ONDERZOEKSRAPPORT N55007 PRIJS 8,50 ASSET MANAGEMENT VOOR ONDERGRONDSE INSTALLATIES (AMOI) WPI STRUCTUURPLAN FASE 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ONDERZOEKSRAPPORT N55007 PRIJS 8,50 ASSET MANAGEMENT VOOR ONDERGRONDSE INSTALLATIES (AMOI) WPI STRUCTUURPLAN FASE 1"

Transcriptie

1 PRIJS 8,50 ONDERZOEKSRAPPORT N55007 ASSET MANAGEMENT VOOR ONDERGRONDSE INSTALLATIES (AMOI) WPI STRUCTUURPLAN FASE 1

2 COB - CENTRUM ONDERGRONDS BOUWEN Het Centrum Ondergronds Bouwen wi! als kennisnetwerk oog en oor zijn voor alles wat met ondergronds bouwen te maken heeft. Vanuit de visie dan ondergrond ruimtegebruik en essenti~le bijdrage levert aan een mooi, leefbaar en slagvaardig Nederland, stimuleert het COB de dialoog tussen aile mogelijke partijen die een rol spelen bij de verkenning van belemmeringen en mogelijkheden van het bouwen onder de grond. Naast het (mede) ultvoeren van onderzoeken, Is het COB actlef op het gebied van communlcatie, kennlsmanagement en onderwljs, onder meer door de ondersteuning van een leerstoel ondergronds bouwen aan de TU Delft en het lectoraat ondergronds rulmtegebruik aan de Hogeschool Zeeland. Meer dan honderd organisaties ult het bedrijfsleven, de overheld alsmede kennlslnstituten bundelen In het COB hun krachten en expertise. Het COB maakt deel uit van het CUR.NET en stemt zljn actlvltelten af met andere deelnemers aan dat netwerk, zoals CUR, Hablforum en SKB. Daarnaast heeft het COB een Memorandum Of Understanding met de Japan Tunneling Association (JTA) en stimuleert het Internatlonale uitwlsselingen met andere landen. CDB Is mede Inltlatlefnemer van het nleuwe onderzoeksprogramma ECON en werkt nauw samen met Delft Cluster. COB NA 2003 In 2003 loopt de tweede onderzoeksperlode van het COB af. In nauw overleg met de partlclpanten is een buslnessplan opgesteld voor de periode Hlerin wordt ook een aangepaste programmeerwijze voorgesteld waarblj een grote nadruk op afstemming tussen vraag en aanbod zal worden gelegd. De in het buslnessplan genoemde speerpunten, voortgekomen ult een brede consultatle van het COB netwerk, vormen het ultgangspunt voor de programmering van onderzoeksprojecten. De speerpunten bieden een focus voor de programmerlng en doen recht aan de vlsle van de komende jaren: 'Samenwerken aan het verantwoord ontwlkkelen, bouwen en beheren van ondergrondse ruimte'

3 DIS-RPT Asset Management voor Ondergrondse Installaties (AMOI) TNO Technisch Dienst TU Delft Physische -WPI Structuurplan Case 1- Stieltjesweg 1 Postbus AD Delft Telefoon Fax Datum 2 November 1998 Auteur(s) Mw. drs. G.R. Overboom TNO-TPD P.J.M. Meijer Imtech Projects Gecontroleerd door ing. J.A. van Woerden Goedgekeurd door ir. A.C. van To1 Projectnummer Aile rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldlgd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van TNO. Indien dlt rapport in opdracht werd uitgebracht, wordt voor de rechten en verpllchtingen van opdrachtgever en opdrachtnemer verwezen naar de Algemene Voorwaarden voor onderzoeksopdrachten aan TNO, dan wet de betreffende terzake tussen partijen gesloten overeenkomst. Het ter inzage geven van het TNO-rapport aan diract belanghebbenden is toegestaan. Aan Croon Elektrotechniek B.V. ta.v. de heer A. Andeweg Postbus AB 1998 TNO TNO Technisch Physische Dienst TU Delft (TPD) vervult venuit een multidisciplineire eanpak opdrachten voor bedrijfsleven en overheid. Kennisgebieden zijn: toegepaste fysica. informetica, mechanica, elektronica, materialen en procestechnologie. Nederlendse Organisatie voor toegepest. natuurwetenschappelijk onderzoek TNO

4 TN0-rapport DIS-RPT van 43 Samenvatting Het AMOI-project richt zich op de ontwikkeling van een nieuwe werkwijze voor het definieren, begroten, ontwerpen, realiseren, exploiteren en onderhouden van installaties in ondergrondse bouwprojecten. Hiervoor is het nodig dat een scala van bedrijven die hierbij een rol spelen, zoals installatiebedrijf en raadgevend ingenieursbureau, samenwerken. In werkpakket 1 van AMOI is een structuurteam gevormd met als doel fase 1 van AMOI in detail te plannen en richting te geven aan de andere werkpakketten die zijn gedefinieerd in de inventarisatiefase van AMOI. Dit rapport geeft overzicht van de resultaten van werkpakket 1. De partijen die betrokken zijn bij ondergronds bouwen zijn benoemd en om structuur te brengen in de verkenning van nieuwe samenwerkingsmodellen is een AMOI-CE referentiemodel gemaakt. Dit model kan worden gebruikt om bij aanvang van een project (of projectfase) aan te geven welke expertise van be1ang is. De referentiematrix zet vakgebieden uit tegen aspecten, zoals menselijke factoren, gebruiksfactoren e.d. In de 'raakvlakken' matrix wordt dit heel gedetailleerd uitgewerkt. In WP1 is besloten OOtAMOI zich richt op tunnels in plaats van ondergrondse bouwwerken in het algemeen. In dit rapport wordt ingegaan op het gezamenlijk opstellen van een programma van eisen met verdere detaillering naarmate de tijd vordert. Dit is een verbetering ten opzichte van de huidige werkwijze. Collaborative engineering of integraal ontwerpen met name in het vroege ontwerpproces, biedt houvast voor de nieuwe werkwijze. Dit is een verzamelnaam voor methodieken zoals BRACE (voor bedrijfsanalyse) en UML (productmodellering). BRACE wordt onderkend als 'quick scan' methode om een werkwijze in een ondememing in bee1d te brengen. Dit wordt meegenomen als gereedschap in interviews en de BRACE roset (aangepast voor meer bedrijven in de samenwerking). Als techniek is ook forecasting essentieel bij de nieuwe werkwijze om na te gaan of consequenties van beslissingen zichtbaar zijn te maken in termen van kosten en "look & feel". Centraal bij forecasting staan financieringsmodellen, kostenramingen en visualisatie en presentatie van het te bouwen object. Bij de haalbaarheid in operationele zin zijn ook de menselijke factoren ("human factors") van belang.

5 DIS-RPT van 43 Inhoudsope;ave 1. Introductie """""'"'''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''' Ondergronds bouwen Het AMOI project Structuurplan fase 1: doeistelling, aanpak en team Structuur van dit rapport Bijlage Het sanlenwerkingsmodel, Wie is wie bij ondergrondse bouwprojecten? De kunst van het beperken: de case Inventarisatie expertise via het AMOI-CE referentiemodei 9 Inventarisatie expertise -een voorbeeld - 12 Inventarisatie expertise m.b.t. kostenranlingen 15 Methodiek inventarisatiefase Naar een gezanlenlijke projectaanpak Gezamenlijk opstellen van een programma van eisen Collaborative engineering in het ontwerpproces Forecasting De werkpakketten, 26 AMOI-CE fase 2.., Het vervolgtraject Projectplan evaluatie cargotunnel De werkpakketten Conclusies en aanbevelingen Conclusies Aanbevelingen ""'''''''' 42 Referenties 43 Sanlenwerkingsmodel Westerschelde (Croon)

