Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inhoudsopgave. Bijlagen 121 Literatuur 144"

Transcriptie

1 Inhoudsopgave 5 Voorwoord 7 Ten geleide 9 1 Inleiding 11 2 De risicoanalyse 25 3 Uitvoeren van de risicoanalyse 65 4 Risicomanagement 77 5 Uitvoeren van risicomanagement 85 6 Implementatie van risicomanagement Tot slot 119 Bijlagen 121 Literatuur 144

2 Voorwoord 7 Elk project doe je maar een keer. Hoe mooi zou het niet zijn wanneer dat dan meteen goed zou gebeuren! Helaas staan in de kranten nogal eens berichten over mislukte, uit de hand gelopen of vastgelopen projecten. Het is niet eenvoudig om een (groot en complex) project te laten slagen. Niet alleen omdat bijna elke betrokkene en elke buitenstaander een eigen set van criteria voor succes hanteert, maar ook omdat een project telkens weer een unieke opgave is. Een opgave die door de samenwerkende betrokkenen nog nooit eerder onder de voor dit project relevante omstandigheden is uitgevoerd. Een project is dan ook nooit zonder risico s. Die risico s kun je niet willen zien, omdat je irrationele, politieke of emotionele argumenten hebt voor het project. Ook dan kunnen zich echter problemen voordoen, en zul je je achteraf in allerlei bochten moeten wringen om de tegenvallers te verstoppen, te bagatelliseren of te verwerken. Risicoanalyse en -management vooraf zijn eigenlijk bij elk project noodzakelijk, maar jammer genoeg nog niet gebruikelijk. De auteurs van dit boek hebben hun rijke ervaring in risicoanalyse en -management toegankelijk gemaakt. Toegankelijk voor iedereen die met open ogen vooraf de risico s in zijn of haar project wil weten. En die voor de onderkende risico s passende maatregelen wil nemen ter voorkoming, vermijding, vermindering, eliminatie of acceptatie ervan, door de risico s en hun gevolgen te analyseren. Iedereen die oprecht van plan is zijn of haar project succesvol uit te voeren, heeft baat bij de in dit boek compact beschreven methoden voor risicoanalyse en -management. Loenen, januari 2003 Gert Wijnen

3 Ten geleide 9 Al meerdere jaren is een tendens merkbaar dat naast Projectmatig Werken expliciet aandacht wordt besteed aan risicomanagement ter beheersing van projecten. Sinds 1995 is voor het uitvoeren van een risicoanalyse een methode beschikbaar, de zogenaamde RISMAN-(RISicoMANagement-)methode, * een instrument voor risicoanalyse van infrastructuurprojecten. Deze methode is in een samenwerkingsverband tussen een aantal organisaties ontwikkeld. Later (1999) vond een bijstelling van deze methode plaats en is deze verruimd naar risicomanagement. In de afgelopen jaren is veel ervaring opgedaan met risicoanalyses ter beheersing van projecten. Binnen het ministerie van Infrastructuur en Milieu maar ook daarbuiten is de methode veelvuldig toegepast. Daarbij is veel kennis opgedaan over bijvoorbeeld de praktische uitvoering van risicoanalyses en over het implementeren van risicomanagement in projectorganisaties. De methodiek en de opgedane kennis zijn daarnaast ook toepasbaar gebleken op bijvoorbeeld de organisatie van grote sportevenementen, bouwprojecten en ICT-projecten. De auteurs van dit boek (ten tijde van het schrijven werkzaam bij Rijkswaterstaat en Twynstra Gudde) hebben in de afgelopen jaren zeer veel ervaring opgedaan met het uitvoeren van risicoanalyses en het implementeren van risicomanagement bij projecten. Zij zijn van mening dat toepassing van de methode kan bijdragen aan een betere beheersing van elk type project en hebben daarom hun opgedane kennis en ervaring weergegeven in dit boek. Dit boek is dan ook bedoeld voor eenieder die is geïnteresseerd in de wijze waarop risicomanagement kan worden toegepast binnen projecten. Al spelen de gehanteerde voorbeelden met name in het belangrijkste werkveld van de auteurs, de infrastructuursector, de lezer zal deze gemakkelijk kunnen vertalen naar haar of zijn eigen project. Immers, elk project gaat gepaard met diverse onzekerheden ongeacht de inhoud van het project. De auteurs willen graag Gert Wijnen en Arno Willems bedanken voor hun bijdrage aan dit boek. Gert Wijnen, o.a. auteur van het succesvolle boek Projectmatig werken, voor het lezen van de teksten en het ons voorzien van waardevolle feedback. Arno Willems, destijds collega bij Rijkswaterstaat, voor zijn commentaar op de beschrijving van de kwantitatieve risicoanalyse. * De RISMAN-methode is ontwikkeld in samenwerking tussen Rijkswaterstaat, Prorail, Twynstra Gudde, TU Delft en Gemeentewerken Rotterdam.

4 10 ten geleide De auteurs De auteurs hebben zeer veel ervaring met het uitvoeren van risicoanalyses en het implementeren van risicomanagement bij projecten. Ten tijde van het schrijven van dit boek waren twee van de auteurs werkzaam bij Rijkswaterstaat en twee auteurs werkzaam bij Twynstra Gudde. Het werkveld van de auteurs bestaat of heeft bestaan uit onder andere: het uitvoeren van risicoanalyses; het geven van opleidingen op het gebied van risicoanalyse en -management; het adviseren over de implementatie van risicomanagement; het vervullen van de rol van risicomanager op een project; het coachen van projectleiders en projectmanagers bij het zelfstandig uitvoeren van een risicoanalyse; het ontwikkelen van producten gerelateerd aan risicoanalyse en risicomanagement.

