Financieel management : Kosten beheersen door inzicht in hun oorzaken en effect (1e versie d.d )

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Financieel management : Kosten beheersen door inzicht in hun oorzaken en effect (1e versie d.d. 8-10-2010)"

Transcriptie

1 Financieel management : Kosten beheersen door inzicht in hun oorzaken en effect (1e versie d.d ) 1 In financieel management is kostenbeheersing lastig, want kosten zijn complex Soms hoor ik iemand klagen over 'financiële problemen', waarvoor dan acuut oplossingen voorgedragen moeten worden. Mijn reactie is dan dat financiele problemen niet de oorzaken, maar de gevolgen van andere problemen, zoals vaag bedrijfsbeleid, verkeerde management-beslissingen en van ongunstige omstandigheden, zijn. Als je financiële problemen, zoals acuut geldgebrek, wilt oplossen moet je de oorzaken wegnemen, dus je bedrijfsvoering aanpassen. Dit boekje laat zien hoe dat kan. Want er bestaat een sterk verband tussen financieel management (zoals bijvoorbeeld de indicator 'gemiddelde voorraadhoogte') en de gemaakte beleidskeuzes, in dit geval de geboden keuzemogelijkherden voor klanten (die de voorraadhoogte veroorzaken). Als je als de nood niet aan de man is de bedrijfsresultaten wilt verbeteren, is het onverstandig om eenzijdig de kosten te verlagen. Kosten worden namelijk niet alleen gemaakt om nu inkomsten te genereren, maar ook om innovatie, marktontwikkeling en om een bepaalde kwaliteit (van zowel het kernprodukt als van de verleende service) mogelijk te maken. Veel marketingkosten bijvoorbeeld hebben pas in de toekomst effect. Sterke kostenverlaging is vaak op korte termijn mogelijk, maar helaas wel ten koste van de marktpositie (kwaliteit wordt wegbezuinigd) en het toekomstperspectief (er gebeurt niets nieuws meer). Kostenbeheersing (in al zijn varianten) is dus niet hetzelfde als kostenverlaging, maar een middel om tot betere management-beslissingen (die de bedrijfsresultaten verhogen) te komen. Het verbeteren van management-beslissingen is het vakgebied van management accounting (interne informatievoorziening). Management accounting is gericht op gebeurtenissen en effecten van beslissingen in de toekomst en daardoor op verwachte uitgaven en ontvangsten. Dit betekent dat bijvoorbeeld investeringsbeslissingen en kostenbudgettering een onzekerheidsmarge hebben. Het is dus nodig zulke berekeningen te relativeren, want zekerheden over de toekomst zijn er niet. Voordeel van management-accounting is dat het geheel vormvrij is en dat er veel technieken beschikbaar zijn. Management accounting verschilt daarom sterk van financial accounting (externe verslaggeving; de boekhouding, de jaarrekening en fiscale zaken). Dit is gebaseerd op dingen die al gebeurd zijn; het verleden. Inhoud en vormgeving worden bepaald door wettelijke regels hieromtrent en nauwelijks door de behoefte aan informatie om beslissingen te nemen. Een zekere samenhang tussen beiden is er natuurlijk wel; het verleden kan in veel gevallen doorgetrokken worden naar de toekomst. Bijvoorbeeld de betaalde bedrijfshuur (financial accounting) zal volgend jaar (kostenbudget volgens management accounting) ongeveer hetzelfde zijn. Maar voor een onzekere post als de omzet is de onzekerheidsmarge groter en kun je je voor een prognose niet op het verleden baseren. Een vraag die bij kostenbeheersing snel opkomt is omdat kosten vaak meer doelen hebben - hoe je vaststelt of kosten redelijk zijn of te hoog. Dat kan op twee verschillende manieren. Bij de eerste methode vergelijk je de hoogte van de kosten met hun effect. Dit kan vrij lastig zijn, want effect laat zich vaak wel beschrijven, maar lastig meten. Effect van kosten kan bijvoorbeeld omzet, probleemoplossing of kwaliteit zijn. Een tweede methode is het meten van de uitvoering waarvoor de kosten gemaakt zijn en deze uitvoering vergelijken met vooraf vastgestelde (redelijkerwijs haalbare) normen. Zulke normen kunnen bedrijfstaknormen zijn of vooraf vastgestelde doelen of de uitvoering van vorig jaar. Deze methode heet 'management control'. Voor betere management accounting is het goed de kostenindeling van financial accounting (op basis van kostensoorten) aan te vullen met indelingen die meer inzicht geven in de beheersbaarheid van kosten. Dat zijn de indeling op basis van algemene kosten en directe kosten. Directe kosten kunnen direct aan een oorzaak (bijvoorbeeld een klant, een produkt of aktiviteit) toegewezen worden. Als het aandeel directe kosten laag is (en dat is meestal zo) dan moet je de algemene kosten met verdeelsleutels toerekenen en dat blijkt lastig. Een tweede aanvulling op de kostensoorten-indeling is de indeling o.b.v. beheersbaarheid. Kosten deel je dan in in drie soorten. Ten eerste de capaciteitskosten; dit zijn min of meer vaste kosten zoals huur, vast personeel en apparatuur, die je maakt om omzet-capaciteit beschikbaar te hebben. Ook zonder omzet heb je deze capaciteitskosten. Ze vormen dus een groot economisch risico, vooral omdat ze vaak het overgrote deel van de kosten zijn. De

2 gebruikskosten zijn de kosten die varieren met de bedrijfsdrukte, dus die je maakt om je klanten te bedienen of om produkten te maken. Als je omzet nul is, zijn de variabele kosten ook gering. Management-afhankelijke kosten zijn kosten die alleen door specifieke beslissingen van het management ontstaan en zeker niet vast of variabel zijn; bijvoorbeeld reclame en onderhoud. De moeilijkheidsgraad van kostenbeheersing en financieel management hangt sterk samen met de bedrijfsomvang. Hoe kleiner, hoe simpeler de kosten te beheersen zijn. Als je bijvoorbeeld een ZelfstandigeZonder Personeel neemt, die vanuit huis maar een dienst levert aan een paar klanten, dan is duidelijk dat kostenonderzoek eenvoudig is. Het zijn vooral grotere organisaties die kostenproblemen hebben, doordat ze onoverzichtelijk worden, samenwerkingsproblemen ontstaan en er geen verbanden meer tussen oorzaken (zoals beslissingen of kosten-veroorzakers) en gevolgen te leggen zijn. Een ZZP-er kan kostenonderzoek dus prima zelf doen. BEDRIJFSECONOMISCH EN FINANCIEEL ADVIES Meer inzicht voor betere beslissingen Drs Rene Verbrugge Weerterschans CG Nieuwegein KvK Obstakels voor kostenbeheersing en oplossingen hiervoor Als je kosten wilt beheersen of zelfs verlagen kom je helaas een aantal obstakels, veroorzaakt door het complexe karakter van kosten, tegen. Complex zijn kosten door moeilijk te analyseren situaties en door de menselijke factor. Gelukkig blijken deze obstakels op te lossen. Complex zijn kosten o.a. doordat toekomstige kosten en opbrengsten onzeker zijn. Schuld hieraan is de concurrentie, die onder dezelfde klanten werft en de schommelingen op markten voor grondstoffen en valuta. Niet al deze onzekerheden zijn met langlopende contracten op te vangen. Bij beslissingen, zoals investeringen is het dus zaak goede aannames over de toekomst te maken. Wat de beheersbaarheid van kosten ook niet helpt, is het ervaringsgegeven dat je eerst kosten moet maken (capaciteit opbouwen, werkkapitaal inzetten) om inkomsten te genereren. Er zijn natuurlijk mogelijkheden om je kort vast te leggen (bijv. huren i.p.v. Investeren), maar een forse investering in activa en onkosten, die nog geen omzet opleveren, blijft onvermijdelijk. Kosten zijn ook moeilijk beheersbaar doordat veel kosten vanwege contracten of regelgeving voor langere tijd vastliggen. Meestal zijn het capaciteitskosten, die pas op een vervaldatum of bij een bijzondere gebeurtenis te beinvloeden zijn. Flexibilisering van kosten kan hiervoor een oplossing zijn. Omdat in een bedrijf alles met alles samenhangt, zijn kosten ook een soort mikado. Je kunt ergens kosten niet verlagen zonder gevolgen voor allerlei andere niveau's in het bedrijf. Bijvoorbeeld een vacaturestop belemmert bepaalde aktiviteiten en de levering van diensten. Ook moeilijke analyse-situaties vragen om oplossing. Veel organisaties zijn zo groot en ingewikkeld geworden dat kosten niet meer toe te rekenen zijn aan veroorzakers of beinvloeders. Ook is vaak onduidelijk wie het nut of effect ervan geniet. En het grappige aan kosten-onderzoek en -beheersing is deze aktiviteiten zelf ook tijd en dus geld kosten. De menselijke factor maakt kostenbeheersing ook lastig. Sommigen zijn niet gewend geevalueerd te worden (bijv. door tijdschrijven) en verzetten zich daartegen. Het kan ook gebeuren dat de situatie zich in een organisatie wijzigt zodat afgesproken budgetten en streefnormen niet meer relevant zijn.