6 DIS-RPT van Introductie In dit rapport wordt een overzicht gegeven van werkpakket 1 van fase 1 van het AMOI project, dat in opdracht van InstalCOB wordt uitgevoerd. AMOI staat voor "Asset Management voor Ondergrondse Installaties" en is gericht op het goedkoper en sneller realiseren van ondergrondse objecten, zoals tunnels. 1.1 Ondergronds bouwen Ondergronds bouwen is 'booming business'. In de komende decennia zal in ons land een groot aantal ondergrondse bouwactiviteiten aanbesteedt worden. Een toenemend gebrek aan ruimte, een groeiende economie, maar vooral de zich aandienende technische mogelijkheden om in de slappe Nederlandse bodem te boren, vormen de aanleiding tot deze ontwikkeling. Ret is de verwachting dat alleen al op het gebied van de aanleg van tunnels, het aantal nieuwe aanbesteding de honderd ver zal overschrijden. In ons land is ondergronds natuurlijk al wel het een en ander gedaan. In de grote steden zijn metrotunnels aangelegd en spoortunnels, en sedertjaren worden gas en olie door een grote verscheidenheid aan pijpleidingen getransporteerd. Echter ten aanzien van boortechnieken in grote diameters is Nederland, vergeleken met landen als Frankrijk, Duitsland en Japan, nog maar een beginneling. Om die achterstand weg te werken, is ondergronds bouwen tot speerpunt van beleid verklaard. Daarmee worden ook gelden beschikbaar gesteld om kennis en expertise op te doen. Riermee worden studies gedefinieerd en verricht over mogelijkheden van ondergronds bouwen. Ret in 1995 opgerichte Centrum voor Ondergronds Bouwen (COB) coordineert op ondergronds bouwen gerichte activiteiten, zodat de achterstand van Nederlandse bedrijven t.o.v. het buitenland kan worden weggewerkt. Binnen het COB is een samenwerkingsverband actiefvan installatiebedrijven, InstalCOB, dat de positie van de installatiebedrijven probeert te verbeteren. InstalCOB is de initiatiefnemer van het project Asset Management Ondergrondse Installaties (AMOI), dat is gericht op het goedkoper en sneller realiseren van ondergrondse objecten, zoals tunnels. 1.2 Bet AMOI project Ret AMOI project richt zich op de ontwikkeling van een nieuwe werkwijze voor het definieren, begroten, ontwerpen, realiseren, exploiteren en onderhouden van installaties in ondergrondse bouwprojecten. Deze nieuwe werkwijze moet resulteren in het verkleinen van de cost-of-ownership (= kosten investeringen, onderhoud en beheer) en het verkorten van de doorlooptijd. Ook in andere sectoren zijn al diverse oplossingsrichtingen voor het behalen van bovenstaande doelen onderzocht. Een aantal technieken lijken in dit verband ook toepasbaar binnen de installatiebranche, namelijk:

7 DIS-RPT van 43. Collaborative engineering (CE): het door verschillende partijen gelijktijdig en samenwerkend ontwerpen van objecten, bier: tunnels. Hierbij is het van belang te onderzoeken hoe het beste kan worden samengewerkt en welke gevolgen dit heeft voor contracten, organisatiestructuren en informatie management. Collaborative engineering is als techniek interessant voor installatiewerken omdat bij ontwerp van tunnels zoveel bedrijven een rol spelen. Pas als deze bedrijven goed samenwerken kan er bespaard worden in kosten en doorlooptijd.. Forecasting: het in een vroeg stadium analyseren van de haalbaarheid van ontwerpen in fmanciele en in operationele zin. Centraal bij forecasting staan financieringsmodellen, kostenramingen en visualisatie en presentatie van het te bouwen object. Bij de haalbaarheid in operationele zin zijn ook de menselijke factoren ("human factors") van belang. Het AMOI team hanteert een gefaseerde aanpak omdat het bij aanvang nog onduidelijk was welke oplossingsrichting het beste kon worden gevolgd om het doel te bereiken. Na fase 1, de inventarisatie van de huidige werkwijze en selectie van de beste oplossingsrichting, volgen de demonstratiefasen 2 en 3 waarin de nieuwe werkwijze wordt gevalideerd. Het AMOI project wordt uitgevoerd door een scala van bedrijven, zoals installateurs, ingenieursbureau's, opdrachtgevers en dienstverleners binnen de installatiebranche. Deze bedrijven moeten in AMOI fase 1 nauw met elkaar samenwerken om een goede inventarisatie te maken en het eens te worden over een oplossingsrichting. De structuur hiervoor wordt aangereikt door werkpakket 1, die de richtlijnen voor de andere werkpakketten opstelt en adviseert over de samenstelling van de teams per werkpakket. De resultaten van werkpakket 1 zijn het onderwerp van dit rapport. 1.3 Structuurplan Case1: doelstelling, aanpak en team Werkpakket 1 bepaalt de structuur en werkwijze die wordt gevolgd in AMOI fase 1. Doelstelling Het bepalen van een methodiek die wordt gevolgd in AMOI fase 1, waarbij de volgende doelstellingen moeten worden gehaald:. Het bepalen van de hoofdrolspelers bij ondergrondse bouwtrajecten en hun rol hierbij, resulterend in een blauwdruk voor een samenwerkingsmodel. Het bepalen van de onderwerpen die in de inventarisatiefase aan bod moeten komen.. Het richting geven aan de overige werkpakketten van AMOI-CE in termen van de samenstelling van de teams en de vraagstukken die er door de teams worden aangepakt.. Het maken van een projectplan voor AMOI fase 2.

8 DIS-RPT van 43 Aanpak V oor werkpakket I is een representatief team samengesteld, het structuurteam, dat enkele weken eerder van start is gegaan dan de andere werkpakketten. Het structuurteam heeft maandelijks vergaderd (7 keer) en heeft korte communicatielijnen onderhouden met de AMOI projectleider van Croon. In het projectplan AMOI CE wordt werkpakket I (WP I) verdeeld in twee blokken, in de eerste vier weken vanaf I februari wordt het project opgezet en gedurende de vier weken aan het eind van het project wordt het projectplan voor de demonstratie- en evaluatiefasen bepaald. De aanpak leidt tot de volgende resultaten, die in dit rapport zijn opgenomen: RI.I Beschrijving hoofdrolspelers en samenwerkingsmodel. RI.2 Beschrijving structuurplan inventarisatiefase. R1.3 Projectplan AMOI-CE fase 2. Het beoogde structuurplan zorgt voor de samenhang tussen de werkpakketten. Het team Het structuurteam bestaat uit de volgende leden: Bedrijf Zoetermeer Amsterdam Rotterdam Amersfoort Delft Delft Delft Het team bevat personen die verantwoordelijk zijn voor een inhoudelijke inbreng, facilliterende personen enjournalistieke inbreng om de vorm waarin AMOI wordt gepresenteerd aan de diverse doelgroepen te bepalen. 1.4 Structuur van dit rapport Dit rapport is bestemd voor lezers die een overzicht willen hebben van waar het binnen AMOI over gaat en de resultaten van de inventarisatiefase van AMOI (fase I). V oor meer gedetailleerde informatie wordt verwezen naar de overige rapporten die in het kader van AMOI zijn geschreven.

9 DIS-RPT van 43 Dit overzichtsrapport is ais voigt opgebouwd: In hoofdstuk 2 worden de verschillende partijen die betrokken zijn bij ondergronds bouwen kort beschreven en wordt een raamwerk van een samenwerkingsmodel gegeven dat kan worden gebruikt om bij aanvang van een project na te gaan welke specifieke expertise er nodig is. Vervolgens beschrijft hoofdstuk 3 de methodiek die wordt gevolgd tijdens de inventarisatie en de aanpak die moet worden gevolgd door de overige werkpakketten. In hoofdstuk 4 wordt het projectplan voor AMOI fase 2 besproken. Hoofdstuk 5 bevat conciusies en aanbevelingen.

10 DIS-RPT van Het samenwerkingsmodel In dit hoofdstuk worden de verschillende partijen die betrokken zijn bij ondergronds bouwen kort beschreven en wordt een raamwerk van een samenwerkingsmodel gegeven, het AMOI-CE referentiemodel, dat kan worden gebruikt om bij aanvang van een project na te gaan welke specifieke expertise er nodig is. 2.1 Wie is wie bij ondergrondse bouwprojecten? Bij ontwerp en realisatie van ondergrondse objecten werken een aantal verschillende partijen samen. We onderscheiden de volgende partijen: V ormgeving en ontwerp ondergronds objec Financiering ondergronds object Ontwerper + realisator van het karkas (beton/staal) van het ondergrondse object Ontwerper + realisator van de installaties in het ondergrondse object rialen en specifieke Opdrachtgever Opdrachtgever ondergronds project, heeft vele gezichten, doch vaak RWS, Schiphol of gemeente. Raadgevend ingenieursbureau Vele rollen in de hele levenscycius van de I projectuitvoering; schrijft o.a. het bestek. I Het is duidelijk dat voor een goed resultaat van een integrale aanpak aile partijen betrokken moeten zijn omdat een integrale aanpak in AMOI bedrijfsoverschrijdend is. Bij aanvang van de inventarisatiefase is AMOI echter nog weinig concreet. Daarom besluit het structuurteam, zoals ook in het werkplan voor fase 1 is gehanteerd, dat in fase 1 een beperkt aantal spelers wordt betrokken, namelijk.: de installatiebedrijven Croon, GTI, Stork en Imtech, de raadgevend ingenieursbureaus Intersec, Arcadis, Holland Railconsult en Grontrnij, een architect en een aantal leveranciers van ondersteunende diensten (TNO, NLR, DeltaConsult, Peritas, Arun, etc.). 2.2 De kunst van het beperken: de case De eerste fase van AMOI moet in een beperkte tijd zijn afgerond. Een goede inventarisatie van aile typen ondergrondse bouwprojecten zal veel meer tijd vergen dan deze periode. Daarom besluit het structuurteam de inventarisatiefase te beperken tot ondergrondse transporttunnels, en in het bijzonder tot een voorbeeld tunnel, zodat een concrete inventarisatie van de werkwijze en een keuze voor een oplossingsrichting kan worden gedaan (zie Figuur 1).

