ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam Rutger de Vries

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva."

Transcriptie

1 ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES Inge Oskam Rutger de Vries 1

2 CONTENT Ontwerpen van technische innovaties Het innovatielab Cases Discussie 2

3 INNOVATIEPROCES OPDRACHTGEVER

4 ROL VAN DE ONTWERPER Criteria duidelijk krijgen helder krijgen van het probleem, de doelstellingen en de randvoorwaarden Innovatieve oplossingen bedenken komen tot verassende ideeën, invalshoeken, ontwerpen Vroegtijdig verminderen van risico s onderzoeken van de haalbaarheid door middel van prototypen en testen Probleem: hbo-ingenieurs erg doelgericht!

5 ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES

6 VIJF FASEN Fase I: Oriëntatie Oriënteren op opdracht en projectplan maken Fase II: Analyse Probleem onderzoeken, ideeën bedenken en eerste experimenten Fase III: Ontwerp Uitwerken ideeën tot concepten Fase IV: Detaillering Detailleren ontwerp, maken prototype en uitvoeren tests Fase V: Realisatie Opdrachtgever begeleiden bij productie- en marktvoorbereiding

7 VIER THEMA S Samenwerken niet opdelen in deelproblemen, maar samen aan de slag (1+1=3) Onderzoeken echt begrijpen wat het probleem is en in welke context het zich voordoet Creatief denken out-of-the-box denken komen tot nieuwe en onverwachte oplossingen of invalshoeken Experimenteren uitproberen van de meest risicovolle elementen uit het ontwerp en onderzoeken of de gevonden oplossingen ook echt werken

8 ONDERZOEKEN VAN HET PROBLEEM Onderzoeken = verzamelen en analyseren van gegevens om een goed beeld te krijgen van het innovatieprobleem, de context en de randvoorwaarden die aan de oplossing ervan gesteld worden Onderzoeksresultaten zijn input voor: de probleemstelling het programma van eisen en dienen ter inspiratie voor de ontwerpfase A problem well-stated is a problem half-solved. John Dewey, Amerikaanse filosoof

9

10 WAT? & HOE? Wat ga je onderzoeken? Onderzoeksvragen formuleren over het product, zoals technologieën en gebruikskenmerken over de context, zoals omgevingsinvloeden maar ook wetgeving Hoe ga je onderzoeken? Bepalen onderzoeksmethode (soort onderzoek en hulpmiddelen) aan de hand van drie vragen:

11 SOORTEN ONDERZOEK EN HULPMIDDELEN

12 HAAL DAT PRODUCT UIT ELKAAR! GA INTERVIEWEN EN OBSERVEREN! DUIK DE OCTROOIEN IN! 13

13 ONDERZOEKEN VAN DE OPLOSSING Experimenteren = Het maken van virtuele en fysieke modellen en het testen en evalueren ervan om te onderzoeken of de oplossing functioneert zoals beoogd. Drie doelen: Evalueren = proeven doen om kennis en ervaring op te doen of nieuwe inzichten te verkrijgen Verifiëren = testen om te controleren of het ontwerp aan de ontwerpcriteria of specificaties voldoet Informeren = demonstreren om alle betrokkenen te informeren over (tussen)resultaten met behulp van modellen of prototypes 14

14

15 ROL VAN EXPERIMENTEREN IN HET ONTWERPPROCES Fase I Oriëntatie: plannen van de uitvoering van experimenten in vervolgfasen Fase II Analyse: verkennen probleem en mogelijke oplossingsrichtingen met eenvoudige proeven Fase III Ontwerp: kwalitatief beproeven van meest kritische aspecten van het ontwerp Fase IV Detaillering: verifiëren van ontwerp door middel van testen prototype Fase V Realisatie: experimenteren ten behoeven van certificatie en evaluatie kwaliteit en marktacceptatie

16 OPZET & UITVOERING Een experiment opzetten Testplan opstellen Variabelen en de constanten vaststellen Kwaliteit van een experiment waarborgen betrouwbaarheid, reproduceerbaarheid, validiteit Testomgeving en omgevingsvariabelen virtuele omgeving, labomgeving, veldcondities Een experiment uitvoeren Data registeren, observeren en analyseren omgaan met variaties in de resultaten onderzoeken van het verband tussen variabelen Conclusies trekken, testrapport schrijven 17

17 MODELLEN MAKEN: FYSIEK OF VIRTUEEL? Virtueel model = computermodel waarmee de werkelijkheid gesimuleerd wordt en getest kan worden 2D / 3D Fysiek model = realistisch en tastbaar driedimensionaal model van een ontwerp van spuugmodel en mock-up tot prototype en nulserie 18

18 TYPEN EXPERIMENTEN

19 GA ZO SNEL MOGELIJK BOUWEN! ZET RAPID PROTOTYPING IN!! EN TEST ALLES GOED! 20

20 Het innovatielab is dé broedplek voor innovatie. Het is de plek waar studenten in multidisciplinaire teams onder begeleiding van een vakkundig docententeam werken aan innovatievraagstukken uit het bedrijfsleven. 21

21 2 e jaars ED&I studenten werken aan innovatieve vraagstukken vanuit het bedrijfsleven of instellingen Mogelijke uitkomsten: Technische ontwerp Functioneel model Prototype Testopstelling Experimenten Materiaalonderzoek 22