5 1 Inleiding 11 In projecten lopen dingen vaak anders dan verwacht. Soms in gunstige zin, maar vaak ook niet. Ineens blijkt een vergunning niet op tijd te worden verleend of blijkt binnen het project schade te zijn ontstaan. Om hierop te anticiperen, of om tegenvallers te beheersen, wil je niet alleen achteraf ingrijpen maar wil je dit juist zien te voorkomen. Risicomanagement is een gestructureerde vorm van risicobeheersing die mogelijke knelpunten vroegtijdig aan het licht brengt en ervoor zorgt dat het project beter beheerst wordt. In dit boek wordt beschreven op welke wijze risicoanalyse en risicomanagement kunnen worden toegepast binnen projecten. We verstaan onder risicomanagement: het geheel van activiteiten en maatregelen gericht op het omgaan met risico s ter beheersing van een project. Risicomanagement is niets nieuws Iedereen houdt in zijn of haar dagelijkse leven rekening met risico s. Een simpel voorbeeld hiervan dicht bij huis is het oversteken van een straat. Niemand zal oversteken zonder eerst naar links en naar rechts te hebben gekeken. Zo houdt ook iedere projectleider of -medewerker in zijn of haar dagelijkse werk al rekening met risico s. Veel beslissingen zijn gebaseerd op afwegingen rondom risico s. Vaak gebeurt dit impliciet. De kracht van risicomanagement ligt met name in het expliciet en gestructureerd inzichtelijk maken van de risico s, en dan vooral de risico s die zich in de hoofden van verschillende personen afspelen.... anticiperen De kracht van risicomanagement ligt in het vooraf nadenken over mogelijke dingen die mis kunnen gaan in een project. Hierdoor kunnen maatregelen getroffen worden om die dingen die misgaan te voorkomen of te beperken, zodat niet pas hoeft te worden gereageerd op het moment dat er iets fout gaat. Het gaat dus om het identificeren van en het anticiperen op toekomstige gebeurtenissen.... maatwerk per project De in dit boek beschreven methode voor risicoanalyse en risicomanagement is geen keurslijf waarbinnen maar één manier de juiste is. Hoe de risicoanalyse wordt uitgevoerd en op welke wijze invulling wordt gegeven aan het ri-

6 12 1 inleiding sicomanagement hangt onder andere af van de grootte van het project, de fase waarin het project zich bevindt en de mate waarin het project en de omgeving dynamisch, complex en risicovol zijn. De analyse kan variëren van een wat snellere globale risicoinventarisatie tot een uitgebreide kwantitatieve risicoanalyse. De verschillen komen in dit boek aan de orde. 1.1 Waarom risicomanagement? Risicomanagement biedt ondersteuning bij een betere beheersing van een project op bijvoorbeeld de aspecten tijd (planning), geld (raming), kwaliteit, informatie en organisatie doordat: vooraf wordt nagedacht over mogelijke toekomstige ongewenste gebeurtenissen die zich in het project kunnen voordoen; zodat tijdig kan worden besloten om actie te ondernemen ter voorkoming of vermindering van deze gebeurtenissen. Risicomanagement kan helpen bij: het bevorderen van een ononderbroken voortgang van de activiteiten binnen een project en het, door middel van het nemen van maatregelen, zo snel mogelijk opheffen van onderbrekingen als die zich toch voordoen; het bevorderen van het vertrouwen in het project, zowel bij derden als bij het eigen projectteam; het bevorderen van de communicatie binnen een project; het ondersteunen van het beslissingsproces binnen een project. Waarom wordt risicomanagement dan nog niet binnen elk project toegepast? Hier kan een aantal redenen voor worden aangedragen. Ten eerste kan dat komen doordat men niet bekend is met risicomanagement en niet weet wat dat zou kunnen bieden. Ten tweede is het voor sommige mensen onaantrekkelijk om risico s te onderkennen. Er wordt nogal eens gedacht dat risicoanalyse een instrument is waarmee het functioneren van mensen wordt beoordeeld: Wanneer zich risico s in mijn werk kunnen voordoen, ben ik kennelijk geen goede manager. Maar met risicomanagement probeer je juist voorúit te kijken. Het is dus geen beoordeling achteraf. Een derde reden om niet aan risicomanagement te doen is dat risicomanagement geld kost. Het is duidelijk dat risicomanagement en het treffen van maatregelen kosten met zich meebrengen; het is daarentegen veel lastiger om vast te stellen wat het precies opbrengt. Neem het voorbeeld van de reisverzekering. Je bent met vakantie geweest, je hebt een reisverzekering afgesloten en bij terugkeer in Nederland blijkt er niets gebeurd. Heb je nu de reisverzekering voor niets afgesloten? Het heeft je wel de zekerheid geboden dat als er iets zou gebeuren, je de kosten vergoed zou krijgen. Tot slot gebruiken bedrijven en organisaties nogal eens het argument dat ze echt geen tijd of capaciteit in huis hebben om aan risicomanagement te doen.

7 1.2 wat is risicomanagement? 13 Wij hopen in dit boek aan te tonen dat de kracht van risicomanagement ligt in het expliciet en gestructureerd inzichtelijk maken van de risico s, en dat het niet veel tijd hoeft te kosten. Het is heel goed mogelijk binnen een project in korte tijd een goed overzicht te krijgen van de risico s. 1.2 Wat is risicomanagement? Risicomanagement is een cyclisch proces dat gedurende een project regelmatig moet worden doorlopen. Risicomanagement start met het analyseren van de risico s. Met behulp van de risicoanalyse wordt op een systematische wijze inzicht verkregen in de risico s binnen een project en kunnen de maatregelen met hun effecten worden bepaald om deze risico s aan te pakken. Het eenmalig inventariseren van risico s door middel van het uitvoeren van een risicoanalyse is echter niet genoeg. Projecten blijven in beweging, risico s kunnen door de tijd worden ingehaald of zijn afgenomen door getroffen maatregelen. Nieuwe risico s zullen de kop opsteken. Risico s zullen dan ook op regelmatige basis gemonitord en beheerst moeten worden. Risicomanagement implementeren betekent het inbouwen van dat proces binnen een project. Het cyclische karakter van risicomanagement is weergegeven in figuur 1. Deze figuur vormt de basis voor dit boek. Uitvoeren risico-analyse (RISMAN-meth.) Actualiseren risicoanalyse Evalueren beheersmaatregelen Kiezen beheersmaatregelen Uitvoeren beheersmaatregelen Figuur 1. Risicomanagementcyclus 1.3 Voor wie is dit boek bedoeld? Met dit boek richten wij ons op projectleiders en risicoanalisten die geïnteresseerd zijn in een methode voor risicoanalyse en risicomanagement binnen projecten. Met behulp van dit boek kan zowel inzicht worden verkregen in de manier waarop een risicoanalyse kan worden uitgevoerd, als in de toepas-

