DNA onderzoek in Gerechtszaken 1 oktober 2008

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DNA onderzoek in Gerechtszaken 1 oktober 2008"

Transcriptie

1 DNA onderzoek in Gerechtszaken 1 oktober 2008 Jean-Jacques Cassiman Leuvens Instituut voor Forensische Geneeskunde UZ Leuven

2 Kern DNA

3

4

5 CME 06

6 mrna: 3% of the DNA Protein ncrna:? % of the DNA Gene regulation

7 Copy Number Variation (CNV) One gene Gene A GeneA Gene A Gene A Gene A Gene A Gene A Gene A Gene A Gene A Gene A Groups of genes ABCD ABCD ABCD ABCD ABCD CGH Array Species differences

8 Single nucleotide polymorphism (SNP) A A A A A A A T T T T T T T A A A C A A A T T T G T T T SNP in bouwstenen CME 02

9 CME 06

10 Mannen Y chromosoom» Hoog discriminatie-vermogen exclusie» Enkel aanwezig in mannelijke cellen (bvb. spermatozoa)» Meeste criminele feiten worden door mannen gepleegd 80% in het Verenigd Koninkrijk» Analyse van mengsporen man-vrouw Spermasporen Beetsporen Wurgsporen Huidcellen in nagelvuil Rutty G.N. (2002) An investigation into the transference and survivability of human DNA following simulated manual strangulation with consideration of the problem of third party contamination. International Journal of Legal Medicine 116:170-3 (2002)

11

12 Nucleair DNA vs mitochondriaal DNA Nucleair DNA (of kern-dna) 2 x : helft van vader / helft van moeder Mitochondriaal DNA > 1000 : 100 % moeder

13 DNA-analyse van haren Nucleair DNA (niet meetbaar) Mitochondriaal DNA = 600 duizend moleculen/cm Nucleair DNA = 100 duizend moleculen Mitochondriaal DNA = 24 miljoen moleculen

14 Percent van de totale genetische variatie Binnen dezelfde populatie Binnen populaties van hetzelfde continent Verschillende continenten

15 Frequentie (%) Frequentie verschillen in populaties THO Allel België Afrika China

16

17 Bronnen van celmateriaal Bloed Sperma Speeksel Urine Huidcellen Haren Tanden Beenderen Weefsel (bvb. spier) DNA is identiek!!!

18 KB 4 februari 2002 Afname van celmateriaal bij personen Wangslijmvlies: Omni-swab (NICC-kit) Bloed (EDTA) Haren met wortel!!!

19 CME 06

20 Nucleaire DNA-merkers: Short Tandem Repeat (STR) 7 repeats 8 repeats Heterozygoot: Homozygoot: 32.2 of

21 DNA-profiel Analyse van STRs Allel DNA-fragment Genotype combinatie van allelen DNA-profiel combinatie van genotypes D3S1358 vwa FGA D8S1179 D21S11 D18S51 D5S818 D13S317 D7S820 AMEL XY

22 Informativiteit van de gebruikte DNA-merkers STR Exclusie vermogen (pe) Kans op overeenkomst (pm) D3S /14 vwa /16 D16S /11 D2S /33 D8S /15 D21S /22 D18S /34 D19S /12 THO /13 FGA /29 TPOX /5 CSF1PO /8 D5S /7 D13S /14 D7S /16 Cumulatief /291 triljoen

23 Strafzaken biologische sporen Gewelddelicten - moord, doodslag, verkrachting, - > bloed, sperma, haren,

24 Biologische sporen (1664) Geen nucleair DNA-profiel Onbekend (131) Huidcontact (876) Speeksel (326) Neussecreties (11) Haren (5) Sperma-fractie (52) Slachtoffer-fractie (54) Lichaam (5) Bloed (204) 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Geen DNA Geen DNA-profiel

25 Micro-sporen Inbraak, home- en car-jacking vingersporen, huidsporen, speeksel, (52,6% van de geanalyseerde stalen)

26 Biologische sporen (1664) Onbekend (131) Huidcontact (876) Speeksel (326) Neussecreties (11) Haren (5) Sperma-fractie (52) Slachtoffer-fractie (54) Lichaam (5) Bloed (204) 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Bruikbaar DNA-profiel Bruikbaar DNA-mengprofiel

27 Dactyloscopische methoden Wit poeder Zwart poeder Cyanoacrylaat Cyanoacrylaat opdamping opdamping + Basic Yellow

28 DNA-profielen ideale situatie Zuiver DNA-profiel maximaal 2 allelen per DNA-merker Mengprofiel meer dan 2 allelen per DNA-merker Mengprofiel met dominant profiel ( )

29 Mengprofielen - problemen Verdachte Spoor Mengprofiel volledig DNA-profiel + partieel DNA-profiel Mengprofiel enkel partiële DNA-profielen

30 DNA-mengprofielen - identificatie Mengprofiel van 2 personen 263 sporen voor 73 sporen werd ten minste één donor geïdentificeerd (27,76%) Mengprofiel van 3 personen 276 sporen voor 59 sporen werd ten minste één donor geïdentificeerd (21,38%) Mengprofiel van 4 personen 102 sporen voor 35 sporen werd ten minste één donor geïdentificeerd (34,31%) Zuiver profiel 450 sporen voor 122 sporen werd de donor geïdentificeerd (27,11%)

31 Identificatie van de donor van een profiel Onbekend (56) Huidcontact (538) Speeksel (253) Neussecreties (9) Sperma-fractie (38) Slachtoffer-fractie (50) Lichaam (5) Bloed (187) 28,6% 23,2% 14,2% 11,1% 42,1% 54% 80% 36,9% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Zuiver DNA-profiel DNA-mengprofiel Niet bruikbaar DNA-profiel

32 Ontstaan van mengsporen Doorgeven van een voorwerp van de ene persoon naar een andere (bvb. pistool) Één mes waarmee 2 personen werden verwond - bloed Kleding (bvb. jas) door 2 personen gedragen Één sigaret gerookt door 2 personen Blikje Cola gedronken door 2 personen Verkrachting - sperma en bloed Contaminatie!!!

