie Financiën en Control Diepte-interviews management (kwalitatief) Ja Nee a. b. c. d. e. Ja Nee a. b. c. Binnen overheidssectoren bestaan aanzienlijke verschillen in het percentage. Deze worden vaak toegewezen aan kwaliteitsverschillen. Uit onderzoek blijkt echter geen relatie tussen omvang en kwaliteit van. En omdat steevast de neiging heeft toe te nemen, is het verstandig een norm vast te stellen voor de omvang ervan. Een norm die aangeeft: hier moeten we het mee doen. De belangrijkste werklastbepalende factor voor de is het totaal aantal werkzame personen in de organisatie als geheel, uitgedrukt als het totaal aantal fte s. Deze factor bepaalt in feite het aantal interne klanten. Daarnaast is de aard van het primaire proces van groot belang en daarmee de sector waarvan de organisatie deel uitmaakt. Daarnaast spelen de ambities die de organisatie heeft om de bedrijfsvoering te vernieuwen een rol. Tot slot zijn er nog diverse factoren die vaak worden genoemd als werklastbepalende factor voor de (bijvoorbeeld het aantal locaties, de schaalgrootte en de structuur), maar het effect van deze factoren blijkt in de praktijk beperkt. Dat ook de schaalgrootte van een organisatie nauwelijks of geen invloed heeft op het percentage vinden velen nog steeds opvallend. In 2001 constateerden wij dit voor het eerst voor gemeenten en in vrijwel alle sectoren vonden wij een bevestiging van deze conclusie: het percentage in fte s is in vrijwel elke sector een vast percentage van de totale omvang van de organisatie. Met andere woorden: als de organisatie groeit, neemt de evenredig toe. Voorzover wij al schaalvoordelen of -nadelen aantroffen, waren deze van zeer beperkte omvang. In de volgende grafiek presenteren wij het gemiddelde percentage, voor elk van de onderzochte sectoren. In deze resultaten maken wij onderscheid tussen cijfers die wij baseren op onderzoeken tot 2003 (zie Tijdschrift Controlling 2003, afl. 10) en na Nog steeds zien we grote verschillen tussen de diverse delen van de openbare sector. En nog steeds zien we een substantieel lagere voor de meer uitvoerende organisaties en een hogere bij de meer beleidsmatige en politiekgeoriënteerde organisaties. Verder valt op dat de per sector vrij stabiel is. Voor

4 ministeries gemeenten agentschappen ZBO's woningcorporaties hogescholen geestelijke gezondheidszorg voortgezet onderwijs welzijn verpleging en verzorging gehandicaptenzorg cijfers 2002/2003 cijfers 2004/ Omvang per sector drie sectoren hebben wij het onderzoek zowel voor als na 2003 uitgevoerd en de resultaten verschillen niet veel. Tussen organisaties binnen een bepaalde sector zijn de verschillen opvallend groot. We noemen enkele voorbeelden. Bij gemeenten varieert de omvang van de tussen de 24 en 47 procent; bij hogescholen tussen de 18 en 34 procent; bij scholen voor voortgezet onderwijs tussen 14 en 27 procent en bij uitvoeringsorganisaties tussen de 16 en 44 procent. Deze verschillen zijn slechts voor een beperkt deel terug te voeren op daadwerkelijke werklastbepalende factoren. Voor het overige zijn ze niet te verklaren op grond van rationele factoren. Dit betekent dat er binnen een sector zowel organisaties zijn die te veel hebben als organisaties die te weinig hebben. Relatie omvang en kwaliteit Wij hebben de relatie onderzocht tussen de omvang en de kwaliteit van de. Bij het meten van de kwaliteit zijn we uitgegaan van de drie eerder in dit artikel genoemde invalshoeken. Dit levert het volgende resultaat op. Er blijkt geen significante relatie te bestaan tussen de omvang van de en de kwaliteit van de naar professionele maatstaven. Ook blijkt er geen verband te bestaan tussen de omvang van de en de tevredenheid van interne klanten. Overigens bestaat wel een sterke correlatie tussen deze beide kwaliteitsdimensies. Wij hebben deze verbanden onderzocht voor de 52 organisaties in de sectoren gemeenten, welzijn en gehandicaptenzorg die aan het uitgebreide kwaliteitsonderzoek hebben deelgenomen. De derde invalshoek die we hebben toegepast, is de kwalitatieve beoordeling van de, op basis van interviews met directie en lijnmanagement. Deze interviews bevestigen het beeld dat er nauwelijks een verband bestaat tussen de omvang en de % kwaliteit van de. Wel blijkt dat zowel organisaties met een zeer kleine als met een zeer grote daar nadelen van ondervinden. Bij organisaties met een zeer kleine overheerst de waan van de dag. Ze blussen voortdurend brandjes. De afdelingen houden zich vooral bezig met administreren en met uitvoerende taken. Beleid en visie op de toekomst ontbreken grotendeels. De medewerkers zitten veelal in de lagere salarisschalen. Dit type organisatie vinden we vooral bij de kleinere organisaties in bijvoorbeeld de welzijnssector. Organisaties met een zeer hoge kenmerken zich door veel bureaucratie, een overmaat aan controle, bemoeizucht, telkensveel nieuw beleid en het voortdurend opstarten van nieuwe ontwikkelingen. The sky lijkt the limit. Voorbeelden zien we vooral bij grote beleidsmatig en politiekgeoriënteerde organisaties, zoals ministeries en grote gemeenten. Samengevat is onze conclusie als volgt. Binnen sectoren bestaan aanzienlijke verschillen in het percentage. Alhoewel de verschillen vaak worden toegewezen aan kwaliteitsverschillen, hebben wij geen significante relatie tussen de omvang en de kwaliteit van de aangetroffen. Wel zien we dat een zeer grote of zeer kleine omvang van de nadelen heeft voor de kwaliteit. Hiernavolgende afbeelding illustreert dit. Kwaliteit Minimum in sector Ondersturing / Branden blussen / Toekomstblindheid / Weinig beleid / Veel uitvoering Optimum gebied (verschilt per sector) Optimale omvang Oversturing / Bureaucratie / Controlitis / Overdaad aan beleid / Ontwikkeling op ontwikkeling Maximum overheid in sector Omvang Het belang van een norm In onze optiek is het belangrijk om een norm vast te stellen voor de omvang van de. In de huidige situatie hebben veel publieke organisaties dit niet gedaan. De heeft dan vaak de neiging om toe te nemen. Dat komt doordat een goede staffunctionaris het altijd druk heeft. Deels creëert hij zijn eigen werk. Dat moet ook. Het is zijn taak om vernieuwingen vanuit de maatschappij of op vakinhoudelijk gebied te vertalen naar veranderingen in de organisatie. Het betekent echter ook dat de organisatie moet aangeven hoeveel ruimte hiervoor is. Veelal zien wij dat publieke organisaties bij taakverzwaringen hun daadwerkelijk uitbreiden. Het tegenovergestelde gebeurt echter zelden: 35