3 Bovendien stellen sommigen hun eigenbelang boven dat van hun werkgever, waarbij zij informatie over hun prestaties verzwijgen of verdraaien. Door de sterke onderlinge afhankelijkheid zijn veel medewerkers maar beperkt verantwoordelijk voor hun eigen resultaten; het zijn hun resultaten dan ook niet. 3 Hoe onderzoek je kosten en hun effectiviteit? Er zijn legio methoden om kosten te onderzoeken en te betrekken in management-beslissingen. Een goede is Activity Based Costing. Een variant hierop is het opsplitsen van een bedrijf(sonderdeel) in aktiviteiten en van elke aktiviteit de kosten tegenover de geschapen waarde voor klanten of interne gebruikers (meestal het nut of de opbrengsten) te zetten. De kosten van een aktiviteit omvatten zowel de direkte kosten van die aktiviteit als de toegerekende kosten van andere aktiviteiten als de personeelskosten. De toegevoegde waarde die hier tegenover staat laat zich niet altijd in geld of aantallen uitdrukken, maar laat zich altijd wel goed beschrijven. Je beschrijft daarbij ook de kenmerken van de aktiviteit diede kosten of het toegevoegde waarde veroorzaken en die aanknopingspunten bieden om de verhouding tussen kosten en waarde te verbeteren. Een aktiviteit kun je steeds verder opsplitsen in deel-aktiviteiten. Bijvoorbeeld de aktiviteit Marketing kun je verder evalueren door deze te verdelen in buitendienst, ecommerce, binnendienst en direkt mail. Bij de start van een kostenonderzoek heb je nog weinig informatie, maar je hebt natuurlijk geconcentreerde informatie nodig om het onderzoek richting te geven. Je wilt tenslotte de onderzoekskosten beperkt houden. Meestal heb je de volgende start-informatie nodig : a. Wat is de aanleiding van het onderzoek? Liquiditeitsproblemen, bedrijfsoverdracht, omzet-uitval, verbetering van de budgettering? Hiermee stel je het op te leveren eindprodukt vast. b. Welk beeld laat de jaarrekening zien? Vooral de omvang van het werkkapitaal en de solvabiliteit zeggen iets over het perspectief op korte termijn. Als dit ongunstig is moet er dieper ingegrepen worden dan anders het geval zou zijn. c. Een beschrijving van het business-model van het bedrijf. d. De beschikbare management-accounting-informatie. Onderzoek dat al gedaan is, hoeft niet herhaald te worden. De verzamelde start-informatie gebruik je om het onderzoek richting te geven. Aan de hand van solvabiliteit en beschikbaar werkkapitaal bepaal je of er nog ruimte is voor toekomstgerichte initiatieven op het gebied van innovatie en marktontwikkeling. Zo ja, dan bepaal je in een later stadium welke voorrang krijgen. Zo nee, dan bekijk je tijdens het onderzoek hoeveel het stopzetten van deze initiatieven aan besparingen oplevert. In deze richtinggevend fase bepaal je dus welke mix van kostenverlaging nodig is en welke initiatieven overeind blijven.

4 Kostenonderzoek kun je incidenteel (dus naar behoefte) doen Je kunt het ook jaarlijks onderdeel van de budgetteringscyclus laten uitmaken. Een moderne variant van het jaarlijks budget is de 'rolling forecast'. Hierbij worden de budgetten gedurende het jaar aangepast aan gewijzigde omstandigheden. Als bijvoorbeeld een marketingcampagne geannuleerd wordt, wordt ook het bijbehorende budget geschrapt. En als concurrenten onverwacht terrein winnen wordt het budget verhoogd. De grootste nadelen van budgetten (gebaseerd op de verwachte toekomst en weinig flexibel) worden zo ondervangen. Een noodzakelijke voorwaarde voor zowel het traditionele budget als een rolling forecast is natuurlijk een goed inzicht in de kosten. Er zijn vijf methoden om kosten te onderzoeken. a. Boekhouding en bedrijfsstatistiek Uit de boekhouding kunt u al veel gegevens halen. Dit is grotendeels financiele informatie over zaken die al gebeurd zijn. b. Management-accounting-informatie. In elk bedrijf worden beslissingen voorbereid en hun effecten gemeten. Doorgaans wordt dit vastgelegd, waarvan u gebruik kunt maken. Vraag bij zoveel mogelijk bronnen.wat er beschikbaar is, want niet iedereen deelt alle informatie. c. Interviews U kunt leidinggevenden vragen wat zij weten. Vraag zoveel mogelijk naar feiten en aantallen of bedragen. d. Tijdschrijven en multi-moment-opname De grootste kostensoortenpost zijn meestal de personeelskosten. Het nut of effect dat hier tegenover staat zijn de aktiviteiten die in de beschikbare tijd ontplooit worden. Deze kunnen omschreven worden (interview of taakomschrijving) en de tijdsbesteding kunt u door de medewerkers laten noteren. e. Schattingen. Als kosten of gegevens niet uit onderzoek verkregen kunnen worden, moeten ze geschat worden. Ter controle hiervan kun je ze voorleggen aan medewerkers die ze kritisch kunnen beoordelen. Vaak komen bij zo een beoordeling betere gegevens boven water. Uit het voorgaande blijkt dat een kostenonderzoek weliswaar tijdsintensief is, maar dat je op een aantal manieren doelmatig kunt onderzoeken : Geef het onderzoek na de start-informatie richting Baseer je zoveel mogelijk op reeds aanwezige management-accounting-informatie Laat medewerkers van het bedrijf ook onderzoeksvragen oplossen Gebruik efficiente onderzoeksmethoden, zoals interviews en voorlopige schattingen Een belangrijke tussenstap om onderzoeksresultaten te verbeteren is voorlopige uitkomsten voor te leggen aan leidinggevenden om deze te controleren en aan te vullen. Kosten binnen een bedrijf kun je op vier niveau's onderzoeken. Deze niveau's hangen met elkaar samen en volgen elkaar als het ware op.