22 De opdracht moet ruimte geven voor creatieve, innovatieve en out-of-the-box oplossingen 23

23 FACILITEITEN Lasersnijder, voor hout, kunststof en aluminium 3D printers en scanners Hoge snelheids camera Roland sticker snijder Lasapparatuur (o.a. MIG, MAG, TIG) Draai- en freesbanken CNC draai- en freesbanken Printplaat etsapparatuur Knip-, zet- en ponsapparatuur Apparatuur voor bewerken van kunststof (o.a. warmte buigen, lassen en vacuümvormen) Een laboratorium voor elektronica en digitale techniek 24

24 ONDERZOEK IN HET ONTWERPPROCES Iedere donderdag wordt gestart met een workshop, o.a. probleemverkenning onderzoeksvragen model maken brainstormen patenten programma van eisen 25

25 STUDENTEN OVER HET INNOVATIELAB 26

26 OPDRACHTGEVERS OVER HET INNOVATIELAB 27

27 RICHTLIJNEN OPDRACHTEN e jaars studenten van Engineering Design & Innovation Één semester, 2 x per jaar starten (september en februari) ~100 deelnemende studenten Per opdracht: 3-4 studenten 2 dagen/week (10 ECTS) Docent bespreekt opdracht om niveau en verwachtingen af te stemmen Bedrijfsbetrokkenheid: aanwezig bij Meet & Match, presentaties (elk kwartaal) en nog eens in de 2 weken voor een team meet-up Uitkomst heeft een tastbare component zoals een test configuratie, functioneel model of prototype Kosten: tot 100 euro materiaalkosten worden vergoed door de school 28

28 AUTOMATISEREN VAN DE TUINBOUW MET DRONES 29

29 POP-UP SYSTEEM VOOR URBAN FARMING 30

30 BOUW EEN TELMACHINE VOOR TOMATENZADEN 31

31 RECYCLING STEENWOLMATTEN: ontwerp een eenvoudige (mechanische) manier om de verschillende elementen van de steenwolmatten scheiden 32

32 Hoe krijg je studenten nieuwsgierig? Hoe krijg je een onderzoekende nieuwsgierige houding bij studenten? 33

33 Wat is een goede balans tussen theoretisch en empirisch onderzoek? 34

34 VRAGEN? Inge Oskam Rutger de Vries

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

ONDERZOEK DOEN. HENK LINDEMAN h.lindeman@aps.nl. Naam Datum

ONDERZOEK DOEN. HENK LINDEMAN h.lindeman@aps.nl. Naam Datum ONDERZOEK DOEN HENK LINDEMAN h.lindeman@aps.nl Naam Datum Onderzoeksvragen; uw keuze voor deze workshop Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen onderzoek doen en gedocumenteerd schrijven? Welke

Nadere informatie

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen Presentatie ilab Rogier Laterveer Voorstellen Rogier Laterveer Docent, onderzoeker en architect Kenniscentrum voor Technologie & Innovatie Initiatiefnemer

Nadere informatie

APPLAB SAMENWERKEN AAN LUCHTKWALITEIT

APPLAB SAMENWERKEN AAN LUCHTKWALITEIT APPLAB SAMENWERKEN AAN LUCHTKWALITEIT TIM FLEUMER HOGESCHOOL ROTTERDAM Docent-onderzoeker voor AppLab bij Kenniscentrum Creating010 Docent Communication and Multimedia Design t.fleumer@hr.nl Wat is AppLab

Nadere informatie

Sensoren en maatschappij

Sensoren en maatschappij PROJECT Sensoren en maatschappij Informatie voor de leerlingen Inhoud 1 De opdracht 2 Het beroep 3 De organisatie 4 Begeleiding 5 Beoordeling en evaluatie [1] PROJECT Sensoren en maatschappij [Technasium]

Nadere informatie

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren

Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Codesign als adviesstrategie bij curriculumontwikkeling: Fasen, hoofdvragen, belangrijkste activiteiten, beoogde resultaten en succesfactoren Ineke van den Berg, Magda Ritzen & Albert Pilot Universiteit

Nadere informatie

Competentie niveaus HHS TIS opleiding Werktuigbouwkunde

Competentie niveaus HHS TIS opleiding Werktuigbouwkunde Competentie niveaus HHS TIS opleiding Werktuigbouwkunde 1. BoE domeincompetentie Analyseren (minimaal niveau eind major W: 3) (toelichting: deze omschrijving komt uit de Bachelor of Engineering (BoE))

Nadere informatie

Toetsplan Masteropleiding Midden-Oosten Studies

Toetsplan Masteropleiding Midden-Oosten Studies Toetsplan Masteropleiding Studies 2017-2018 JAAR 1 semester 1 Blok 1 Blok 2 vaktitel vakcode week 1-7 colleges week 8/9/10 (her)toetsing week 11-17 colleges week 18/19/20 (her)toetsing Conflicten in het

Nadere informatie

Duurzaam Product. Ecodesign methode van Tischner

Duurzaam Product. Ecodesign methode van Tischner Ecodesign methode van Tischner Omschrijving Stappenplan voor het ontwerpen van milieuvriendelijke producten. Het stappenplan is gebaseerd op gangbare methoden voor productontwerpen. Gebruik Het stappenplan