8 14 1 inleiding singsmogelijkheden van risicoanalyse en risicomanagement. Daarnaast kan dit boek een hulpmiddel zijn voor opdrachtgevers en projectleiders die door middel van risicomanagement hun project beter willen beheersen. 1.4 Voor welke projecten? Risicomanagement kan in elk project worden toegepast, klein of groot, kortof langlopend, onafhankelijk van het resultaat van het project. De manier waarop risicomanagement wordt toegepast is wel afhankelijk van het soort project, de mensen en het gewenste resultaat. Het moge duidelijk zijn dat een risicoanalyse en risicomanagement voor een project als de HSL-Zuid of de Betuwelijn er anders uitziet dan voor bijvoorbeeld de aanleg van een fietspad in een gemeente. 1.5 Op welk moment? Een risicoanalyse en ook risicomanagement kunnen worden uitgevoerd vanaf het moment dat duidelijk is wat het projectresultaat moet worden en als de weg om daar te komen (de te verrichten activiteiten) globaal in kaart is gebracht. Dat is dus vanaf het einde van de initiatieffase. De aard van de risico s verschilt naargelang de fase waarin het project verkeert. Is het project nog in een beginstadium, dan zullen veel risico s betrekking hebben op de besluitvorming. Risicoanalyse voor het totale project gaat in deze fase dan ook vaak gepaard met scenariodenken. Van de verschillende alternatieven worden in dat geval de risico s in kaart gebracht, zodat mede op basis van de risico s een afweging kan worden gemaakt. Naarmate het project vordert, zullen de risico s op steeds gedetailleerder niveau worden geformuleerd en meer betrekking hebben op bijvoorbeeld het uitwerken van het ontwerp, de wijze van aanbesteding (als sprake is van een uitbesteding) en marktbenadering en de werkwijze. Uiteindelijk komt men dan terecht bij de risico s tijdens de uitvoeringsfase. 1.6 Risicomanagement binnen Projectmatig Werken Risicomanagement is een instrument dat, binnen Projectmatig Werken (Wijnen, Renes en Storm, 2000), kan ondersteunen bij een betere beheersing van een project. Binnen Projectmatig Werken wordt een aantal beheersaspecten onderscheiden, namelijk tijd, geld, kwaliteit, informatie en organisatie. Beheersing van een project vindt plaats op deze aspecten. Projectmatig Werken biedt instrumenten om een project in de hand te houden. Ondanks dat zijn er altijd tegenvallers; burgers die bezwaren maken tegen plannen, een nieuw politiek beleid of capaciteitsgebrek bij de projectmedewerkers. Met behulp van een risicoanalyse is het mogelijk om te anticiperen op toekomstige af-

RISICOMANAGEMENT. Wat voegt risicomanagement toe?

RISICOMANAGEMENT. Wat voegt risicomanagement toe? RISICOMANAGEMENT Risicomanagement ondersteunt op een gestructureerde manier het behalen van doelstellingen en het opleveren van projectresultaten. Dit kan door risico s expliciet te maken, beheersmaatregelen

Nadere informatie

PMW - Projectmatig Werken

PMW - Projectmatig Werken S5 PMW - Projectmatig Werken Presentatie voor PMI-workshop projectmanagementvisies Amersfoort 6 juni 2006 Rudy Kor Dia 1 S5 Rudy, De titel op de pagina die nu luidt: '' PMW - projectmatig werken", veranderen...

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

Ruimte voor ontwikkeling. Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling

Ruimte voor ontwikkeling. Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling Ruimte voor ontwikkeling Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling U WILT UW GEBIED ONTWIKKELEN. DAT ROEP VEEL VRAGEN OP: HOE PAK IK DAT AAN? EN IS HET FINANCIEEL WEL HAALBAAR IN DEZE

Nadere informatie

In dit hoofdstuk van de Modelaanpak Evenementen wordt een beschrijving gegeven van het maken van een risicoanalyse.

In dit hoofdstuk van de Modelaanpak Evenementen wordt een beschrijving gegeven van het maken van een risicoanalyse. Risicoanalyse Inleiding Risico s analyseren is een manier om vooruit te kijken, niet een manier om achteraf te beoordelen wat er mis is gegaan. Een risicoanalyse is een methode waarbij nader benoemde risico

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Literatuur Projectmatig Werken

Literatuur Projectmatig Werken Literatuur Projectmatig Werken Onderstaande boeken behandelen de meest gebruikte methodieken van projectmatig werken. Prince 2 is vooral voor ICT-projecten geschikt. Overheden kiezen vaak voor een bepaalde

Nadere informatie

Risicomanagement. Praktijkervaringen aan de hand van de grote infrastructuurprojecten in Nederland

Risicomanagement. Praktijkervaringen aan de hand van de grote infrastructuurprojecten in Nederland Risicomanagement Praktijkervaringen aan de hand van de grote infrastructuurprojecten in Nederland Betaald Rijden Betuweroute Hogesnelheidslijn Zuid Maaswerken Westerscheldetunnel Colofon Opdrachtgever

