Tools voor genetische analyse in polyploïde gewassen: een brug tussen aardappels, bloemen en groenten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tools voor genetische analyse in polyploïde gewassen: een brug tussen aardappels, bloemen en groenten"

Transcriptie

1 Tools voor genetische analyse in polyploïde gewassen: een brug tussen aardappels, bloemen en groenten 12 mei 2014, Netwerkdag TKI Uitgangsmaterialen Chris Maliepaard, Wageningen UR Plant Breeding

2 Polyploïde gewassen Tetraploïd (4N), bijv. aardappel, prei, roos Hexaploïd (6N), bijv. chrysant

3 Achtergrond project Diploïden: genetische kartering met DNA-merkers inmiddels standaard (Auto-)polyploïde kruisings-populatie (F 1 van kruising) Veel complexere genetica Groot aantal merkers nodig Methoden en software nodig Nú beter mogelijk dan voorheen Niet gewasafhankelijk: generiek voor veel polyploïde gewassen

4 Complexere genetica Meer dan twee allelen mogelijk Alleldosis kan variëren van 0 tot 4 (tetraploid) nulliplex, simplex, duplex, triplex, quadruplex aaaa, aaab, aabb, abbb, bbbb Twee homozygoten, drie verschillende heterozygoten Bij kruising: alle paarsgewijze mogelijkheden Uitsplitsingen: 1:1 1:2:1 1:4:1 1:5:5:1 1:8:18:8:1 Paring chromosomen tijdens meiose Bivalenten of quadrivalenten in tetraploid Willekeurige of preferentiële paring Meer merkers nodig voor elk homoloog chromosoom bivalenten quadrivalent

5 Doelen van het project Methoden voor genetische analyse in polyploïden Software voor toepassing Betere kennis over de genetica van polyploïden Kennisuitwisseling en overdracht bijv. gebruik methoden en software (workshops) naar bedrijfspartners

6 Voorgeschiedenis Ideeën ± 2003: Plantum, preiveredelaars Daarna snelle ontwikkelingen in genetica/genomica: Next-Generation sequencing, genotyperingsplatforms Single Nucleotide Polymorphisms (SNPs) Veel grotere aantallen merkers Goedkopere genotypering populaties SNP arrays Betere software: fittetra dosis-bepaling SNPs Voorrips et al. 2011

7 Totstandkoming TKI-project TTI-Groene Genetica project polyploïden Core project: geen financiering bedrijven Bedrijven wel betrokken: klankbord Succesvolle demonstratie mogelijkheden (aardappel, roos) Tetraploïde kaart individuele homologe chromosomen Validatie aan aardappel-sequentie Software-scripts goed begin voor TKI-polyploïdenproject Toenemende belangstelling sierteelt-sector Studiekring Plantenveredeling polyploïden, Nov Presentatie resultaten TTI-GG aan bedrijven, Juni jaar Plantenveredeling - Sessie polyploïden, Nov. 2012

8 Totstandkoming TKI-project Andere lopende/geplande onderzoeksprojecten: Ui/prei-TTI-project met Olga Scholten, Roeland Voorrips Roos: karteringsstudies snijroos/tuinroos met AIOs Aardappel associatie-studies Chrysant-AIO-project Geert v Geest met PBR (Paul Arens) WU Tuinbouwketens (Uulke v Meeteren) Aardappel, prei, siergewassen vergelijkbare vragen mbt toepassing merkers, genetische kartering, QTL-analyse

9 Structuur van het project

10 Partners polyploïden-project 2 Aardappel-veredelingsbedrijven 2 Groenten-veredelingsbedrijven 5 Siergewassen-veredelingsbedrijven 1 Amerikaanse bedrijfspartner, akkerbouwgewas Plant Res. Intl. Plant Breeding, Biometris Wageningen Universiteit - Plant Breeding, Biometris TKI-Uitgangsmaterialen

11 Meerwaarde kruisbestuiving typen bedrijven Kennisuitwisseling merkers, genetica polyploïden Wat voor 1 gewas is ontwikkeld, bruikbaar voor andere Meer aspecten aan bod: Tri-, tetra- en hexaploïde F 1 -populaties Disome/tetrasome overerving Fysieke sequentie al dan niet beschikbaar Kwalitatieve/kwantitatieve eigenschappen Typen merkers, arrays, populaties Vergelijkingen tussen gewassen Bijv. chromosoomparing, quadrivalenten etc.

12 Toevoegen partners Mogelijk en wenselijk, wel afspraken Veredelingsbedrijven die later instappen: toegang tot zelfde kennis, methoden, software ook zelfde verplichtingen Geen toegang tot vertrouwelijke kennis concurrent Instemming huidige partners vereist als werkt op zelfde gewas Sinds start: nieuwe partner toegevoegd Ook: nieuw TKI-project toegevoegd Uitbreiding rol een van de huidige partners vrijwel rond

13 Aanpak Stap 1: Sequencen, SNP detectie, SNP-array-ontwikkeling genotypering populatie met SNPs Stap 2: Dosisbepaling met fittetra, toewijzing uitsplitsings-type, selectie bruikbare merkers Stap 3: Merkers indelen naar chromosoom en homoloog; kaart-constructie, validatie (fysieke kaart, verwante soorten, grootouders, etc.) Stap 4: Kaart-integratie over alle uitsplitsings-types Stap 5: Model, methode, software voor polyploïde QTLanalyse

14 Stap 1: Sequencen, SNPs, genotypering Sequencen kruisingsouders Identificatie geschikte SNPs Grote aantallen: Aardappel: 20K SNP-array (Infinium) Roos: 68K array (Affymetrix Axiom) x 2 probes

15 Stap 2: Bepaling alleldosis en uitsplitsings-type, selectie bruikbare merkers

16 Bepaling allel-dosis in tetraploïden Vier kopieën van elk gen of merker-allel Vijf mogelijke genotypen per locus voor SNPs: Genotype Allelverhouding Fractie b aaaa = nulliplex (voor b) 4: aaab = simplex 3: aabb = duplex 2: abbb = triplex 1: bbbb = quadruplex 0:4 1.00

17 Signaal a-allel vs. signaal b-allel nulliplex simplex duplex triplex quadruplex

18 Software: fittetra (vrij beschikbaar; R pakket) Dosis toegekend als p > Kansen v elke klasse P 0 P 1 P 2 P 3 P Signaalverhouding b/(a+b) Voorrips et al. (2011)

19 Goed te scoren SNPs (aardappel) Type #SNPs % remark Op array fittetra scores Rest: niet splitsend of onduidelijk, signaal te laag 1 of 2 ouders goed te scoren F1-uitsplitsing ok Rest: geen goede fit, null-allelen, >3% niet te scoren F1-geen uitsplitsing (monomorf) x0 of 4x x4 15 F1 goed te scoren en uitsplitsend Dosis ouders Uitsplitsing #SNPs P1 P2 Simplex x nulliplex Simplex x quadruplex Triplex x nulliplex Triplex x quadruplex 1: Duplex x nulliplex 1:4: Duplex x quadruplex Simplex x simplex 1:2: Beide Beide Simplex x triplex Triplex x triplex Duplex x simplex 1:5:5: Beide Beide Duplex x triplex Duplex x duplex 1:8:18:8:1 308 Beide Beide Totaal 7254