Nadere informatie

Concurrent Engineering als strategie voor het ontwerpen van bouwwerken

Concurrent Engineering als strategie voor het ontwerpen van bouwwerken Concurrent Engineering als strategie voor het ontwerpen van bouwwerken Presentatie P5 Ewold Jonker Lab Design & Construction Management 1 Concurrent Engineering Geïntegreerd en gelijktijdig Ontwerpen van

Nadere informatie

Competenties Luuk van Paridon. Analyseren

Competenties Luuk van Paridon. Analyseren Competenties Luuk van Paridon Overzicht waar ik nu sta: Afbeelding 1: Spinnenweb competenties De groene lijn geeft aan welke competenties ik tot nu toe behaald heb (zie Afbeelding 1). De competenties die

Nadere informatie

Program overview. Year 2010/2011 Electrical Engineering, Mathematics and Computer Science

Program overview. Year 2010/2011 Electrical Engineering, Mathematics and Computer Science Program overview 07-Oct-2017 18:22 Year 2010/2011 Organization Electrical Engineering, Mathematics and Computer Science Education Minors EWI Code Omschrijving ECTS EWI-MI-151-10 EWI-MI-151-10 Minor Entrepreneurship

Nadere informatie

Creativiteit, kun je dat afdwingen?

Creativiteit, kun je dat afdwingen? Creativiteit, kun je dat afdwingen? Over procesgerichte didactiek, de didactiek van creativiteit, eigenaarschap en betrokkenheid www.kunstedu.nl procesgerichte didactiek proces van de kunstenaar zelf ondergaan

Nadere informatie

Laag Vaardigheden Leerdoelen Formulering van vragen /opdrachten

Laag Vaardigheden Leerdoelen Formulering van vragen /opdrachten Blooms taxonomie Laag Vaardigheden Leerdoelen Formulering van vragen /opdrachten Evalueren Evalueren = de vaardigheid om de waarde van iets (literatuur, onderzoeksrapport, presentatie etc) te kunnen beoordelen

Nadere informatie

Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria

Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria Management, finance en recht Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria De verwarring voorbij Naar hernieuwd zelfvertrouwen Congres Praktijkgericht onderzoek in het HBO Amersfoort, 11 december 2012

Nadere informatie

Rubrics onderzoeksopzet

Rubrics onderzoeksopzet Eindbeoordeling LA51 Praktijkgericht onderzoek 2012-2013 Naam: J. Rietjens Cijfer: 7.3 De beoordeling van de verschillende onderdelen zijn geel gemarkeerd. Door Eline Ossevoort en Hanneke Koopmans Feedback

Nadere informatie

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB BUSINESSPLAN VREDEMANLAB Stichting Passages, mei 2009 Voorstellen voor de realisering van een fablab+ in Fryslân BUSINESSPLAN VREMANLAB STICHTING PASSAGES Afbeeldingen omslag en deze pagina: Foto s boven:

Nadere informatie

Methodologie voor onderzoek in de verpleegkunde. Foeke van der Zee

Methodologie voor onderzoek in de verpleegkunde. Foeke van der Zee Methodologie voor onderzoek in de verpleegkunde Foeke van der Zee Inhoudsopgave 1. Onderzoek, wat is dat eigenlijk... 1 1.1 Hoe is onderzoek te omschrijven... 1 1.2 Is de onderzoeker een probleemoplosser

Nadere informatie

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Feedforward en beoordeling Afstudeeronderzoek eindfase studiejaar 2014-2015 VT-DT Feedforwardformulier afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

CREATINg ToMoRRoW. ENgINEERINg, DESIgN AND INNoVATIoN HVA TECHNIEK

CREATINg ToMoRRoW. ENgINEERINg, DESIgN AND INNoVATIoN HVA TECHNIEK CREATINg ToMoRRoW 2013 2014 ENgINEERINg, DESIgN AND INNoVATIoN HVA TECHNIEK HVA TECHNIEK ENgINEERINg, DESIgN AND INNoVATIoN 2013-2014 Engineering, Design and Innovation (ED&I) is een opleiding voor echte

Nadere informatie

De Taxonomie van Bloom Toelichting

De Taxonomie van Bloom Toelichting De Taxonomie van Bloom Toelichting Een van de meest gebruikte manier om verschillende kennisniveaus in te delen, is op basis van de taxonomie van Bloom. Deze is tussen 1948 en 1956 ontwikkeld door de onderwijspsycholoog

Nadere informatie

Welkom! bij de workshop: Uitblinken en ontwikkelen door ontwerpen en onderzoeken

Welkom! bij de workshop: Uitblinken en ontwikkelen door ontwerpen en onderzoeken Welkom! bij de workshop: Uitblinken en ontwikkelen door ontwerpen en onderzoeken Voorbeelden uit een lessenserie waarin leerlingen een dierentuinverblijf bedenken en bouwen 3 november 2011 Een verhaal

Nadere informatie

Non satis scire WP 4 Pilot opzet peer feedback. Aanleiding

Non satis scire WP 4 Pilot opzet peer feedback. Aanleiding Non satis scire WP 4 Pilot opzet peer feedback Aanleiding De lerarenopleiding van de Rijksuniversiteit Groningen werkt mee aan het SURF-project Nonsatis scire. In het kader van dit project wordt een pilot