33 Oorzaken van contaminatie Celmateriaal aanwezig op plaats delict voor de feiten «Onachtzaamheid» Sigaret roken en achterlaten in asbak Behandelen van biologische sporendragers zonder beschermingskledij Niezen en spreken tijdens het sporenonderzoek!! Samenbrengen van 2 sporendragers in één verpakking Bewaren van stalen in niet-gesloten verpakking

34 Gevolgen van contaminatie Minieme contaminatie in bloed- of spermavlek Meestal niet detecteerbaar (1000:1) DNA-profiel van biologisch spoor detecteerbaar = dominant profiel aanwezig (10:1 100:1) Minieme contaminatie in «micro-sporen» Altijd detecteerbaar Biologisch spoor? Contaminatie?

35 Behandelen van sporen - prelabo Gebruik maken van beschermingskleding (kleding, haarkapje, handschoenen en monddoek) Individueel onderzoek van sporendragers op zuiver oppervlak Individuele verpakking van voorwerpen/kleding Gebruik maken van Sample collection kits

36 Problemen met afgenomen sporen Diverse swabs katoenen en synthetische Steriel en niet-steriel (bvb. oorwattenstaafje) Niet altijd DNA-vrij!! Afgesloten swab -> vorming van schimmel!!

37 CME 07

38 DNA onderzoek kan bijdragen tot: Identificatie van: Afstamming: schuldigen/ onschuldigen; uitsluiten van verdachten, vermiste personen slachtoffers bij rampen/massa moorden (militairen bij sneuvelen) bewijs van biologische verwantschap archeologische/historische vragen Populatie genetica/evolutie/ migraties Opsporen van genetische variatie in metabolisme van drugs en van genetische manipulaties CME 08

Out of Africa: mtdna en Y chromosoom. Jean-Jacques Cassiman KuLeuven

Out of Africa: mtdna en Y chromosoom. Jean-Jacques Cassiman KuLeuven Out of Africa: mtdna en Y chromosoom Jean-Jacques Cassiman KuLeuven 12.05.2007 Kern DNA CME 06 CME 06 CME 06 Start in 2007: twee zonen per generatie (25j) In 2258 (10 generaties of 250 jaar) zullen er

Nadere informatie

naar sporen Forensisch expert worden

naar sporen Forensisch expert worden Speuren B naar sporen Forensisch expert worden 3. Vaststellen identiteit Deze les ga je je verdiepen in één specifiek forensisch onderzoeksgebied. Je wordt als het ware zelf een beetje forensisch expert.

Nadere informatie

Inleiding. Achtergrond van het DNA-onderzoek

Inleiding. Achtergrond van het DNA-onderzoek 6 Inleiding naar biologisch vaderschap, moederschap, ouderschap of andere familierelaties kan worden uitgevoerd wanneer er verschil van mening of twijfel bestaat omtrent de biologische verwantschap. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

V6 Oefenopgaven oktober 2009

V6 Oefenopgaven oktober 2009 V6 Oefenopgaven oktober 2009 Fitness Met fitness wordt in de biologie bedoeld het vermogen van genotypen om hun allelen naar de volgende generatie over te dragen. De fitness wordt uitgedrukt in een getal

Nadere informatie

Complexe DNA-profielen

Complexe DNA-profielen Complexe DNA-profielen Inleiding Bij een DNA-onderzoek worden DNA-profielen bepaald en met elkaar vergeleken. Bij forensisch DNA-onderzoek wordt bijvoorbeeld een DNA-profiel van een verdachte vergeleken

Nadere informatie

Het DNA-profiel HOOFDSTUK 6. De berekende frequentie van voorkomen van DNA-profielen van tien of meer loci is altijd kleiner dan één op één miljard.

Het DNA-profiel HOOFDSTUK 6. De berekende frequentie van voorkomen van DNA-profielen van tien of meer loci is altijd kleiner dan één op één miljard. Het DNA-profiel HOOFDSTUK 6 De berekende frequentie van voorkomen van DNA-profielen van tien of meer loci is altijd kleiner dan één op één miljard. 135 136 13 Inhoudsopgave DNA 139 Elke cel hetzelfde DNA

Nadere informatie

Lief Dagboek, 11 augustus Harry kwam opeens opdagen en ik liet hem het eiland zien. Hij is zo lief en begripvol. Ik kon het niet helpen en

Lief Dagboek, 11 augustus Harry kwam opeens opdagen en ik liet hem het eiland zien. Hij is zo lief en begripvol. Ik kon het niet helpen en Wie van de drie? Introductie De twintigjarige Sophie weet niet wie haar vader is. Het enige dat ze over haar vader weet, is dat het een zomerliefde van haar moeder Donna was en dat hij weg was voordat

Nadere informatie

Figuur 1. Foto van de gevonden jas.