20 Stap 3 Toekennen merkers aan chromosomen en homologen per chromosoom; maken merkerkaart Eerst de 1:1 uitsplitsende merkers: simplex x nulliplex

21 Simplex x nulliplex toekennen Locus Group Position solcap_snp_c2_ chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 solcap_snp_c2_ chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 solcap_snp_c2_ chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 PotVar chr01 PotVar chr10 PotVar chr01 solcap_snp_c1_ chr01 Chromosoom volgens fysieke sequentie Locus Group Position solcap_snp_c2_ chr07 PotVar chr07 PotVar chr07 solcap_snp_c1_ chr07 PotVar chr07 solcap_snp_c2_ chr07 solcap_snp_c2_ chr07 solcap_snp_c2_ chr07 PotVar chr07 solcap_snp_c1_ chr07 solcap_snp_c1_ chr07 solcap_snp_c2_ chr07 solcap_snp_c1_ chr07 PotVar chr07 PotVar chr07 solcap_snp_c2_ chr07 PotVar chr07 solcap_snp_c2_ chr07 PotVar chr07 solcap_snp_c2_ chr07 solcap_snp_c2_ chr07 solcap_snp_c1_ chr08 PotVar chr07 Toekennen aan chromosomen vrij eenvoudig: JoinMap: 12 Koppelingsgroepen =12 chromosomen Af en toe verschil genetische kartering /fysieke kaart (14x)

22 1 Vier homologen ouder 1, chrom PotVar solcap_snp_c2_6683 solcap_snp_c2_6713 PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c1_14649 PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c2_ PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c2_ PotVar PotVar solcap_snp_c2_ PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c2_ PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c2_43970 PotVar solcap_snp_c1_14648 PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c2_45621 PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c2_35503 solcap_snp_c2_35537 solcap_snp_c2_35536 PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c2_38404 solcap_snp_c2_32367 PotVar PotVar solcap_snp_c1_13686 solcap_snp_c2_40954 PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c2_ solcap_snp_c2_51800 solcap_snp_c2_49732 PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c2_20521 PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c1_3853 solcap_snp_c1_3854 solcap_snp_c2_12215 PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c2_6906 PotVar solcap_snp_c2_21099 solcap_snp_c1_6674 solcap_snp_c2_21234 solcap_snp_c2_686 PotVar PotVar solcap_snp_c2_2873 solcap_snp_c2_55618 PotVar solcap_snp_c2_54303 PotVar solcap_snp_c2_45395 PotVar solcap_snp_c2_53763 solcap_snp_c2_54306 solcap_snp_c1_5477 solcap_snp_c2_2653 solcap_snp_c2_35518 PotVar PotVar solcap_snp_c2_38406 PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c1_12131 solcap_snp_c2_41339 solcap_snp_c1_4744 solcap_snp_c2_14580 solcap_snp_c2_14589 PotVar solcap_snp_c1_4763 PotVar solcap_snp_c2_20530 PotVar PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c1_5653 PotVar PotVar PotVar solcap_snp_c2_7007 homoloog 1 homoloog 2 homoloog 3 homoloog 4

23 Gen. positie (cm) Gen. positie (cm) Gen. positie (cm) Gen. positie (cm) Validatie met fysieke sequentie P1 Chr 1 Homoloog 1 P1 Chr 1 Homoloog ,00E+00 2,00E+07 4,00E+07 6,00E+07 8,00E+07 1,00E+08 Fysieke Kaartpositie 100 P1 Chr 1 Homoloog ,E+00 2,E+07 4,E+07 6,E+07 8,E+07 Fysieke Kaartpositie 100 P1 Chr 1 Homoloog Centromeer Lange arm ,E+00 2,E+07 4,E+07 6,E+07 8,E+07 1,E+08 Fysieke Kaartpositie 20 Korte arm 0 0,E+00 2,E+07 4,E+07 6,E+07 8,E+07 1,E+08 Fysieke kaartpositie

24 Stap 4: integratie alle merkertypen Nog in ontwikkeling, wel al eerste resultaten

25 Op weg naar kaart-integratie (snijroos) RhK5_3227_966R RhMC_10886_879R RhMC_7560_1265R RhK5_3734_1149R RhMC_17265_281R RhMC_5378_1008R K5_21865_126R RhK5_17663_793R K5_1100_2297R GR_46627_260R RhK5_11182_1896R RhK5_2667_1364R RhK5_9135_266R RhMC_218_1049R Rh12_21601_1089R RhK5_1097_1427R K5_4439_976R K5_6720_562R RhK5_7593_828R RhK5_4334_1326R RhK5_7142_692R RhK5_2768_330R RhK5_632_306R Rh12_2505_1835R GR_22536_456R K5_3974_589R K5_204_3377R RhK5_2359_1357R RhK5_4174_524R RhK5_3493_1545R RhK5_1586_435R K5_701_1858R K5_3028_1539R K5_9138_1486R MCRND_21021_1777R K5_17159_89R K5_2560_1635R RhK5_9919_1180R RhK5_7286_637R Rh12_18534_102R K5_8088_195R GR_16710_1568R K5_13720_1505R K5_6079_747R K5_15594_833R Rh12_12405_153R RhK5_3568_558R RhK5_4018_818R RhK5_4690_1027R Rh12_91221_504R RhMC_511_2491R RhMC_24936_108R RhK5_16900_140R RhK5_5952_759R MCRND_16962_563R RhMC_3676_1294R RhK5_2131_946R RhK5_15967_513R RhK5_15967_884R RhK5_1345_877R H1 Rh12_21601_1089R RhK5_2149_799R RhK5_1097_1427R RhK5_2198_544R RhK5_4334_1326R RhK5_7142_692R RhK5_13288_1030R RhK5_2768_330R Rh12_57182_457R RhK5_632_306R Rh12_2505_1835R RhK5_2359_1357R RhK5_4174_524R RhK5_3493_1545R RhK5_1586_435R RhK5_8088_287R Rh12_12405_153R Rh12_46438_208R RhK5_3568_558R RhK5_4018_1062R Rh12_91221_504R RhK5_8086_271R RhK5_4690_1027R RhMC_511_2491R Rh12_55740_342R RhK5_5952_759R RhMC_3676_1294R RhK5_2131_946R RhK5_7590_160R RhMC_4498_1181R H1_SxN Hier: Simplex x nulliplex Simplex x simplex Duplex x nulliplex

26 Homologie roos met diploïde bosaardbei (Fragaria vesca) - gesequenced Chrom LG1 LG2 LG3 LG4 LG5 LG6 LG7 Total Fv Fv Fv Fv Fv Fv Fv Total Roos vs. bosaardbei duidelijke sequentie-overeenkomsten Bijvoorbeeld: 143 merkers roos koppelingsgroep 1 hebben homologie met bosaardbei chromosoom 7 Soms één rozengroep met twee aardbeigroepen (en andersom)