5 een afname van de werklast resulteert meestal niet in een reductie van de. De waarde van een norm is dat deze een grens aangeeft: hier moeten we het mee doen. Verschillende normen Uit het onderzoek leiden wij een norm af voor de omvang van de. Wij hanteerden vier invalshoeken om tot deze norm te komen: de drie eerder genoemde kwaliteitsdimensies en als vierde invalshoek de doelmatigheid. De van een organisatie moet volgens ons in eerste instantie worden vergeleken met andere organisaties in dezelfde sector. De indicator die daarbij centraal staat, is het aantal fte in functies als percentage van het totaalaantal fte van de organisatie. De van de organisatie kan zich dan grofweg bevinden in vier zones. Elk van deze zones kunnen we definiëren en vervolgens typeren aan de hand van de kleuren van een verkeerslicht. De volgende afbeelding illustreert dit. Kwaliteit Omvang mogelijk te laag Kwaliteitsonderzoek aanbevolen Omvang voldoende Efficiënt Omvang meer dan voldoende Formatieonderzoek aanbevolen Kwartiel 1 Kwartiel 2 Kwartiel 3 Kwartiel 4 Optimale omvang Omvang te groot Formatieonderzoek aanbevolen Omvang 36 Zone Kwartiel 1 Kwartiel 2 Kwartiel 3 Kwartiel 4 Definitie 25% organisaties met kleinste in de sector Omvang tussen percentiel 25 en 52 Omvang tussen percentiel 52 en 75 25% organisaties met grootste in de sector Toelicht ing Goede kwaliteit is mogelijk. Wel kunnen nadelen van te kleine omvang optreden (beleidsarmoede). Dit betreft vooral de organisaties die zich onderin dit kwartiel bevinden. Kwaliteitsonderzoek aanbevolen. Goede kwaliteit is mogelijk. Efficiënt, met name wanneer omvang nabij percentiel 25 ligt. Goede kwaliteit is mogelijk. Inefficiënt, naarmate het percentage toeneemt. Formatieonderzoek aanbevolen. Goede kwaliteit is mogelijk. Wel kunnen nadelen van te grote omvang optreden (bureaucratie). Zeer inefficiënt. Formatieonderzoek aanbevolen. Typering Oranje Groen Oranje Rood Het model schrijft niet één norm voor, maar biedt een keuzemogelijkheid binnen een bepaalde bandbreedte. Kwartiel 2 (groen) is het meest wenselijk. Een score in kwartiel 4 (rood) betekent dat de te hoog is. Aan een score in de kwartielen 1 en 3 hebben wij de kleurcode oranje toegekend. Dit betekent dat de mogelijk te laag, respectievelijk te hoog is en dat nader onderzoek aanbevolen is. Toepassing per sector Op basis hiervan geven wij nu voor een aantal sectoren aan waar de grenzen tussen de kwartielen liggen. Waarde en beperking De waarde van de norm is dat deze een indicatie geeft of de van een organisatie een adequate omvang heeft. Hij biedt echter niet het finale oordeel. Daartoe is veelal formatieonderzoek of een -value-analyse noodzakelijk. Bij het toepassen van het model moet u rekening houden met sectoren die als geheel een krappe hebben, zoals de sectoren welzijn, onderwijs en delen van de zorgsector. Bij deze sectoren is een score aan de bovenkant van de groene zone een mooi streven. Bij de overige sectoren is ook een score aan de onderkant van de groene zone haalbaar. C Sector Kwartiel 1 Kwartiel 2 Kwartiel 3 Kwartiel 4 Gemeenten* <31,1% 31,1% - 34,2% 34,2% - 36,1% >36,1% Uitvoeringsorganisaties <27,4% 27,4% - 32,7% 32,7% - 35,5% >35,5% Hogescholen <23,7% 23,7% - 25,8% 25,8% - 28,1% >28,1% Voortgezet Onderwijs <19,4% 19,4% - 20,6% 20,6% - 22,3% >22,3% Verpleging en Verzorging < 12,9% 12,9% - 13,7% 13,7% - 15,3% >15,3% * Bij gemeenten presenteren wij veelal het percentage staf en ondersteuning. Dit is gelijk aan het hiergenoemde percentage minus het percentage management van het primaire proces (5 procent).

RAPPORTAGE BENCHMARK OVERHEAD UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN

RAPPORTAGE BENCHMARK OVERHEAD UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN RAPPORTAGE BENCHMARK OVERHEAD UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN Utrecht, 14 februari 2007 Drs. M.P.M. Huijben, Berenschot Drs. M.P.P. van Rosmalen, Berenschot In samenwerking met: VSNU en HBO-raad RAPPORTAGE

Nadere informatie

RAPPORTAGE BENCHMARK OVERHEAD UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN

RAPPORTAGE BENCHMARK OVERHEAD UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN RAPPORTAGE BENCHMARK OVERHEAD UNIVERSITEITEN EN HOGESCHOLEN Utrecht, 14 februari 2007 Drs. M.P.M. Huijben, Berenschot Drs. M.P.P. van Rosmalen, Berenschot In samenwerking met: VSNU en HBO-raad RAPPORTAGE

Nadere informatie

Bijlage 1. Interviewleidraad voor overheadafdelingen (aanbieders)

Bijlage 1. Interviewleidraad voor overheadafdelingen (aanbieders) Bijlage 1 Interviewleidraad voor overheadafdelingen (aanbieders) 169 170 1. Taken en fte s van uw afdeling Geef aan wat de 10 à 15 qua tijdsbesteding belangrijkste taken van uw afdeling zijn. Geef tevens