11 DIS-RPT van 43 C1> ~r.% i'"'\ \ ~ Figuur 1 de kunst van het beperken Als mogelijke voorbeeldprojecten zijn bestudeerd:. OLS (Ondergronds Logistiek Systeem); Dit zou dan een OLS-achtig project moeten zijn, die wat minder ambitieus is als OLS Aalsmeer, waar wordt uitgegaan van besturingstechnologie die zich nog in een onderzoeksstadium bevindt.. Cargotunnel Schiphol, een vrachttunnel onder een van de landingsbanen op de luchthaven Schiphol. De installatiewerkzaamheden zijn uitgevoerd door Stork; TEC was als raadgevend ingenieursbureau hierbij betrokken.. Leidingentunnel Botlek, waar ook personen doorheen moeten kunnen.. De Piet Hein tunnel in Amsterdam, 1.5 km lang. GTI was bij dit project al in een vroeg stadium betrokken. Het structuurteam besluit in overleg met de AMOI-brede vergadering om de cargotunnel Schiphol als voorbeeld te hanteren. Stork, TEC en de luchthaven Schiphol geven toe stemming voor het gebruik van deze case in het AMOI project. Het bestek van de cargotunnel, dat wordt geleverd door Stork, is gedetailleerd en laat weinig ruimte voor eigen inbreng t.a.v. het ontwerp. Dit argument weegt echter niet zwaar genoeg om de cargotunnel als case te passeren. 2.3 Inventarisatie expertise via het AMOI-CE referentiemodel Binnen AMOI-CE wordt uitgezocht hoe collaborative engineering of integraal ontwerpen kan worden ingezet om te besparen op kosten en doorlooptijd. Het idee achter integraal ontwerpen is, dat bij aanvang van een ontwerp van een ondergronds object wordt bepaald welke expertise er in de loop van het project moet worden geleverd. Door leveranciers van deze expertise in een vroeg stadium te laten samenwerken ontstaat een ontwerp waarin de randvoorwaarden van aile experts zoveel mogelijk zijn meegenomen. Dit leidt tot minder iteraties in de ontwerpfase en dus tot kostenreductie en doorlooptijdbesparing.

12 DIS-RPT van 43 V oor de inventarisatie van expertise bij aanvang van een project heeft het structuurteam een matrix ontwikkeld, het zgn. AMOI referentiemodel. In dit referentiemodel zijn de vakgebieden die nodig zijn bij de transporttunnel, zoals klimaattechniek, lichttechniek, energietechniek en datacommunicatie, afgebeeld op aspecten die deze functies moeten opleveren, zoals human factors, gebruiksfactoren, veiligheid, e.d. Door voor een specifiek project aan te geven welke elementen van belang zijn (met kruisjes, zoals aangegeven in Figuur 2), wordt dnidelijk welke partijen er in betrokken zijn in het ontwerpproces. Dit is de eerste stap in het via een integrale aanpak ontwerpen van een ondergronds object, zoals een transporttunnel. vakgebieden... AMOI I Energietechniek referentiemodel Licht- I etc. techniek ~1:It: ~1E'.0 c: 0 <D Z B '0 <D - E ~:.:"0 :.:.5 c van belang s:: Cargotunnel <!) voor deze case ~U Human factors <!) ~cd Use factors etc. Figuur 2 Structuur AMOI-CE referentiemodel Het volledige referentiemodel ziet er als voigt nit:

13 u o} I ;: - & - H H 1 s IH II 1 r I ++ppn1 J$i8NIIln X xxx xx x xxxx xx x IOOWx xxx xx x xxxx xx x NOO1x xx xxx x x xxx x xx x SOIQPU8JS x X xxx x x xxx x xx x 0_)"1) -- J~eMx xxx xx xxxx xx x ':I Ie -.=] xxx x xxx x x xx x :I xx X xx xx x xxxx xx x i x x xxx x X xxxx xx x xx xx X xxxx xx x xxx x x xxxx xx x ~~ 11! I I~; x x xxx x x xxxx xx x x x xxx x x xxx x xx x xxx xx xxxx x xx x x xxx xx xxxx X xx x x xxx xxx xxxx xx xx x i x x x x xxx x xx x x xxx xxx xxx x xx xx x I A x x x xxx x xxxx xx x f~ x xx x x xxx x x xx x H x xx x x xxxx x x xx ~==~: j xx x xxxx xxx x xx x..._x xx x x xxxx xxx x xx x,t H It I.I.IOOJGIUf/deoJWQ X xx X X xxxx xx x /I epif(j I UOOJ6I&J.x xxx x x xxxx xx x h ~e i]..:i ~I n8lmfull.pf1 'i\>j.'~'~ x xx x X xxxx Xxx x xx x I8ZIMSeID!IfIIWJONX x xx xxx x xxxx xxx xx x,. :I :5 d ~~ ~~ 1-0 i f w :~x (5 1-1 u xxx xxxx xx x H~I }II Hi t~"'] Ih lu Ii '".Ii 1 ~~~JI ~n i ~I'I J> i> ~1I1!)1. if 3 ~Q:; >'1 e I I i 4! ~> ~1: ::): i i tb i ~.I! J

14 DIS-RPT van 43 Het AMOI-CE referentiemodel is bedoeld als eerste aanzet tot een integrale aanpak. Dit is in de praktijk niet gedetailleerd genoeg om als gereedschap voor projectmanagement gebruikt te worden tijdens de projectuitvoering. Daarom is de matrix voor een concreet project uitgewerkt door Croon (zie 2.4). Bovendien is de matrix uitgewerkt richting installaties door GTI zodat dit schema kan dienen bij kostencalculaties (zie 2.5). Deze laatste matrix is niet bruikbaar bij de projectaanvang (dus: in plaats van het referentiemodel), aangezien dan bepaalde keuze voor installaties al gemaakt zijn en dit willen we juist laten afuangen van de experts aan tafel. Een goed voorbeeld is het aanleggen van een sprinklerinstallatie voor brandpreventie, waarbij de keuze voor een oplossing al is gemaakt' In het referentiemodel wordt deze keuze opengelaten. 2.4 Inventarisatie expertise - een voorbeeld - Croon heeft bij het project Westerscheldetunnel gebruik gemaakt van een model om expertises te duiden dat kan worden beschouwd als een gedetailleerde versie van het AMOI-CE referentiemodel. In dit model zijn de vakgebieden die nodig zijn bij de transporttunnel, zoals klimaattechniek, lichttechniek, energietechniek en datacommunicatie, afgebeeld op aspecten die per deelinstallatie moeten worden geleverd om functioneel te voldoen aan het bestek. Door het zetten van kruisjes in de matrix wordt aangegeven welke elementen van belang zijn (Figuur 3), en welke expertise er benodigd is tijdens het ontwerpproces. Het structuurteam heeft ervoor gezorgd dat het AMOI-CE referentiemodel en de Croon matrix consistent zijn met elkaar.