27 Nog te doen Stap 4: Efficiënte integratie alle merker-typen over alle homologe chromosomen van beide ouders samen 8 homologen tetraploïd, 12 hexaploïd Stap 5: QTL-analyse-modellen ontwikkelen, testen, toepassen Nu nog: analyse per-merker toepassing complexere QTL-modellen Verdere integratie software-modules Visualisatie resultaten

28 Met dank aan: TKI-Uitgangsmaterialen Projectteam Polyploids United Bedrijfspartners Promovendi en postdoc bij bedrijven Geert van Geest, Arwa Shahin, Mirjana Vukosavljev WUR Plant Breeding Paul Arens, Carole Koning-Boucoiran, Danny Esselink, Tiago Santos-Leonardo (Master-student), René Smulders, Roeland Voorrips WUR Biometris Gerrit Gort, Hans Jansen

29 Dank u Vragen?

Inhoud les 2. Afwijkingen van wetten van Mendel Polyploïdie. Autopolyploïden Allopolyploïden. les 2 Populatie- en kwantitatieve genetica 1

Inhoud les 2. Afwijkingen van wetten van Mendel Polyploïdie. Autopolyploïden Allopolyploïden. les 2 Populatie- en kwantitatieve genetica 1 Inhoud les 2 Afwijkingen van wetten van Mendel Polyploïdie Autopolyploïden Allopolyploïden genetica 1 Schijnbare afwijkingen van Wetten van Mendel Certatie: letterlijk wedstrijd (tussen pollenkorrels).

Nadere informatie

HAVO 5 Begrippenlijst Erfelijkheid allel Allelen zijn verschillende vormen van een gen. Zij liggen in homologe chromosomen op precies dezelfde

HAVO 5 Begrippenlijst Erfelijkheid allel Allelen zijn verschillende vormen van een gen. Zij liggen in homologe chromosomen op precies dezelfde HAVO 5 Begrippenlijst Erfelijkheid allel Allelen zijn verschillende vormen van een gen. Zij liggen in homologe chromosomen op precies dezelfde plaats. Allelen coderen voor dezelfde eigenschap bijvoorbeeld

Nadere informatie

De volgende vragen testen je kennis van de meest voorkomende vaktermen in de klassieke genetica. Welk woord ontbreekt in de volgende zinnen?

De volgende vragen testen je kennis van de meest voorkomende vaktermen in de klassieke genetica. Welk woord ontbreekt in de volgende zinnen? Populatiegenetica Versie 2006-2007 Vragen bij COO Belangrijke begrippen De volgende vragen testen je kennis van de meest voorkomende vaktermen in de klassieke genetica. Welk woord ontbreekt in de volgende

Nadere informatie

Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers?

Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers? Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers? Edith Lammerts van Bueren Louis Bolk Instituut, Wageningen University DNA labs, 8 maart 2013 De schrik van elke

Nadere informatie

Paard en Genomisch onderzoek

Paard en Genomisch onderzoek Paard en Genomisch onderzoek Bart Ducro Animal Breeding and Genomics Centre Vlaamse Fokkerijdag, 18 nov 2015 Inhoud Kenmerken in de paardenfokkerij Geschikt voor genomics? Genomics middelen Genomics toegepast

Nadere informatie

1. Mendeliaanse overerving - koppelingsanalyse

1. Mendeliaanse overerving - koppelingsanalyse 1. Mendeliaanse overerving - koppelingsanalyse 1.1 Inleiding Genetische kenmerken die afhangen van één enkel gen (meer precies : locus) noemen wij mendeliaans. Mendeliaanse kenmerken segregeren in families

Nadere informatie

Genetische verschillen tussen pluimveerassen

Genetische verschillen tussen pluimveerassen Genetische verschillen tussen pluimveerassen Richard rooijmans Themadag Fokkerij en behoud van vitale kippenrassen nimal Breeding & Genomics entre Introductie Het kippen genoom Wat zijn genetische verschillen

Nadere informatie

De brede kennisbasis van de Groene Genetica: van onderzoek naar perspectief. Gerco Angenent

De brede kennisbasis van de Groene Genetica: van onderzoek naar perspectief. Gerco Angenent De brede kennisbasis van de Groene Genetica: van onderzoek naar perspectief Gerco Angenent Onderzoek voor bedrijfsleven met een academisch karakter Publiek Private Samenwerking (PPS) exploitatie wetenschappelijke

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING In het kort Chronische ziekten zoals astma, reuma en bepaalde soorten kanker hebben deels een genetische achtergrond. Dit betekent dat de kans op de aandoening

Nadere informatie

Wat heeft de veehouder aan Genomics

Wat heeft de veehouder aan Genomics 2/1/21 Wat heeft de veehouder aan Genomics Mario Calus en Johan van Arendonk Wageningen UR Livestock Research en Wageningen University Wat wil de veehouder? Een goed inkomen halen van het bedrijf door

Nadere informatie

Agri, Food & Life Science People Plants Possibilities

Agri, Food & Life Science People Plants Possibilities Agri, Food & Life Science People Plants Possibilities 20 mei 2015 dr. C.M. Kreike Inhoud Lectoraat Green Biotechnology People Plants Possibilities Toekomst Lectoraat Green Biotechnology Missie: Het verstevigen

Nadere informatie

Erfelijkheidsleer en populatiegenetica

Erfelijkheidsleer en populatiegenetica Erfelijkheidsleer en populatiegenetica Samen Friese paarden fokken Studieclub Fokvereniging Het Friesche Paard Zuid Nederland Gemonde 21 maart 2014 Even voorstellen Wie is Myrthe Maurice Van Eijndhoven

Nadere informatie

Genoom onderzoek in het wild. Daniel Goedbloed Jente Ottenburghs Joost de Jong Robert Kraus

Genoom onderzoek in het wild. Daniel Goedbloed Jente Ottenburghs Joost de Jong Robert Kraus Genoom onderzoe in het wild Daniel Goedbloed Jente Ottenburghs Joost de Jong Robert Kraus Wat is een genoom? Totaal aan erfelij materiaal (DNA) Kilobasen (Kb) virussen 1-300 zwijn 2,700,000 mens 3,200,000

Nadere informatie

NGS testen in de neuro-oncologie uitdagingen en (on)mogelijkheden

NGS testen in de neuro-oncologie uitdagingen en (on)mogelijkheden NGS testen in de neuro-oncologie uitdagingen en (on)mogelijkheden Erik Jan Dubbink Klinisch Moleculair Bioloog in de Pathologie Department of Pathology Erasmus MC, Rotterdam h.dubbink@erasmusmc.nl 9e Bijeenkomst

Nadere informatie

Jeuk bij dikbillen Een zoektocht naar genen voor schurftgevoeligheid

Jeuk bij dikbillen Een zoektocht naar genen voor schurftgevoeligheid Jeuk bij dikbillen Een zoektocht naar genen voor schurftgevoeligheid ANNELIES COUSSÉ 1, R. ABOS 2, C. SARRE 3, X. HUBIN 4, C. BOCCART 4, B. LOSSON 2, C. SAEGERMAN 2, E. CLAEREBOUT 3, M. GEORGES 5, N. BUYS

Nadere informatie

Genomic revolution : betekenis voor

Genomic revolution : betekenis voor Genomic revolution : betekenis voor karakterisering, behoud en fokkerij van zeldzame rassen? Jack Windig Centre of Genetic Resources, The Netherlands (CGN) Genomic revolution Genoom Het hele DNA Alle chromosomen

Nadere informatie

Genomics: een doorbraak in de strijd tegen de aardappelziekte?!