Nadere informatie

Toelichting benchmark overhead gemeenten. Drs. M.P.M. Huijben Drs. M. Hanekamp Drs. A.H. Mouthaan Dr. J.J.A. Posseth

Toelichting benchmark overhead gemeenten. Drs. M.P.M. Huijben Drs. M. Hanekamp Drs. A.H. Mouthaan Dr. J.J.A. Posseth Toelichting benchmark overhead gemeenten Drs. M.P.M. Huijben Drs. M. Hanekamp Drs. A.H. Mouthaan Dr. J.J.A. Posseth 2010 Toelichting benchmark overhead gemeenten Inhoud Pagina 1. Inleiding 1 2. Onze visie

Nadere informatie

5. Statistische analyses

5. Statistische analyses 34,6% 33,6% 31,5% 28,5% 25,3% 25,2% 24,5% 23,9% 23,5% 22,3% 21,0% 20,0% 19,6% 19,0% 18,5% 17,7% 17,3% 15,0% 15,0% 14,4% 14,3% 13,6% 13,2% 13,1% 12,3% 11,9% 41,9% 5. Statistische analyses 5.1 Inleiding

Nadere informatie

4. Markering van het begrip overhead

4. Markering van het begrip overhead 4. Markering van het begrip overhead 4.1 Inleiding Zoals in de probleemstelling is aangegeven, zijn de huidige definities van overhead in de literatuur niet geschikt om de overhead van organisaties te

Nadere informatie

Overhead en Ontwikkelingen personele kosten Informatieavond Gemeenteraad 27 september 2011

Overhead en Ontwikkelingen personele kosten Informatieavond Gemeenteraad 27 september 2011 Overhead en Ontwikkelingen personele kosten Informatieavond Gemeenteraad 27 september 2011 Overhead Opbouw kosten van overhead Benchmark Berenschot Verdeling van overhead Hoe om te gaan met overhead uitbesteding

Nadere informatie

adres» Spoorlaan 444 «5038 CH Tilburg post» Postbus 3078» 5003 DB Tilburg tel» 013 583 99 99

adres» Spoorlaan 444 «5038 CH Tilburg post» Postbus 3078» 5003 DB Tilburg tel» 013 583 99 99 f contourdetwern Rappel KRIMPEN AAN DEN IJSSEL 2 8 JAN. 2014 Gemeente Krimpen aan den IJssel t.a.v. mevrouw Noë Postbus 200 2920 AE KRIMPEN AAN DEN IJSSEL R03.no. datum 15 januari 2014 kenmerk 14059-RK-AD

Nadere informatie

Normering overhead Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. Johan Posseth Peter van Zanten Angela Liebregts

Normering overhead Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. Johan Posseth Peter van Zanten Angela Liebregts Normering overhead Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland Johan Posseth Peter van Zanten Angela Liebregts 21 mei 2013 Normering overhead Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland Inhoud Pagina 1. Aanleiding,

Nadere informatie

GGD Iff regio Utrecht >

GGD Iff regio Utrecht > ""T^Cjl^é? 3 GGD Iff regio Utrecht > s268 Notitie versterking Bedrijfsvoering 21 april V 2.0 Teun van Deijck Jikke de Jong Marieke Knobbe Notitie versterking Bedrijfsondersteuning GGDrU Pagina 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Centrale vraag van het onderzoek is: Hoe verhoudt de omvang van het ambtelijk apparaat van onze gemeente zich tot dat van andere gemeenten?

Centrale vraag van het onderzoek is: Hoe verhoudt de omvang van het ambtelijk apparaat van onze gemeente zich tot dat van andere gemeenten? Doelmatigheidsonderzoek personeelsformatie 1. Inleiding In de Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid gemeente Goirle (ex artikel 213a GW), vastgesteld door de raad op 28-10-2003, is

Nadere informatie

adres» Spoorlaan 444 «5038 CH Tilburg post «Postbus 3078-5003 DB Tilburg tel «013 583 99 99

adres» Spoorlaan 444 «5038 CH Tilburg post «Postbus 3078-5003 DB Tilburg tel «013 583 99 99 Gemeente Krimpen aan den IJssel T.a.v. mevr. Noe Postbus 200 2920 AE KRIMPEN AAN DEN IJSSEL datum kenmerk onderwerp 8 april 2015 15181-LB/LvI Offerte Taalcoaching 2015 Geachte mevrouw Noe, Hierbij sturen

Nadere informatie

Schriftelijke vragen aan college van B&W

Schriftelijke vragen aan college van B&W Schriftelijke vragen aan college van B&W Registratienr.: 05/15 Datum: 16-1-2015 Onderwerp: reactie dd. 16 augustus 2014 op rapport Interne analyse benchmark Berenschot van directie De burgemeester wordt

Nadere informatie

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1

Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Kwaliteit begrotingsprogramma's Gemeente Dordrecht Bijlage 1 Beoordelingskader, ofwel hoe wij gekeken en geoordeeld hebben Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Uitgangspunten 2 3 Beoordelingscriteria 3 4 Hoe

Nadere informatie

WATERS; NO. 2014.21733 1 8 SEP 2014 I N ( Ä

WATERS; NO. 2014.21733 1 8 SEP 2014 I N ( Ä Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Dijkgraaf Datum 15 september 2014 fc WATERS; NO. I N ( Ä Betreft monitor Openbaar Bestuur 2014

Nadere informatie

Commissie Beleidscyclus College van B&W Aanpak achterblijvende overhead

Commissie Beleidscyclus College van B&W Aanpak achterblijvende overhead Informatienota Aan: Commissie Beleidscyclus Van: College van B&W Onderwerp: Aanpak achterblijvende overhead Portefeuillehouder Wethouder L. Verspuij Datum collegebesluit 14 oktober 2014 Geheimhouding:

Nadere informatie

Particuliere en reguliere verpleeghuizen Een vergelijking om van te leren

Particuliere en reguliere verpleeghuizen Een vergelijking om van te leren Particuliere en reguliere verpleeghuizen Een vergelijking om van te leren Utrecht, 26 maart 2015 Wine te Meerman Eveline Castelijns Simon Heesbeen Floor Vreeswijk 1 Inhoud 1. Aanleiding voor het onderzoek

Nadere informatie

Met deze brief vragen we aandacht voor de functiewaardering van de griffier en de griffiemedewerkers.