15 DIS-RPT van 43 vakgebieden... etc. (1)... 1;j - "3 rj'.)... = -(1) ~ $-oj (1) ~ = E (.) (1) Raakvlakken matrix I Revisie wijzigingen zijn gerenvoieerd I ~cd etc. Figuur 3 Croon matrix Een onderdeel van de Croon matrix is in dit rapport opgenomen:

16

17 TNQ-rapport DIS-RPT van Inventarisatie expertise m.b.t. kostenramingen Het structuurteam heeft tevens een gedetailleerde versie van het referentiemodel ontwikkeld OOtkan worden gebruikt bij kostenramingen. Hierbij is het van belang om per deelinstallatie te kunnen werken. Op de horizontale as worden de vakgebieden geplaatst en deze worden uitgezet tegen de deelinstallaties, die hieronder zijn beschreven: Algemeen administratief en technisch Tekeningen Kwaliteit - Arbo - Milieu (hinderwet) Algemene energievoorziening Openbaar nutsbedrijf - E-G-W Middenspanning Aarding, bliksembeveiliging, EMC Duurzame energie Noodstroom - no break WKK Kathodische bescherming A Energieverdeling - algemeen Kabeldrager systeem Kabels en leidingen Laagspanningshoofdverdeelinrichtingen Onderverdeelinrichtingen Tunnelverlichting -algemeen Verlichting -verkeerstunnel Verlichting - leidingentunnel Openbare verlichting Terreinverlichting Noodverlichting en vluchtwegsignalering Ventilatiesystemen algemeen Ventilatie verkeerstunnel Ventilatie leidingentunnel Overdrukinstallatie vluchtgang CO meetsysteem

18 DIS-RPT van 43 Pompinstallatie algemeen Brandblusinstallatie/ sprinkler Vuilwaterinstallatie Verkeersinstallatie algemeen Rijstrooksignalering Verkeersdetectie Hoogtemelding Slagbomen, tunnels en wegen Verkeerslichten Beweegbare rniddenberm beveiliging Bijzondere borden Liften en roltrappen Communicatie en beveiliging algemeen Brandmeldinstallatie Intercom Omroep en ontruirning luidsprekers Video/CCTV CAIIPZI Toegangscontrole/tijdregistratie Telefoonldata Besturingsinstallatie algemeen Besturingsinstallatie hardware en netwerk Besturingsinstallatie software Algemene voorzieningen Energieverdeling licht en kracht Verlichtingsinstallatie en noodverlichting Centrale verwarming Luchtbehandeling Koeling Water, sanitair en riolering HW A brandblus Communicatie en beveiliging -brandmelder Gebouw beheer systeem Liften

19 DIS-RPT van 43

20 DIS-RPT van Methodiek inventarisatiefase In dit hoofdstuk wordt de methodiek beschreven die wordt gevolgd tijdens de inventarisatie (AMOI fase 1) en de eisen die hierbij worden gesteld aan de overige werkpakketten. 3.1 Naar een gezamenlijke projectaanpak Voor een inventarisatie van de huidige werkwijze in de installatiebranche t.a.v. ondergrondse bouwprojecten zal inzicht worden verschaft via interviews. Naast de werkwijze moeten deze interviews inzicht geven in:. overeenkomsten en verschillen in werkwijze bij de vier grote installateurs. de wijze waarop elke speier zijn rol invult (bijvoorbeeld welke wettelijke voorschriften worden gevolgd, waar houdt de rol precies op?).. wensen t.a.v. de toekomst (welke rol zou de speier in de toekomst graag spelen?). visie op beste wijze van verbeteren werkwijze in de toekomst Deze inzichten kunnen worden meegenomen in de methodiek van de integrale aanpak die binnen de demonstratiefasen van AMOI zal worden getoetst. Het is de bedoeling dat deze integrale aanpak recht doet aan aile partijen en dat zij hun eigen blik op de wereld (in het werkplan wordt dit "view" genoemd) kunnen blijven hanteren. In aanvulling op het analyseren van de huidige werkwijze wordt er binnen de inventarisatiefase ook aandacht geschonken aan elementen die tot verbetering van de werkwijze kunnen bijdragen, zoals forecasting, human factors, nieuwe wijzen van kennismanagement en virtual reality. Ontwerpmethodiek De integrale ontwerpmethodiek bevat de volgende elementen:. Gezamenlijk opstellen van een programma van eisen (zie 3.2). Collaborative engineering in het ontwerpproces (zie 3.3). Forecasting (zie 3.4) Het structuurteam heeft voor elk van deze elementen een werkpakket aangewezen waarbij nader onderzoek moet worden gedaan en suggesties gedaan voor de aanpak. Werkpakketten Fase 1 is georganiseerd rond een aantal werkpakketten waarin detailaspecten worden belicht. Het geheel van de werkpakketten vormt echter een 'ongoing proces' als afspiegeling van collaborative engineering. De volgende werkpakketten zijn geformeerd:

21 DIS-RPT van 43 2 Infonnatie vergaren TPD 3 Infonnatie ordenen TPD 4 Human factors NLR 5 Forecasting Peritas 6 IT ondersteuning TPD 7 Disseminatie Waal 8 Projectmanagement Croon Onderzoeken nieuwe financieringsmodellen. apport. Onderzoeken relevante ondersteunende tools. Keuze van de tools voor AMOI fase 2 Rapport en CD-ROM onneren van diverse elgroepen over het proj euwsbrief, persberichte, V oortgangs- en van het project en eindrapportage. In 3.5 wordt beschreven welke doelstellingen er aan de individuele werkpakketten worden gesteld. 3.2 Gezamenlijk opstellen van een programma van eisen Ondersteuning bij het maken van een PVE kan o.a. worden geleverd bij:. het verwoorden van de behoeften van de opdrachtgever (templates voor PVE tunnelobject). kostenschattingen en marges (in te vullen door WP Forecasting). tools om een idee te geven hoe het object eruit gaat zien (virtual reality input). checklist PVE (Heb je eraan gedacht dat...).

22 DIS-RPT van 43 Het PVE is de eerstestap in het ontwerp van een tunnelobject, dat wordt gevolgd door voorlopig ontwerp, detailontwerp en bestek. Er zijn wettelijke voorschriften waaraan het PVE moet voldoen, zoals het bouwbesluit. Inzicht hierover moet worden verkregen in werkpakket 3. Naarmate het ontwerptraject vordert zijn de specificaties nauwkeuriger bekend en is er een betere kostenraming te maken. Dit is aangegeven in Figuur 4. meer details behoeften kostenplaaye zo ziet het object er checklist wettelijke voorschriften PVE Figuur 4 Fasering ontwerp tunnelobject Kostenramingen worden gedaan door gebruik te maken van rekenmodellen die worden geparametriseerd door kentallen. Per fase van het traject zijn er andere kentallen. Uitgeverij Micent en Twijnstra-Gudde leveren informatie over kentallen. Zowel Peritas als TNO-Bouw hanteren een dergelijke werkwijze bij forecasting. Werkpakket 2 zal uitsluitsel moeten geven over kostenramingen en in werkpakket 5 moet inzicht worden verkregen in alternatieve wijzen van fmanciering. 3.3 Collaborative engineering in het ontwerpproces Collaborative engineering - ook wel integraal ontwerpen genoemd -staat voor een vergaande samenwerkingsstructuur tussen de verschillende partijen die voor de ondergrondse installaties en constructies zorgen. Door middel van collaborative engineering worden veel taken gelijktijdig uitgevoerd, waardoor de doorlooptijd kan worden verkort. Een vroegtijdige samenwerking zal weliswaar wat meer tijd vergen in de ontwerpfase, maar in het stadium van uitvoering en instandhouding aanzienlijke besparingen in tijd opleveren.

23 DIS-RPT van 43 Collaborative engineering zal naar verwachting grote besparingsmogelijkheden opleveren. Onderzoek heeft uitgewezen dat bij een intensievere conceptdefiniering van het project, de totale bouwtijd met maar liefst 40% kan worden bekort. Goed ontwerpen betekent dat er tijdens de bouw veel rninder revisies nodig zijn (zie Figuur 5). Figuur 5 Besparing in tijd en geld t.g.v. CE Bij het punt 'hoe kunnen we de doorlooptijd verkorten' zal vooral worden onderzocht hoe de diverse specialisten parallel kunnen samenwerken. E-, W - en C- engineers gaan niet alleen uit van verschillende technologieen, ze hanteren daarbij ook begrippenkaders die verschillend zijn. Als zij (en andere specialisten) samen aan een ontwerp zullen werken moet er in ieder geval voor gezorgd worden dat verschillen in methodieken en talen geen obstakels vormen.