Nadere informatie

Handreiking bi: 36*028 Risicomanagement

Handreiking bi: 36*028 Risicomanagement Handreiking bi: 36*028 Risicomanagement Ministerie van Verkeer en Waterstaat (D Rijkswaterstaat BIBLIOTHEEK RIJKSWATERSTAAT UTRECHT NR. Zj.Z\.g...C >

Nadere informatie

Risicomanagement in de bouwpraktijk

Risicomanagement in de bouwpraktijk 1 Risicomanagement in de bouwpraktijk In de bouwpraktijk - zowel in de ontwerp- en voorbereidingsfase als tijdens de uitvoeringsfase worden er veel vermijdbare kosten gemaakt. Wie Cobouw leest vindt er

Nadere informatie

HET VERHAAL ACHTER FUNDUS

HET VERHAAL ACHTER FUNDUS GRIP OP UW PROJECT OVER DIT BOEKJE Als opdrachtgever heeft u te maken met complexe en uitdagende infrastructurele projecten. De voorwaarden voor het beheersbaar houden van deze projecten worden steeds

Nadere informatie

Aanpak projectaudits

Aanpak projectaudits Aanpak projectaudits 1. Inleiding Veel lokale overheden werken op basis van een standaardmethodiek Projectmatig Werken. Op die manier wordt aan de voorkant de projectfasering, besluitvorming en control

Nadere informatie

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Plan van Aanpak POV Auteur: Datum: Versie: POV Macrostabiliteit Pagina 1 van 7 Definitief 1 Inleiding Op 16 november hebben wij van u

Nadere informatie

PRINCE2 2009 is overzichtelijker

PRINCE2 2009 is overzichtelijker PRINCE2 2009 is overzichtelijker 29 mei 2009 door: Lia de Zoete en Reinier de Koning Half juni presenteert het Office of Government Commerce in Londen PRINCE2 2009. Het grote voordeel van de nieuwe versie

Nadere informatie

Stappenplan nieuwe Dorpsschool

Stappenplan nieuwe Dorpsschool Stappenplan nieuwe Dorpsschool 10 juni 2014 1 Inleiding Het college van burgemeester en wethouders heeft op 10 juni 2014 dit stappenplan vastgesteld waarin op hoofdlijnen is weergegeven op welke wijze

Nadere informatie

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 9A Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438 In D&H: 22-01-2013 Steller: Drs. J.L.P.A. Dankaart

Nadere informatie

Een risico is de mogelijkheid dat een ongewenste gebeurtenis optreedt.

Een risico is de mogelijkheid dat een ongewenste gebeurtenis optreedt. NOTITIE RISICOMANAGEMENT GEMEENTE ZWIJNDRECHT Inleiding Het Startdocument concerncontrolling van januari 2004 vermeldt Risicomanagement 1 als één van de vijf pijlers van control. Het startdocument onderkent

Nadere informatie

DEEL I. 5.8 ProjectMatig Werken. 5.8.1 Definitie project. 5.8.2 Kern van de methode. 5.8.3 Historie. 5.8.4 Scope

DEEL I. 5.8 ProjectMatig Werken. 5.8.1 Definitie project. 5.8.2 Kern van de methode. 5.8.3 Historie. 5.8.4 Scope 102 Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement - 2de druk 5.8 ProjectMatig Werken Deel I van de beschrijving van ProjectMatig Werken is gereviseerd en geautoriseerd door Gert Wijnen, een van de auteurs

Nadere informatie

DEEL I. 5.1 A4-Projectmanagement. 5.1.1 Definitie project. 5.1.2 De kern van A4

DEEL I. 5.1 A4-Projectmanagement. 5.1.1 Definitie project. 5.1.2 De kern van A4 56 Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement - 2de druk 5.1 A4-Projectmanagement Deel I van de beschrijving van A4-Projectmanagement (in het vervolg van dit hoofdstuk zullen we dit afkorten als A4)

Nadere informatie

Risicobeheersing in de onderhoud,- en garantiefase bij prestatiecontracten

Risicobeheersing in de onderhoud,- en garantiefase bij prestatiecontracten Risicobeheersing in de onderhoud,- en garantiefase bij prestatiecontracten Ing. E.D. Bredewolt BAM Wegen BV Ir. M. Oosterveld BAM Wegen BV Samenvatting Risicobeheersing in de onderhoud en garantiefase

Nadere informatie

Project Management. Hfst 1: Het project:

Project Management. Hfst 1: Het project: Project Management Hfst 1: Het project: 1.1: Soorten werkzaamheden: We kennen 3 soorten werkzaamheden: Improvisatie: een plotselinge reactie op een niet verwachte gebeurtenis. Hiervoor zijn geen richtlijnen.

Nadere informatie

Een project, weet waar je aan begint!

Een project, weet waar je aan begint! Een project, White paper Projectmanagement Auteur: Natascha Leeuwenkuijl Januari 2013 Bedrijfskunde www.avansplus.nl Een project, Je hebt t vast ooit meegemaakt, dat je op een gegeven moment in een project

Nadere informatie

DEEL I. 5.7 Projectmatig Creëren (PMC) 5.7.1 Definitie project. 5.7.2 Kern van de methode. 5.7.3 Historie. 5.7.4 Scope. 5.7.