Met deze brief vragen we aandacht voor de functiewaardering van de griffier en de griffiemedewerkers. Gemeente T.a.v. Werkgeverscommissie van de raad Postbus Plaats Den Haag 25 januari 2017 Betreft Functieprofielen griffie Beste leden van de werkgeverscommissie, Met deze brief vragen we aandacht voor de

Nadere informatie

TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS. Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs.

TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS. Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs. ARBEIDSMARKTPLATFORM PO. Van en voor werkgevers en werknemers TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs april 2016 1

Nadere informatie

In deze memo gaan we achtereenvolgens in op de volgende onderwerpen: Berekening structureel financieel effect en terugverdientijd UHR.

In deze memo gaan we achtereenvolgens in op de volgende onderwerpen: Berekening structureel financieel effect en terugverdientijd UHR. Aan Jos Zon (gemeente Utrechtse Heuvelrug) en Arnold Geytenbeek (BghU) Van ANG/ Berenschot Datum 12 mei 2015 Betreft Resultaat Quick Scan financiële consequenties toetreding UHR tot BghU Status Concept/

Nadere informatie

Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden

Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Handreiking Bedrijfsvoering voor Raadsleden Bedrijfsvoering alleen voor het college? De bedrijfsvoering is weliswaar primair een taak van het college, maar de

Nadere informatie

Het succes van samen werken!

Het succes van samen werken! White paper Het succes van samen werken! Regover B.V. Bankenlaan 50 1944 NN Beverwijk info@regover.com www.regover.com Inleiding Regover B.V., opgericht in 2011, is gespecialiseerd in het inrichten en

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

Benchmarkonderzoek overhead universiteiten. dr. M.P.M. Huijben drs. J.J.A. Wismans dr. J.J.A. Posseth F.A. Gortemaker MSc drs. A.H.

Benchmarkonderzoek overhead universiteiten. dr. M.P.M. Huijben drs. J.J.A. Wismans dr. J.J.A. Posseth F.A. Gortemaker MSc drs. A.H. Benchmarkonderzoek overhead universiteiten dr. M.P.M. Huijben drs. J.J.A. Wismans dr. J.J.A. Posseth F.A. Gortemaker MSc drs. A.H. Mouthaan November 2011 Benchmarkonderzoek overhead universiteiten Inhoud

Nadere informatie

was reeds door de deelgemeenten uitbesteed aan de ABC van de gemeente Rotterdam. Ook deze categorie bezwaarschriften blijft echter buiten

was reeds door de deelgemeenten uitbesteed aan de ABC van de gemeente Rotterdam. Ook deze categorie bezwaarschriften blijft echter buiten 1 2 1 http://rekenkamer.rotterdam.nl/onderzoeken/onderzoeksopzet-dienstverlening-en-personele-krimp 2 Het ging hierbij met name om besluiten inzake omgevingsvergunningen en verkeersbesluiten. De behandeling

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2

Communicatieplan Energie- & CO 2 Communicatieplan Energie- & CO beleid Versie 9 - Januari 013 Akkoord Directie: Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1. Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en voorgenomen acties in 01 1.4

Nadere informatie

Workshop HKZ dag Prestatiegericht sturen, het gebruik van indicatoren. Loes Theunissen, DEKRA Certification B.V.

Workshop HKZ dag Prestatiegericht sturen, het gebruik van indicatoren. Loes Theunissen, DEKRA Certification B.V. Workshop HKZ dag Prestatiegericht sturen, het gebruik van indicatoren Loes Theunissen, DEKRA Certification B.V. Agenda 1. Introductie DEKRA Certification 2. Inventarisatie 3. Wat is een (prestatie) indicator?

Nadere informatie

ons kenmerk ECFE/U201401021 Lbr. 14/036

ons kenmerk ECFE/U201401021 Lbr. 14/036 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Rapport Vernieuwing van de begroting en verantwoording van gemeenten Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECFE/U201401021

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN drs. A.L. Roode Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juni 2006 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: drs. A.L. Roode Project:

Nadere informatie

Nota Universiteitsraad

Nota Universiteitsraad Nota Universiteitsraad UR nummer Corsanummer 12/030 FCA / 12.30144 Aan : Universiteitsraad Van : College van Bestuur Opsteller : Michel de Bekker Onderwerp : Resultaten Berenschot benchmarkonderzoek overhead

Nadere informatie

de gemeenteraden van Oostzaan en Wormerland Geachte raadsleden,

de gemeenteraden van Oostzaan en Wormerland Geachte raadsleden, Datum : 18 december 2014 Uw BSN : Uw brief van : Uw kenmerk : Ons nummer : Behandeld door : directie de gemeenteraden van Oostzaan en Wormerland Onderwerp : benchmarkonderzoek Berenschot Geachte raadsleden,

Nadere informatie

Benchmark KCC Woningcorporaties 2014 IMPRESSIE RESULTATEN

Benchmark KCC Woningcorporaties 2014 IMPRESSIE RESULTATEN Benchmark KCC Woningcorporaties 2014 IMPRESSIE RESULTATEN Project 112238 Versie 01 / 8 augustus 2014 Voor u ligt de impressie van de Benchmark KCC Woningcorporaties 2014. Dit document geeft een anonieme,

Nadere informatie

Van bedrijfsonderdeel naar onderneming

Van bedrijfsonderdeel naar onderneming Van bedrijfsonderdeel naar onderneming Dienstverlener met karakter Peter Lensselink 27 september 2016 Algemeen directeur Care Shared Services Inhoud Historisch perspectief Organisatie en dienstverleningsconcept

Nadere informatie

Managementsamenvatting benchmark ambtelijke organisatie Gemeente Gooise Meren

Managementsamenvatting benchmark ambtelijke organisatie Gemeente Gooise Meren Managementsamenvatting benchmark ambtelijke organisatie Gemeente Gooise Meren Peildatum gegevens: 1 januari 2016 Datum managementsamenvatting: 17 mei 2016 Contactpersonen Berenschot: Marly te Selle en

Nadere informatie

Gemeente Heerenveen. Rapportage benchmark ambtelijk formatie

Gemeente Heerenveen. Rapportage benchmark ambtelijk formatie Gemeente Heerenveen Rapportage benchmark ambtelijk formatie Johan Posseth, Nadine Joubert, 24 maart 2014 Inhoud 1 Conclusies 2 Toelichting conclusies 3 Verdieping per domein B Bijlagen 2 1 Conclusies Centrale