Nadere informatie

Onderzoek Module 10.3 Het empirisch onderzoek ontwerpen. Master Innovation & Leadership in Education

Onderzoek Module 10.3 Het empirisch onderzoek ontwerpen. Master Innovation & Leadership in Education Onderzoek Module 10.3 Het empirisch onderzoek ontwerpen Master Innovation & Leadership in Education Leerdoelen Aan het eind van deze lesdag heb je: Kennis van de dataverzamelingsmethodes vragenlijstonderzoek,

Nadere informatie

Crossmediaformat. Situatie

Crossmediaformat. Situatie Crossmediaformat Situatie Crossmedia is bijna een toverwoord geworden voor spannende en innovatieve communicatie. Wanneer je ook de vakliteratuur leest dan merk je dat bureaus en klanten continu op zoek

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

CREATIEF VERMOGEN. Andrea Jetten, Hester Stubbé

CREATIEF VERMOGEN. Andrea Jetten, Hester Stubbé CREATIEF VERMOGEN Andrea Jetten, Hester Stubbé OPDRACHT Creativitief vermogen meetbaar maken zodat de ontwikkeling ervan gestimuleerd kan worden bij leerlingen. 21st century skills Het uitgangspunt is

Nadere informatie

Niveau 1 Competenties uit het curriculum HBO Werktuigbouwkunde (aan de Haagse Hogeschool)

Niveau 1 Competenties uit het curriculum HBO Werktuigbouwkunde (aan de Haagse Hogeschool) Niveau 1 Competenties uit het curriculum HBO Werktuigbouwkunde (aan de Haagse Hogeschool) 1. Analyseren: Behaald 1 2 Ontwerpen: Behaald 2 3 Realiseren: Behaald 3 4 Beheren: Onbehaald 4 5 Managen: Onbehaald

Nadere informatie

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Beoordeling Afstudeeronderzoek eindfase 2014-2015 VT-DT ONDERZOEKSVERSLAG 1 Bijlage 5c Beoordelingsformulier onderzoeksverslag

Nadere informatie

Succesvol innoveren met het Co-Creatie-Wiel

Succesvol innoveren met het Co-Creatie-Wiel Unieke serie Workshops Succesvol innoveren met het Co-Creatie-Wiel Met de ontwerper van het Wiel dr. Corry Ehlen en trainer/coach Mirjam van Zweeden Succesvol innoveren! Een hele uitdaging! In de praktijk

Nadere informatie

Plan van Aanpak Pilot

Plan van Aanpak Pilot Plan van Aanpak Pilot DBK-applicaties Beproeven compatibiliteit DBK-applicaties op innovatieplatform voor de Veiligheidsregio s Status : concept Versienummer : V0.2 Datum : Augustus 2012 Blad : 2 / 6 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33081 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33081 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33081 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Stettina, Christoph Johann Title: Governance of innovation project management

Nadere informatie

Workshop Het Ontwerpen van Onderwijs The Engineering of Engineering Education. dr.ir. Otto Rompelman. Het ontwerpen van onderwijs.

Workshop Het Ontwerpen van Onderwijs The Engineering of Engineering Education. dr.ir. Otto Rompelman. Het ontwerpen van onderwijs. Het ontwerpen van onderwijs Workshop KIVI-NIRIA Afdeling Hoger Onderwijs Techniek (H.O.T.) 27 april 2010 Dr.ir. Otto Rompelman (Em. UHD TU-Delft) Inhoud: Workshop Het Ontwerpen van Onderwijs - KIVI-NIRIA,

Nadere informatie

kick-off Profielwerkstuk & Design Thinking

kick-off Profielwerkstuk & Design Thinking kick-off Profielwerkstuk & Design Thinking Eerst even terug naar gisteren... Mark Mieras over info, anticiperen, fouten maken, bijsturen, nieuwsgierig zijn Belangrijke inzichten?? Eerst even terug naar

Nadere informatie

Maak nu zelf uw prototypes

Maak nu zelf uw prototypes Maak nu zelf uw prototypes In-house productie van prototypes is nu sneller, eenvoudiger en preciezer Prototyping is een essentiële fase in de ontwikkeling van een product. Prototypes geven ontwerpers de

Nadere informatie

Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven.

Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven. Wat is het technasium? Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven. Hoe werkt het? De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Innovatie bewust stimuleren

Innovatie bewust stimuleren Innovatie bewust stimuleren Theoretisch kader Master Innovation in Complex Care 1 Wat is innoveren? Innoveren is toepassen van een uitvinding Huizingh, 2015 Missie Levenskwaliteit Zelfredzaamheid Participatie

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR NAJAAR 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR NAJAAR 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR NAJAAR 2014 Titel van het project (Kort en krachtige weergave van het onderwerp) Flexplekken in de praktijk case study Essent en/of Enexis en/of Provincie Drenthe Korte omschrijving

Nadere informatie

Van concept naar een klikbaar prototype

Van concept naar een klikbaar prototype UXkids case study: Van concept naar een klikbaar prototype Keywords: Koninklijke Bibliotheek, Website, Prototype, User tests, Usability, UX, Kinderen 9-12 jaar. Als onderdeel van het netwerk van openbare