Genomics: een doorbraak in de strijd tegen de aardappelziekte?! Genomics: een doorbraak in de strijd tegen de aardappelziekte?! De aardappelziekte De aardappelziekte Wel of geen infectie? Veroorzaakt door Phytophthora infestans Verantwoordelijk voor hongersnood 19e

Nadere informatie

3. Eén gen kan vele allelen hebben. Hoeveel allelen van één gen heeft ieder individu?

3. Eén gen kan vele allelen hebben. Hoeveel allelen van één gen heeft ieder individu? Genetica Vragen bij hoofdstuk 13, 14 en 15 van 'Biology', Campbell, 7e druk Versie 2006 2007 Theorie 1. Hoe noemt men een plant die raszuiver is voor een bepaalde eigenschap? 2. Hoe noemt men planten met

Nadere informatie

Out of Africa: mtdna en Y chromosoom. Jean-Jacques Cassiman KuLeuven

Out of Africa: mtdna en Y chromosoom. Jean-Jacques Cassiman KuLeuven Out of Africa: mtdna en Y chromosoom Jean-Jacques Cassiman KuLeuven 12.05.2007 Kern DNA CME 06 CME 06 CME 06 Start in 2007: twee zonen per generatie (25j) In 2258 (10 generaties of 250 jaar) zullen er

Nadere informatie

SZH voor levend erfgoed

SZH voor levend erfgoed SZH voor levend erfgoed Populatiemanagement Infoavond Drentsche Patrijshonden Woudenberg 19 november 2013 Een korte introductie Kor Oldenbroek Myrthe Maurice Van Eijndhoven Wat kunt u vandaag verwachten:

Nadere informatie

Populatie- en kwantitatieve genetica. Wieneke van der Heide

Populatie- en kwantitatieve genetica. Wieneke van der Heide Populatie- en kwantitatieve genetica Wieneke van der Heide Leerdoelen Na afloop van deze cursus en het uitvoeren van de leertaak 5a en 5b is de student in staat selectie- en rassenproeven te beoordelen

Nadere informatie

Fokken en Scrapie resistentie bij de Toggenburger geit

Fokken en Scrapie resistentie bij de Toggenburger geit Fokken en Scrapie resistentie bij de Toggenburger geit Jack Windig, Jan Langeveld, Lucien van eulen, Rita Hoving Oene, 8 november 2014, Ledenvergadering Landelijke Fokgroep Toggenburger CGN, Livestock

Nadere informatie

Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Benjamin Cummings

Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Benjamin Cummings De meeste organismen hebben een twee sets chromosomen, met daarop informatie voor alle eigenschappen van dat organisme (diploid) Deze erfelijke informatie noemen we het genotype Hoe deze erfelijke informatie

Nadere informatie

Genomica: technologie van populaties tot proteomics

Genomica: technologie van populaties tot proteomics Aardappel: een wereld gewas Genomica: technologie van populaties tot proteomics Prof. dr. Richard Visser Laboratorium voor Plantenveredeling, Wageningen Universiteit Waarom aardappel? Aardappel is belangrijkste

Nadere informatie

Toepassingen van Biotechnologie in de Agri & Food Sector

Toepassingen van Biotechnologie in de Agri & Food Sector Toepassingen van Biotechnologie in de Agri & Food Sector DAS Lectoren bijeenkomst 13 November 2014 Dr C.M. Kreike Lector Green Biotechnology Hogeschool Inholland Life Sciences and Chemistry 1 Definitie

Nadere informatie

2 Voortplanten met organen Bouw en werking van geslachtsorganen Werking van geslachtshormonen Afsluiting 31

2 Voortplanten met organen Bouw en werking van geslachtsorganen Werking van geslachtshormonen Afsluiting 31 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Voortplanten van genen 9 1.1 Genetica 9 1.2 Kruisingen 13 1.3 Crossing-over en mutatie 16 1.4 Erfelijkheid en praktijk 17 1.5 Inteelt en inteeltdepressie 21 1.6 Afsluiting

Nadere informatie

HERKANSINGSTENTAMEN Moleculaire Biologie deel 2, 5 Jan 2007

HERKANSINGSTENTAMEN Moleculaire Biologie deel 2, 5 Jan 2007 HERKANSINGSTENTAMEN Moleculaire Biologie deel 2, 5 Jan 2007 NAAM: STUDENTNUMMER: CONTROLEER OF DIT TENTAMEN 14 PAGINA S BEVAT. Veel succes! o Je mag de achterkant van het papier ook zo nodig gebruiken,

Nadere informatie

Een Instrument voor Gebiedscertificering

Een Instrument voor Gebiedscertificering Een Instrument voor Gebiedscertificering Marcel Vijn & Frans van Alebeek SPN: Streken met Smaak 27 nov 2009 Opdracht In opdracht van de Taskforce MultiFunctionele Landbouw Als case Het Groene Woud Samen

Nadere informatie

Debat, ethische aspecten, onderwijs

Debat, ethische aspecten, onderwijs Workshop DNA labdag 2013 Genetische genomica tegen aardappelziekte Debat, ethische aspecten, onderwijs Bert Lotz, Jan-Peter Nap Wageningen UR Opbouw verhaal Scholierenfilm www.youtube.com/watch?v=pxbcgj6qsis

Nadere informatie

Level 1. Vul het juiste woord in

Level 1. Vul het juiste woord in Level 1 Vul het juiste woord in Keuze uit: Gen, Allel, Locus, Dominant, Recessief, Co-dominantie, Monohybride kruising, Dihybride kruising, Autosoom, Autosomale overerving, X-chromosomale overerving, Intermediair

Nadere informatie

Let er op dat je voor iedere vraag een uitwerking maakt met kruisingsschema en/of berekening.