Figuur 1. Foto van de gevonden jas. Stille getuigen Introductie In het practicum Puzzelen met pieken heb je kennis gemaakt met verschillende forensische technieken tijdens het oplossen van een overval. In deze les ga je aan de slag met een

Nadere informatie

Development of RNA Profiling Tools and the Implementation in Forensic Casework P.A. Lindenbergh

Development of RNA Profiling Tools and the Implementation in Forensic Casework P.A. Lindenbergh Development of RNA Profiling Tools and the Implementation in Forensic Casework P.A. Lindenbergh Nederlandse Samenvatting Binnen het huidige forensische onderzoek wordt genetische informatie in toenemende

Nadere informatie

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 4 Forensisch onderzoek en bewijswaarde van biologische contactsporen

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 4 Forensisch onderzoek en bewijswaarde van biologische contactsporen EDERLA DSFORE SISCHIN TITUUT De Essenties van forensisch DNA-onderzoek 4 Forensisch onderzoek en bewijswaarde van biologische contactsporen 2007 Nederlands Forensisch Instituut Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Informatiebrochure. Over DNA-onderzoek. 10 jaar Forensisch DNA-laboratorium UZA

Informatiebrochure. Over DNA-onderzoek. 10 jaar Forensisch DNA-laboratorium UZA Informatiebrochure Over DNA-onderzoek 10 jaar Forensisch DNA-laboratorium UZA 1. DNA in ons lichaam...4 1.1 Erfelijk materiaal...4 1.2 Uniek voor alle wezens...4 1.3 Identiek in alle cellen...4 2. DNA

Nadere informatie

DNA-lab dag. 9 maart 2012. Forensisch DNA-onderzoek: Puzzelen met pieken

DNA-lab dag. 9 maart 2012. Forensisch DNA-onderzoek: Puzzelen met pieken DNA-lab dag 9 maart 2012 Forensisch DNA-onderzoek: Puzzelen met pieken Forensisch DNA-onderzoek: puzzelen met pieken Niveau Vak Leerdoelen Aansluitend bij Benodigde voorkennis indien apart gebruikt Bovenbouw

Nadere informatie

Lijk in koffer, Ro-erdam 1927

Lijk in koffer, Ro-erdam 1927 Lijk in koffer, Ro-erdam 1927 Prof. Dr. Peter de Knijff Forensisch Laboratorium voor DNA Onderzoek (FLDO) Afdeling Humane GeneNca LUMC en het Forensisch Genomisch ConsorNum Nederland (FGCN) het begin van

Nadere informatie

TCATTCATTCAT: Short Tandem Repeats

TCATTCATTCAT: Short Tandem Repeats TCATTCATTCAT: Short Tandem Repeats In het practicum Puzzelen met pieken heb je kennis gemaakt met forensisch DNA-onderzoek. In het practicum heb je onder andere gehoord over short tandem repeats (STR s).

Nadere informatie

Honden en Katten als Stille Getuigen. Daniëlle Hoogmoed, MSc.

Honden en Katten als Stille Getuigen. Daniëlle Hoogmoed, MSc. Honden en Katten als Stille Getuigen Daniëlle Hoogmoed, MSc. State of Washington versus Kenneth Leuluaialii and George Tuilefano, 1996 Een echtpaar en hun hond dood aangetroffen in de woning. De politie

Nadere informatie

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 10 Begrippen

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 10 Begrippen EDERLA DSFORE SISCHIN TITUUT De Essenties van forensisch DNA-onderzoek 10 Begrippen 2007 Nederlands Forensisch Instituut Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

Forensisch onderzoek. Ingmar de Heiden Forensische opsporing Amsterdam

Forensisch onderzoek. Ingmar de Heiden Forensische opsporing Amsterdam Forensisch onderzoek Ingmar de Heiden Forensische opsporing Amsterdam Inhoud Wat is forensisch onderzoek? Rol van de forensische opsporing Forensische onderzoeksmogelijkheden Gebruik van verpakkingsmateriaal

Nadere informatie

Richtlijn Voor de politiediensten. Uitvoeren van staalnames met betrekking tot DNA-analyse

Richtlijn Voor de politiediensten. Uitvoeren van staalnames met betrekking tot DNA-analyse Page 1/16 1. Inleiding De identificatie via DNA-analyse is een zeer sterke methode die de bewijsvoering tijdens het gerechtelijk onderzoek kan versterken. Deze discipline wil zeker niet alle andere onderzoeksmethoden

Nadere informatie

DNA-profiling. ir. H.J.T. Janssen Gerechtelijk Laboratorium van het Ministerie van Justitie, Rijswijk

DNA-profiling. ir. H.J.T. Janssen Gerechtelijk Laboratorium van het Ministerie van Justitie, Rijswijk 127 1 DNA-profiling ir. H.J.T. Janssen Gerechtelijk Laboratorium van het Ministerie van Justitie, Rijswijk 1. Inleiding 127 3 2. DNA-eigenschappen 127 3 3. DNA-vermeerderingstechniek (PCR) 127 4 4. Analyse

Nadere informatie

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 3 Morfologisch en DNA-onderzoek van haren

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 3 Morfologisch en DNA-onderzoek van haren EDERLA DSFORE SISCHIN TITUUT De Essenties van forensisch DNA-onderzoek 3 Morfologisch en DNA-onderzoek van haren 2007 Nederlands Forensisch Instituut Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag

Nadere informatie

Rol van automatisering bij DNA-onderzoek ter identificatie van slachtoffers van de MH17 ramp. Sander Kneppers Hoofd DNA Profileringslaboratorium

Rol van automatisering bij DNA-onderzoek ter identificatie van slachtoffers van de MH17 ramp. Sander Kneppers Hoofd DNA Profileringslaboratorium Rol van automatisering bij DNA-onderzoek ter identificatie van slachtoffers van de MH17 ramp Sander Kneppers Hoofd DNA Profileringslaboratorium 20 31 februari maart 2015 2014 MH17 Nationaliteit slachtoffers

Nadere informatie

2. Erfelijkheid en de ziekte van Huntington

2. Erfelijkheid en de ziekte van Huntington 2. Erfelijkheid en de ziekte van Huntington Erfelijkheid Erfelijk materiaal in de 46 chromosomen De mens heeft in de kern van elke lichaamscel 46 chromosomen: het gaat om 22 paar lichaamsbepalende chromosomen