Nadere informatie

Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak

Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak Inzet van social media in productontwikkeling: Meer en beter gebruik door een systematische aanpak 1 Achtergrond van het onderzoek Bedrijven vertrouwen meer en meer op social media om klanten te betrekken

Nadere informatie

Starrt s Semester

Starrt s Semester Starrt s Semester 1 13-12-2017 Professionaliseren Voordat we de competenties kregen had ik al voor mijzelf bedacht dat ik wilde professionaliseren. Ik ben altijd leergierig geweest en wil meer verdiepen

Nadere informatie

Informatica 2 Studiehandleiding

Informatica 2 Studiehandleiding Informatica 2 Studiehandleiding Embedded Systems Engineering Groep: ES1D ir drs E.J Boks 25-02-2010 Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Doelstelling... 3 3 Beoordeling... 4 4 Eisen aan het verslag... 6 Voorbeeld

Nadere informatie

Training en workshops

Training en workshops Mirabeau Academy CREATIVE THINKING & INNOVATION Training en workshops MIRABEAU ACADEMY AHEAD IN A DIGITAL WORLD Digitaal denken zit in onze code. We weten exact wat er online speelt. Sinds 2001 ontwikkelen

Nadere informatie

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs :

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : 2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : Onderzoek in de onderwijspraktijk van Fontys Wat doen we? Hoe gaat het? Wat levert het op? KEY NOTE: ANOUKE BAKX & JOS MONTULET Onderzoek binnen de

Nadere informatie

Projectplan overzicht (deel 1)

Projectplan overzicht (deel 1) Projectplan overzicht (deel 1) Naam umc Projectleider + email Titel activiteit Programmathema Werkplaats Draagt bij aan de volgende deliverables -zie programma- Algemeen VUmc Koen Neijenhuijs; k.i.neijenhuijs@vu.nl

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring HEALTH CARE LAB Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring Medische proeftuin en R&D centrum voor nieuwe innovaties Concept HEALTH CARE LAB Inleiding

Nadere informatie

Analytisch denken Het oplossen van problemen door vragen te ontleden in kleinere delen, verbanden leggen en logische conclusies trekken.

Analytisch denken Het oplossen van problemen door vragen te ontleden in kleinere delen, verbanden leggen en logische conclusies trekken. Creatief denken Het flexibel kunnen inspelen op nieuwe omstandigheden. Associëren, brainstormen en het bedenken van nieuwe originele dingen en originele oplossingen voor problemen. Analytisch denken Het

Nadere informatie

Goed onderwijs, daar draait bij ons alles om.

Goed onderwijs, daar draait bij ons alles om. OVER DIT IS WIJS Goed onderwijs, daar draait bij ons alles om. Vanuit deze betrokkenheid maken wij het verschil in aanpak en docenten. En om u nog wijzer te maken, heeft DIT IS WIJS unieke volledig uitgewerkte

Nadere informatie

Algemene Informatie. 3 leerlijnen

Algemene Informatie. 3 leerlijnen 2 0 1 2 Algemene Informatie Buro Beeldwerk is voor iedereen die vanuit zijn vakgebied met vormgeving en creativiteit te maken heeft. De minor is een creatief lab waarin mensen vanuit verschillende disciplines

Nadere informatie

Mens en Natuur, Natuurkunde. VO onderbouw (havo/vwo) 2-3 lesuren

Mens en Natuur, Natuurkunde. VO onderbouw (havo/vwo) 2-3 lesuren De sneeuwpop Voor de docent Vak(gebied) Schooltype / afdeling Mens en Natuur, Natuurkunde VO onderbouw (havo/vwo) Leerjaar 1 Tijdsinvestering Vakinhoud 2-3 lesuren Warmtegeleiding en -isolatie in dagelijkse

Nadere informatie

Werken als productvormgever

Werken als productvormgever 08764 product Design 05-03-2009 08:23 Pagina 1 werkproces 1 1 2 3 4 5 6 Werken als productvormgever Product Design Wat laat je zien? Je brengt creatieve ideeën en technische mogelijkheden bij elkaar Je

Nadere informatie

CMD Amsterdam Het afstudeerproject 2012/2013

CMD Amsterdam Het afstudeerproject 2012/2013 CMD Amsterdam Het afstudeerproject 2012/2013 Afstuderen! De laatste grote opgave voordat je met je echte leven begint! Afstudeerproject Diploma als! interface ontwerper project manager concept ontwikkelaar

Nadere informatie

Voorbeeld projectplan

Voorbeeld projectplan Voorbeeld projectplan Projectplan voor project < naam > Naam project Datum Naam projectleider Naam opdrachtgever Startdatum Einddatum Doorlooptijd in weken/ maanden Datum Versie Status Auteur(s) Maak een

Nadere informatie

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Faculteit Educatie Instituut voor Leraar en School Feedforward en beoordeling Afstudeeronderzoek eindfase studiejaar 2014-2015 VT-DT Beoordelingsformulier afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Pagina 1 van 5. Examenprogramma Profielvak: dienstverlening & producten. De kern