5 Het eerste onderzoeks-niveau zijn de kostensoorten. Dit is de indeling volgens financial accounting en omvat personeelskosten, inkoopwaarde van de omzet, diensten van derden, materialen, duurzame produktiemiddelen, onderhoud en andere. Hiervan is personeelskosten bijna altijd de grootste post. De kostensoorten zijn in het grootboek en de jaarrekening te vinden en in de budgetten. De kostensoorten kun je ook verdelen in capaciteitskosten (kosten die je maakt om capaciteit beschikbaar te hebben), gebruikskosten (kosten, die afhankelijk zijn van de bedrijfsdrukte) en managementafhankelijke kosten (kosten die ontstaan door specifieke beslissingen van het management). Capaciteitskosten gaan knellen als sprake is van afzet-uitval of scherpe prijsconcurrentie. Met de gemaakte kosten ontplooit het bedrijf aktiviteiten. De kostensoorten kun je dus via verdeelsleutels zoals tijdbesteding toerekenen aan het tweede niveau; de kosten van bedrijfsactiviteiten. Aktiviteiten scheppen de toegevoegde waarde voor de klanten. Wat de bedrijfsaktiviteiten zijn is afhankelijk van de typologie en het business-model van het bedrijf. Er zijn drie typologieen mogelijk; produktie, handel en dienstverlening. Meestal zijn deze clusters van aktiviteiten binnen een bedrijf te onderscheiden : Inkomende logistiek Produktie (of dienstverlening) Uitgaande logistiek Marketing en Verkoop Service Bij het onderzoeken van de aktiviteiten moet je al een open oog hebben voor een mismatch tussen de kosten en de toegevoegde waarde van afzonderlijke akltiviteiten. Aktiviteiten worden ontplooid om producten en diensten voort te brengen. Op het derde niveau van kosten reken je de kosten van aktiviteiten toe aan deze produkten en diensten. Meestal zijn dit dan gelijk hun kostprijzen. Als je deze kostprijzen vergelijkt met hun verkoopprijzen weet je de winstgevendheid. En de verkoopprijzen kan je weer met prijzen van concurrenten vergelijken. Op het vierde niveau bereken je de kosten van klantengroepen of van afzonderlijke klanten. Bij grote klanten is het de moeite deze afzonderlijk te berekenen. Je baseert je hier op de werkelijke afname van produkten en diensten. Bij andere is het mogelijk deze per klantengroep met dezelfde kenmerken te berekenen. Je deelt ze bijvoorbeeld in naar bedrijfstak, naar hun personeelsomvang of de complexiteit die zij van hun leveranciers vragen. Hierbij baseer je je op hun afname van produkten/diensten volgens de debiteuren-administratie. 4 Waarvoor gebruik je kosten-informatie? Kosteninformatie gebruik je om beslissingen te verbeteren. Welke informatie je nodig hebt, hangt van het soort beslissing af. Het is dus belangrijk eerst vast te stellen wat de aard van de beslissing is (en daarvoor moet je het probleem helder hebben) en niet gelijk gaat cijferen. Voor geplande beslissingen kun je tijdig gegevens gaan verzamelen, maar bij ongeplande beslissingen kan de beschikbaarheid een probleem zijn. A. Waardebepaling van activa (bijv. voorraden en onderhanden werk) Er is eigenlijk maar een soort beslissing die gebaseerd is op financial accounting; de waardebepaling van activa. Deze is gebaseerd op werkelijk gemaakte kosten.

6 B. Budgettering Het doel van budgettering is medewerkers bewegingsruimte te geven, maar tegelijkertijd de kosten voorspelbaar te maken en te beheersen. Een budget is dus ook een kostenprognose. Er zijn veel varianten om te budgetteren; je kunt ze aanpassen aan de kostenstructuur en je kunt ze opstellen conform de indeling van de vier kostenniveau's. Een probleem met budgetten blijft dat de omstandigheden (zoals de beleidsvoornemens, externe invloeden en de bedrijfsresultaten) kunnen veranderen; ook de nabije toekomst is onzeker. Dit pleit voor flexibele budgetten, maar die kun je alleen opstellen en bijstellen als je kostenonderzoek gedaan hebt. Budgetten moeten namelijk ook weer niet te flexibel zijn, maar normatief en de budgethouders motiveren tot efficient kostengedrag. C. Zelf maken of uitbesteden Bij sommige kerntaken, maar vooral bij ondersteunende taken heb je de keuze deze zelf te doen of uit te besteden. Soms is uitbesteden vanwege capaciteitsgebrek of moeilijkheidsgraad noodzakelijk, maar vaak is het een kwestie van kosten vergelijken. Leveranciers kunnen goedkoper zijn doordat zij een betere bezettingsgraad van hun activa realiseren, doordat zij grootschaliger en dus goedkoper inkopen of doordat zij doelmatiger werken. Een veelgemaakte fout bij de kostenvergelijking is dat men de geoffreerde prijs vergelijkt met de eigen integrale kostprijs. De eigen kostprijs bestaat echter uit variabele kosten (die bij uitbesteding vervallen) en capaciteitskosten (die ondanks uitbesteding blijven). Tenzij zulke capaciteit (bijv. afschrijving, ruimte, personeel) afgebouwd kan worden na uitbesteding, moet deze opgeteld worden bij de geoffreerde prijs van de potentiele leverancier. D. De ondergrens van je verkoopprijzen bepalen De ondergrens van je verkoopprijs is je integrale kostprijs. Want het is onzin om je prijs lager te stellen dan de variabele kostprijs plus een dekking van je capaciteitskosten. In de praktijk is deze variabele kostprijs goed te voorspellen, maar om je capaciteitskosten te dekken moet je de bezettingsgraad goed kunnen voorspellen. Als je ernaast zit bereken je een verkeerde ondergrens van je verkoopprijs. E. Investeringsbeslissingen Bij investeringsbeslissingen gaat het er om de omstandigheden in de toekomst (kosten operations, effectiviteit marketing, werkelijk gehaalde prijzen, gewonnen marktaandeel, e.d.) goed te voorspellen. Als je eerder een vergelijkbare investering gedaan hebt, heb je houvast, maar bij vernieuwingen ontbreekt deze. Vanwege de grote onzekerheid en het feit dat je kosten langdurig vastlegt is investeren riskant. Het is gebruikelijk om de aantrekkelijkheid te beoordelen met de Netto-Contante- Waarde-methode. Hierbij waardeer je de investering en de toekomstige uitgaven en inkomsten af tegen de rente van de financiering van het geheel. Hier komt dan weliswaar een bedrag (de NCW) uit, maar eigenlijk blijft dit een schatting. F. Wat-als?-analyses Om betere beleidsbeslissingen te kunnen nemen is een goed inzicht in de huidige kosten, maar ook in de effecten van die beslissingen nodig. Het laatste is een kwestie van ervaring en inschattingen. Bovendien is een grote verscheidenheid aan informatie nodig. Bij de wat-als?-analyses heb je twee typen; de eerste zijn beslissingen, waar de passende informatie bij gezocht wordt en de tweede is verzamelde informatie, waardoor een beslissingsmogelijkheid ontstaat. De tweede mogelijkheid vraagt zoveel mogelijk kostenonderzoek. Opvolgingsmogelijkheden o.b.v. kosten-onderzoek zijn : A. Kostensoorten-niveau : De samenstelling of omvang van het werkkapitaal verbeteren / De financieringsmix van het bedrijf verbeteren Goedkopere leveranciers en dienstverleners vinden Capaciteit afbouwen (dus de capaciteitskosten verlagen) B. Aktiviteiten-niveau : Schrappen van een aktiviteit of prioriteiten binnen een aktiviteit vaststellen Optimaliseren van een aktviteit (minder arbeidsintensief maken, sneller voltooien) Uitbesteden van een aktiviteit (bijv. bij lage bezettingsgraad of geringe inkoopmacht) Costdrivers (factoren die kosten veroorzaken) achter aktiviteit aanpakken Aktiviteitenmix aanpassen (het op een andere manier doen) Training van uitvoerders (zodat het beter of doelmatiger gaat) Afdelingen samenvoegen (zodat minder management-overhead nodig is) Doorlooptijd van processen versnellen