Nadere informatie

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Managementsamenvatting benchmarkresultaten 1999-2002. Datum: 19 november 2003 Bijlage(n):

WAARDERINGSKAMER NOTITIE. Betreft: Managementsamenvatting benchmarkresultaten 1999-2002. Datum: 19 november 2003 Bijlage(n): WAARDERINGSKAMER NOTITIE Betreft: Managementsamenvatting benchmarkresultaten 1999-2002 Datum: 19 november 2003 Bijlage(n): Doel van de benchmark WOZ-kosten De afgelopen jaren heeft de Waarderingskamer

Nadere informatie

De Business Case voor sociale media bij gemeenten

De Business Case voor sociale media bij gemeenten De Business Case voor sociale media bij gemeenten Boyd Hendriks Wie de business case zoekt voor het gebruik van sociale media bij gemeenten, vindt meestal een plaatje dat is opgebouwd uit verschillende

Nadere informatie

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009 EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP - eindrapport - dr. Marga de Weerd Amsterdam, november 2009 Regioplan Beleidsonderzoek Nieuwezijds Voorburgwal 35 1012 RD Amsterdam Tel.: +31 (0)20-5315315

Nadere informatie

Voorbeeld visualisatie rapportage

Voorbeeld visualisatie rapportage Voorbeeld visualisatie rapportage Van dms Jeffrey Slort 1 e Barendrechtseweg 108 j.slort@vandms.nl 2992 XC BARENDRECHT 0620146404 IBAN: NL97INGB0004527010 KvK Nr. 530112321 www.vandms.nl BIC: INGBNL2A

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Monitoring. Meetbare effecten van beleid. Hoofdlijnen. Bestuurlijk contracteren

Monitoring. Meetbare effecten van beleid. Hoofdlijnen. Bestuurlijk contracteren Monitoring De concretisering van beleid wordt in beeld gebracht en zo veel mogelijk gemeten om tijdig bij te kunnen sturen. Wanneer beleid ingezet wordt dient de outcome (effecten en resultaten) gemeten

Nadere informatie

Wat zijn de werkelijke kosten van het onderwijs in het hbo?

Wat zijn de werkelijke kosten van het onderwijs in het hbo? Wat zijn de werkelijke kosten van het onderwijs in het hbo? Jan Willem Bruins (voorzitter centrale medezeggenschapsraad hogeschool Windesheim) Symposium BON 12 maart 2010 Rutte: 30-40% van de middelen

Nadere informatie

Benchmark de benchmarks Een vergelijkend onderzoek naar benchmarks over bureaucratie in het onderwijs

Benchmark de benchmarks Een vergelijkend onderzoek naar benchmarks over bureaucratie in het onderwijs de benchmarks Een vergelijkend onderzoek naar benchmarks over bureaucratie in het onderwijs Institute for Public Sector Efficiency Studies, Delft University of Technology (Netherlands) Jos L.T. Blank Oktober

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief. Het belang van Strategisch Risico Management

In deze nieuwsbrief. Het belang van Strategisch Risico Management In deze nieuwsbrief Het belang van Strategisch Risico Management Van Videoanalyse naar Nieuwe Fabrieksinrichting Spelenderwijs de risico s voor een Woningcorporatie bespreken en oplossen Een Team samenstellen?

Nadere informatie

Benchmark overhead Kinderopvang Tony Weggemans AYIT Consultancy

Benchmark overhead Kinderopvang Tony Weggemans AYIT Consultancy Benchmark overhead Kinderopvang 2015 Tony Weggemans AYIT Consultancy Januari 2016 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 VRAAGSTELLING... 3 3 WERKWIJZE... 3 4 RAPPORTAGE... 5 5 OVERHEAD EN OMZET... 5 5.1 Overhead

Nadere informatie

Uit de beleidsvisie maakt de AFM op dat vier modellen voor de inrichting van de corporatie te onderscheiden zijn. Dit zijn:

Uit de beleidsvisie maakt de AFM op dat vier modellen voor de inrichting van de corporatie te onderscheiden zijn. Dit zijn: Ministerie van VROM t.a.v. dr. P. Winsemius Postbus 20951 2500 EZ DEN HAAG Datum 22 januari 2007 Uw kenmerk DB02006310723 Betreft Advies inzake (financieel) toezicht op activiteiten met en zonder staatssteun

Nadere informatie

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link)

Afstudeeronderzoek van E. van Bunningen BSc (Het volledige Engelstalige onderzoeksrapport kunt downloaden via deze link) CONCENTRATIE VAN MAATSCHAPPELIJKE DIENSTEN IN GEMEENTELIJK VASTGOED NAAR AANLEIDING VAN DEMOGRAFISCHE TRANSITIE Een casestudie in landelijke gemeenten in Noord-Brabant, Nederland Afstudeeronderzoek van

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP WILLEM VAN ORANJE

RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP WILLEM VAN ORANJE RAPPORT ONDERZOEK IN HET KADER VAN HET VIERJAARLIJKS BEZOEK OP WILLEM VAN ORANJE Plaats : Kampen BRIN-nummer : 13KB Onderzoeksnummer : 119040 Datum schoolbezoek : 30 Rapport vastgesteld te Zwolle op 9

Nadere informatie

Benchmark ambtelijk apparaat gemeenten en begrotingsanalyse OVER-gemeenten. Dr. M.P.M. Huijben Mevr. drs. A.H. Mouthaan Mevr. ir. N.M.C.