DEEL I. 5.7 Projectmatig Creëren (PMC) 5.7.1 Definitie project. 5.7.2 Kern van de methode. 5.7.3 Historie. 5.7.4 Scope. 5.7. 96 Wegwijzer voor methoden bij projectmanagement - 2de druk 5.7 Projectmatig Creëren (PMC) Deel I van de beschrijving van Projectmatig Creëren is gereviseerd en geautoriseerd door Jo Bos, een van de auteurs

Nadere informatie

INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT

INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT Integraal Projectmanagement bij Rijkswaterstaat Beknopte leaflet voor externen Versie: februari 2012 Voor meer informatie: Freek Wermer specialist projectmanagement

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen Raadsvergadering d.d. : 1 december 2011 Raadsbesluitnummer : R11.081 Carrousel d.d. : 17 november 2011 Onderwerp : Eindrapport Rekenkamercommissie kwaliteit Grondbeleid

Nadere informatie

SHE risicomanagement. Reparatietraject Bottom Plug Liner Reducers HFR. rev. nr. datum omschrijving. In opdracht van NRG-IS-HFR

SHE risicomanagement. Reparatietraject Bottom Plug Liner Reducers HFR. rev. nr. datum omschrijving. In opdracht van NRG-IS-HFR SHE risicomanagement Reparatietraject Bottom Plug Liner Reducers HFR In opdracht van NRG-IS-HFR rev. nr. datum omschrijving C 9-4-09 Feedback van bet projectteam verwerkt B 8-4-09 Intern commentaar RM

Nadere informatie

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar

Nadere informatie

CORAM International Het management van gedistribueerde ICT-projecten Auteur: Datum:

CORAM International Het management van gedistribueerde ICT-projecten  Auteur: Datum: CORAM International Het management van gedistribueerde ICT-projecten. Onderzoek Auteur: ing. E.M.M. Boerboom Datum: 31-08-2007 De aanleiding van het onderzoek Door de toenemende globalisering en mogelijkheden

Nadere informatie

Risicomanagement Transities

Risicomanagement Transities Risicomanagement Transities 1. Inleiding In deze rapportage worden de risico s en de mogelijke beheersmaatregelen benoemd die verband houden met de te realiseren transities rondom Jeugdzorg, Participatie

Nadere informatie

Het stuurmodel voor een opdrachtgever

Het stuurmodel voor een opdrachtgever Het stuurmodel voor een opdrachtgever Ir. Derk K. Kremer 1. Inleiding In één van mijn eerdere artikelen heb ik al aangegeven dat de rol van opdrachtgever op zich geen moeilijke rol is. Voor een ervaren

Nadere informatie

Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301

Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301 Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301 Doel Ontwikkelen, implementeren, evalueren en bijstellen van beleid op één of meerdere aandachtsgebieden/beleidsterreinen ten behoeve van de instelling,

Nadere informatie

Projectmanagement De rol van een stuurgroep

Projectmanagement De rol van een stuurgroep Projectmanagement De rol van een stuurgroep Inleiding Projecten worden veelal gekenmerkt door een relatief standaard projectstructuur van een stuurgroep, projectgroep en enkele werkgroepen. De stuurgroep

Nadere informatie

Projectmanagementenquête 2007

Projectmanagementenquête 2007 Projectmanagementenquête 2007 Handvatten voor succesvolle projecten 21 maart 2007 Bisnez Management in samenwerking met het IT Trends Institute en de Vrije Universiteit van Amsterdam copyright by Bisnez

Nadere informatie

Bijdragenr. 32. Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen

Bijdragenr. 32. Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen Bijdragenr. 32 Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen ****** Erna Schol (Rijkswaterstaat Dienst Verkeer en Scheepvaart, Groene Golf Team) Emile Oostenbrink (CROW) Samenvatting

Nadere informatie

Medewerker onderwijsontwikkeling

Medewerker onderwijsontwikkeling Medewerker onderwijsontwikkeling Doel Ontwikkelen van en adviseren over het onderwijsbeleid en ondersteunen bij de implementatie en toepassing ervan, uitgaande van de geformuleerde strategie van de instelling/faculteit

Nadere informatie

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat

Werkwijze Cogo 2004. abcdefgh. Cogo publicatienr. 04-03. Ad Graafland Paul Schepers. 3 maart 2004. Rijkswaterstaat Werkwijze 2004 publicatienr. 04-03 Ad Graafland Paul Schepers 3 maart 2004 abcdefgh Rijkswaterstaat Werkwijze 2/16 I Inleiding Verandering In 2003 is de organisatie van de ingrijpend veranderd. Twee belangrijke

Nadere informatie

<> <>

<<Naam document>> <<Organisatie>> SYSQA B.V. Almere Datum : Status : Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1 Managementsamenvatting...3 2 Opdracht...4

Nadere informatie

Zeetoegang IJmond. Rijkswaterstaat Noord-Holland. Beter Benutten Brabant. Programmateam Beter Benutten Brabant. Oktober 2012 - heden

Zeetoegang IJmond. Rijkswaterstaat Noord-Holland. Beter Benutten Brabant. Programmateam Beter Benutten Brabant. Oktober 2012 - heden Zeetoegang IJmond Vormgeving en aansturing van risicomanagement ter voorbereiding op aanbesteding en realisatie van nieuwe zeesluis bij IJmuiden in een DBFM-contract, met toepassing van parallelle procedures

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Elke gemeente moet invulling

Elke gemeente moet invulling Implementatie hoeft geen belemmering te zijn Risicomanagement in de praktijk bij kleine gemeenten Sinds de invoering van het Besluit Begroting en Verantwoording 2004 (BBV 2004) is risicomanagement bij

Nadere informatie

HAN Jaarverslag 2013 8. Bestuur en management. Risicomanagement

HAN Jaarverslag 2013 8. Bestuur en management. Risicomanagement Risicomanagement Het College van Bestuur rapporteert jaarlijks aan de Raad van Toezicht over de belangrijkste risico s die de HAN bedreigen. Per risico worden kans, effect en beïnvloedbaarheid annex maatregelen