Nadere informatie

DNA-onderzoek van minimale biologische sporen; gevoelige problematiek

DNA-onderzoek van minimale biologische sporen; gevoelige problematiek PROF. DR. A.D. KLOOSTERMAN EN DRS. A.J. MEULENBROEK * DNA-onderzoek van minimale biologische sporen; gevoelige problematiek Het standaard forensisch DNA-onderzoek is één van de meest onderzochte, robuuste

Nadere informatie

Leerlinghandleiding. Afsluitende module. TCATTCATTCAT: Short Tandem Repeats

Leerlinghandleiding. Afsluitende module. TCATTCATTCAT: Short Tandem Repeats Leerlinghandleiding Afsluitende module TCATTCATTCAT: Short Tandem Repeats Ontwikkeld door het Forensic Genomics Consortium Netherlands in samenwerking met Its Academy Tekst Gerrianne van der Velde, Dianne

Nadere informatie

Toepassingsgebieden van DNA-profiling

Toepassingsgebieden van DNA-profiling Toepassingsgebieden van DNA-profiling Het gebruik van DNA-profielen bij het oplossen van misdaden Bij gewelddaden als moord of verkrachting komt het er op aan om een individu aan te wijzen op basis van

Nadere informatie

Leerlingenhandleiding

Leerlingenhandleiding Leerlingenhandleiding Inleidende les + werkbladen Forensisch DNA-onderzoek: Puzzelen met pieken Ontwikkeld door het Forensic Genomics Consortium Netherlands in samenwerking met Its Academy Tekst Gerrianne

Nadere informatie

EDERLA DSFORE SISCHIN TITUUT

EDERLA DSFORE SISCHIN TITUUT EDERL DSFORE SISHIN IUU De Essenties van forensisch DN-onderzoek 5 Het DN-profiel 2006 Nederlands Forensisch Instituut lle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

Onderzoek naar biologische sporen en DNA-onderzoek 5 april

Onderzoek naar biologische sporen en DNA-onderzoek 5 april Herziene onderzoeksset zedendelicten; FAQs Simone van Soest Afdeling Humane Biologische Sporen 27 april 2012 Herziene onderzoeksset zedendelicten 2 Herziene onderzoeksset zedendelicten 27 april 2012 1

Nadere informatie

Lespakket: Wat leert DNA over ons verleden? 1

Lespakket: Wat leert DNA over ons verleden? 1 Inhoudstafel 1. Inleiding 1 2. Achtergrondinformatie 1 2.1. Wat is DNA? 1 2.2. Hoeveel soorten DNA bestaan er? 2 2.3. Wat veroorzaakt de genetische evolutie? 3 3. Erfelijkheid en uiterlijke kenmerken 4.

Nadere informatie

Centrum voor Gerechtelijke Geneeskunde. Wie zijn wij, wat doen wij, hoe werken wij? Multidisciplinair Centrum voor Gerechtelijke Geneeskunde

Centrum voor Gerechtelijke Geneeskunde. Wie zijn wij, wat doen wij, hoe werken wij? Multidisciplinair Centrum voor Gerechtelijke Geneeskunde Centrum voor Gerechtelijke Geneeskunde Wie zijn wij, wat doen wij, hoe werken wij? Multidisciplinair Centrum voor Gerechtelijke Geneeskunde Het Centrum voor Gerechtelijke Geneeskunde In 1992 werd in het

Nadere informatie

28 Testkruising testkruising = een kruising om te achterhalen of een organisme homozygoot of heterozygoot is. Voorbeeld van een testkruising om te bepalen of een organisme homozygoot of heterozygoot is

Nadere informatie

Postadres Postbus 3110, 2280 GO Rijswijk

Postadres Postbus 3110, 2280 GO Rijswijk Deskundigenrapport M in i s t e rie v an Jus t it ie Nederlands Forensisch Instituut Postadres Postbus 3110, 2280 GO Rijswijk Aanvrager Ressortparket in 's-hertogenbosch Bezoekadres Volmerlaan 17 2288

Nadere informatie

Welke van de bovenstaande celorganellen of levensprocessen kunnen zowel in prokaryote, als in eukaryote cellen voorkomen?

Welke van de bovenstaande celorganellen of levensprocessen kunnen zowel in prokaryote, als in eukaryote cellen voorkomen? Biologie Vraag 1 Celorganellen en levensprocessen bij levende cellen zijn: 1. Ribosomen 2. ATP synthese 5. DNA polymerase 3. Celmembranen 6. Fotosynthese 4. Kernmembraan 7. Mitochondria Welke van de bovenstaande

Nadere informatie

H. DNA-vingerafdrukken. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

H. DNA-vingerafdrukken. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteurs Its Academy Laatst gewijzigd Licentie Webadres 08 May 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/40624 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Leerlinghandleiding. Afsluitende module. Wie van de drie?

Leerlinghandleiding. Afsluitende module. Wie van de drie? Leerlinghandleiding Afsluitende module Wie van de drie? Ontwikkeld door het Forensic Genomics Consortium Netherlands in samenwerking met Its Academy Tekst Gerrianne Koeman - van der Velde, Dianne Hamerpagt,

Nadere informatie

over Darwin en genomics

over Darwin en genomics C C. Veranderingen in DNA Je gaat nu zelf onderzoek doen op basis van gegevens van het Forensisch Laboratorium voor DNA Onderzoek. Prof. dr. Peter de Knijff, die als geneticus bij dat laboratorium werkt,

Nadere informatie

De crimescope positieve vlekken en het lijkvocht

De crimescope positieve vlekken en het lijkvocht De crimescope positieve vlekken en het lijkvocht Samenvatting De veroordeling van Ernest Louwes door de rechtbank van Den Bosch was voornamelijk gebaseerd op Ing. Eikelenboom s argumenten m.b.t. de herkomst