Benchmark ambtelijk apparaat gemeenten en begrotingsanalyse OVER-gemeenten. Dr. M.P.M. Huijben Mevr. drs. A.H. Mouthaan Mevr. ir. N.M.C. Benchmark ambtelijk apparaat gemeenten en begrotingsanalyse OVER-gemeenten Dr. M.P.M. Huijben Mevr. drs. A.H. Mouthaan Mevr. ir. N.M.C. Joubert Juli 2013 48961 Benchmark ambtelijk apparaat gemeenten en

Nadere informatie

Groningen verbindt. Formatiedoorrekening herindelingsvarianten G7. Marvin Hanekamp Melanie Knieriem. Juni 2014

Groningen verbindt. Formatiedoorrekening herindelingsvarianten G7. Marvin Hanekamp Melanie Knieriem. Juni 2014 Groningen verbindt Formatiedoorrekening herindelingsvarianten G7 Marvin Hanekamp Melanie Knieriem Juni 2014 Opbouw 1. Onze opdracht 2. Systematiek benchmark 3. Uitkomsten onderzoek 4. Conclusies 2 Onze

Nadere informatie

Blauwdruk voor succesvol FM. Inclusief performance management, contractmanagement en planning en control voor facilitaire organisaties

Blauwdruk voor succesvol FM. Inclusief performance management, contractmanagement en planning en control voor facilitaire organisaties Blauwdruk voor succesvol FM Inclusief performance management, contractmanagement en planning en control voor facilitaire organisaties Inhoud Voorwoord Planning en control voor facilitaire organisaties

Nadere informatie

BENCHMARK WOZ-KOSTEN

BENCHMARK WOZ-KOSTEN BENCHMARK WOZ-KOSTEN 2007 - Inleiding In 1999 is de Waarderingskamer begonnen met het organiseren van een benchmark over de kosten voor de uitvoering van de Wet WOZ. Eind 2003 heeft dit geleid tot een

Nadere informatie

Rapportage benchmark aanbieders van jeugd- en opvoedhulp 2013

Rapportage benchmark aanbieders van jeugd- en opvoedhulp 2013 12 augustus 2013 Rapportage benchmark aanbieders van jeugd- en opvoedhulp 2013 Publieksversie Ir. W. te Meerman MSc Drs. M. Hanekamp P.J. Schenderling MSc Rapportage benchmark aanbieders van jeugd- en

Nadere informatie

Meetlat Projectplanning, monitoring & evaluatie

Meetlat Projectplanning, monitoring & evaluatie Meetlat Projectplanning, monitoring & evaluatie Managementsamenvatting/advies: Meetlat met toetscriteria Toetscriterium 1. Kansen en bedreigingen, behoefte- en omgevingsanalyse Door een analyse te maken

Nadere informatie

WERKGROEP 19. BEDRIJFSVOERING (inclusief ZBO S)

WERKGROEP 19. BEDRIJFSVOERING (inclusief ZBO S) WERKGROEP 19. BEDRIJFSVOERING (inclusief ZBO S) Rapport Algemene Rekenkamer en bevindingen voor de werkgroep Lessen uit ICT-projecten deel A en deel B, november 2007 en juli 2008 Aanleiding voor het onderzoek

Nadere informatie

QUICK SCAN KWALITEITSZORG VRIJWILLIGERS ORGANISATIES (ZELFEVALUATIE)

QUICK SCAN KWALITEITSZORG VRIJWILLIGERS ORGANISATIES (ZELFEVALUATIE) vrijwilligers info juni 2003 QUICK SCAN KWALITEITSZORG VRIJWILLIGERS ORGANISATIES (ZELFEVALUATIE) informatie voor deelnemende organisaties Inleiding Vrijwilligersorganisaties zijn organisaties in beweging.

Nadere informatie

Stuurt u op wat er echt toe doet?

Stuurt u op wat er echt toe doet? Verbindt in de zorg. Stuurt u op wat er echt toe doet? De Balanced Scorecard+ voor de Gehandicaptenzorg Sturen op prestaties in de gehandicaptenzorg blijkt een grotere uitdaging dan in andere zorgsectoren.

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Publieksdienstverlening De gemeente Utrecht wil excelleren in publieksdienstverlening die past bij de wettelijke kaders en de ambities van de stad. Wat willen we bereiken? Wat gaan

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

Instellingenonderzoek 2010 Rapport

Instellingenonderzoek 2010 Rapport Instellingenonderzoek 2010 Rapport Onderzoek uitgevoerd door Feelfinders in opdracht van SURFnet Augustus 2010 Meer informatie: www.surfnet.nl / www.feelfinders.nl 1 Inhoud Managementsamenvatting 3 Responsanalyse

Nadere informatie

Gemeente Haarlemmermeer Rekenkamercommissie. 22 april 2013. Inzicht in overhead

Gemeente Haarlemmermeer Rekenkamercommissie. 22 april 2013. Inzicht in overhead Gemeente Haarlemmermeer Rekenkamercommissie 22 april 2013 Inzicht in overhead Ernst & Young Advisory Wassenaarseweg 80 2596 CZ Den Haag Postbus 90636 2509 LP Den Haag Tel.: +31 (0) 88-407 1000 Fax: +31

Nadere informatie

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht

De kwaliteit van educatieve activiteiten meten. Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht De kwaliteit van educatieve activiteiten meten Universiteitsmuseum Utrecht Claudia de Graauw Bo Broers Januari 2015 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Inzicht in overhead met Vensters voor Bedrijfsvoering

Inzicht in overhead met Vensters voor Bedrijfsvoering Inzicht in overhead met Vensters voor Bedrijfsvoering Marcel Schippers gemeente Nissewaard Walter Huith ICTU/Vensters Hilko de Boer gemeente Barneveld Regiodagen BZK 2017 1 Wie is er trots op de overhead?

Nadere informatie

Algemene Rekenkamer..,

Algemene Rekenkamer.., Algemene Rekenkamer, BEZORGEN Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070 3424344 E w voorlichting@rekenkamernl

Nadere informatie

Notitie K o s t e n v e r d e l i n g B & W

Notitie K o s t e n v e r d e l i n g B & W Notitie K o s t e n v e r d e l i n g B & W 3-9 - 2 0 1 3 Inleiding In het afgelopen jaar is duidelijk geworden dat de huidige verdeling van de kosten niet meer voldoet. De huidige verdeling is niet meer

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus EA Den Haag >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Financieel-Economische Zaken IPC 5350 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375

Nadere informatie

2. -beaamt u daarmee dat 60% van de bestaande kosten van overhead op korte en middellange termijn niet beïnvloedbaar is?

2. -beaamt u daarmee dat 60% van de bestaande kosten van overhead op korte en middellange termijn niet beïnvloedbaar is? Bij motie: Motie: Niet benodigde middelen voor Overhead die ten laste zijn gebracht van het budget sociaal Domein moeten weer terug naar het sociaal Domein en ingebracht in de Reserve sociaal Domein. 1.