Nadere informatie

Kostenbeheersing * M2011 1. F. A. van Duijn

Kostenbeheersing * M2011 1. F. A. van Duijn Kostenbeheersing M2011 1 Kostenbeheersing * F. A. van Duijn Samenvatting M2011 3 1. Inleiding M2011 3 2. Wat is kostenbeheersing? M2011 4 3. De opbouw van het budget M2011 4 4. De nauwkeurigheid van het

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

Zelf doen. Cyclisch verbeteren

Zelf doen. Cyclisch verbeteren Greep op risico s Iedere organisatie loopt risico s. Het is de kunst die te onderkennen en te beheersen. En dat is precies het doel van de mededeling over de bedrijfsvoering kortweg: MOB. 1 Waarom? Risico

Nadere informatie

Voortgangsverslag 3.2

Voortgangsverslag 3.2 Voortgangsverslag 3.2 Paulo Lopes de Barros Voortgangsverslag 3.2 Paulo Lopes de Barros G. Rook (Werkplekcoach) M. kras (Docentbegeleider) Zaandam 30-02-2014 Haagse Hogeschool Voorwoord Dit voortgangsverslag

Nadere informatie

Grip op uw bedrijfscontinuïteit

Grip op uw bedrijfscontinuïteit Grip op uw bedrijfscontinuïteit Hoe omgaan met risico s 1 Grip op uw bedrijfsdoelstellingen: risicomanagement Ondernemen is risico s nemen. Maar bedrijfsrisico s mogen ondernemen niet in de weg staan.

Nadere informatie

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015 Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding Risicomanagement... 4 Doel risicomanagement Stappen risicomanagement Risicobeheersing Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 Nieuwsbrief BeheerVisie Nieuwsbrief BeheerVisie 2015, Editie 2 Nieuws BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 BeheerVisie geeft advies MeldDesk App Message Router MeldDesk Gebruikers Forum Nieuwe MeldDesk

Nadere informatie

Planning & Control. Inleiding. Inhoudsopgave

Planning & Control. Inleiding. Inhoudsopgave Planning & Control Inleiding Planning & Control is de Engelse benaming voor coördinatie en afstemming. Het is gericht op interne plannings- en besturingsactiviteiten. Een heldere Planning & Control functie

Nadere informatie

Systems Engineering in de gww-sector

Systems Engineering in de gww-sector Systems Engineering in de gww-sector Ron Beem Rijkswaterstaat NEVI-PIANOo Juni 2013 Bouwen aan één taal Resultaat voorop (RWS) 16 projecten spoedaanpak uniformer naar de markt door kwaliteitsborging aanbestedingsdossiers

Nadere informatie

Vaststellen belangrijkste risico s

Vaststellen belangrijkste risico s Bijlage: Methodiek risicoanalyse RISMAN Quick-scan De RISMAN-methode 1 is een gebruikelijke methode om een integrale risicoanalyse op grote ()projecten uit te voeren. De RISMAN quick-scan voor en is een

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

Project-, Programma- en AdviesCentrum. Resultaten die eruit springen PPAC

Project-, Programma- en AdviesCentrum. Resultaten die eruit springen PPAC Project-, Programma- en AdviesCentrum Resultaten die eruit springen PPAC Binnen Veiligheid en Justitie groeit het belang van projectmatig en programmatisch werken. Ook neemt de behoefte toe om medewerkers

Nadere informatie

Een werkdrukplan opzetten. Keuze voor een grote of kleine aanpak: een werkdrukplan opzetten. Aftrap

Een werkdrukplan opzetten. Keuze voor een grote of kleine aanpak: een werkdrukplan opzetten. Aftrap Keuze voor een grote of kleine aanpak: een werkdrukplan opzetten Afhankelijk van uw keuzes voor de aanpak van werkdruk kunt u één of meer stappen van het stappenplan doorlopen. Het werkdrukplan is gebaseerd

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Advies inzake Risicobenadering

Advies inzake Risicobenadering dvies inzake Risicobenadering Het afstemmen van modellen op uitdagingen PRIMO heeft binnen haar organisatie een divisie opgericht die zich geheel richt op het effectief gebruik van risicomanagementmodellen.

Nadere informatie

Primavera bij ProRail. Integraal projectmanagement meer dan 1200 projecten op de rails 10 september 2013

Primavera bij ProRail. Integraal projectmanagement meer dan 1200 projecten op de rails 10 september 2013 Primavera bij ProRail Integraal projectmanagement meer dan 1200 projecten op de rails 10 september 2013 Martin Zoontjens, Business Information Manager ProRail Projecten 2 Agenda Introductie ProRail De

Nadere informatie

Voorwoord 5. Inleiding 17. Casus verzorgingshuis Leeflang 23

Voorwoord 5. Inleiding 17. Casus verzorgingshuis Leeflang 23 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 17 Casus verzorgingshuis Leeflang 23 Deel 1 Projecten, projectmatig werken en onderzoek 1. Projecten en projectmatig werken 33 1.1 Projectenpalet 33 1.1.1 Project is

Nadere informatie

BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT

BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT WHITEPAPER BARRIER DENKEN, BARRIER DOEN! PRAGMATISCH EN PROAC TIEVE RISICOANALYSE DOOR MARTIN HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONSULTANT RISICOMANAGEMENT IN BALANS Ondernemen betekent risico s nemen om de

Nadere informatie

Moduleopdracht Projectmanagement

Moduleopdracht Projectmanagement Moduleopdracht Projectmanagement Projectplan voor het uitvoeren van een Klanttevredenheidsonderzoek Naam deelnemer : xxxxx Studentnummer : xxxxx Datum : 19 maart 2013 Naam opleidingsinstituut : NCOI Opleidingsgroep

Nadere informatie

Communicatieplan BESIX met betrekking tot CO 2 -reductiedoelstellingen 2015-2019. 21 mei 2015 Definitief rapport, versie 5