Let er op dat je voor iedere vraag een uitwerking maakt met kruisingsschema en/of berekening. Week Thema Onderwerp Datum 43 3 Basisstof 1 t/m 4 23/10 28/10 44 3 Basisstof 1 t/m 4 31/10 4/11 45 7/11 11/11 Basisstof 5 t/m 7 bespreken 3 Basisstof 5 t/m 7 bespreken Verrijkingsstof 1 Herhalen en bespreken

Nadere informatie

Nederlandse Samenvating

Nederlandse Samenvating Nederlandse Samenvating 301 In hoofdstuk 1 van dit proefschrift wordende methoden uiteengezet die ten grondslag liggen aan gedragsgenetisch onderzoek. In gedragsgenetisch onderzoek toetst met in hoeverre

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse samenvatting

Chapter 9. Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Type 2 diabetes mellitus komt vaak binnen families voor en is een multifactoriële aandoening, d.w.z. dat meerdere erfelijke factoren samen met omgevingsfactoren een rol spelen

Nadere informatie

1 Antwoorden Monohybride Kruisingen

1 Antwoorden Monohybride Kruisingen 1 Antwoorden Monohybride Kruisingen 1) A = zwart haar, a = wit haar P: Aa x Aa F1: A a A AA Aa Alleen genotype aa geeft wit haar, dus 25 % 2) a) Eigenschap C (= A) b) Aa c) Aa d) AA of Aa 3) zwart : wit

Nadere informatie

De rol van verwantschap in de fokkerij. Piter Bijma Fokkerij en Genetica, Wageningen UR

De rol van verwantschap in de fokkerij. Piter Bijma Fokkerij en Genetica, Wageningen UR De rol van verwantschap in de fokkerij Piter Bijma Fokkerij en Genetica, Wageningen UR De Boodschap In elk gesloten ras neemt de verwantschap geleidelijk toe Dat is een normaal fenomeen De toename van

Nadere informatie

28 Testkruising testkruising = een kruising om te achterhalen of een organisme homozygoot of heterozygoot is. Voorbeeld van een testkruising om te bepalen of een organisme homozygoot of heterozygoot is

Nadere informatie

AAbb of Aabb = normaal zicht aabb of aabb = retinitis pigmentosa AABB of AABb = retinitis pigmentosa

AAbb of Aabb = normaal zicht aabb of aabb = retinitis pigmentosa AABB of AABb = retinitis pigmentosa 13. (MC) Retinitis pigmentosa is een erfelijke vorm van blindheid, die kan veroorzaakt worden door een recessief allel (a) op een locus alfa, of door een dominant allel (B) op een andere locus, bèta. Onderstaande

Nadere informatie

Level 1. Vul het juiste woord in

Level 1. Vul het juiste woord in Level 1 Vul het juiste woord in Keuze uit: Gen, Allel, Locus, Dominant, Recessief, Co-dominantie, Monohybride kruising, Dihybride kruising, Autosoom, Autosomale overerving, X-chromosomale overerving, Intermediair

Nadere informatie

Newsletter April 2013

Newsletter April 2013 1. Inleiding Met het thema van deze nieuwsbrief willen we ons richten op de fundamenten van het fokken: de basisgenetica. Want of je het nu wil of niet. dit is ook de basis voor een succesvolle fok! Misschien

Nadere informatie

Veredeling; Moleculair Moet..

Veredeling; Moleculair Moet.. Veredeling; Moleculair Moet.. Chris van Schie (c.van.schie@enzazaden.nl) Chris van Schie, 15 Mei 2012, UvA; Blooming Breeders, Green Life Sciences meeting ENZA Zaden: Groenten-veredelaar van Enkhuizen

Nadere informatie

4 HAVO thema 4 Erfelijkheid EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN

4 HAVO thema 4 Erfelijkheid EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN Examentrainer Vragen Karyogrammen In afbeelding 1 zijn twee karyogrammen weergegeven. Deze karyogrammen zijn afkomstig van een eeneiige tweeling. Het ene kind is van het mannelijk geslacht zonder duidelijke

Nadere informatie

Naar een betere bescherming van champignonrassen

Naar een betere bescherming van champignonrassen Naar een betere bescherming van champignonrassen Het definiëren van afgeleid kwekersrecht voor champignons en het creëren van draagvlak. Anton Sonnenberg & Johan Baars PT project 14445 Plant Research International,

Nadere informatie

Algemene informatie. Het aardappelgenoom

Algemene informatie. Het aardappelgenoom Algemene informatie Het aardappelgenoom Elk organisme heeft een genoom, een chemisch 'instructieboek' of 'blauwdruk', dat beschrijft hoe alle genen bij elkaar moeten worden gezet. Dit wordt uitgeschreven

Nadere informatie

Mendels tomaten plantjes

Mendels tomaten plantjes Mendels tomaten plantjes Als je naar de natuur kijkt, zie je veel variatie. Variatie tussen soorten en variatie binnen soorten. Variatie kan van nature ontstaan, maar verschillen kunnen ook door veredeling

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting 249 Migraine is een ernstige en veelvoorkomende hoofdpijnaandoening met grote impact op het leven van patiënten en hun familieleden. Een migraineaanval wordt gekenmerkt door matige tot ernstige hoofdpijn,

Nadere informatie

Vragen Genetica (Diederik de Bruijn) Omcirkel bij vraag 1 t/m 12 het juiste antwoord. Naam: Studentnummer:

Vragen Genetica (Diederik de Bruijn) Omcirkel bij vraag 1 t/m 12 het juiste antwoord. Naam: Studentnummer: Vragen Genetica (Diederik de Bruijn) Omcirkel bij vraag 1 t/m 12 het juiste antwoord 1. Onderstaande stamboom is van een familie waarin het EEC syndroom voorkomt. Er is sprake van autosomaal dominante

Nadere informatie

Inteeltbeheersing bij rashonden

Inteeltbeheersing bij rashonden Inteeltbeheersing bij rashonden Jack J. Windig CGN CGN en Livestock research (Lelystad) Onderdeel Wageningen UR Livestock Research voorheen ASG, ID-Lelystad, ID- DLO CGN = Centrum Genetische bronnen Nederland

Nadere informatie

Minor plantenveredeling 1. Dictaat Populatie- en Kwantitatieve genetica

Minor plantenveredeling 1. Dictaat Populatie- en Kwantitatieve genetica Minor plantenveredeling 1 Dictaat Populatie- en Kwantitatieve genetica W.M. van der Heide juli 009 Inhoudsopgave 1. Celdeling en vorming van gameten... 1 1.1 Mitose... 1 1. Meiose... 3 1..1 Meiose I...

Nadere informatie

Erfelijkheidsschema's deel 1.