7 C. Producten/diensten-niveau : Kernkwaliteit van produkt of dienst verbeteren Service produkt/dienst (maatwerk, uitleg, problemen oplossen) verbeteren Ander produktontwerp (zodat doelmatiger geproduceerd of dienstverleend kan worden) Produkten of diensten afstoten D. Klanten-niveau : Kosten doorberekenen aan interne gebruikers (om deze tot doelmatigheid te bewegen) en deze gebruiker budgetteren Andere prijsstructuur voor klanten invoeren (afromen consumentensurplus, sturen naar doelmatig gedrag, sturende kortingen) Klanten afstoten Wat zijn de succesfactoren van kostenbeheersing? Kosten beheersbaar maken door flexibilisering Inzicht in de oorzaken van kosten krijgen Autonome toekomst kunnen voorspellen of inschatten Kostengevolgen van beslissingen kunnen inschatten BEDRIJFSECONOMISCH EN FINANCIEEL ADVIES Meer inzicht voor betere beslissingen Drs Rene Verbrugge Weerterschans CG Nieuwegein KvK

3.1. Alles zelf doen hoeft niet

3.1. Alles zelf doen hoeft niet 3.1. Alles zelf doen hoeft niet 3.1.1. Redenen om iets uit te besteden In uw bedrijf wordt een hoop werk verzet. Dit hoeft u niet allemaal zelf te doen; u kunt besluiten om activiteiten uit te besteden.

Nadere informatie

Zijn uw plannen en middelen in balans?

Zijn uw plannen en middelen in balans? Zijn uw plannen en middelen in balans? MEER DOEN MET MINDER GELD DOOR UW WERKKAPITAAL TE VERLAGEN CASH IS KING! Ontdek in deze brochure hoe dat kan Werkkapitaal is bijna in elk bedrijf en instelling een

Nadere informatie

1. Mijn bedrijf doorlichten: hoe pak ik dat aan?

1. Mijn bedrijf doorlichten: hoe pak ik dat aan? Inhoudsopgave Voorwoord.................................................... IX 1. Mijn bedrijf doorlichten: hoe pak ik dat aan? 1.1. Waarom u dit boek nodig heeft............................ 3 1.1.1. Financiële

Nadere informatie

Aurington. Administratie en Advies

Aurington. Administratie en Advies Aurington Administratie en Advies Let op de houdbaarheidsdatum! Mei 5 Pincode 6 7 8 Boetes Dit jaar Deze maand De balans Tandorine B.V. Debet Activa Bezittingen Wat heb ik? Credit Passiva Vermogen Hoe

Nadere informatie

Module 4 Inzicht in cijfers

Module 4 Inzicht in cijfers Geleerd in vorige presentaties Module 4 Inzicht in cijfers 1. Balans in detail 2. Kengetallen Les 4. Vergelijk je resultaten op 4 manieren + maak goede investeringsbeslissingen Les 4 Vergelijk je resultaten

Nadere informatie

BEPERKINGEN VAN BENCHMARKING

BEPERKINGEN VAN BENCHMARKING BEPERKINGEN VAN BENCHMARKING "No methodology can substitute for good judgment." 1. Twijfel over nut Juichend zijn consultants over benchmarking. En niet alleen zij; ook politici en bestuurders zien het

Nadere informatie

Personeelsmanagement nader becijferd. Begrippenlijst. Karin Potting

Personeelsmanagement nader becijferd. Begrippenlijst. Karin Potting Personeelsmanagement nader becijferd Begrippenlijst Karin Potting bussum 2011 Deze begrippenlijst hoort bij de derde, herziene druk van Personeelsmanagement nader becijferd van Karin Potting 2002 Uitgeverij

Nadere informatie

Stern Groep N.V. Analistenbijeenkomst 19 augustus 2015

Stern Groep N.V. Analistenbijeenkomst 19 augustus 2015 Stern Groep N.V. Analistenbijeenkomst 19 augustus 2015 Agenda Belangrijke gebeurtenissen 2015 Samen Sterker! Resultaten H1-2015 Financiële positie 30 juni 2015 Prognose 2015 1 Belangrijke gebeurtenissen

Nadere informatie

Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investering in machines / 350 Desinvestering in machines 65 Aandeel in winst C / 20 Aandeel in dividend C 30

Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investering in machines / 350 Desinvestering in machines 65 Aandeel in winst C / 20 Aandeel in dividend C 30 Voortgezette Studie Boekhouden 12.1 a De functie van het kasstroomoverzicht is een bijdrage leveren aan de beoordeling door gebruikers van het vermogen van de onderneming om geldmiddelen en kasequivalenten

Nadere informatie

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 61562 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 61562 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 61562 Datum: 30 juni 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Dit examen bestaat uit 5 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 10 open vragen (maximaal 70

Nadere informatie

Management accounting en controle

Management accounting en controle 3de bach TEW Management accounting en controle Jorissen Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 175 3.00 EUR Boek: Cost Accounting 1 Hoofdstuk 2 Kostenbegrippen en kostprijscomponenten

Nadere informatie

Resultaten 2015 Analistenbijeenkomst 9 maart 2016

Resultaten 2015 Analistenbijeenkomst 9 maart 2016 Resultaten 2015 Analistenbijeenkomst 9 maart 2016 Agenda Ontwikkelingen 2008 2015 Kernpunten 2015 Sprong Voorwaarts Resultaten 2015 Financiële positie ultimo 2015 Prognose 2016 2 Ontwikkelingen 2008-2015

Nadere informatie

Meer greep op uw financiële bedrijfsvoering

Meer greep op uw financiële bedrijfsvoering TARIEF CALCULATOR en BEWAKER (TCB) Voor bedrijven t/m 15 werknemers PKM Adviseurs voor de metaal & technische sector Einsteinbaan 1 3439 NJ Nieuwegein 030 60523336 Meer greep op uw financiële bedrijfsvoering

Nadere informatie

Jaarrekening Stichting Vrije Christelijke School Westerlee Galgeweg MT 's-gravenzande

Jaarrekening Stichting Vrije Christelijke School Westerlee Galgeweg MT 's-gravenzande Jaarrekening 2013 Stichting Vrije Christelijke School Westerlee Galgeweg 57 2671MT Voorblad 0 Inhoud Opdracht 2 Resultaatvergelijk 3 Financiele positie 5 Grondslagen 7 Balans 9 V en W 11 Materiele activa

Nadere informatie

Stichting Roffa Mon Amour Rotterdam RAPPORT INZAKE DE JAARREKENING 2014 D.D. 3 MAART 2015

Stichting Roffa Mon Amour Rotterdam RAPPORT INZAKE DE JAARREKENING 2014 D.D. 3 MAART 2015 Stichting Roffa Mon Amour Rotterdam RAPPORT INZAKE DE JAARREKENING 2014 D.D. 3 MAART 2015 1 Inhoudsopgave FINANCIEEL VERSLAG Jaarverslag Resultaten 3 Kengetallen 4 Jaarrekening Balans per 31 december 2014

Nadere informatie

gromy/i ondempl.doe Het ondernemingsplan Een checklist

gromy/i ondempl.doe Het ondernemingsplan Een checklist gromy/i194066 ondempl.doe Het ondernemingsplan Een checklist 2 1. De afnemers Geef een korte beschrijving van de doelgroepen of afilemers die je nu bedient. Voeg daar doelgroepen of afnemers aan toe die

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

Ondernemersplan. Bedrijfsnaam

Ondernemersplan. Bedrijfsnaam Ondernemersplan Bedrijfsnaam 1. De ondernemer 1.1 Persoonlijke gegevens Naam : Adres : Postcode : Woonplaats : Telefoonnummer : E-mailadres : Geboortedatum : Geboorteplaats : Nationaliteit : Burgerservicenummer

Nadere informatie

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V.

BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. BUSINESS VALUATION UITWERKING TOPAAS B.V. VERONDERSTELLINGEN Vraagprijs 2.500.000 (pand en inventaris). Inkomsten: In totaal 40 kamers; Bezetting kamers: T1 45%, T2 52%, T3 63%, vanaf T4 en verder 68%;

Nadere informatie

Deze aanwijzingen goed lezen voor u met uw examen start

Deze aanwijzingen goed lezen voor u met uw examen start Examen : Professional Controller 2 Vak : Accounting 2 Datum : 22 juni 2015 Examen PC 2 Accounting 2 Instructieblad Tijd : 13.30-15.00 uur Deze aanwijzingen goed lezen voor u met uw examen start Aanwijzingen:

Nadere informatie

Agenda. Wie is De Hooge Waerder?

Agenda. Wie is De Hooge Waerder? 1 Agenda 1. Wie is De Hooge Waerder? 2. Wat is mijn bedrijf waard? 3. Is uw bedrijf verkoopklaar? Vestigingen Wie is De Hooge Waerder? 2 Wie is De Hooge Waerder? Divisies: op alle vestigingen zijn alle

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2005-I

Eindexamen m&o vwo 2005-I 4 Beoordelingsmodel Opgave 1 1 volgens grafiek: 10% voor computers en 5% voor software 0,15 54 = 8,1 miljard 2 aan de verzadigingsfase gaat de volwassenfase (rijpheidsfase) vooraf, de neergangsfase (eindfase)

Nadere informatie

VOORBEELD JAARREKENING B.V. TE HOOFDDORP. Rapport inzake jaarstukken 2010

VOORBEELD JAARREKENING B.V. TE HOOFDDORP. Rapport inzake jaarstukken 2010 VOORBEELD JAARREKENING B.V. TE HOOFDDORP Rapport inzake jaarstukken 2010 INHOUDSOPGAVE Pagina RAPPORT 1 Opdracht 3 2 Samenstellingsrapport 3 3 Resultaat 4 4 Financiële positie 6 JAARREKENING 1 Balans per

Nadere informatie

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 26042 Datum: 17 september 2011 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur

Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 26042 Datum: 17 september 2011 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Bedrijfseconomische aspecten Examennummer: 26042 Datum: 17 september 2011 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Dit examen bestaat uit 4 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 10 open vragen (maximaal

Nadere informatie

Grote dag voor kleine kinderopvangorganisaties

Grote dag voor kleine kinderopvangorganisaties Financiële bedrijfsvoering, managementinformatie en kengetallen Grote dag voor kleine kinderopvangorganisaties 3 oktober 2012 Tony Weggemans & Nand de Galan Even voorstellen AYIT Consultancy, Tilburg Al

Nadere informatie

Twiki RoboticsR. Jaarverslag 2013

Twiki RoboticsR. Jaarverslag 2013 R Jaarverslag 2013 inhoudsopgave Directieverslag 3 Jaarrekening 2013 4 Balans 4 Winst- en verliesrekening 5 Toelichting op de jaarrekening 2013 6 Verwijzingen jaarrekening 2013 7 Overige gegevens 10 Controleverklaring

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B JANUARI 2016 VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING ONDERDEEL 1 (CASE)

NIMA B EXAMEN BUSINESS MARKETING ONDERDEEL B JANUARI 2016 VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING ONDERDEEL 1 (CASE) VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B BUSINESS MARKETING ONDERDEEL 1 (CASE) 26 JANUARI 2016 1 Vragen bij de case WINTECH..GESTRAND IN HET ZICHT VAN DE HAVEN? (totaal 90 punten) Vraag 1 (20 punten) a. Bereken

Nadere informatie

Heterogene productie (meerdere producten) De directe kosten hebben een rechtstreeks verband met de productie/verkoop van een product.

Heterogene productie (meerdere producten) De directe kosten hebben een rechtstreeks verband met de productie/verkoop van een product. www.jooplengkeek.nl Heterogene productie (meerdere producten) Primitieve opslagmethode We splitsen de kosten in: Directe kosten Indirecte kosten belangrijk De directe kosten hebben een rechtstreeks verband

Nadere informatie

Stichting Roffa Mon Amour Rotterdam RAPPORT INZAKE DE JAARREKENING 2015 D.D. 22 SEPTEMBER 2016

Stichting Roffa Mon Amour Rotterdam RAPPORT INZAKE DE JAARREKENING 2015 D.D. 22 SEPTEMBER 2016 Stichting Roffa Mon Amour Rotterdam RAPPORT INZAKE DE JAARREKENING 2015 D.D. 22 SEPTEMBER 2016 1 Inhoudsopgave FINANCIEEL VERSLAG Jaarverslag Resultaten 3 Kengetallen 4 Jaarrekening Balans per 31 december

Nadere informatie

Facilitair inkopen. Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen

Facilitair inkopen. Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen Facilitair inkopen Met gereedschappen en methodieken om het inkoopvak beter te beheersen Inhoud Voorwoord Eeuwige spagaat bij duurzaam inkopen Outsourcing: integraal uitbesteden van facilitaire diensten

Nadere informatie

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version Introductie Quickscan De financiële organisatie moet, net zo als alle andere ondersteunende diensten, volledig gericht zijn

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Hoofdstuk 17 Financiële verslaggeving

Hoofdstuk 17 Financiële verslaggeving Hoofdstuk 17 Financiële verslaggeving 17.1 Geef van elke uitspraak aan of hij juist of onjuist is. a b c d e f g h i Publicatie van de jaarrekening is verplicht voor alle ondernemingen. Het jaarverslag

Nadere informatie

Voortgangsverslag 1.2

Voortgangsverslag 1.2 Voortgangsverslag 1.2 Robin van Heijningen Voortgangsverslag 1.2 Studieloopbaanbegeleiding Robin van Heijningen Hillegom 02-02-2013 Schoonderbeek Installatietechniek Voorwoord Je stelt halverwege de contractperiode

Nadere informatie

Introductie. Beschrijving van je onderneming

Introductie. Beschrijving van je onderneming Checklist voor Businessplan Er zijn een aantal zaken waar je op moet letten bij het opstellen van een ondernemingsplan. Hieronder volgt een checklist waar je kunt zien of je alles wat van belang is voor

Nadere informatie

Raadscommissie ABZ 7 maart 2011. Ina Sjerps Directeur SCD. Sterke service voor de regio!

Raadscommissie ABZ 7 maart 2011. Ina Sjerps Directeur SCD. Sterke service voor de regio! Raadscommissie ABZ 7 maart 2011 Ina Sjerps Directeur SCD Sterke service voor de regio! Programma Start SCD Eerste ervaringen en resultaten Samenwerking Papendrecht & SCD Samenwerking op inkoopgebied Hoe

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA. Financieel-Administratief Diploma('s) Diplomalijn(en)

EXAMENPROGRAMMA. Financieel-Administratief Diploma('s) Diplomalijn(en) Diplomalijn(en) Financieel-Administratief Diploma('s) Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Eamen Bedrijfsadministratie niveau 5 Niveau 5 (vergelijkbaar

Nadere informatie

EValuation Capital Management B.V. Postbus 79005 1070 NB AMSTERDAM. Tussentijdse cijfers 1 januari tot en met 30 juni 2015

EValuation Capital Management B.V. Postbus 79005 1070 NB AMSTERDAM. Tussentijdse cijfers 1 januari tot en met 30 juni 2015 Postbus 79005 1070 NB AMSTERDAM Tussentijdse cijfers 1 januari tot en met 30 juni 2015 INHOUD Pagina TUSSENTIJDSE CIJFERS 1 JANUARI TOT EN MET 30 JUNI 2015 Samenstellingsverklaring 2 Algemeen 3 TUSSENTIJDSE

Nadere informatie

Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 8 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 30 meerkeuzevragen (maximaal