Nadere informatie

naar sporen Zelf casussen oplossen

naar sporen Zelf casussen oplossen Speuren C naar sporen Zelf casussen oplossen 1. Een dode dokter Mevrouw P. is huisarts. Op zondagavond 11 januari wordt mevr. P. dood aangetroffen in de slaapkamer van haar huis. Ze heeft twee wonden aan

Nadere informatie

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 7 Interpretatie van DNA-bewijs II

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 7 Interpretatie van DNA-bewijs II EDERLA DSFORE SISCHIN TITUUT De Essenties van forensisch DNA-onderzoek 7 Interpretatie van DNA-bewijs II onvolledige DNA-profielen en DNA-mengprofielen 2007 Nederlands Forensisch Instituut Alle rechten

Nadere informatie

maart 2014 Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie Forensisch onderzoek en beleidsondersteunende studies

maart 2014 Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie Forensisch onderzoek en beleidsondersteunende studies maart 2014 Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie Forensisch onderzoek en beleidsondersteunende studies 2 HET NICC ONDER DE LOEP Het NICC haalt veel uit weinig. Letterlijk. Want hoe minimaal,

Nadere informatie

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 5 Het DNA-profiel

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 5 Het DNA-profiel EDERL DSFORE SISHIN IUU De Essenties van forensisch DN-onderzoek 5 Het DN-profiel 2007 Nederlands Forensisch Instituut lle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

De accreditatie werd uitgereikt aan/ L'accréditation est délivrée à/ The accreditation is granted to/ Die akkreditierung wurde erteilt für:

De accreditatie werd uitgereikt aan/ L'accréditation est délivrée à/ The accreditation is granted to/ Die akkreditierung wurde erteilt für: Bijlage bij accreditatie-certificaat Annexe au certificat d'accréditation Annex to the accreditation certificate Beilage zur Akkreditatierungszertifikat 482-TEST NBN EN ISO/IEC 17025:2005 Versie/Version/Fassung

Nadere informatie

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen luisteren naar een radiofragment van Goedemorgen Nederland en lezen een tekst uit dagblad Trouw over de bewijsvoering

Nadere informatie

SZH voor levend erfgoed

SZH voor levend erfgoed SZH voor levend erfgoed Verwantschap Kor Oldenbroek en Myrthe Maurice Informatieochtend Drentsche Patrijshonden Woudenberg 15 februari 2014 Programma Wat kunt u vanmorgen verwachten: - Wat is verwantschap?

Nadere informatie

Leidraad en praktische handvatten voor de jurist bij het doorgronden van conclusies forensisch DNA-onderzoek

Leidraad en praktische handvatten voor de jurist bij het doorgronden van conclusies forensisch DNA-onderzoek Drs. A.J. Meulenbroek* Leidraad en praktische handvatten voor de jurist bij het doorgronden van conclusies forensisch DNA-onderzoek Met de onverminderd snelle ontwikkelingen in de DNA-technologie nemen

Nadere informatie

Klinische Genetica. Autosomaal dominante overerving

Klinische Genetica. Autosomaal dominante overerving Klinische Genetica Autosomaal dominante overerving Klinische Genetica U bent (of uw kind is) doorverwezen naar de polikliniek Klinische Genetica. Tijdens de eerste afspraak legt een klinisch geneticus

Nadere informatie

Opstellen van het DNA-profiel

Opstellen van het DNA-profiel NIEUWE DNA-WET: 7 november 2011 Ervaringen en toekomstperspectieven vanuit het oogpunt van de gerechtelijk deskundige Tom Heylen Nationaal Instituut Gerechtelijk voor Criminalistiek DNA-deskundige en Criminologie

Nadere informatie

Welke van de bovenstaande celorganellen of levensprocessen kunnen zowel in prokaryote, als in eukaryote cellen voorkomen?

Welke van de bovenstaande celorganellen of levensprocessen kunnen zowel in prokaryote, als in eukaryote cellen voorkomen? Biologie Vraag 1 Celorganellen en levensprocessen bij levende cellen zijn: 1. Ribosomen 2. ATP synthese 5. DNA polymerase 3. Celmembranen 6. Fotosynthese 4. Kernmembraan 7. Mitochondria Welke van de bovenstaande

Nadere informatie

DNA als gerechtelijk bewijsmateriaal

DNA als gerechtelijk bewijsmateriaal DNA als gerechtelijk bewijsmateriaal DRS. Ate D. KloosterMan NEDERLANDS FORENSISCH INSTITUUT DNA als gerechtelijk bewijsmateriaal Drs. Ate D. Kloosterman Nederlands Forensisch Instituut (NFI) Volmerlaan

Nadere informatie

Herziene onderzoeksset zedendelicten. Inleiding

Herziene onderzoeksset zedendelicten. Inleiding Herziene onderzoeksset zedendelicten Inleiding De hier verstrekte informatie betreft de in 2010 herziene onderzoeksset zedendelicten en dient als informatiebron/naslagwerk voor forensisch geneeskundigen/artsen

Nadere informatie

Wat U moet weten over forensisch DNA-onderzoek

Wat U moet weten over forensisch DNA-onderzoek Wat U moet weten over forensisch DNA-onderzoek Inhoudstafel 1 DNA-onderzoek in een forensische context pag. 3 2 Achter de schermen van de nationale DNA-databanken pag. 9 3 De nieuwe DNA-wetgeving pag.

Nadere informatie

2 Leg uit hoe de verschillende subtypes van Chlamydia trachomatis zijn ontstaan. Beschrijf de rol van antibioticagebruik hierin.