Erfelijkheidsschema's deel 1. Erfelijkheidsschema's deel 1. Theorie: o Elke cel bevat 2n chromosomen. n = aantal verschillende chromosomen. Bij mensen is n=23 en dus zitten in elke lichaamscel 23 paar (46) chromosomen. Eén deel kreeg

Nadere informatie

V6 Oefenopgaven oktober 2009

V6 Oefenopgaven oktober 2009 V6 Oefenopgaven oktober 2009 Fitness Met fitness wordt in de biologie bedoeld het vermogen van genotypen om hun allelen naar de volgende generatie over te dragen. De fitness wordt uitgedrukt in een getal

Nadere informatie

Dit proefschrift beschrijft de rol van genetische factoren in het ontstaan van de ziekte van

Dit proefschrift beschrijft de rol van genetische factoren in het ontstaan van de ziekte van Samenvatting Dit proefschrift beschrijft de rol van genetische factoren in het ontstaan van de ziekte van Hirschsprung (ook wel afgekort als HSCR). HSCR is een aangeboren afwijking gekenmerkt door de afwezigheid

Nadere informatie

Samenvatting Hoofdstuk 1 hoofdstuk 2

Samenvatting Hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 Samenvatting In de Westerse wereld is prenatale diagnostiek een integraal onderdeel geworden van verloskundige zorg. Om chromosoom afwijkingen bij de foetus te kunnen vaststellen is een invasieve procedure,

Nadere informatie

MENDELS TOMATEN PLANTJES

MENDELS TOMATEN PLANTJES MENDELS TOMATEN PLANTJES Als je naar de natuur kijkt, zie je veel variatie. Variatie tussen soorten en variatie binnen soorten. Variatie kan van nature ontstaan, maar verschillen kunnen ook door veredeling

Nadere informatie

Populatiegenetische analyse van de geitenrassen

Populatiegenetische analyse van de geitenrassen Populatiegenetische analyse van de geitenrassen Jack Windig, Rita Hoving, Kor Oldenbroek, Jessica Tetteroo CGN, Livestock research- ABGC Beiden onderdeel Wageningen UR Livestock Research - ABGC Veeteeltkundig

Nadere informatie

DNA onderzoek in Gerechtszaken 1 oktober 2008

DNA onderzoek in Gerechtszaken 1 oktober 2008 DNA onderzoek in Gerechtszaken 1 oktober 2008 Jean-Jacques Cassiman Leuvens Instituut voor Forensische Geneeskunde UZ Leuven Kern DNA CME 06 mrna: 3% of the DNA Protein ncrna:? % of the DNA Gene regulation

Nadere informatie

Genetische achtergrond van staart- en maneneczeem in pony s en paarden

Genetische achtergrond van staart- en maneneczeem in pony s en paarden Genetische achtergrond van staart- en maneneczeem in pony s en paarden Anouk Schurink Bart Ducro Nijkerk, 11 november 2011 Informatie- en discussiebijeenkomst NSIJP Introductie Ervaring met IJslandse paarden

Nadere informatie

Financiële banden van Wageningen UR met het bedrijfsleven. Een onderzoeksrapport voor Zembla

Financiële banden van Wageningen UR met het bedrijfsleven. Een onderzoeksrapport voor Zembla Financiële banden van Wageningen UR met het bedrijfsleven Een onderzoeksrapport voor Zembla Financiële banden van Wageningen UR met het bedrijfsleven Een onderzoeksrapport voor Zembla 2 maart 2011 Jan

Nadere informatie

Mogelijke combinaties van genotypen. Mogelijke combinaties van fenotypen. Deze kruising levert 2 X 2 = 4 fenotypen.

Mogelijke combinaties van genotypen. Mogelijke combinaties van fenotypen. Deze kruising levert 2 X 2 = 4 fenotypen. Leertaak 8A 1. Bij de mens berust een bruine oogkleur op het dominante allel B. Een blauwe oogkleur berust op het recessieve alle b. Rechtshandigheid berust op het dominante allel H en linkshandigheid

Nadere informatie

Dialogen voor conceptcartoons. Verband genotype/fenotype, dominant/recessief

Dialogen voor conceptcartoons. Verband genotype/fenotype, dominant/recessief Dialogen voor conceptcartoons Verband genotype/fenotype, dominant/recessief 1 Is dit ons kind? (Zie conceptcartoon Horst Wolter op deze site.) Leermoeilijkheid (misconcept): Uiterlijke eigenschappen weerspiegelen

Nadere informatie

Bij mensen is er gemiddeld één jongen op één meisje. Wellicht is

Bij mensen is er gemiddeld één jongen op één meisje. Wellicht is Nederlandse samenvatting Bij mensen is er gemiddeld één jongen op één meisje. Wellicht is dit het logische gevolg is van Mendelse overerving. Vrouwen hebben het genotype XX, mannen het genotype XY en een

Nadere informatie

Van monogeen naar multifactorieel: 2ontwikkelingen in de moleculaire genetica

Van monogeen naar multifactorieel: 2ontwikkelingen in de moleculaire genetica februari 2002 2 MTI Onderwijs Ziekteleer 2002 Divisie Medische Genetica Koppelingsonderzoek Richard Sinke februari 2002 Van monogeen naar multifactorieel: 2ontwikkelingen in de moleculaire genetica Richard

Nadere informatie

2 Leg uit hoe de verschillende subtypes van Chlamydia trachomatis zijn ontstaan. Beschrijf de rol van antibioticagebruik hierin.

2 Leg uit hoe de verschillende subtypes van Chlamydia trachomatis zijn ontstaan. Beschrijf de rol van antibioticagebruik hierin. Examentrainer Vragen Nieuwe DNA-test voor chlamydia Chlamydia is de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoening (soa) en kan onder meer leiden tot onvruchtbaarheid. In Nederland worden jaarlijks

Nadere informatie

De klinische relevantie van genetische variatie van de gastheer bij bacteriële meningitis

De klinische relevantie van genetische variatie van de gastheer bij bacteriële meningitis De klinische relevantie van genetische variatie van de gastheer bij bacteriële meningitis Marieke Sanders, PhD student Lab. Immunogenetica & Kinderinfectieziekten VUmc Servaas Morré & Marceline van Furth

Nadere informatie

Implementatie LIMS binnen afdeling Genetica van het Radboudumc. Ermanno Bosgoed ermanno.bosgoed@radboudumc.nl 27 03 2014

Implementatie LIMS binnen afdeling Genetica van het Radboudumc. Ermanno Bosgoed ermanno.bosgoed@radboudumc.nl 27 03 2014 Implementatie LIMS binnen afdeling Genetica van het Radboudumc Ermanno Bosgoed ermanno.bosgoed@radboudumc.nl 27 03 2014 Inleiding Wie? Wat? Hoe? Historie LIMS Implementatie Labvantage Toekomst plannen

Nadere informatie

3 Rundveefokkerij Melkproductiecontrole Selectie Fokwaardeschatting Inseminatieplannnen 69 3.

3 Rundveefokkerij Melkproductiecontrole Selectie Fokwaardeschatting Inseminatieplannnen 69 3. Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Veiligheidsvoorschriften 9 1.1 Genen en hun vererving 9 1.2 Genotype en fenotype 14 1.3 Erfelijke gebreken 18 1.4 Genfrequenties 25 1.5 Afsluiting 27 2 Fokmethoden 28 2.1

Nadere informatie

Welke combinatie van twee celorganellen en hun respectievelijke functies is correct?

Welke combinatie van twee celorganellen en hun respectievelijke functies is correct? Biologie Vraag 1 Welke combinatie van twee celorganellen en hun respectievelijke functies is correct? ribosoom en synthese van eiwitten kern en fotosynthese mitochondrion en fotosynthese ribosoom

Nadere informatie

Wie bent u en wat verwacht u van deze workshop? Verwachtingen managen rond genetisch testen. Hoe verloopt intake gesprek? Waar bent u werkzaam?