Communicatieplan BESIX met betrekking tot CO 2 -reductiedoelstellingen 2015-2019. 21 mei 2015 Definitief rapport, versie 5 Communicatieplan BESIX met betrekking tot CO 2 -reductiedoelstellingen 2015-2019 21 mei 2015 Definitief rapport, versie 5 Documenttitel Verkorte documenttitel Status Communicatieplan CO2 reductiedoelstellingen

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT. Praktijkervaringen aan de hand van de grote infrastructuurprojecten in Nederland

RISICOMANAGEMENT. Praktijkervaringen aan de hand van de grote infrastructuurprojecten in Nederland RISICOMANAGEMENT Praktijkervaringen aan de hand van de grote infrastructuurprojecten in Nederland Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat Directie Oost-Nederland Postbus

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

Technisch projectmedewerker

Technisch projectmedewerker Technisch projectmedewerker Doel Bijdragen aan de uitvoering van projecten vanuit de eigen discipline, uitgaande van een projectplan en onder verantwoordelijkheid van een Projectmanager/ -leider, zodanig

Nadere informatie

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer]

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] [Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] Bestemd voor: Managers die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud, het (installatie)beheer of de bedrijfsvoering van technische systemen. Technici die

Nadere informatie

Inleiding. Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management?

Inleiding. Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management Wat, waarom en hoe? Asset management? Inleiding Stand van zaken Nederland? Groeiende druk op de buitenruimte Veeleisende burgers Krimpende budgetten en Risico management Planmatig en weinig flexibiliteit en creativiteit; Beheer en onderhoud

Nadere informatie

handleiding Veiligheidsplanner voorwoord inleiding De stappen van de Lokale stap 01 profiel stap 02 wat is het probleem? stap 03 wat doen wij al?

handleiding Veiligheidsplanner voorwoord inleiding De stappen van de Lokale stap 01 profiel stap 02 wat is het probleem? stap 03 wat doen wij al? handleiding lokale veiligheidsplanner 1 veiligheid door samenwerking handleiding handleiding lokale veiligheidsplanner 2 Welkom bij de internettoepassing Lokale. Het Centrum voor Criminaliteitspreventie

Nadere informatie

EMPLOYABILITY, CONTINUE ONTWIKKELING VAN MEDEWERKERS ÉN ORGANISATIE

EMPLOYABILITY, CONTINUE ONTWIKKELING VAN MEDEWERKERS ÉN ORGANISATIE EMPLOYABILITY, CONTINUE ONTWIKKELING VAN MEDEWERKERS ÉN ORGANISATIE HULPMIDDEL 4 HOE BEPAALT U HET EMPLOYABILITYGEHALTE VAN UW HUIDIGE ORGANISATIEBELEID EN PERSONEELSBELEID? 1 Dit hulpmiddel kunt u gebruiken

Nadere informatie

Handleiding Projectmatig werken. Faculteit der Letteren

Handleiding Projectmatig werken. Faculteit der Letteren Handleiding Projectmatig werken Faculteit der Letteren 1 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Inleiding... 4 1.1 Wat is een project?... 4 1.2 Kenmerken van een project... 4 2 Basisbegrippen projectmatigwerken...

Nadere informatie

Helder zicht: meet het verandervermogen van uw organisatie

Helder zicht: meet het verandervermogen van uw organisatie Helder zicht: meet het verandervermogen van uw organisatie Zou het niet heerlijk zijn als: veranderingen soepeler verlopen, medewerkers er minder weerstand tegen hebben, projecten eerder klaar zijn en

Nadere informatie

Sourcing. Analyse Sourcing Management

Sourcing. Analyse Sourcing Management Sourcing Analyse Sourcing Management Sourcing Business Driven Sourcing Wij nemen het woord sourcing letterlijk. Welke bronnen zijn nodig om uw organisatie optimaal te laten presteren, nu en in de toekomst?

Nadere informatie

Projectmatig betekent: op de wijze van een project. Je moet dus eerst weten wat een project is. Een eenvoudige definitie van project is:

Projectmatig betekent: op de wijze van een project. Je moet dus eerst weten wat een project is. Een eenvoudige definitie van project is: Projectmatig werken Inhoudsopgave Projectmatig werken vs. niet-projectmatig werken... 1 Projectmatig werken... 1 Niet projectmatig werken... 2 Waarom projectmatig werken?... 2 Hoe herken je wanneer projectmatig

Nadere informatie

Projectmanagement routeplanner

Projectmanagement routeplanner Projectmanagement routeplanner Planmatig naar een hoger kennisniveau Primaned Academy Leading in knowledge Waarom opleiden in projectmanagement? Projectmatig werken wordt steeds belangrijker. De praktijk

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Projectmanagement met Creatiemacht

Projectmanagement met Creatiemacht Projectmanagement met Creatiemacht Projectmanagement met Creatiemacht Robertjan uijl Hans Licht scriptum management Copyright 2015 Scriptum, Schiedam All rights reserved. No part of this book may be reproduced

Nadere informatie

Toolbox voor Strategisch OmgevingsManagement

Toolbox voor Strategisch OmgevingsManagement Toolbox voor Strategisch OmgevingsManagement Over SOM en SOM SET Ingewikkelde opgaven verdienen een oplossing die een meerwaarde heeft voor alle betrokken stakeholders. Om dit te realiseren heeft WesselinkVanZijst

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

Risico-identificatie bij locatieontwikkeling

Risico-identificatie bij locatieontwikkeling Risico-identificatie bij locatieontwikkeling Real estate & Housing Risico-identificatie bij locatieontwikkeling 22 vastgoedgebonden risico s F.A.M. Hobma J.S.J. Koolwijk Real Estate & Housing, Faculteit

Nadere informatie

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken Leiderschap 1. De directie heeft vastgelegd en is eindverantwoordelijk voor het

Nadere informatie

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Wie, wat en hoe Eric Lopes Cardozo & Rik Jan van Hulst sturen naar succes Doel Delen van inzichten voor praktisch operationeel risico management