Pagina 1 van 5. Examenprogramma Profielvak: dienstverlening & producten. De kern Examenprogramma Profielvak: dienstverlening & producten De kern a. Algemene kennis en vaardigheden b. Professionele kennis en vaardigheden c. Loopbaanoriëntatie en -ontwikkeling De vier profielmodulen

Nadere informatie

Overzicht van tabellen 13. Overzicht van figuren 15. Voorwoord 17. Inleiding 19

Overzicht van tabellen 13. Overzicht van figuren 15. Voorwoord 17. Inleiding 19 Inhoudsopgave Overzicht van tabellen 13 Overzicht van figuren 15 Voorwoord 17 Inleiding 19 Ontwikkelingen in het Hoger Beroepsonderwijs 19 Praktijkgericht Onderzoek 21 De focus van dit boek 23 De structuur

Nadere informatie

WORKSHOP 5. Quest: samen werken met bedrijven

WORKSHOP 5. Quest: samen werken met bedrijven WORKSHOP 5 Quest: samen werken met bedrijven Wilko Planje hogeschooldocent Werktuigbouwkunde bij IED van de HU Johan van Rijsbergen hogeschooldocent Technische Bedrijfskunde bij IED van de HU 16.15-17.15

Nadere informatie

Studiehandleiding Onderzoeksmethoden

Studiehandleiding Onderzoeksmethoden Studiehandleiding Onderzoeksmethoden Modulenaam: Onderzoeksmethoden Afdeling: Pedagogiek Studiejaar: 1 Semester: 1 Ects: 5 Docenten: Mieke de Waal (vt), Peter Karstanje (dt), Hans Steenvoorden (vkrt) Datum:

Nadere informatie

Bloom. Taxonomie van. in de praktijk

Bloom. Taxonomie van. in de praktijk Bloom Taxonomie van in de praktijk De taxonomie van Bloom kan worden toegepast als praktisch hulpmiddel bij het differentiëren in denken en doen. Het helpt je om in je vraagstelling een plaats te geven

Nadere informatie

Ontwerpen van technische innovaties

Ontwerpen van technische innovaties Ontwerpen van technische innovaties door onderzoek, creatief denken en samenwerken Inge Oskam, Kevin Cowan, Lukien Hoiting en Paul Souren Eerste druk Ontwerpen van technische innovaties door onderzoek,

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Opleiding Master in de industriële wetenschappen: bouwkunde. Competenties en gedragsindicatoren

Opleiding Master in de industriële wetenschappen: bouwkunde. Competenties en gedragsindicatoren Opleiding Master in de industriële wetenschappen: bouwkunde Competenties en gedragsindicatoren IW&T De competenties werden uitgeschreven in een meer begrijpbare taal. Vervolgens werden daar uit een beperkt

Nadere informatie

Afstudeertraject. Het schrijven van een scriptie. hier korte introductie wat ze gaan horen. en zelf voorstellen

Afstudeertraject. Het schrijven van een scriptie. hier korte introductie wat ze gaan horen. en zelf voorstellen Afstudeertraject Het schrijven van een scriptie hier korte introductie wat ze gaan horen. en zelf voorstellen Soorten afstudeerproject Onderzoek - op de beroepspraktijk georienteerd en verwerkt in een

Nadere informatie

INNOVATIEMANAGEMENT HOOFDSTUK 2. Door Nienke Rusticus en Fleur Zumbrink

INNOVATIEMANAGEMENT HOOFDSTUK 2. Door Nienke Rusticus en Fleur Zumbrink INNOVATIEMANAGEMENT HOOFDSTUK 2 Door Nienke Rusticus en Fleur Zumbrink 2.1 SUCCES IS NIET TE KOOP Succesfactoren van innovatieprojecten Het nieuwe product- gaat om de inschatting die klanten maken van

Nadere informatie

M3H Werkwijzer Het bouwen

M3H Werkwijzer Het bouwen M3H Werkwijzer Het bouwen 1/7 Het bouwen M3H ontwerpt en bouwt al zeventien jaar in opdracht van woningcorporaties, ontwikkelende partijen en particulieren. M3H ontwerpt en begeleidt het gehele ontwerp-

Nadere informatie

Rijke Lessen. zetten je aan het denken. Handleiding(etje) Minka Dumont 26 november 2009 SLO - Landelijke Plusklasnetwerkdag

Rijke Lessen. zetten je aan het denken. Handleiding(etje) Minka Dumont 26 november 2009 SLO - Landelijke Plusklasnetwerkdag Rijke Lessen zetten je aan het denken Minka Dumont 2009 www.lesmateriaalvoorhoogbegaafden.com Handleiding(etje) Minka Dumont 26 november 2009 SLO - Landelijke Plusklasnetwerkdag Onthouden Kunnen ophalen

Nadere informatie

INHOUDS- OPGAVE. Voorwoord 19. Voorwoord bij de nieuwe druk 20. Inleiding 23

INHOUDS- OPGAVE. Voorwoord 19. Voorwoord bij de nieuwe druk 20. Inleiding 23 5 INHOUDS- OPGAVE Voorwoord 19 Voorwoord bij de nieuwe druk 20 Inleiding 23 Ontwikkelingen in het Hoger Beroepsonderwijs 23 Praktijkgericht Onderzoek 25 De focus van ons boek 27 De structuur van dit boek