24 DIS-RPT van 43 De views Deze begrippenkaders zijn in het werkplan van AMOI-CE "views" genoemd. Het structuurteam hecht de meeste prioriteit aan een gedegen uitwerking van de volgende views:. W-view: werktuigbouwkundige werkwijze De W-view heeft voor tunnels minder aandacht nodig dan bijv. ondergrondse verblijfplaatsen.. E-view: electrotechnische werkwijze Veel hoofdvakgebieden van Figuur 2 zijn hierin opgenomen. De interviews, die worden gehouden in werkpakket 2, zu1len met name langs deze twee views worden afgenomen waarbij er inbreng zal zijn van alle vier de grote installateurs van InstalCOB. De interviews zullen zowel worden gehouden met personen die in het voortraject van projecten betrokken zijn (de hoofdlijneninterviews), als met personen die betrokken zijn bij de uitvoering van ondergrondse projecten (de diepteinterviews). Op deze wijze komen alle fasen van ontwerp, realisatie en beheer van tunnels aan bod. Gereedschappen integraal ontwex:pen: UML Daar waar in het ontwerpproces een gezamenlijk beeld moet ontstaan van het te bouwen object, zal een zogenaamde object-georienteerde beschrijving worden gehanteerd. Hiermee kunnen zowel productmodellen (van onderdelen van het ondergrondse object) als procesmodellen (hoe gaan we het object ontwerpen en realiseren?) worden gevisualiseerd. De in de literatuur toonaangevende Unified Modeling Language (UML) zal hiervoor worden gebruikt. M.b.v. UML kan worden beschreven:. W AT het object functioneel moet kunnen; V oorbeeld: tunnel met transportfunctie voor x voertuigen per uur van A naar B.. HOE dit wordt gerealiseerd; V oorbeeld: transporttunnel met twee buizen met elk vier rijstroken en een leidingentunnel in het midden, bestaande uit bepaalde functionele onderdelen.. W ANNEER bepaalde functies actief zijn. V oorbeeld: samenwerkingsmodel tussen opdrachtgever, RIB, civiel aannemer en installateur in de diverse fasen van het project. Voor nadere informatie verwijzen we naar Ref. 1, Ref. 2, en Ref. 3. Deze methodiek wordt ondersteund door een case tool op de PC (zie Ref. 4). Gereedschappen integraal ontwerpen: BRACE V oor het analyseren van een werkwijze binnen ondernemingen en het zoeken van verbeteringen in deze werkwijze op het vlak van de organisatie en informatietechnologie wordt de BRACE methodiek gebruikt. Dit is een door de TU Eindhoven ontwikkelde en door Berenschot gepromote methodiek, die is beschreven in Ref. 5.

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Stappenplan nieuwe Dorpsschool

Stappenplan nieuwe Dorpsschool Stappenplan nieuwe Dorpsschool 10 juni 2014 1 Inleiding Het college van burgemeester en wethouders heeft op 10 juni 2014 dit stappenplan vastgesteld waarin op hoofdlijnen is weergegeven op welke wijze

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

PRIJS 7,00 ONDERZOEKSRAPPORT N55009 ASSET MANAGEMENT VOOR ONDERGRONDSE INSTALLATIES BEGELEIDENDE NOTA BIJ RAPPORTEN VAN DE FASEN 1 EN 2

PRIJS 7,00 ONDERZOEKSRAPPORT N55009 ASSET MANAGEMENT VOOR ONDERGRONDSE INSTALLATIES BEGELEIDENDE NOTA BIJ RAPPORTEN VAN DE FASEN 1 EN 2 PRIJS 7,00 ONDERZOEKSRAPPORT N55009 ASSET MANAGEMENT VOOR INSTALLATIES BEGELEIDENDE NOTA BIJ RAPPORTEN VAN DE FASEN 1 EN 2 ONDERGRONDSE COB - CENTRUM ONDERGRONDS BOUWEN Het Centrum Ondergronds Bouwen wil

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Informatiemanagement, -processen en -implementaties

Informatiemanagement, -processen en -implementaties Informatiemanagement, -processen en -implementaties Spelsimulatie en Organisatieverandering imvalues Presentatie Inhoud Introductie Spelsimulatie Aanpak Toepassing Meer informatie Introductie imvalues

Nadere informatie

Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel?

Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel? Strategisch samenwerken in het bouwproces stichting bouwresearch Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel? Opdrachtgevers.. en organisatiemodellen Kiezen opdrachtgevers het juiste bouworganisatiemodel?

Nadere informatie

Bijlage H: VAKGEBIED PROJECTMANAGEMENT

Bijlage H: VAKGEBIED PROJECTMANAGEMENT RVOI-2001 Bijlage H: VAKGEBIED PROJECTMANAGEMENT Deze Bijlage is opgesteld door de heer ir. C.H. Wentink, sectordirecteur Ruimte, vastgoed en economie van Witteveen + Bos. Hij heeft zich hierbij o.a. laten

Nadere informatie

Kostenbeheersing * M2011 1. F. A. van Duijn

Kostenbeheersing * M2011 1. F. A. van Duijn Kostenbeheersing M2011 1 Kostenbeheersing * F. A. van Duijn Samenvatting M2011 3 1. Inleiding M2011 3 2. Wat is kostenbeheersing? M2011 4 3. De opbouw van het budget M2011 4 4. De nauwkeurigheid van het

Nadere informatie

De Haagse Hogeschool Persoonlijk Actieplan

De Haagse Hogeschool Persoonlijk Actieplan De Haagse Hogeschool Persoonlijk Actieplan persoonlijk_actieplan_semester_twee Iv-Bouw b.v. i Opdrachtgever: De Haagse Hogeschool Projectnummer opdrachtgever: PAP Project: Persoonlijk Actieplan Projectnummer:

Nadere informatie

Technisch projectmedewerker

Technisch projectmedewerker Technisch projectmedewerker Doel Bijdragen aan de uitvoering van projecten vanuit de eigen discipline, uitgaande van een projectplan en onder verantwoordelijkheid van een Projectmanager/ -leider, zodanig

Nadere informatie

Uw procesregiseur. Expertise in het bouwtraject. Sterk in verbinden. Dat is Adams Bouwadviesbureau. Al meer dan 15 jaar een

Uw procesregiseur. Expertise in het bouwtraject. Sterk in verbinden. Dat is Adams Bouwadviesbureau. Al meer dan 15 jaar een sterk in verbinden Sterk in verbinden. Dat is Adams Bouwadviesbureau. Al meer dan 15 jaar een toonaangevend ingenieursbureau. Gespecialiseerd in duurzaam en constructief bouwadvies voor woningbouw en utiliteitsbouw.

Nadere informatie

Deelprojectplan. Herontwerp Planning & Control

Deelprojectplan. Herontwerp Planning & Control Deelprojectplan Herontwerp Planning & Control Beheersing van risico s en verbetering van de besturing van de Hogeschool van Utrecht, door middel van herinrichting van P&C-processen, taken en verantwoordelijkheden,

Nadere informatie

Stuurgroep Nieuw Hydepark

Stuurgroep Nieuw Hydepark Voortgangsrapportage 1 Stuurgroep Nieuw Hydepark Periode januari t/m mei 2013 4 juni 2013 Kleine Synode 21 juni 2013 OZ 13-06 Bestuur Dienstenorganisatie Pagina 3 van 7 Inhoud 1. Inleiding 5 2. Projectkaders

Nadere informatie

Contractvormen op golfbanen en sportvelden

Contractvormen op golfbanen en sportvelden Contractvormen op golfbanen en sportvelden Bij de landelijke aannemers komen steeds vaker vragen binnen over de toepasbaarheid van verschillende contractvormen voor de realisatie en eventueel onderhoud

Nadere informatie

III I 111 1 li Dili 1 \ till iiiiiiiii HI

III I 111 1 li Dili 1 \ till iiiiiiiii HI Raadhuisplein 1 7811 AP Emmen t. 14 0591 f. 0591 685599 Postbus 30001 7800 RA Emmen e. gemeente@emmen.nl i. www.emmen.nl III I 111 1 li Dili 1 \ till iiiiiiiii HI * 1 3. 5 2 1 7 8 3 *, Aan de raad van

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F.