Nadere informatie

Stern Groep. Henk van der Kwast Analisten meeting 18 maart 2010

Stern Groep. Henk van der Kwast Analisten meeting 18 maart 2010 Stern Groep Henk van der Kwast Analisten meeting 18 maart 2010 Agenda Belangrijke gebeurtenissen 2009/2010 Resultaten 2009 Financiële positie per 31 december 2009 Stormvogel 2009 Stormvogel 2010 Prognose

Nadere informatie

Stern Groep. Henk van der Kwast Analisten meeting 27 augustus 2010

Stern Groep. Henk van der Kwast Analisten meeting 27 augustus 2010 Stern Groep Henk van der Kwast Analisten meeting 27 augustus 2010 Agenda Belangrijke gebeurtenissen 2010 Resultaten 1 e halfjaar 2010 Financiële positie per 30 juni 2010 Prognose 2010 En eventueel: Stormvogel

Nadere informatie

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy Casenso Optimaliseer Uw Bedrijf Casenso Consultancy Internet : E-mail : office@casenso.nl Telefoon : +31 (0)24 322 0872 : Engels of Nederlands Consultancy Alle organisaties (bedrijven, non-profit, overheid)

Nadere informatie

Cursus Bedrijfseconomie 2

Cursus Bedrijfseconomie 2 Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20 1 Programma Kostenverbijzondering (Hfdst. 8) Verdeling indirecte kosten Vijf methoden (ABC volgende week) Opgaven deel 8.2 t/m 8.10 2 1 Kostenverbijzondering de primitieve

Nadere informatie

TOETSVRAGEN ONDERDEEL JAARREKENINGLEZEN VAN DE BEROEPSOPLEIDING ADVOCATUUR. 17 februari 2010 13.30-14.30 UUR NAJAARSCYCLUS 2009 EN INHALERS

TOETSVRAGEN ONDERDEEL JAARREKENINGLEZEN VAN DE BEROEPSOPLEIDING ADVOCATUUR. 17 februari 2010 13.30-14.30 UUR NAJAARSCYCLUS 2009 EN INHALERS TOETSVRAGEN ONDERDEEL JAARREKENINGLEZEN VAN DE BEROEPSOPLEIDING ADVOCATUUR 17 februari 2010 13.30-14.30 UUR NAJAARSCYCLUS 2009 EN INHALERS Naam :..... Cursusgroep :..... a: U hebt voor deze toets 60 minuten

Nadere informatie

2 Constante en variabele kosten

2 Constante en variabele kosten 2 Constante en variabele kosten 2.1 Inleiding Bij het starten van een nieuw bedrijf zal de ondernemer zich onder andere de vraag stellen welke capaciteit zijn bedrijf moet hebben. Zal hij een productie/omzet

Nadere informatie

Hoeveel geld zit er in de bedrijfsvoering?

Hoeveel geld zit er in de bedrijfsvoering? Hoeveel geld zit er in de bedrijfsvoering? Een simpele vraag met een simpel en nuttig antwoord. Deze vraag is de eerste stap bij het opstellen van kristalheldere financiële overzichten. Hoeveel geld zit

Nadere informatie

Selfservice = Extra service

Selfservice = Extra service Selfservice = Extra service Grote Nederlandse bedrijven overtuigd van winstgevendheid selfservice Dacht u ook dat bedrijven selfservice alleen maar inzetten om kosten te verlagen? En dat bedrijven selfservice

Nadere informatie

Het programma van vandaag

Het programma van vandaag kostprijs Het programma van vandaag De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten De differentiële kostprijs De opslagmethode 1 De kostprijs Kostprijs Constante of vaste

Nadere informatie

Stichting Omroep Landgraaf

Stichting Omroep Landgraaf Stichting Omroep Landgraaf T.a.v. Het Bestuur Felix Ruttenstraat 16 6372KV Landgraaf KvK-nummer: 4172374 RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 215 Inhoud JAARREKENING Financiële positie JAARSTUKKEN 215 JAARREKENING

Nadere informatie

Stichting 070Watt Pletterijkade SG Den Haag. KvK-nummer: RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 2015

Stichting 070Watt Pletterijkade SG Den Haag. KvK-nummer: RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 2015 Stichting 070Watt Pletterijkade 15 2515 SG Den Haag KvK-nummer: 60690461 RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 2015 Inhoud ACCOUNTANTSVERSLAG Samenstellingsverklaring Resultaat-analyse Financiële positie JAARSTUKKEN

Nadere informatie

Plan van aanpak voor een tussentijdse evaluatie beleidsplan Sociaal Domein

Plan van aanpak voor een tussentijdse evaluatie beleidsplan Sociaal Domein Plan van aanpak voor een tussentijdse evaluatie beleidsplan Sociaal Domein Gemeente Bronckhorst, 23 augustus 2016 1. Aanleiding We willen het beleidsplan Sociaal Domein 2015-2018 gemeente Bronckhorst tussentijds

Nadere informatie

Strategieën gericht op het wegwerken van tekorten op de SW Workshop conferentie Weg naar werk 2020 Utrecht d.d. 11 november 2015

Strategieën gericht op het wegwerken van tekorten op de SW Workshop conferentie Weg naar werk 2020 Utrecht d.d. 11 november 2015 Strategieën gericht op het wegwerken van tekorten op de SW Workshop conferentie Weg naar werk 2020 Utrecht d.d. 11 november 2015 Martin Heekelaar (adviseur Berenschot) Guido van den Boorn (directeur ad

Nadere informatie

EValuation Capital Management B.V. Postbus NB AMSTERDAM. Tussentijdse cijfers 1 januari tot en met 30 juni 2014

EValuation Capital Management B.V. Postbus NB AMSTERDAM. Tussentijdse cijfers 1 januari tot en met 30 juni 2014 Postbus 79005 1070 NB AMSTERDAM Tussentijdse cijfers 1 januari tot en met 30 juni 2014 INHOUD Pagina TUSSENTIJDSE CIJFERS 1 JANUARI TOT EN MET 30 JUNI 2014 Samenstellingsverklaring 2 Algemeen 3 TUSSENTIJDSE

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo II

Eindexamen economie 1-2 vwo II Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Voorbeelden van een

Nadere informatie

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde gemeente Eindhoven Inboeknummer 12bst01585 Dossiernummer 12.38.651 18 september 2012 Commissienotitie Betreft startnotitie over Sturen met normen: domein 'flexibiliteit'. Inleiding Op 28 augustus is in

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Vragenlijst Weerterlandprijs 2014

Vragenlijst Weerterlandprijs 2014 Insider Naam Adres Telefoonnummer Genomineerd bedrijf Naam Adres Telefoonnummer Algemeen 1. Wie is/zijn de oprichters/eigenaren van de onderneming? Strategie (risk management) 1. Is er een strategisch

Nadere informatie

Jaarrekening 2013 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI

Jaarrekening 2013 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI Jaarrekening 2013 Stichting Bibliotheek De Kempen versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI 17 maart 2014 Balans per 31 december 2013 Activa 31-12-2013 31-12-2012 Vaste activa Materiële vaste

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie II Examennummer: 12243 Datum: 3 juli 2010 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur

Bedrijfsadministratie II Examennummer: 12243 Datum: 3 juli 2010 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Bedrijfsadministratie II Examennummer: 12243 Datum: 3 juli 2010 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Dit examen bestaat uit 7 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 15 open vragen (maximaal 50 punten)

Nadere informatie

Aantal medewerkers: 2 * 1,0 + 3 * 0,5 + 4 * 0, * 0,2 = 5,3 FTE

Aantal medewerkers: 2 * 1,0 + 3 * 0,5 + 4 * 0, * 0,2 = 5,3 FTE personeel Opgave 1 Aantal medewerkers: 2 * 1,0 + 3 * 0,5 + 4 * 0,35 + 2 * 0,2 = 5,3 FTE Opgave 2 Aantal productieve uren: bruto uren: 52 * 38 = 1.976 - ziekte 5% van 1.976 = 98,8 uur - vrije dagen: (26+6)

Nadere informatie

Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI

Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek De Kempen versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI 17 maart 2015 Balans per 31 december 2014 Activa 31-12-2014 31-12-2013 Vaste activa Materiële vaste

Nadere informatie

Regels voor activa ; Waarderingsgrondslagen

Regels voor activa ; Waarderingsgrondslagen www.jooplengkeek.nl Regels voor activa ; Waarderingsgrondslagen De waarderingsgrondslag is de wijze waarop de activa (bezit) wordt gewaardeerd in de administratie (boekhouding, balans). Voor welke prijs?