Nadere informatie

SUBSIDIEREGELINGEN CREATIEVE INDUSTRIE DEN HAAG

SUBSIDIEREGELINGEN CREATIEVE INDUSTRIE DEN HAAG GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente 's-gravenhage. Nr. 84692 27 juni 2016 SUBSIDIEREGELINGEN CREATIEVE INDUSTRIE DEN HAAG HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS, overwegende dat: - de aanwezigheid

Nadere informatie

Taxanomie van Bloom en de kunst van het vragen stellen. Anouk Mulder verschil in talent

Taxanomie van Bloom en de kunst van het vragen stellen. Anouk Mulder verschil in talent Onthouden Kunnen ophalen van specifieke informatie, variërend van feiten tot complete theorieën Opslaan en ophalen van informatie (herkennen) Kennis van data, gebeurtenissen, plaatsen Kennis van belangrijkste

Nadere informatie

Triangulation: een basis voor de onderzoeksleerlijn in ICT- en Mediaonderwijs

Triangulation: een basis voor de onderzoeksleerlijn in ICT- en Mediaonderwijs Triangulation: een basis voor de onderzoeksleerlijn in ICT- en Mediaonderwijs Koen van Turnhout, Sabine Creanmehr, Robert Holwerda, Mike Menijn, Jan-Pieter Zwart, René Bakker Koen.vanTurnhout@han.nl Diversiteit

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor onderzoeksopdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

Persoonlijk Actieplan (PAP)

Persoonlijk Actieplan (PAP) B 1.4 Persoonlijk Actieplan (PAP) Stagiair(e) Opleiding Bedrijf Praktijkopleider Stagedocent Nick Albregtse Interactief Vormgeven (IV) Kees Internetbureau Michiel Snijder Jan Verduijn Datum 26 09 2013

Nadere informatie

DesignThis! 2. Create fase. Michelle Plaisier CMD3C Kwartaal 4

DesignThis! 2. Create fase. Michelle Plaisier CMD3C Kwartaal 4 DesignThis! 2 Create fase Michelle Plaisier 0848133 - CMD3C Kwartaal 4 REC VER INHOUD Inleiding 4 Concept 5 Mijn proces - visualisatie 6 Mijn proces - toelichting 7 Feedback test DareThis 9 Tutorials 10

Nadere informatie

Excellentie in het MBO

Excellentie in het MBO Excellentie in het MBO PILOT VAN MINISTER JET BUSSEMAKER Excellentie in het MBO Vier vakscholen zijn in 2015 gestart met de pilot HMC in Amsterdam en Rotterdam CIBAP in Zwolle Sint Lucas in Eindhoven Media

Nadere informatie

Theo Koot Ivo de Nooijer Raffi Balder

Theo Koot Ivo de Nooijer Raffi Balder HUBspot is een plek waar innoverende studenten, ondernemers, investeerders, docenten en bedrijven elkaar ontmoeten en inspireren, kennis opdoen en samen ondernemen. Met als doel om Leiden innovatiever

Nadere informatie

Kennismaking??? en Verwachtingen? Dienst Uitvoering Onderwijs Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en PIANOo Ministerie van Economische Zak

Kennismaking??? en Verwachtingen? Dienst Uitvoering Onderwijs Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en PIANOo Ministerie van Economische Zak Omgaan met externe onderzoekers 23 maart 2011 School voor de Toekomst, s-hertogenbosch Kennismaking??? en Verwachtingen? Dienst Uitvoering Onderwijs Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en PIANOo

Nadere informatie

Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt

Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt Vandaag Vandaag Reden voor Monitoring en Evaluatie: M&E Wat is M&E? Monitoren en evalueren: theorie en praktijk Tips

Nadere informatie

Montessori High School Minor

Montessori High School Minor Titel: Zonneboiler Montessori High School Minor Korte beschrijving van de Minor: Het begrip duurzaamheid kom je steeds vaker tegen in de maatschappij. Bij deze minor ga je zelf een product ontwerpen en

Nadere informatie

Projectplan Anna Saaltink 0831864 Autonomous Mode Digital craft -

Projectplan Anna Saaltink 0831864 Autonomous Mode Digital craft - Projectplan Anna Saaltink 0831864 Autonomous Mode Digital craft - Briefing Ik vind het verontrustend dat tegenwoordig de meeste kinderen verslaafd zijn aan beeldschermen. Naast dat dit veel negatieve effecten

Nadere informatie

NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015

NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015 NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015 - 2 - INLEIDING Twee jaar geleden kwamen de directeuren van het Jan van Brabant College in Helmond, het Strabrecht College in Geldrop en het Heerbeeck College

Nadere informatie

Core Powertools - Koeling

Core Powertools - Koeling Core Powertools - Koeling Project WH3.1 Productontwikkeling MODULE (VAKCODE): BEROEPSPRODUCT: THCP Plan van Aanpak PERIODE: WH3.1 Productontwikkeling PROJECTLEDEN: Manuel Görlitz(12091715), Steven Leo(11113529),

Nadere informatie

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O Doel Ontwerpen, ontwikkelen en (doen) vervaardigen van apparatuur/instrumenten, installaties en (ICT-) systemen, binnen de doelstellingen van de dienst/afdeling