Wie bent u en wat verwacht u van deze workshop? Verwachtingen managen rond genetisch testen. Hoe verloopt intake gesprek? Waar bent u werkzaam? Wie bent u en wat verwacht u van deze workshop? Verwachtingen managen rond genetisch testen Akke Albada Margreet Ausems Afd. Medische Genetica UMC Utrecht Waar bent u werkzaam? Hebben uw patiënten onrealistische

Nadere informatie

Biologie Vraag 1 Vraag 1. Dit zijn een aantal gegevens over een nucleïnezuur.

Biologie Vraag 1 <A> <B> <C> <D> Vraag 1. Dit zijn een aantal gegevens over een nucleïnezuur. Biologie Vraag 1 Dit zijn een aantal gegevens over een nucleïnezuur. 1. Het is een enkelvoudige keten. 2. Het bevat als basen: G A C T. 3. Het varieert naargelang de soort cel binnen één organisme. 4.

Nadere informatie

Biologie (jaartal onbekend)

Biologie (jaartal onbekend) Biologie (jaartal onbekend) 1) Bijgevoegde fotografische afbeelding geeft de elektronenmicroscopische opname van een organel (P) van een cel. Wat is de belangrijkste functie van dit organel? A. Het transporteren

Nadere informatie

Samenvatting Biologie Hoofdstuk 7 en 8

Samenvatting Biologie Hoofdstuk 7 en 8 Samenvatting Biologie Hoofdstuk 7 en 8 7.1 Verschillen tussen mensen Fenotype = de uiterlijke eigenschappen die te maken hebben met het functioneren van je lichaam. Genotype = alle inwendige en uitwendige

Nadere informatie

Inteelt en verwantschapsbeheer

Inteelt en verwantschapsbeheer Inteelt en verwantschapsbeheer mogelijkheden nieuwe software Jack Windig, Wageningen UR Laura Roest, Raad van Beheer Lelystad 21 januari 2014 Genetisch management Inteelt beheersen kan je alleen samen

Nadere informatie

Examen Voorbereiding Erfelijkheid

Examen Voorbereiding Erfelijkheid Examen Voorbereiding Erfelijkheid Teylingen College Leeuwenhorst 2015/2016 Thema 4 Erfelijkheid Begrippenlijst: Begrip DNA-sequentie Genexpressie Epigenetica Homozygoot Heterozygoot Intermediair Monohybride

Nadere informatie

Herhalingsoefeningen

Herhalingsoefeningen Herhalingsoefeningen Steven Maenhout 1 stamboomanalyse 1. De stamboom uit figuur 1 geeft de overerving van de witte haarlok eigenschap bij mensen. De aangetaste individuen hebben een lok ongepigmenteerd

Nadere informatie

Kwantitatieve genetica les 4. Les 4 Populatie- en kwantitatieve genetica 1

Kwantitatieve genetica les 4. Les 4 Populatie- en kwantitatieve genetica 1 Kwantitatieve genetica les 4 genetica 1 Inhoud les 4 Berekenen gemiddelde, variantie en standaardafwijking Berekenen correlatie Variatie Componenten genetische variatie Heritability in broad sense Heritability

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting MOLECULAIRE OORZAKEN VAN KANKER Het menselijk lichaam bestaat uit ongeveer 10 14 cellen. Bijna al deze cellen bevatten de complete blauwdruk van het menselijk lichaam in de vorm van DNA, het molecuul dat

Nadere informatie

239 Dit proefschrift bestaat uit vier delen die elk het verslag van twee onderzoeken bevatten. Het eerste deel gaat over de erfelijkheid van een verzameling psychiatrische symptomen die betrekking hebben

Nadere informatie

9 th EPGS, TuusulaFinland overzichtspresentatie

9 th EPGS, TuusulaFinland overzichtspresentatie 9 th EPGS, TuusulaFinland overzichtspresentatie European Poultry Genetics Symposium Tuusula, Finland. 16-18 Juni 2015 Jeroen Visscher Senior geneticist Institut de Sélection Animale Inhoud Historie Samenvattende

Nadere informatie

Moleculaire Genetica. 2 e Kan Biomedische Wetenschappen K.U.Leuven

Moleculaire Genetica. 2 e Kan Biomedische Wetenschappen K.U.Leuven Moleculaire Genetica 2 e Kan Biomedische Wetenschappen K.U.Leuven Prof. Peter Marynen 2000 2001 MOLECULAIRE GENETICA 1 1. Morfologie van een genoom 5 1.1 Het humaan genoom 5 Algemene organisatie 5 Genen

Nadere informatie

Paragraaf Homologe chromosomen

Paragraaf Homologe chromosomen Paragraaf Homologe chromosomen Opbouw: Lees de les op biologielessn.nl over homologe chromosomen goed door. Maak de onderstaande vragen van deze bladzijde. Reproductie vragen: 1. Wat zijn homologe chromosomen?

Nadere informatie

Het fokken van rashonden. Omgaan met verwantschap en inteelt. Kor Oldenbroek Jack Windig

Het fokken van rashonden. Omgaan met verwantschap en inteelt. Kor Oldenbroek Jack Windig Het fokken van rashonden Omgaan met verwantschap en inteelt Kor Oldenbroek Jack Windig Begrippenlijst Begrippenlijst Allel Een variant van een gen. Een variant kan ertoe leiden dat er een ander eiwit wordt

Nadere informatie

Samenvattingen. Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid. Basisstof 1. Basisstof 2. Erfelijke eigenschappen:

Samenvattingen. Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid. Basisstof 1. Basisstof 2. Erfelijke eigenschappen: Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid Basisstof 1 Erfelijke eigenschappen: - Genotype: o genen liggen op de chromosomen in kernen van alle cellen o wordt bepaald op moment van de bevruchting - Fenotype: o

Nadere informatie

Plant? Tuinder is koning! Esther Hogeveen- van Echtelt Philips Lighting Horticulture 16 mei 2013

Plant? Tuinder is koning! Esther Hogeveen- van Echtelt Philips Lighting Horticulture 16 mei 2013 Plant? Tuinder is koning! Esther Hogeveen- van Echtelt Philips Lighting Horticulture 16 mei 2013 Telen van gewassen Bij het telen van gewassen gaat het voortdurend om het balanceren van alle variabelen

Nadere informatie

Genetica & Evolutie Deeltentamen 1 Versie 1 2007

Genetica & Evolutie Deeltentamen 1 Versie 1 2007 Vraag 1. Het kleur patroon van de vacht van een hertensoort wordt bepaald door één gen met drie allelen. De allelen D en F erven co- dominant over; allel f erft recessies over t.o.v. zowel D als F. Hoeveel

Nadere informatie

Dan is de waarde van het recessieve allel q dus 0,87, vanwege het feit dat p + q = 1.