2 Leg uit hoe de verschillende subtypes van Chlamydia trachomatis zijn ontstaan. Beschrijf de rol van antibioticagebruik hierin. Examentrainer Vragen Nieuwe DNA-test voor chlamydia Chlamydia is de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoening (soa) en kan onder meer leiden tot onvruchtbaarheid. In Nederland worden jaarlijks

Nadere informatie

Genetische Selectie. Eindwerk: hondenfokker 2 de jaar. Sabine Spiltijns

Genetische Selectie. Eindwerk: hondenfokker 2 de jaar. Sabine Spiltijns Genetische Selectie Eindwerk: hondenfokker 2 de jaar Sabine Spiltijns 2010-2011 0 We kunnen aan de hand van een genetische selectie ongeveer voorspellen hoe de puppy s van onze hondjes er gaan uitzien.

Nadere informatie

DNA-onderzoek bij veroordeelden

DNA-onderzoek bij veroordeelden Regelingen en voorzieningen CODE 6.5.2.3 DNA-onderzoek bij veroordeelden algemene informatie bronnen ministerie van Veiligheid en Justitie: www.rijksoverheid.nl, januari 2011 brochure de wet DNA-onderzoek

Nadere informatie

Vraag /144. Vraag 14

Vraag /144. Vraag 14 Vraag 13 107/144 De kinderen van Romeo en Julia kunnen de ziekte enkel hebben indien hun beide ouders heterozygoot zijn. Hoe groot is die kans? Julia's broer Augusto heeft de ziekte, dus moeten zowel Laura

Nadere informatie

Bewijsvoering op basis van DNA-profielen en -databases

Bewijsvoering op basis van DNA-profielen en -databases 39 Bewijsvoering op basis van DNA-profielen en -databases P. de Knijff* Sinds 1 september 1994 is in Nederland het gebruik van DNA ten behoeve van misdaadbestrijding bij wet vastgelegd. Na een aanpassing

Nadere informatie

SZH voor levend erfgoed

SZH voor levend erfgoed SZH voor levend erfgoed Populatiemanagement Infoavond Drentsche Patrijshonden Woudenberg 19 november 2013 Een korte introductie Kor Oldenbroek Myrthe Maurice Van Eijndhoven Wat kunt u vandaag verwachten:

Nadere informatie

Van mens tot Cel oefenvragen 1. De celdeling bestaat uit verschillende fasen. Hoe heten de G1, S en de G2 fase samen?

Van mens tot Cel oefenvragen 1. De celdeling bestaat uit verschillende fasen. Hoe heten de G1, S en de G2 fase samen? Van mens tot Cel oefenvragen 1. De celdeling bestaat uit verschillende fasen. Hoe heten de G1, S en de G2 fase samen? A: interfase B: profase C: anafase D: cytokinese 2. Een SNP (single nucleotide polymorphism)

Nadere informatie

Infobrochure INFORMATIE OVER GENOOMONDERZOEK IN DE GENETICA

Infobrochure INFORMATIE OVER GENOOMONDERZOEK IN DE GENETICA INFORMATIE OVER GENOOMONDERZOEK IN DE GENETICA Array Comparative Genomic Hybridization (array CGH) Single Nucleotide Polymorphism array (SNP array) Massive Parallel Sequencing (MPS) Versie 120150504 Design

Nadere informatie

Examen Voorbereiding DNA. Teylingen College Leeuwenhorst 2015/2016. 2016 JasperOut.nl. Thema 2 DNA

Examen Voorbereiding DNA. Teylingen College Leeuwenhorst 2015/2016. 2016 JasperOut.nl. Thema 2 DNA Examen Voorbereiding DNA Teylingen College Leeuwenhorst 2015/2016 Thema 2 DNA Begrippenlijst: Begrip mtdna kerndna Plasmiden Genoom DNA-replicatie DNA-polymerase Eiwitsynthese RNA-molecuul Codon Genregulatie

Nadere informatie

De Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden

De Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden De Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden Inhoud Inleiding 2 DNA-onderzoek 2 De Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden 3 Voor wie? 4 Waar? 6 De afname 7 Hoe lang blijven gegevens bewaard? 7 Voordelen 8 Bezwaar

Nadere informatie

Bijzondere bepalingen voor de accreditatie van de DNA laboratoria erkend door de Minister van Justitie.

Bijzondere bepalingen voor de accreditatie van de DNA laboratoria erkend door de Minister van Justitie. BELAC 2-405 -DNA JUST Rev 0-2016 Bijzondere bepalingen voor de accreditatie van de DNA laboratoria erkend door de Minister van Justitie. De versies van documenten van het managementsysteem van BELAC die

Nadere informatie

naar sporen Zelf casussen oplossen

naar sporen Zelf casussen oplossen Speuren C naar sporen Zelf casussen oplossen 2. Een lijk in de duinen Langs de N304, in een berkenbos in Natuurpark de Hoge Veluwe, wordt het lijk van een man gevonden. De forensisch arts verricht enkele

Nadere informatie

Deel 6 Resultaten. Recherchewerk

Deel 6 Resultaten. Recherchewerk Deel 5 Werking Recherche Omdat we meer en meer ondervonden dat onze dienst weinig of geen binding meer had met de jongeren van onze stad, werd in 2011, binnen de dienst recherche, een aparte jeugddienst

Nadere informatie

Van monogeen naar multifactorieel: 2ontwikkelingen in de moleculaire genetica

Van monogeen naar multifactorieel: 2ontwikkelingen in de moleculaire genetica februari 2002 2 MTI Onderwijs Ziekteleer 2002 Divisie Medische Genetica Koppelingsonderzoek Richard Sinke februari 2002 Van monogeen naar multifactorieel: 2ontwikkelingen in de moleculaire genetica Richard

Nadere informatie

Samenvattingen. Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid. Basisstof 1. Basisstof 2. Erfelijke eigenschappen:

Samenvattingen. Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid. Basisstof 1. Basisstof 2. Erfelijke eigenschappen: Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid Basisstof 1 Erfelijke eigenschappen: - Genotype: o genen liggen op de chromosomen in kernen van alle cellen o wordt bepaald op moment van de bevruchting - Fenotype: o

Nadere informatie

Registratie-eisen en toetsingsprocedure Humane DNA-analyse en -interpretatie 001.1. Versie 1.1 (Juli 2010)

Registratie-eisen en toetsingsprocedure Humane DNA-analyse en -interpretatie 001.1. Versie 1.1 (Juli 2010) Humane DNA-analyse en -interpretatie 001.1 Versie 1.1 (Juli 2010) Registratie-eisen en toetsingsprocedure Humane DNA-analyse en - interpretatie De kwaliteitseisen geformuleerd in het tweede lid van artikel

Nadere informatie

Welke van de bovenstaande celorganellen of levensprocessen kunnen zowel in prokaryote, als in eukaryote cellen voorkomen?