Nadere informatie

Nieuwe Kijk. Wegen. in het. Landschap. Ontwerponderzoek december 2011

Nieuwe Kijk. Wegen. in het. Landschap. Ontwerponderzoek december 2011 Nieuwe Kijk op Wegen in het Landschap Ontwerponderzoek december 2011 14 1. Inleiding 15 16 1.1 AANLEIDING Infrastructuur is de ruggengraat van het landschap. De komende jaren wordt er veel geïnvesteerd

Nadere informatie

HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI

HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI HOGESCHOOL ROTTERDAM / CMI Inleiding Ontwerpen CMTONT01-1 Aantal studiepunten: 2 Modulebeheerder: Rob Zoeteweij Modulebeschrijving 3 1. Algemene omschrijving 4 1.1. Inleiding 4 1.2. Relatie met andere

Nadere informatie

waarom? externe drivers Technologie Digitalisering Globalisering

waarom? externe drivers Technologie Digitalisering Globalisering waarom? externe drivers 1 Technologie Digitalisering Globalisering Wat zijn de dominante factoren die leren en werken veranderen in de 21ste eeuw? externe drivers Voortgaande digitalisering veroorzaakt

Nadere informatie

3M SCIENCE CHALLENGE VOOR DE LEERLINGEN

3M SCIENCE CHALLENGE VOOR DE LEERLINGEN 3M SCIENCE CHALLENGE VOOR DE LEERLINGEN WAT IS HET? De 3M Science Challenge is een wedstrijd voor leerlingen van middelbare scholen scholen die draait om creativiteit, vindingrijkheid en innovatie. OPDRACHT

Nadere informatie

5 sessie s gehouden over de volgende onderwerpen:

5 sessie s gehouden over de volgende onderwerpen: 5 sessie s gehouden over de volgende onderwerpen: Eindpresentatie IPC Bio Base Brainstorm 1. Gevels en daken - 15 oktober 2. Kozijnen 1-23 oktober 3. Gevelbekleding - 29 oktober 4. Onderhoudsarm - 6 november

Nadere informatie

praktijk theorie vaardigheden kennis mechanica statica dynamica thermodynamica stromingsleer

praktijk theorie vaardigheden kennis mechanica statica dynamica thermodynamica stromingsleer MungosWorks is sinds 28 januari 2004 actief als technisch ontwerpen adviesbureau gericht op automatisering. Wij ontwikkelen innovatieve systemen die bedrijfsprocessen beter, goedkoper, efficiënter en/of

Nadere informatie

Ontwerpgericht onderzoek in het HBO: onderzoeken door te adviseren

Ontwerpgericht onderzoek in het HBO: onderzoeken door te adviseren Management, finance en recht Ontwerpgericht onderzoek in het HBO: onderzoeken door te adviseren KWALON Conferentie Kwalitatief onderzoek in het hoger onderwijs: lessen leren van elkaar 13 december 2012

Nadere informatie

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014

ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 ONDERZOEKSOPDRACHT KCNR februari 2014 Invulinstructie: Dit formulier is bedoeld voor onderzoeksopdrachten die in een periode van gemiddeld 4 maanden (kunnen) worden uitgevoerd. Voor kortere klussen komt

Nadere informatie

voor audiovisueel erfgoed

voor audiovisueel erfgoed Projectplan Beeld en Geluid: Mobiel platform voor audiovisueel erfgoed Uitgave: 2-10-2012, versie 1.1 Door JBLT ; Jonathan Marchal, Bas van Agten, Laurens Carbo, Thijs Blaas Inhoudsopgave Gegevens... 3

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010

Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010 Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010 Opleidingsspecifiek deel Masteropleiding: Nederlandkunde/ Dutch Studies Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel

Nadere informatie

Onderzoeken Werkplekleren

Onderzoeken Werkplekleren Onderzoeken Werkplekleren Leeromgeving Sapfabriek Competenties en professionaliseringsbehoeften Opzet presentatie Verbinding tussen de onderzoeken Aanleiding voor de onderzoeken Onderzoek Sapfabriek Respondenten

Nadere informatie

DLR families Architectuur en Ingenieurswetenschappen Architectuur

DLR families Architectuur en Ingenieurswetenschappen Architectuur DLR families Architectuur en Ingenieurswetenschappen Architectuur Aard van de opleidingen: academiserende opleidingen en verwante universitaire opleidingen VLIR VLHORA procesbegeleider: Conny Devolder

Nadere informatie

Hoe ondernemend is jouw OR?

Hoe ondernemend is jouw OR? Hoe ondernemend is jouw OR? WORKSHOP OR IMPULSE 2015 WWW.OOSTERHOORNMZ.NL 1 Wensen bestuurder en OR Bestuurders krijgen graag input van de OR OR wil graag vroeg bij bepaalde onderwerpen worden betrokken

Nadere informatie

ONDERZOEKSVAARDIGHEDEN Havo congres 5 februari 2015

ONDERZOEKSVAARDIGHEDEN Havo congres 5 februari 2015 ONDERZOEKSVAARDIGHEDEN Havo congres 5 februari 2015 DET VAN GILS d.vangils@aps.nl Naam Datum Verschillen havo/vwo (bron: SLO) Havo Vwo Kennis moet relevant zijn Kennis is middel Ondernemen Organiseren

Nadere informatie