Nadere informatie

Handleiding Overheidstarieven 2016

Handleiding Overheidstarieven 2016 Handleiding Overheidstarieven 2016 Colofon Titel Handleiding Overheidstarieven 2016 Auteurs Luuk Leussink René Kragten September 2015 Inlichtingen Directie Begrotingszaken Luuk Leussink 070-3427415 l.leussink@minfin.nl

Nadere informatie

Proeftuinplan: Meten is weten!

Proeftuinplan: Meten is weten! Proeftuinplan: Meten is weten! Toetsen: hoog, laag, vooraf, achteraf? Werkt het nu wel? Middels een wetenschappelijk onderzoek willen we onderzoeken wat de effecten zijn van het verhogen cq. verlagen van

Nadere informatie

Heerde: Gewoon, Samen en Dichtbij

Heerde: Gewoon, Samen en Dichtbij Heerde: Gewoon, Samen en Dichtbij Dienstverleningsvisie gemeente Heerde Versie 31 juli 2014 Pagina 1 Inleiding De gemeente Heerde ontvangt dagelijks haar klanten om producten of diensten te verlenen. Deze

Nadere informatie

Raadscommissie ABZ 7 maart 2011. Ina Sjerps Directeur SCD. Sterke service voor de regio!

Raadscommissie ABZ 7 maart 2011. Ina Sjerps Directeur SCD. Sterke service voor de regio! Raadscommissie ABZ 7 maart 2011 Ina Sjerps Directeur SCD Sterke service voor de regio! Programma Start SCD Eerste ervaringen en resultaten Samenwerking Papendrecht & SCD Samenwerking op inkoopgebied Hoe

Nadere informatie

Beantwoording vragen Tweede Kamer over rapport Geldstromen in het hoger beroepsonderwijs in 2010

Beantwoording vragen Tweede Kamer over rapport Geldstromen in het hoger beroepsonderwijs in 2010 Algemene Rekenkamer PERSOONLIJK De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Algemene Rekenkamer Lange Voorhout 8 2500 EA Den Haag T 070 3424344 070 3424130 E w voorlichting@rekenkamer.nl

Nadere informatie

Impactmeting: een 10 stappenplan

Impactmeting: een 10 stappenplan Impactmeting: een 10 stappenplan Stap 1: De probleemanalyse De eerste stap in een impactmeting omvat het formuleren van de zogenaamde probleemanalyse welke tot stand komt door antwoord te geven op de volgende

Nadere informatie

Definitie: Eigen vermogen gedeeld door het vreemde vermogen.

Definitie: Eigen vermogen gedeeld door het vreemde vermogen. Definitie: Eigen vermogen gedeeld door het vreemde vermogen. Jaar kengetal Gemiddelde sector Indicator risicoanalyse inspectie 2016 73,6% 1 Don: ondergrens 3 2015 75% Don: ondergrens 3

Nadere informatie

Naam vragensteller: M.H.J. Bon Namens Fractie Inwonersbelangen Montfoort Linschoten.

Naam vragensteller: M.H.J. Bon Namens Fractie Inwonersbelangen Montfoort Linschoten. INWONERSBELANGEN VRAGEN AAN HET COLLEGE Nr. 2013-16 Datum: 15-03-2013 Naam vragensteller: M.H.J. Bon Namens Fractie Inwonersbelangen Montfoort Linschoten. Vraag gericht aan het college Onderwerp: Raadsvoorstel

Nadere informatie

verbeteren omzet & winst: 10 praktische tips

verbeteren omzet & winst: 10 praktische tips verbeteren omzet & winst: 10 praktische tips Hoe kun je op een snelle manier je financiële resultaten aanzienlijk verbeteren? Welke ingangen kun je daarvoor zoal gebruiken? financiële eindcijfers op zich

Nadere informatie

HERIJKEN & DOORSTARTEN. Houtskoolschets bestuurlijke inrichting en organisatie Samenwerkingsverband PO PassendWijs

HERIJKEN & DOORSTARTEN. Houtskoolschets bestuurlijke inrichting en organisatie Samenwerkingsverband PO PassendWijs HERIJKEN & DOORSTARTEN Houtskoolschets bestuurlijke inrichting en organisatie Samenwerkingsverband PO PassendWijs Notitie voor het Dagelijks Bestuur PassendWijs t.b.v. vergadering op 21 februari 2017,

Nadere informatie

FACTSHEET: Rijksbrede inkoopanalyse (concept, mei 2008)

FACTSHEET: Rijksbrede inkoopanalyse (concept, mei 2008) FACTSHEET: Rijksbrede inkoopanalyse (concept, mei 2008) De Chief Procurement Officer - met zijn staf, het Regiebureau Inkoop Rijksoverheidheeft als opdracht de professionalisering van de inkoop binnen

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2014

Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2014 Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2014 Inleiding en toelichting Het jaarlijkse Wmo-klanttevredenheidsonderzoek is in april en mei 2015 naar de cliënten verstuurd. Aan de cliënten werd gevraagd of zij de

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld

Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld 1. Inleiding De Inspectie van het Onderwijs voert al lange tijd tevredenheidsonderzoeken uit onder besturen en scholen in de sectoren

Nadere informatie

Benchmarkonderzoek Overhead in het voortgezet onderwijs

Benchmarkonderzoek Overhead in het voortgezet onderwijs Benchmarkonderzoek Overhead in het voortgezet onderwijs 11 april 2014 1. Inleiding Overhead binnen organisaties is een thema waar voortdurend aandacht naar uitgaat, zowel vanuit externe kanalen, zoals

Nadere informatie

Wie werken er in het christelijk en reformatorisch onderwijs?