Welke van de bovenstaande celorganellen of levensprocessen kunnen zowel in prokaryote, als in eukaryote cellen voorkomen? Biologie Vraag 1 Celorganellen en levensprocessen bij levende cellen zijn: 1. Ribosomen 2. ATP synthese 5. DNA polymerase 3. Celmembranen 6. Fotosynthese 4. Kernmembraan 7. Mitochondria Welke van de bovenstaande

Nadere informatie

Genoom onderzoek in het wild. Daniel Goedbloed Jente Ottenburghs Joost de Jong Robert Kraus

Genoom onderzoek in het wild. Daniel Goedbloed Jente Ottenburghs Joost de Jong Robert Kraus Genoom onderzoe in het wild Daniel Goedbloed Jente Ottenburghs Joost de Jong Robert Kraus Wat is een genoom? Totaal aan erfelij materiaal (DNA) Kilobasen (Kb) virussen 1-300 zwijn 2,700,000 mens 3,200,000

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING In het kort Chronische ziekten zoals astma, reuma en bepaalde soorten kanker hebben deels een genetische achtergrond. Dit betekent dat de kans op de aandoening

Nadere informatie

Tentamen Genetica 22-10-2004 Studentnr:

Tentamen Genetica 22-10-2004 Studentnr: CONTROLEER OF DIT TENTAMEN 11 PAGINA S BEVAT. Veel succes! Je mag de achterkant van het papier ook zo nodig gebruiken, maar beantwoord vragen 1-6 niet op blaadjes van vraag 7 en de daarop volgende. 1.

Nadere informatie

Vaststellen van de identiteit van een Nomen Nescio

Vaststellen van de identiteit van een Nomen Nescio Vaststellen van de identiteit van een Nomen Nescio Laatste kans op identificatie Als het graf van een onbekende (Nomen Nescio, of NN er) wordt geruimd, dan is dit de laatste kans om de identiteit vast

Nadere informatie

NGS testen in de neuro-oncologie uitdagingen en (on)mogelijkheden

NGS testen in de neuro-oncologie uitdagingen en (on)mogelijkheden NGS testen in de neuro-oncologie uitdagingen en (on)mogelijkheden Erik Jan Dubbink Klinisch Moleculair Bioloog in de Pathologie Department of Pathology Erasmus MC, Rotterdam h.dubbink@erasmusmc.nl 9e Bijeenkomst

Nadere informatie

Herziening onderzoeksset zedendelicten

Herziening onderzoeksset zedendelicten Herziening onderzoeksset zedendelicten September 2010 Jan Stoof, Simone van Soest, Jody Klaasman, Corina Benschop Nederlands Forensisch Instituut www.forensischinstituut.nl Waarom een nieuwe set? Huidige

Nadere informatie

Examen Voorbereiding Erfelijkheid

Examen Voorbereiding Erfelijkheid Examen Voorbereiding Erfelijkheid Teylingen College Leeuwenhorst 2015/2016 Thema 4 Erfelijkheid Begrippenlijst: Begrip DNA-sequentie Genexpressie Epigenetica Homozygoot Heterozygoot Intermediair Monohybride

Nadere informatie

De klinische relevantie van genetische variatie van de gastheer bij bacteriële meningitis

De klinische relevantie van genetische variatie van de gastheer bij bacteriële meningitis De klinische relevantie van genetische variatie van de gastheer bij bacteriële meningitis Marieke Sanders, PhD student Lab. Immunogenetica & Kinderinfectieziekten VUmc Servaas Morré & Marceline van Furth

Nadere informatie

Op de voordracht van Onze Minister van Veiligheid en Justitie van 2015, directie Wetgeving en Juridische Zaken, nr. ;

Op de voordracht van Onze Minister van Veiligheid en Justitie van 2015, directie Wetgeving en Juridische Zaken, nr. ; -` Besluit van houdende wijziging van het Besluit DNA-onderzoek in strafzaken Op de voordracht van Onze Minister van Veiligheid en Justitie van 2015, directie Wetgeving en Juridische Zaken, nr. ; Gelet

Nadere informatie

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 2 Forensisch onderzoek van sporen van lichaamsvloeistoffen

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 2 Forensisch onderzoek van sporen van lichaamsvloeistoffen EDERLA DSFORE SISCHIN TITUUT De Essenties van forensisch DNA-onderzoek 2 Forensisch onderzoek van sporen van lichaamsvloeistoffen 2007 Nederlands Forensisch Instituut Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

FORENSISCH DNA-ONDERZOEK VOORBEREIDENDE LES

FORENSISCH DNA-ONDERZOEK VOORBEREIDENDE LES FORENSISCH DNA-ONDERZOEK VOORBEREIDENDE LES Melanie Rosenhart werkt bij het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Bij het NFI werken wetenschappers die allerlei vragen proberen te beantwoorden die met

Nadere informatie

1. Mendeliaanse overerving - koppelingsanalyse

1. Mendeliaanse overerving - koppelingsanalyse 1. Mendeliaanse overerving - koppelingsanalyse 1.1 Inleiding Genetische kenmerken die afhangen van één enkel gen (meer precies : locus) noemen wij mendeliaans. Mendeliaanse kenmerken segregeren in families

Nadere informatie

Chromosomen: DNA: Niet alles wat leeft heeft 23 paar chromosomen.