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. BentVoorbeeld Proces en informatie onderzoek DECLA consultancy Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 INTRODUCTIE... 4 3 OPDRACHTOMSCHRIJVING EN SCOPE... 5 4

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144

Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144 Inhoudsopgave 5 Voorwoord 7 Ten geleide 9 1 Inleiding 11 2 De risicoanalyse 25 3 Uitvoeren van de risicoanalyse 65 4 Risicomanagement 77 5 Uitvoeren van risicomanagement 85 6 Implementatie van risicomanagement

Nadere informatie

Thermische prestatie contracten

Thermische prestatie contracten 10 november 2005 Thermische prestatie contracten Conform ISSO-publicatie 74 Bert Elkhuizen Chrit Cox TNO Bouw en Ondergrond te Delft Contactgegevens: 015 276 33 10 Bert.Elkhuizen@tno.nl Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Tijd 13.00 uur 17.00 uur Ons kenmerk Zeepkist4/9_N_11_46915

Tijd 13.00 uur 17.00 uur Ons kenmerk Zeepkist4/9_N_11_46915 Verslag 1 e bijeenkomst startup Veiligheid tunnels ProjectOmschrijving Datum 29 maart 2011 Plaats CURNET/COB, Gouda Tijd 13.00 uur 17.00 uur Ons kenmerk Zeepkist4/9_N_11_46915 Op het gebied van de veiligheid

Nadere informatie

De informatie adapter vormt de basis voor uitwisseling van digitale informatie in projecten waarbij de volgende uitgangspunten gekozen worden:

De informatie adapter vormt de basis voor uitwisseling van digitale informatie in projecten waarbij de volgende uitgangspunten gekozen worden: Op het vlak van informatie uitwisseling tussen bedrijven valt veel te verbeteren. Veel van die verbeteringen vinden hun oorzaak in het niet goed op elkaar aansluiten van de verschillende softwaretoepassingen

Nadere informatie

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE EEN ONDERZOEK NAAR DE IMPLEMENTATIE VAN BEST VALUE BINNEN EEN SYSTEMS ENGINEERING OMGEVING STEPHANIE SAMSON BEST VALUE KENNIS SESSIE WESTRAVEN 17 JUNI 09.00 12.00

Nadere informatie

Water, wij halen eruit wat erin zit

Water, wij halen eruit wat erin zit Water, wij halen eruit wat erin zit U ziet papier......wij zien water Samen met u... Als uw afvalwaterzuiveringsinstallatie aan vernieuwing toe is, staat u voor belangrijke keuzes. Strategische, operationele

Nadere informatie

Strategische Personeelsplanning

Strategische Personeelsplanning Strategische Personeelsplanning en Onderwijslogistiek Strategische Personeelsplanning 1 Strategische Personeelsplanning / onderwijslogistiek 1.Impact van ontwikkelingen 2.Integraal plannen 3.De oplossing

Nadere informatie

ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva.

ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva. ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva.nl 1 CONTENT Ontwerpen van technische innovaties Het innovatielab Cases Discussie

Nadere informatie

Beknopt plan van aanpak project centrale huisvesting

Beknopt plan van aanpak project centrale huisvesting BIJLAGE 2 Beknopt plan van aanpak project centrale huisvesting Het vervolgtraject na het raadsbesluit van 1 juli 2010 april 2010 2010011330 Project 3252 - Voorbereidingsfase centrale huisvesting gemeente

Nadere informatie

BIM in de praktijk. Alexander Hoos / Kuijpers

BIM in de praktijk. Alexander Hoos / Kuijpers BIM in de praktijk Alexander Hoos / Kuijpers TVVL Eindedaglezing, 4 april 2016 Alexander Hoos Informatie Manager Even voorstellen Installatie bedrijf Kuijpers (www.kuijpers.nl) Kerntaken: Procesoptimalisatie,

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Branche Innovatie Agenda: Eindresultaat. Contact: Terry Heemskerk, Uneto-VNI Bart Luiten, TNO Jaap Kolk, Syntens

Branche Innovatie Agenda: Eindresultaat. Contact: Terry Heemskerk, Uneto-VNI Bart Luiten, TNO Jaap Kolk, Syntens Branche Innovatie Agenda: Eindresultaat Contact: Terry Heemskerk, Uneto-VNI Bart Luiten, TNO Jaap Kolk, Syntens Uneto-VNI BIA traject Doel: Branche Innovatie Agenda s voor thema s uit Radar 2020 Vijf technische

Nadere informatie

Aan de commissie: Algemeen bestuur en middelen Datum vergadering: 22 maart 2007 Agendapunt: Aan de Raad. Made, 13 februari 2007

Aan de commissie: Algemeen bestuur en middelen Datum vergadering: 22 maart 2007 Agendapunt: Aan de Raad. Made, 13 februari 2007 Aan de Raad Made, 13 februari 2007 Aan de commissie: Algemeen bestuur en middelen Datum vergadering: 22 maart 2007 Agendapunt: Raadsvergadering: 12 april 2007 Onderwerp: Diagnose Integrale Veiligheid gemeente

Nadere informatie

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Raadsvergadering, 22 april 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 228 Agendapunt: 6 Datum: 9 april 2008 Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Ontwikkelaar ICT. Context. Doel

Ontwikkelaar ICT. Context. Doel Ontwikkelaar ICT Doel Ontwikkelen en ontwerpen van ICT-producten, binnen overeen te komen dan wel in een projectplan vastgelegde afspraken ten aanzien van tijd, budget en kwaliteit, opdat overeenkomstig

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat

Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat Datum 24 september 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Scenario 1: Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de vulling van de monitor, met aanvullingen

Nadere informatie

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007.

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007. TNO Kwaliteit van Leven TNO-rapport KvL/APRO/2007.198/11410/Hef/stn Deelrapportage 1: Opzet van het project Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp www.tno.nl/arbeid T 023 554 93 93 F 023

Nadere informatie

Projectplan. Informatie arrangementen als app. s-hertogenbosch, 6 december 2011

Projectplan. Informatie arrangementen als app. s-hertogenbosch, 6 december 2011 Projectplan Informatie arrangementen als app s-hertogenbosch, 6 december 2011 i Versiebeheer Algemene gegevens Projectnaam Informatie arrangementen als app Uitgave Final Datum 6 december 2011 Auteurs Projectleider

Nadere informatie

Deerns Kostenmanagement DEERNS BRENGT IDEEËN TOT LEVEN

Deerns Kostenmanagement DEERNS BRENGT IDEEËN TOT LEVEN DEERNS BRENGT IDEEËN TOT LEVEN Kostenbeheer in de installatietechniek: een vak apart Kostenbeheer is binnen de installatietechniek een vak apart. Fluctuerende marktprijzen, nieuwe bouwtrends en veranderende

Nadere informatie

Uw persoonlijk adviseur. Copyright 2002 TIAB.

Uw persoonlijk adviseur. Copyright 2002 TIAB. TIAB Uw persoonlijk adviseur Maak kennis met TIAB TIAB Uw persoonlijk adviseur TIAB DETACHERING Wij zijn uw persoonlijk adviseur, waar u op terug kunt vallen, in iedere discipline TIAB OPLEIDINGEN TIAB

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijdemeren

Rekenkamercommissie Wijdemeren Rekenkamercommissie Wijdemeren Protocol voor het uitvoeren van onderzoek 1. Opstellen onderzoeksopdracht De in het werkprogramma beschreven onderzoeksonderwerpen worden verder uitgewerkt in de vorm van

Nadere informatie

Evaluatie P&C Cyclus Projectdefinitie

Evaluatie P&C Cyclus Projectdefinitie Evaluatie P&C Cyclus 2014 Projectdefinitie februari 2015 INLEIDING Als onderdeel van het implementatietraject CGM is in 2013 in de 3 afzonderlijke raden van Cuijk, Grave en Mill en st Hubert besloten tot

Nadere informatie

O10. Innovatieve opsporingstechnieken ondergrondse infrastructuur

O10. Innovatieve opsporingstechnieken ondergrondse infrastructuur tussenrapport O10-08-01 O10 Innovatieve opsporingstechnieken ondergrondse infrastructuur Fase 1: Inventariseren en analyseren van technieken en het opstellen van een programma van eisen COB-137 omslag_tussenrapporto10_wt.indd

Nadere informatie

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Waarom processen beschrijven Algra Consult Datum: 22 oktober 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WAAROM PROCESMANAGEMENT?... 3 3. WAAROM PROCESSEN BESCHRIJVEN?... 3 4. PROCESASPECTEN...

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

De SolidWorks QuickStart Module

De SolidWorks QuickStart Module SolidWorks 3D CAD software biedt intuïtieve oplossingen voor alle aspecten van uw designproces. De SolidWorks producten kunnen worden toegepast binnen de hele organisatie. De SolidWorks QuickStart Module

Nadere informatie

Onderstaand worden de verschillende functies welke betrokken zijn bij de projectfasen nader gedetailleerd.