Wie werken er in het christelijk en reformatorisch onderwijs? Artikel pag. 5-8 Wie werken er in het christelijk en reformatorisch onderwijs? Opzet en verantwoording van het onderzoek In de afgelopen maanden heeft een projectgroep vanuit de redactie van DRS Magazine

Nadere informatie

De Staat en het Kwaliteitsmodel voor Overheidsorganisaties Jan Kerkhof en Helga Witjes Gemeente Nunspeet Bestuursacademie Nederland d 30 november

De Staat en het Kwaliteitsmodel voor Overheidsorganisaties Jan Kerkhof en Helga Witjes Gemeente Nunspeet Bestuursacademie Nederland d 30 november De Staat en het Kwaliteitsmodel voor Overheidsorganisaties Jan Kerkhof en Helga Witjes Gemeente Nunspeet Bestuursacademie Nederland d 30 november 2006 1 Programma Workshop Inventariseren van vragen Toelichting

Nadere informatie

De rol van de controller bij VBTB

De rol van de controller bij VBTB Drs. Yolanda van Koppen en drs. Macs Rosielle, management consultants bij CMG Public Sector BV, divisie Management Consultancy OVERHEID Doelstellingen vasthouden met behulp van het INK-managementmodel

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 XV Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2012 Nr. 64 BRIEF VAN

Nadere informatie

Inspectie Jeugdzorg. Belevingsonderzoek naar klanttevredenheid 2014

Inspectie Jeugdzorg. Belevingsonderzoek naar klanttevredenheid 2014 Inspectie Belevingsonderzoek naar klanttevredenheid 2014 Samenvatting Opzet belevingsonderzoek naar klanttevredenheid De Inspectie heeft een belevingsonderzoek naar klanttevredenheid gedaan, om inzicht

Nadere informatie

Bij de verschillende gemeentelijke diensten is informatie opgevraagd over of en hoe een integrale kostprijs berekend wordt.

Bij de verschillende gemeentelijke diensten is informatie opgevraagd over of en hoe een integrale kostprijs berekend wordt. Samenvatting onderzoek uniformering bedrijfseconomische uitgangspunten Doel onderzoek Het doel van het doelmatigheidsonderzoek was te komen tot voorstellen om de wijzen van berekening van de integrale

Nadere informatie

Utrecht, oktober 2005 RAPPORTAGE VERGELIJKEND ONDERZOEK DOELTREFFENDHEID EN DOELMATIGHEID STAF EN ONDERSTEUNING GEMEENTEN GEMEENTE PAPENDRECHT

Utrecht, oktober 2005 RAPPORTAGE VERGELIJKEND ONDERZOEK DOELTREFFENDHEID EN DOELMATIGHEID STAF EN ONDERSTEUNING GEMEENTEN GEMEENTE PAPENDRECHT Utrecht, oktober 2005 RAPPORTAGE VERGELIJKEND ONDERZOEK DOELTREFFENDHEID EN DOELMATIGHEID STAF EN ONDERSTEUNING GEMEENTEN GEMEENTE PAPENDRECHT RAPPORTAGE VERGELIJKEND ONDERZOEK DOELTREFFENDHEID EN DOELMATIGHEID

Nadere informatie

Governance en Business Intelligence

Governance en Business Intelligence Governance en Business Intelligence Basis voor de transformatie van data naar kennis Waarom inrichting van BI governance? Zorgorganisaties werken over het algemeen hard aan het beschikbaar krijgen van

Nadere informatie

2.2 Aanvulling op geformuleerde uitgangspunten: verdeelsleutel financiering

2.2 Aanvulling op geformuleerde uitgangspunten: verdeelsleutel financiering 1 Inleiding In dit memorandum wordt een nadere toelichting gegeven op de concept- begroting Veilig Thuis 2017-2020. De algemene uitgangspunten voor het opstellen van de begroting zijn opgenomen in het

Nadere informatie

Samenvatting. Pagina 7

Samenvatting. Pagina 7 Samenvatting De rijksoverheid ziet zich de komende jaren voor grote uitdagingen gesteld. Als gevolg van de financiële en economische crisis is de overheidsbegroting uit het lood geslagen. De oplopende

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Rijkswaterstaat. Eindrapportage Onderzoek Financieel Business Plan Nationale Bewegwijzeringsdienst

Rijkswaterstaat. Eindrapportage Onderzoek Financieel Business Plan Nationale Bewegwijzeringsdienst Rijkswaterstaat Eindrapportage Onderzoek Financieel Business Plan Nationale Bewegwijzeringsdienst Pagina 1 0 Managementsamenvatting Inleiding In opdracht van Rijkswaterstaat (RWS) heeft Ernst & Young een

Nadere informatie

Beleidskader agenda van onze gewenste ontwikkelingen Samen Onderwijs Maken = Leerzaam

Beleidskader agenda van onze gewenste ontwikkelingen Samen Onderwijs Maken = Leerzaam Beleidskader 2017 agenda van onze gewenste ontwikkelingen Samen Onderwijs Maken = Leerzaam College van Bestuur, vastgesteld 06-12-2016 Inleiding We hebben inmiddels het tweede jaar van ons meerjarenbeleidsplan

Nadere informatie

Rapportage Leerlingtevredenheid. Samenvatting van leerlingtevredenheidsmetingen onder 57 ECABO- leerbedrijven

Rapportage Leerlingtevredenheid. Samenvatting van leerlingtevredenheidsmetingen onder 57 ECABO- leerbedrijven Rapportage Leerlingtevredenheid Samenvatting van leerlingtevredenheidsmetingen onder 57 ECABO- leerbedrijven Rob Swager ECABO, mei 2011 1. Inleiding... 3 2. Tevredenheid algemeen.... 4 3. Aspecten die

Nadere informatie

diepgaande analyse en inzicht in besparingspotentieel

diepgaande analyse en inzicht in besparingspotentieel HR benchmark: diepgaande analyse en inzicht in besparingspotentieel KPMG ziet veel corporaties die gedwongen zijn, of anticiperen op schaarser wordende middelen en veranderende kerntaken. Aangezien de

Nadere informatie

Belevingsonderzoek Inspectie Jeugdzorg. Onderzoek onder geïnspecteerden naar de beleving van het contact met Inspectie Jeugdzorg

Belevingsonderzoek Inspectie Jeugdzorg. Onderzoek onder geïnspecteerden naar de beleving van het contact met Inspectie Jeugdzorg Belevingsonderzoek Inspectie Jeugdzorg Onderzoek onder geïnspecteerden naar de beleving van het contact met Inspectie Jeugdzorg Maart 2012 F968 Colofon In 2008 heeft de Inspectieraad aan het programma

Nadere informatie

Deeltijdwerken in het po, vo en mbo

Deeltijdwerken in het po, vo en mbo Deeltijdwerken in het po, vo en mbo 1. Inleiding In Nederland wordt relatief veel in deeltijd gewerkt, vooral in de publieke sector. Deeltijdwerk komt met name voor onder vrouwen, maar ook steeds meer

Nadere informatie