Dan is de waarde van het recessieve allel q dus 0,87, vanwege het feit dat p + q = 1. Opgave 1: Wet van Hardy-Weinberg Een populatie van 10.000 individuen voldoet wat betreft de onderlinge voortplanting aan de voorwaarden, genoemd in de wet van Hardy-Weinberg. Van deze populatie is bekend

Nadere informatie

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Inleiding: De veredeling van gewassen heeft onder andere

Nadere informatie

Waar staan we 10 jaar na het Menselijk Genoom project?

Waar staan we 10 jaar na het Menselijk Genoom project? Lessen voor de XXI-ste eeuw, 19/11/2012 Waar staan we 10 jaar na het Menselijk Genoom project? Het voorbeeld van multiple sclerose. An Goris Laboratorium voor Neuroimmunologie Green et al. Nature 2011

Nadere informatie

Samenvatting In deel 2 onderzoeken we twee enzymen die betrokken zijn bij de afbraak van gluten in de darmholte.

Samenvatting In deel 2 onderzoeken we twee enzymen die betrokken zijn bij de afbraak van gluten in de darmholte. Coeliakie is een complexe, multifactoriële genetische aandoening die vóórkomt bij ongeveer 1% van de bevolking. Een genetische gevoeligheid voor coeliakie houdt voor patiënten in dat zij niet een normaal

Nadere informatie

Fokkerij en Inteelt. Basisprincipes. Piter Bijma Animal Breeding and Genomics Centre Wageningen Universiteit. Animal Breeding & Genomics Centre

Fokkerij en Inteelt. Basisprincipes. Piter Bijma Animal Breeding and Genomics Centre Wageningen Universiteit. Animal Breeding & Genomics Centre Fokkerij en Inteelt Basisprincipes Piter Bijma Animal Breeding and Genomics Centre Wageningen Universiteit Animal Breeding & Genomics Centre De boodschap 1. Enige inteelt is normaal; veel inteelt is riskant

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting en discussie

Nederlandse samenvatting en discussie 9 Nederlandse samenvatting en discussie 158 Chapter 9 Variaties in het humane genoom: geschikte markers voor weefsel identificatie en het testen van allelische instabiliteit 9.1 Samenvatting en algemene

Nadere informatie

HAPTE CHAP SAMENVATTING

HAPTE CHAP SAMENVATTING HAPTE CHAP Wanneer voortplanting tussen individuen van verschillende soorten, maar ook van verschillende populaties wordt voorkómen, noemen we dit reproductieve isolatie. Reproductieve isolatie speelt

Nadere informatie

Erfelijke ziekten bij rashonden: Hoe los ik dat probleem nou op?

Erfelijke ziekten bij rashonden: Hoe los ik dat probleem nou op? Erfelijke ziekten bij rashonden: Hoe los ik dat probleem nou op? Expertisecentrum Genetica Gezelschapsdieren Prof. dr. Jan Rothuizen Departement Geneeskunde van Gezelschapsdieren Faculteit Diergeneeskunde

Nadere informatie

De tabel hieronder geeft de namen (in afkortingen) van een aantal van deze allelen van het MHC.

De tabel hieronder geeft de namen (in afkortingen) van een aantal van deze allelen van het MHC. MHC Het MHC (major histocompatibility complex), vroeger genoemd HLA-systeem, is van belang bij afweerreacties. Voor dit complex heeft elk chromosoom van het zesde chromosomenpaar zes loci (locus = plaats

Nadere informatie

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA.

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA. Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou 4.1 Fenotype Genotype = waarneembare eigenschappen van een individu = de erfelijke informatie in het DNA Genotype + milieufactoren = fenotype Erfelijke

Nadere informatie

Aangeboren genetische afwijkingen bij biggen. Dr. Anneleen Stinckens, KULeuven 3 de vlaams fokkerijdag, 26 oktober 2011

Aangeboren genetische afwijkingen bij biggen. Dr. Anneleen Stinckens, KULeuven 3 de vlaams fokkerijdag, 26 oktober 2011 Aangeboren genetische afwijkingen bij biggen Dr. Anneleen Stinckens, KULeuven 3 de vlaams fokkerijdag, 26 oktober 2011 Aangeboren genetische aandoeningen bij biggen Belangrijkste aangeboren of congenitale

Nadere informatie

Onderzoeksprojecten (580-600 van 989)

Onderzoeksprojecten (580-600 van 989) www.researchportal.be - 1 Feb 2016 17:36:03 Onderzoeksprojecten (580-600 van 989) Zoekfilter: Classificaties: Genetica, cytogenetica Moleculair genetische analyse van epileptische encefalopathieën door

Nadere informatie

Masters Onderwerpen 2013. Mark W. DAVEY mark.davey@biw.kuleuven.be Wannes KEULEMANS Wannes.Keulemans@biw.kuleuven.be

Masters Onderwerpen 2013. Mark W. DAVEY mark.davey@biw.kuleuven.be Wannes KEULEMANS Wannes.Keulemans@biw.kuleuven.be Masters Onderwerpen 2013 Mark W. DAVEY mark.davey@biw.kuleuven.be Wannes KEULEMANS Wannes.Keulemans@biw.kuleuven.be website http://www.biw.kuleuven.be/biosyst/plantenbiotechniek/fruitgenetics/lfbb/education

Nadere informatie

TCATTCATTCAT: Short Tandem Repeats

TCATTCATTCAT: Short Tandem Repeats TCATTCATTCAT: Short Tandem Repeats In het practicum Puzzelen met pieken heb je kennis gemaakt met forensisch DNA-onderzoek. In het practicum heb je onder andere gehoord over short tandem repeats (STR s).

Nadere informatie

Infobrochure INFORMATIE OVER GENOOMONDERZOEK IN DE GENETICA

Infobrochure INFORMATIE OVER GENOOMONDERZOEK IN DE GENETICA INFORMATIE OVER GENOOMONDERZOEK IN DE GENETICA Array Comparative Genomic Hybridization (array CGH) Single Nucleotide Polymorphism array (SNP array) Massive Parallel Sequencing (MPS) Versie 120150504 Design

Nadere informatie

KLEURVERERVING KLEURDOMINANTIE BIJ SCHAPEN

KLEURVERERVING KLEURDOMINANTIE BIJ SCHAPEN KLEURVERERVING Inleiding De kenmerken voor de vachtkleur erft het schaap van beide ouders. Het proces van de vererving ligt besloten in de chromosomen, lange kettingmoleculen met daarin lineair gerangschikte,

Nadere informatie

Inteelt in kleine populaties. Bart Ducro Animal Breeding and Genomics Centre

Inteelt in kleine populaties. Bart Ducro Animal Breeding and Genomics Centre Inteelt in kleine populaties Bart Ducro Animal Breeding and Genomics Centre Inhoud Inteelt Populatiegrootte Fokbeleid Wat is inteelt? Inteelt: paren van verwanten samenbrengen van genetisch identiek materiaal

Nadere informatie