Nadere informatie

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE

PROJECTMANAGEMENT 1 SITUATIE PROJECTMANAGEMENT George van Houtem 1 SITUATIE Het werken in en het leidinggeven aan projecten is tegenwoordig eerder regel dan uitzondering voor de hedendaagse manager. In elk bedrijf of organisatie komen

Nadere informatie

Acteren in het krachtenveld

Acteren in het krachtenveld Acteren in het krachtenveld Het uitvoeren van een krachtenveldanalyse is een methode die veel in projectmanagement wordt toegepast. Door het uitvoeren van een krachtenveldanalyse kijk je met andere ogen

Nadere informatie

Unieke 2-daagse training

Unieke 2-daagse training Unieke 2-daagse training Spreken in het openbaar, voor een zaal, voor een kleine groep of voor een camera en microfoon het kan spanningen oproepen waar je mee moet leren omgaan Speciaal voor marketing,

Nadere informatie

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud

BluefieldFinance. BluefieldFinance. Toegevoegde waarde vanuit inhoud Toegevoegde waarde vanuit inhoud De Organisatie 1 De Organisatie Bluefield Finance is als onderdeel van Bluefield Partners in 2007 opgericht door 2 ervaren financials met een uitgebreide expertise in business-

Nadere informatie

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Royal HaskoningDHV biedt u met Virtual Design & Construction (VDC) een unieke methode om integraal

Nadere informatie

Kennisdocument 1 Levensloop van een project

Kennisdocument 1 Levensloop van een project Kennisdocument 1 Levensloop van een project Inhoud De zes projectfases 5 1 - BELEIDSFASE 5 2 - IDENTIFICATIEFASE 6 3 - FORMULERINGSFASE 6 4 - CONTRACTFASE 7 5 - UITVOERINGSFASE EN MONITORING 7 6 - EVALUATIEFASE

Nadere informatie

Kwaliteit. Kwaliteit. Kwaliteit. Kwaliteit. Kwaliteit. Kwaliteit. Moeten Horen Kunnen. Hoe bereiken? Evaluatie. Hoe bereiken?

Kwaliteit. Kwaliteit. Kwaliteit. Kwaliteit. Kwaliteit. Kwaliteit. Moeten Horen Kunnen. Hoe bereiken? Evaluatie. Hoe bereiken? Kwaliteit Kwaliteit Moeten Horen Kunnen Act Check Plan Do Kwaliteit Kwaliteit Wat Hoe Voortgang meten Evaluatie Wat Hoe Voortgang meten Evaluatie Projectdefinitie Bijstellen Bijstellen Kwaliteit Kwaliteit

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV Plan van aanpak Project : Let s Drop Bedrijf : DropCo BV Plaats, datum: Horn, 28 september 2012 Opgesteld door: 1205366 1205366smit@zuyd.nl Plan van Aanpak project Let s Drop pagina 1 Inhoudsopgave plan

Nadere informatie

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven l Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven Pagina 1 van16 Werkprocessen en competenties gericht op het verpleegplan 1.1 Stelt verpleegkundige diagnose en stelt het verpleegplan

Nadere informatie

LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management

LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management LEERACTIVITEIT IJs verkopen op straat Ent-teach Module 6 Project management Beschrijving van de leeractiviteit Voor de volgende opdracht zullen de studenten plannen* hoe ze gedurende een week ijs gaan

Nadere informatie

Projectmanagement. of toch niet? V&VN Congres 26 mei 2016. Anita Olsthoorn 0612508652

Projectmanagement. of toch niet? V&VN Congres 26 mei 2016. Anita Olsthoorn 0612508652 V&VN Congres 26 mei 2016 Anita Olsthoorn 0612508652 Projectmanagement of toch niet? Inhoud 1. Probleem, opdrachtformulering en Governance 2. Verschil in proces of project 3. Fasen in projectmanagement

Nadere informatie

Integraal risicomanagement in Arnhem

Integraal risicomanagement in Arnhem Integraal risicomanagement in Arnhem Michiel Somers, Rob Snelders en Priska Blij De introductie van een zevental verplichte paragrafen, waaronder de paragraaf weerstandsvermogen in het Besluit Begroting

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Projectmatig werken: de essenties Inleiding

Projectmatig werken: de essenties Inleiding Projectmatig werken: de essenties Inleiding 2-Tact maakt gebruik van de methodiek Projectmatig werken die voor het eerst beschreven is in het boekje projectmatig werken van Gert Wijnen/Willem Renes en

Nadere informatie

LEERACTIVITEIT Het verven van de woonkamer Ent-teach Module 6 Project management

LEERACTIVITEIT Het verven van de woonkamer Ent-teach Module 6 Project management LEERACTIVITEIT Het verven van de woonkamer Ent-teach Module 6 Project management Beschrijving van de leeractiviteit Jij en 3 vrienden besluiten om jouw woonkamer te verven. Om dit project te voltooien

Nadere informatie

Inleiding. Formuleren van visie. Oriënteren: SWOT-analyse. Formuleren doelstellingen. Actieplannen

Inleiding. Formuleren van visie. Oriënteren: SWOT-analyse. Formuleren doelstellingen. Actieplannen Stap 1 Inleiding Introduceer uw praktijk. Beschrijf kort de ontstaansgeschiedenis en geef een situatiebeschrijving van de huidige praktijk: waar is de praktijk gesitueerd; het aantal patiënten, de werkzame

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

Natuurlijk buitenspelen bij de SPSH

Natuurlijk buitenspelen bij de SPSH Natuurlijk buitenspelen bij de SPSH Naam: XXX Studentnummer: XXX Datum: 10 december 2013 NCOI opleidingsgroep Opleiding: HBO management Module: projectmanagement Docent: Mw. B. van Beugen - Muns Inhoudsopgave

Nadere informatie