Nadere informatie

123WatEenSite C. van de PC Teststraat 1 3351 ZZ Alblasserdam

123WatEenSite C. van de PC Teststraat 1 3351 ZZ Alblasserdam C. van de PC Teststraat 1 3351 ZZ Alblasserdam INHOUDSOPGAVE Pagina Accountantsrapportage 3 Voorwoord 4 Resultaten 5 Financiële positie 7 Ondertekening van de accountantsrapportage 9 Jaarstukken 2008 Jaarrekening

Nadere informatie

Financiële Planning & Forecasting Rutger den Ouden Controller Pon Automotive Products & Services

Financiële Planning & Forecasting Rutger den Ouden Controller Pon Automotive Products & Services 1 24 mei 2011 IBM Finance Forum 2011 Financiële Planning & Forecasting Rutger den Ouden Controller Automotive Products & Services 2 Agenda Welkom in de wereld van Logistiek & Services Organisatie & TM1

Nadere informatie

Onderhanden projecten: nu alles duidelijk voor de praktijk?

Onderhanden projecten: nu alles duidelijk voor de praktijk? : nu alles duidelijk voor de praktijk? Maarten Hartman, Assurance Begin september 2008 is de nieuwe editie van de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving verschenen. In deze editie is een nieuw hoofdstuk

Nadere informatie

a. U hebt voor deze toets 75 minuten de tijd. VERGEET U NIET UW GEMAAKTE TOETS IN TE LEVEREN BIJ DE SURVEILLANT?

a. U hebt voor deze toets 75 minuten de tijd. VERGEET U NIET UW GEMAAKTE TOETS IN TE LEVEREN BIJ DE SURVEILLANT? TOETS JAARREKENINGLEZEN BEROEPSOPLEIDING ADVOCATUUR VOORJAARSSCYCLUS 2012 EN INHALERS 11 OKTOBER 2012 (12.00 13.15 UUR) Naam :..... Cursusgroep :..... a. U hebt voor deze toets 75 minuten de tijd. VERGEET

Nadere informatie

RAPPORT Opgesteld door: Financieel adviesburo Hofman Noordzee DB Maassluis

RAPPORT Opgesteld door: Financieel adviesburo Hofman Noordzee DB Maassluis RAPPORT 21 Stichting Spin for Life Aletta Jacobskade 66 3137 TB Vlaardingen Opgesteld door: Financieel adviesburo Hofman Noordzee 4 3144 DB Maassluis INHOUD JAARVERSLAG Verklaring Resultaat-analyse Financiële

Nadere informatie

Commerciële calculaties

Commerciële calculaties Commerciële calculaties Het programma van vandaag: 8 april 2015 Commerciële calculaties (hoofdstuk 3 en hoofdstuk 7) Bijzondere aandacht voor: Prijselasticiteit en Yieldmanagement slides komen op www.jooplengkeek.nl

Nadere informatie

Handleiding voor het gebruik van het rekenmodel. Inhoud

Handleiding voor het gebruik van het rekenmodel. Inhoud Handleiding voor het gebruik van het rekenmodel In deze handleiding wordt beschreven hoe het rekenmodel gebruikt dient te worden. Het rekenmodel dient als hulpmiddel om te komen tot de financiële stukken

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2014 2011 EV HAARLEM. Haarlem, 7 april 2015 - 1 - STICHTING DE WERELD KINDERTHEATER Gasthuisvest 47

JAARVERSLAG 2014 2011 EV HAARLEM. Haarlem, 7 april 2015 - 1 - STICHTING DE WERELD KINDERTHEATER Gasthuisvest 47 JAARVERSLAG 2014 STICHTING DE WERELD KINDERTHEATER Gasthuisvest 47 2011 EV HAARLEM Haarlem, 7 april 2015-1 - INHOUDSOPGAVE Pagina RAPPORT 1 Opdracht 3 2 Resultaat 4 3 Financiële positie 5 4 Kengetallen

Nadere informatie

Brochure AMF Financieel en fiscaal

Brochure AMF Financieel en fiscaal Brochure AMF Financieel en fiscaal AMF Financieel en fiscaal AMF Financieel en fiscaal maken onderdeel uit van de complete bedrijfssoftware AMF. AMF Bedrijfssoftware is modulair opgezet. U kunt hierdoor

Nadere informatie

PromotieRegie. Complete ondersteuning van het promotieproces. De tool waarmee u uw promoties doelmatig plant

PromotieRegie. Complete ondersteuning van het promotieproces. De tool waarmee u uw promoties doelmatig plant PromotieRegie Complete ondersteuning van het promotieproces De tool waarmee u uw promoties doelmatig plant PromotieRegie Complete ondersteuning van uw promotieproces De concurrentie binnen supermarkten

Nadere informatie

KREDIETAANVRAAG. Stappen:

KREDIETAANVRAAG. Stappen: KREDIETAANVRAAG Stappen: 1. De Ondernemer 2. De Onderneming en de kredietaanvraag 3. Het Business Model van de onderneming 4. Het Financiële Plan 5. Bijlage(n) Kredietaanvraag Stichting Impulsfonds Utrecht

Nadere informatie

Financieel verslag 2011/2012. Mixed Hockeyclub Voorbeeld Sportpark Hoefslag 12 2342 KM Vlissingen

Financieel verslag 2011/2012. Mixed Hockeyclub Voorbeeld Sportpark Hoefslag 12 2342 KM Vlissingen Financieel verslag 2011/2012 Mixed Hockeyclub Voorbeeld Sportpark Hoefslag 12 2342 KM Voorblad 0 Inhoud Bestuursverslag 2 Algemeen 3 Resultaatvergelijk 4 Financiele positie 5 Jaarrekening 7 Balans 8 Staat

Nadere informatie

1.9.2 Verschil tussen direct costing en integrale kostencalculatie

1.9.2 Verschil tussen direct costing en integrale kostencalculatie 1.9 Direct costing 1.9.1 Direct costing en variabele-kostencalaculatie Direct costing (D.C.) of wel variabele kostencalculatie is de methode van kostencalculatie waarbij alleen de variabele kosten als

Nadere informatie

Module 4 Inzicht in cijfers

Module 4 Inzicht in cijfers Geleerd in vorige presentaties Module 4 Inzicht in cijfers Les 3. Begrijp de balans en stuur op kengetallen 1. Winst- en verliesrekening 2. Balans 3. Kasstroomoverzicht 4. Winst en belasting Les 3 Maak

Nadere informatie

Bijlage bij opgave 3 tentamen juni 2014. Jaarrekening 2012 Sligro Food Group NV

Bijlage bij opgave 3 tentamen juni 2014. Jaarrekening 2012 Sligro Food Group NV Bijlage bij opgave 3 tentamen juni 2014 Jaarrekening 2012 Sligro Food Group NV 1 2 3 4 Uit de grondslagen van de geconsolideerde jaarrekening: a. Algemeen Sligro Food Group N.V. is gevestigd te Veghel,

Nadere informatie

drs. J. (Jaap) Bergman RA directeur - partner Hartelijk welkom

drs. J. (Jaap) Bergman RA directeur - partner Hartelijk welkom drs. J. (Jaap) Bergman RA directeur - partner Hartelijk welkom Reorganisatie Voor reorganisatie is inzicht noodzakelijk Inzicht over de actuele stand van zaken Inzicht in de toekomst Zonder voldoende inzicht

Nadere informatie

Stichting ENUM Nederland Arnhem. Jaarverslaggeving over 2011

Stichting ENUM Nederland Arnhem. Jaarverslaggeving over 2011 Stichting ENUM Nederland Arnhem Jaarverslaggeving over 2011 1 Inhoud Jaarrekening 3 Balans per 31 december 2011 (voor resultaatbestemming) 4 Winst-en-verliesrekening over 2011 5 Kasstroomoverzicht over

Nadere informatie

Jaarrekening 2015 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI

Jaarrekening 2015 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI Jaarrekening 2015 Stichting Bibliotheek De Kempen versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI 16 maart 2016 Balans per 31 december 2015 Activa 31-12-2015 31-12-2014 Vaste activa Materiële vaste

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie II - Examennummer 24872-26 maart 2011. 1. 200 112 + 100 = 188 stuks.