Onderstaand worden de verschillende functies welke betrokken zijn bij de projectfasen nader gedetailleerd. Project fasering Het project is in een 4-tal fasen opgedeeld: 1. Aanvraag: In deze fase wordt de aanvraag voor de opsporingvergunning aangevraagd. Dit is de fase waarin het project nu verkeert en deze

Nadere informatie

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement Prince2 audit Kwaliteitsmaatregel met rendement Niek Pluijmert Dga INQA (samen met Hans) Project- en kwaliteitmanagement Sedert 1979 in ICT Bestuurslid Spider Bestuurslid KvK Midden Nederland TU Delft

Nadere informatie

Les E-01 Projectmanagement

Les E-01 Projectmanagement Les E-01 Projectmanagement 1.1 Werken op projectbasis Op allerlei manieren werken mensen in het sociale leven samen om bepaalde doelen te verwezenlijken. Buurtbewoners organiseren een pleinfeest, verenigingsleden

Nadere informatie

SHE risicomanagement. Reparatietraject Bottom Plug Liner Reducers HFR. rev. nr. datum omschrijving. In opdracht van NRG-IS-HFR

SHE risicomanagement. Reparatietraject Bottom Plug Liner Reducers HFR. rev. nr. datum omschrijving. In opdracht van NRG-IS-HFR SHE risicomanagement Reparatietraject Bottom Plug Liner Reducers HFR In opdracht van NRG-IS-HFR rev. nr. datum omschrijving C 9-4-09 Feedback van bet projectteam verwerkt B 8-4-09 Intern commentaar RM

Nadere informatie

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Plan van Aanpak POV Auteur: Datum: Versie: POV Macrostabiliteit Pagina 1 van 7 Definitief 1 Inleiding Op 16 november hebben wij van u

Nadere informatie

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK INHOUDSOPGAVE 1. FORMAT PLAN VAN AANPAK 1.1. Op weg naar een kwaliteitsmanagementsysteem 1.2. Besluit tot realisatie van een kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) 1.3. Vaststellen van meerjarenbeleid en SMART

Nadere informatie

Kwartaalrapportage 2006 Q1 Spits mijden

Kwartaalrapportage 2006 Q1 Spits mijden Kwartaalrapportage 2006 Q1 Spits mijden Kwartaalrapportage Periode Projectnummer Projectnaam Datum Penvoerder Projectleider (2006 Q1) (PM04.012b) (Spits mijden) (13-3-2005) (Rabobank Nederland) (Tom Gerritsen)

Nadere informatie

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland Overweegt u nieuwbouw of renovatie van een school? Deze folder geeft u inzicht in wat publiekprivate samenwerking (pps) bij scholen inhoudt. Wanneer

Nadere informatie

Projectvoorstellen maken

Projectvoorstellen maken Projectvoorstellen maken 1. Kader 1.1. Gebruiksaanwijzing 1.2. Wat zijn de eisen aan een projectvoorstel? 2. Inleiding 2.1 Signalering 2.2 Vooronderzoek 2.3 Probleemsituatie 3. Doelstellingen en randvoorwaarden

Nadere informatie

De gemeente is in alle fasen van elk project regiehouder en neemt initiatieven m.b.t. de regieactiviteiten. Projectfasering Activiteiten Actie door

De gemeente is in alle fasen van elk project regiehouder en neemt initiatieven m.b.t. de regieactiviteiten. Projectfasering Activiteiten Actie door 1. PROJECTFASERING EN ACTIVITEITEN Hieronder staan per projectfase de activiteiten beschreven die in het kader van proactieve regie afgestemd dienen te worden tussen de gemeente en netbeheerders. Daarnaast

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

Communicatieplan Croon CO2 Footprint

Communicatieplan Croon CO2 Footprint Croon Elektrotechniek B.V. Marketing & Business Development Hoofdkantoor Rotterdam Schiemond 20-22 3024 EE Rotterdam Postbus 6073 3002 AB Rotterdam Telefoon 088-923 33 44 www.croon.nl Communicatieplan

Nadere informatie

Marktdag 22 november 2012. Ondernemend aanbesteden gericht op lage TCO WELKOM SESSIE 6

Marktdag 22 november 2012. Ondernemend aanbesteden gericht op lage TCO WELKOM SESSIE 6 Marktdag 22 november 2012 Ondernemend aanbesteden gericht op lage TCO WELKOM SESSIE 6 Even voorstellen Paul Kuijpers (1961) Partner bij Balance & Result adviseurs, (Deventer) Ervaringen Haal het beste

Nadere informatie

Beoordeling Legionellaveiligheid StatiqCooling dauwpuntskoeler

Beoordeling Legionellaveiligheid StatiqCooling dauwpuntskoeler Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Laan van Westenenk 501 Postbus 342 7300 AH Apeldoorn TNO-rapport 2007-A-R0544/B

Nadere informatie

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat Werkwijze 2004 publicatienr. 04-03 Ad Graafland Paul Schepers 3 maart 2004 abcdefgh Rijkswaterstaat Werkwijze 2/16 I Inleiding Verandering In 2003 is de organisatie van de ingrijpend veranderd. Twee belangrijke

Nadere informatie

Virtu Open Innovatie Management

Virtu Open Innovatie Management Introductie Virtu Innovatie Management Van procesverbetering tot open innovatie. Van sociale media en stakeholderparticipatie tot oriëntatie op Organisatie 3.0. Virtu Innovatie Management biedt bestuurders

Nadere informatie

Eigen initiatief Duurzame bereikbaarheid Flower Mainport Aalsmeer

Eigen initiatief Duurzame bereikbaarheid Flower Mainport Aalsmeer Plantijnweg 32, 4104 BB Culemborg / Postbus 141, 4100 AC Culemborg Telefoon (0345) 47 17 17 / Fax (0345) 47 17 59 / www.multiconsultbv.nl info@multiconsultbv.nl Eigen initiatief Duurzame bereikbaarheid

Nadere informatie

WERKWIJZE WERKTERREIN

WERKWIJZE WERKTERREIN Het merendeel van de bedrijfsgebouwen stamt uit een tijd dat we ons nog geen zorgen maakten over energieverbruik. De kosten waren laag en investeren in energiebesparing was niet of nauwelijks rendabel.

Nadere informatie

Medewerker administratieve processen en systemen

Medewerker administratieve processen en systemen processen en systemen Doel Voorbereiden, analyseren, ontwerpen, ontwikkelen, beheren en evalueren van procedures en inrichting van het administratieve proces en interne controles, rekening houdend met

Nadere informatie

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Organisatieprestatiescan. Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie. 1 Bijlage 2 De organisatieprestatiescan Techniek: Organisatieprestatiescan Toepassingsgebied: Achtergrond: Deze techniek wordt gebruikt in de focus- en analysefase bij het analyseren van de huidige situatie.

Nadere informatie

Wim Ottenhoff, Jan Verbeek, 4 december 2012. PLM in de keten Overzicht en status project

Wim Ottenhoff, Jan Verbeek, 4 december 2012. PLM in de keten Overzicht en status project Wim Ottenhoff, Jan Verbeek, 4 december 2012 PLM in de keten Overzicht en status project Agenda 1. Achtergrond 2. Problematiek 3. Het project 4. Aanpak 5. De pilots 6. Conclusies 7. Actuele status 8. Vragen

Nadere informatie

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Royal HaskoningDHV biedt u met Virtual Design & Construction (VDC) een unieke methode om integraal

Nadere informatie

In de volgende paragraven worden de zes fases in de methodiek toegelicht:

In de volgende paragraven worden de zes fases in de methodiek toegelicht: Adoptiemethode Om een verandering in werkgedrag op een juiste manier bij mensen te bewerkstelligen kan gebruik gemaakt worden van onderstaande methodiek. De methodiek is opgebouwd uit zes fases met als

Nadere informatie

IV SDM - FASE 2 BASISONTWERP

IV SDM - FASE 2 BASISONTWERP IV SDM - FASE 2 BASISONTWERP IV.1 Inleiding Zoals reeds besproken onderkent het in Nederland veel gebruikte SDM II (System Development Methodology, versie II), bij de bouw van informatiesystemen de volgende

Nadere informatie

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Aannemers Architectenbureaus Ingenieurs- en Adviesbureaus Installateurs

Nadere informatie

Waardegestuurd Contractmanagement

Waardegestuurd Contractmanagement Waardegestuurd Contractmanagement Wat is de effectiviteit van úw Inkoop- en Contractmanagement? Augustus 2015 Ontwikkeling in Inkoop & Contractmanagement Uit Onderzoek van de IACCM (International Association

Nadere informatie

Deelprojectplan. Bestuurlijke Informatie Voorziening

Deelprojectplan. Bestuurlijke Informatie Voorziening Deelprojectplan Bestuurlijke Informatie Voorziening Beheersing van risico s en verbetering van de besturing van de Hogeschool van Utrecht, door middel van effectieve en efficiënte informatiestromen, als

Nadere informatie

Beheer en onderhoud Nationaal Muziekkwartier

Beheer en onderhoud Nationaal Muziekkwartier Beheer en onderhoud Nationaal Muziekkwartier Nihad Mesevic Coördinator onderhoud Bereikbaar: Gemeente Enschede Hengelosestraat 51 Postbus 20 7500 AA Enschede 053-4818424 06-13695226 n.mesevic@enschede.nl