Bedrijfsadministratie II - Examennummer 24872-26 maart 2011. 1. 200 112 + 100 = 188 stuks. Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Over de antwoordindicaties kan niet worden gecorrespondeerd voordat de uitslag van het examen bekend is. Bent u het niet eens met

Nadere informatie

Informatie over de vrije tarieven in 2012 Tarieven worden prijzen en verrichtingen worden prestaties.

Informatie over de vrije tarieven in 2012 Tarieven worden prijzen en verrichtingen worden prestaties. Informatie over de vrije tarieven in 2012 Tarieven worden prijzen en verrichtingen worden prestaties. U heeft in de media kunnen vernemen dat de prijzen in de tandartspraktijken per 1 Januari 2012 zullen

Nadere informatie

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in %

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in % Tweede kwartaal/eerste halfjaar 2010 26 augustus 2010 Halfjaarbericht Hoofdpunten Omzet met 10,8% gestegen naar 7,1 miljard (stijging van 4,4% tegen constante wisselkoersen) Bedrijfsresultaat met 17,6%

Nadere informatie

Stichting Vrienden van het Radio Filharmonisch Orkest Rozenstraat BR Hilversum. KvK-nummer: RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 2015

Stichting Vrienden van het Radio Filharmonisch Orkest Rozenstraat BR Hilversum. KvK-nummer: RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 2015 Stichting Vrienden van het Radio Filharmonisch Orkest Rozenstraat 65 1214BR Hilversum KvK-nummer: 61760617 RAPPORT INZAKE DE JAARSTUKKEN 2015 Inhoud JAARSTUKKEN 2015 JAARREKENING Balans Staat van Baten

Nadere informatie

BEGROTING 2017 PRESENTATIE

BEGROTING 2017 PRESENTATIE BEGROTING 2017 PRESENTATIE 1 Wijzigingen BBV 2016 Wijzigingen & Implementatie Hoofdlijnen (1) Taakvelden (2) Beleidsindicatoren (3) Verbonden partijen (4) Overhead (5) Investeringen (6) EMU saldo (7) Vpb

Nadere informatie

26-5-2015. Module 3 Gegevens verwerken. Geleerd in vorige presentaties. Les 2. Wat is boekhouden? Wat zijn transacties? Les 2. Leer het boekhoudproces

26-5-2015. Module 3 Gegevens verwerken. Geleerd in vorige presentaties. Les 2. Wat is boekhouden? Wat zijn transacties? Les 2. Leer het boekhoudproces Geleerd in vorige presentaties Module 3 Gegevens verwerken Les 2. Leer het boekhoudproces Business Plan op 1 A4 Budget in 5 stappen Uurtarief / DGA-salaris Papieren en digitale archief ordnersysteem Btw-administratie

Nadere informatie

Module 4 Inzicht in cijfers

Module 4 Inzicht in cijfers Geleerd in vorige presentaties Module 4 Inzicht in cijfers Les 2. Begrijp de winst- en verliesrekening 1. Winst- en verliesrekening 2. Balans 3. Kasstroomoverzicht 4. Winst Les 2 Bepaal je winst Verbeter

Nadere informatie

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Vastgoed financieren In een commerciële omgeving Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Welkom in de commerciële bancaire wereld Businessplannen Bancaire normen Business plan Focus aanbrengen

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

Financiële bedrijfsvoering

Financiële bedrijfsvoering Financiële bedrijfsvoering Grote dag voor kleine kinderopvangorganisaties 23 november 2011 Tony Weggemans coördinator Netwerk Professionals Kinderopvang Even voorstellen Tony Weggemans AYIT Consultancy

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2015

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2015 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2015 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Fiscale positie

Nadere informatie

Stichting ITvitae Learning gevestigd te Amersfoort. Jaarrekening over het boekjaar 9 december 2013 tot en met 31 december 2014

Stichting ITvitae Learning gevestigd te Amersfoort. Jaarrekening over het boekjaar 9 december 2013 tot en met 31 december 2014 Stichting ITvitae Learning gevestigd te Amersfoort Jaarrekening over het boekjaar 9 december 2013 tot en met 31 december 2014 Inhoudsopgave Pagina Rapport Algemeen 2 Resultaten 3 Financiële positie 4 Fiscale

Nadere informatie

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven.

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. www.jooplengkeek.nl Investeringsselectie Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. belangrijk Calculaties voor beslissingen

Nadere informatie

reflecton finance B K L K E N N I S S E S S I E reflecton bv 1 7 M A A R T 2 0 1 6

reflecton finance B K L K E N N I S S E S S I E reflecton bv 1 7 M A A R T 2 0 1 6 B K L K E N N I S S E S S I E 1 7 M A A R T 2 0 1 6 reflecton bv ALGEMEEN BALANS & RESULTATENREKENING BEGINSELEN VAN BALANSLEZEN WERKKAPITAAL MAANDRAPPORTAGE ALGEMEEN MA Management Accounting (MA) FA Financial

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT

RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT RAADSVOORSTEL EN ONTWERPBESLUIT Registratienummer raad: 1079889 Behorend bij het B&W-advies met registratienummer 1066158 Behandeling in de raadsvergadering van de gemeente Purmerend d.d. 30 mei 2013 Datum:

Nadere informatie

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012 Sociale innovatie De volgende vragen gaan over sociale innovatie en innovatief ondernemingsbeleid. Sociale Innovatie is een vernieuwing of een verbetering in de arbeidsorganisatie en in de arbeidsrelaties

Nadere informatie

Stichting realisatie gedachtegoed Geert Groote Deventer Jaarrekening 2013

Stichting realisatie gedachtegoed Geert Groote Deventer Jaarrekening 2013 Jaarrekening 2013 1 Inhoud Blad Algemeen Oprichting, doel, bestuursgegevens 4 Resultaat 5 Financiële positie 6 Jaarrekening Balans per 31 december 2013 8 Winst- en verliesrekening over 2013 9 Toelichting

Nadere informatie

Hoe krijg ik in vredesnaam mijn voorraad omlaag?

Hoe krijg ik in vredesnaam mijn voorraad omlaag? Hoe krijg ik in vredesnaam mijn voorraad omlaag? Een benadering voor managers Ir. Paul P.J. Durlinger 31-12-2012 / WP.11.2012 / versie 1.0 Eerder verschenen als expert artikel in Logistiek.nl Hoe krijg

Nadere informatie

Cost Accounting. Fasttrack Microsoft Dynamics NAV 2013

Cost Accounting. Fasttrack Microsoft Dynamics NAV 2013 Fasttrack Microsoft Dynamics NAV 2013 Cost Accounting Gé Baltessen Freelance Dynamics NAV / CRM Consultant ge.baltessen@navige.nl 06-18654300 www.navige.nl Doelstelling Cost Accounting. Kostensoorten/kostenplaatsen/kostenobjecten.

Nadere informatie