Nadere informatie

Gaan we verbouwen? De vertrouwde begeleiding van PrachtNova

Gaan we verbouwen? De vertrouwde begeleiding van PrachtNova Gaan we verbouwen? De vertrouwde begeleiding van PrachtNova Een verbouwing is een mooie stap naar een woning die beter past bij persoonlijke wensen en eisen. Maar de verbouwing kan ook een bron zijn van

Nadere informatie

Minder faalkosten door klantgerichte domotica

Minder faalkosten door klantgerichte domotica Minder faalkosten door klantgerichte domotica - Introductie Lectoraat ZorgGericht Bouwen - Projecten vraagarticulatie domotica e.a. - Faalkosten in de bouwkolom, en dan specifiek domotica - methoden, technieken:

Nadere informatie

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. De SYSQA dienst auditing Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3

Nadere informatie

Contractering bij infra-projecten

Contractering bij infra-projecten Contractering bij infra-projecten Mooie voornemens en waarom het toch vaak misgaat Industrieel Management & Advies Roadmap Het contracteringsproces Organisatiemodellen/Contractmodellen 3 contractmodellen

Nadere informatie

Aanbesteding accountant

Aanbesteding accountant Aan de commissie: Datum vergadering: Agendapunt : Raadsvergadering 4 maart 2004 Aan de Raad Agendapunt 15 Made, 17 februari 2004 Onderwerp Voorstel Financiële gevolgen Aanbesteding accountant In te stemmen

Nadere informatie

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu!

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! 18 Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! Belang van snelle en betrouwbare informatie groter dan ooit Drs. Wim Kouwenhoven en drs. Maarten van Delft Westerhof Drs. W.P. Kouwenhoven is manager

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1987-1988 Rijksbegroting voor het jaar 1988 20 200 Hoofdstuk X Ministerie van Defensie Nr. 34 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Het Certificeringsproces van Xplor Nederland

Het Certificeringsproces van Xplor Nederland Het Certificeringsproces van Xplor Nederland Hans Dickerscheid Dutch EDP Commissioner Datum: 11-03-2015 1 Inhoud Inleiding... 3 EDA... 3 EDP... 3 M-EDP... 4 Het EDP certificeringsprogramma in Nederland...

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010)

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010) Plan van Aanpak Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser Versie 4 (26-06-2010) Inhoudsopgave Voorwoord... 2 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Accordering en bijstelling... 3 1.3 Toelichting

Nadere informatie

Een eigentijdse HRM- scan door Gidsen HR advies WAT IS HET DOEL EN INHOUD VAN DEZE SCAN?

Een eigentijdse HRM- scan door Gidsen HR advies WAT IS HET DOEL EN INHOUD VAN DEZE SCAN? Een eigentijdse HRM- scan door Gidsen HR advies WAT IS HET DOEL EN INHOUD VAN DEZE SCAN? Met behulp van deze scan wordt de stand van zaken van het Personeelsbeleid in kaart gebracht. De HRM - scan is met

Nadere informatie

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase)

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) 1. Inleiding In het collegeakkoord voor de periode 2014-2018 is als één van de doelstellingen geformuleerd: Het college zet zich in voor een florerende

Nadere informatie

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid

Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Onderzoek naar de evalueerbaarheid van gemeentelijk beleid Plan van aanpak Rekenkamer Maastricht februari 2007 1 1. Achtergrond en aanleiding 1 De gemeente Maastricht wil maatschappelijke doelen bereiken.

Nadere informatie

Functieprofiel: Medewerker Marketing en Communicatie Functiecode: 0602

Functieprofiel: Medewerker Marketing en Communicatie Functiecode: 0602 Functieprofiel: Communicatie Functiecode: 0602 Doel Verzorgen van activiteiten op het gebied van communicatie en/of voorlichting voor Hogeschool Utrecht of onderdelen daarvan, aan verschillende in- en

Nadere informatie

De werkzaamheden zullen hierna per fase worden toegelicht, in fig.1 is een globaal overzicht te zien van de werkzaamheden per fase.

De werkzaamheden zullen hierna per fase worden toegelicht, in fig.1 is een globaal overzicht te zien van de werkzaamheden per fase. Bijlage C: Fasering 1 Inleiding Het ontwerpproces kent een aantal fasen die elkaar opvolgen tot het moment dat daadwerkelijk wordt begonnen met de uitvoering van het ontwerp door een aannemer. Bij het

Nadere informatie

HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN

HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN WHITEPAPER HOE DE KANS OP EEN SUCCESVOLLE ERP- IMPLEMENTATIE TE VERGROTEN..HET EFFECT VAN VREEMDE OGEN.. Copyright 2014 OPDIC W www.implementatie-erp.nl E info@implementatie-erp.nl Hoe de kans op een succesvolle

Nadere informatie

Minder logistieke zorgen én efficiëntere zorg

Minder logistieke zorgen én efficiëntere zorg Minder logistieke zorgen én efficiëntere zorg De logistieke scan van CB ontdekt het verbeterpotentieel van uw goederenlogistiek Een efficiëntere logistiek levert (soms onverwacht) belangrijke bijdragen

Nadere informatie

Indien uw project geselecteerd wordt, krijgt u ongeveer 6 sessies coaching verspreid over de periode januari 2016 december 2016.

Indien uw project geselecteerd wordt, krijgt u ongeveer 6 sessies coaching verspreid over de periode januari 2016 december 2016. VERZOEK COACHING IN MANAGEMENT UW PROJECTVOORSTEL MAN-378 Elke groep die de ondersteuning van een coach wenst te genieten voor zijn project dient in het gedetailleerde beschrijving van het project op te

Nadere informatie

Innovatief opdrachtgeverschap

Innovatief opdrachtgeverschap Innovatief opdrachtgeverschap CBZ Bouwdag Verpleging en Verzorging Bussum, 6 maart 2008 Inhoud TNO en innovatief opdrachtgeverschap Waarom geïntegreerd contract? Wat kunnen we leren uit andere sectoren?

Nadere informatie

'DE ZWAAN' vof. Inhoud. 01 Bouwmanagement. 02 Initiatieffase bij het kopen van een gebouw. 03 Initiatieffase bij bestaande bouw

'DE ZWAAN' vof. Inhoud. 01 Bouwmanagement. 02 Initiatieffase bij het kopen van een gebouw. 03 Initiatieffase bij bestaande bouw 0 T Inhoud 01 ouwmanagement 02 Initiatieffase bij het kopen van een gebouw. 03 Initiatieffase bij bestaande bouw 04 Initiatieffase bij nieuwbouw 05 Schetsfase bij verbouwing of nieuwbouw 06 Voorontwerp

Nadere informatie

WSM Als we wisten, wat we wisten, dan

WSM Als we wisten, wat we wisten, dan WSM Als we wisten, wat we wisten, dan Presentatie en verdediging Kennis Portal Marinebedrijf Bureau Systeemmanagement K.J. Woltjer Systeemmanager Intro Behoefte indicatie Onderzoeksaanpak Probleemdefinitie

Nadere informatie

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Plan van Aanpak Format Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Inhoudsopgave 1 Naar een inclusieve arbeidsorganisatie met functiecreatie. 1 2 Plan van aanpak pilot functiecreatie... 2 3 Projectstructuur

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Kennisdocument 1 Levensloop van een project

Kennisdocument 1 Levensloop van een project Kennisdocument 1 Levensloop van een project Inhoud De zes projectfases 5 1 - BELEIDSFASE 5 2 - IDENTIFICATIEFASE 6 3 - FORMULERINGSFASE 6 4 - CONTRACTFASE 7 5 - UITVOERINGSFASE EN MONITORING 7 6 - EVALUATIEFASE

Nadere informatie

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar

Nadere informatie

Leidraad PLAN VAN AANPAK OP WEG NAAR EEN CERTIFICEERBAAR KWALITEITSMANAGEMENTSYSTEEM

Leidraad PLAN VAN AANPAK OP WEG NAAR EEN CERTIFICEERBAAR KWALITEITSMANAGEMENTSYSTEEM Pagina 1 van 6 Leidraad PLAN VAN AANPAK OP WEG NAAR EEN CERTIFICEERBAAR KWALITEITSMANAGEMENTSYSTEEM In het onderstaande is een leidraad opgenomen voor een Plan van aanpak certificeerbaar kwaliteitsmanagementsysteem.

Nadere informatie

Financiele verkenning investeringskosten nieuwbouw Sportpark Weltevreden

Financiele verkenning investeringskosten nieuwbouw Sportpark Weltevreden Financiele verkenning investeringskosten nieuwbouw Sportpark Weltevreden Begeleidende rapportage Gemeente De Bilt mei 2011 Financiele verkenning investeringskosten nieuwbouw Sportpark Weltevreden Begeleidende

Nadere informatie