Chromosomen: DNA: Niet alles wat leeft heeft 23 paar chromosomen. Chromosomen: DNA: Alles wat leeft heeft DNA. Je kunt DNA zien als een code wat ieder wezen uniek maakt. Je hebt DNA nodig om eiwitten te maken waar je lichaam vol mee zit. Een DNA-molecuul bestaat uit

Nadere informatie

Monohybride en dihybride kruisingen vmbo-kgt34

Monohybride en dihybride kruisingen vmbo-kgt34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 19 July 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63372 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Jeuk bij dikbillen Een zoektocht naar genen voor schurftgevoeligheid

Jeuk bij dikbillen Een zoektocht naar genen voor schurftgevoeligheid Jeuk bij dikbillen Een zoektocht naar genen voor schurftgevoeligheid ANNELIES COUSSÉ 1, R. ABOS 2, C. SARRE 3, X. HUBIN 4, C. BOCCART 4, B. LOSSON 2, C. SAEGERMAN 2, E. CLAEREBOUT 3, M. GEORGES 5, N. BUYS

Nadere informatie

DNA Profile. DNA profielen. DNA profielen. DNA profielen. DNA profielen

DNA Profile. DNA profielen. DNA profielen. DNA profielen. DNA profielen Succesvol Onderscheidend vermogen Wetenschappelijke grondslag Precieze statistische informatie (Random Match Probability) www.ai.rug.nl/forensicscience/ DNA Profile Locus Alleles times allele observed

Nadere informatie

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 6 Interpretatie van DNA-bewijs I

De Essenties van forensisch DNA-onderzoek. 6 Interpretatie van DNA-bewijs I EDERLA DSFORE SISCHIN TITUUT De Essenties van forensisch DNA-onderzoek 6 Interpretatie van DNA-bewijs I match en berekende frequentie 2007 Nederlands Forensisch Instituut Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting en discussie

Nederlandse samenvatting en discussie 9 Nederlandse samenvatting en discussie 158 Chapter 9 Variaties in het humane genoom: geschikte markers voor weefsel identificatie en het testen van allelische instabiliteit 9.1 Samenvatting en algemene

Nadere informatie

Newsletter April 2013

Newsletter April 2013 1. Inleiding Met het thema van deze nieuwsbrief willen we ons richten op de fundamenten van het fokken: de basisgenetica. Want of je het nu wil of niet. dit is ook de basis voor een succesvolle fok! Misschien

Nadere informatie

Vezel- en Textielonderzoek

Vezel- en Textielonderzoek Vezel- en Textielonderzoek Jaap van der Weerd Nederlands Forensisch Instituut www.forensischinstituut.nl 1. Vergelijkend vezel- en textielonderzoek Vaak worden slechts vezels overgedragen Handschoen of

Nadere informatie

Inteelt in kleine populaties. Bart Ducro Animal Breeding and Genomics Centre

Inteelt in kleine populaties. Bart Ducro Animal Breeding and Genomics Centre Inteelt in kleine populaties Bart Ducro Animal Breeding and Genomics Centre Inhoud Inteelt Populatiegrootte Fokbeleid Wat is inteelt? Inteelt: paren van verwanten samenbrengen van genetisch identiek materiaal

Nadere informatie

Genetische gevoeligheid en omgeving: een lastige ontrafeling. Prof. Dr. N.J. Leschot Afdeling Klinische Genetica Academisch Medisch Centrum Amsterdam

Genetische gevoeligheid en omgeving: een lastige ontrafeling. Prof. Dr. N.J. Leschot Afdeling Klinische Genetica Academisch Medisch Centrum Amsterdam Genetische gevoeligheid en omgeving: een lastige ontrafeling Prof. Dr. N.J. Leschot Afdeling Klinische Genetica Academisch Medisch Centrum Amsterdam Genetica in de geneeskunde 1. chromosomale afwijkingen

Nadere informatie

Reactie op de microsporenfolie-brief van het Openbaar Ministerie, dd. 29 juli 2008

Reactie op de microsporenfolie-brief van het Openbaar Ministerie, dd. 29 juli 2008 Reactie op de microsporenfolie-brief van het Openbaar Ministerie, dd. 29 juli 2008 1. Inleiding Op 25 april 2008 heeft de verdediging van Ernest Louwes vragen gesteld aan het Openbaar Ministerie met betrekking

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: Erfelijkheid 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: Erfelijkheid 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Biologie: Erfelijkheid 6/29/2013 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating) en studenten van forum http://www.toelatingsexamen-geneeskunde.be

Nadere informatie

Afdeling II. Genetische onderzoeken. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer vereist is :

Afdeling II. Genetische onderzoeken. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer vereist is : De RODE markeringen gaan in voege vanaf 01/07/2011 (blz. 4) ART. 33 Afdeling II. Genetische onderzoeken. Art. 33. 1. Worden beschouwd als verstrekkingen waarvoor de bekwaming van de in 2 bedoelde geneesheer

Nadere informatie

Eindexamen biologie 1-2 vwo 2003-II

Eindexamen biologie 1-2 vwo 2003-II 4 Antwoordmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag worden 2 punten toegekend. Hondenbrokken 1 In het antwoord moeten de volgende aspecten te onderscheiden zijn: de verhouding lichaamsoppervlak/volume

Nadere informatie

Knoops & Partners Advocaten Amsterdam HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

Knoops & Partners Advocaten Amsterdam HOGE RAAD DER NEDERLANDEN Aanvulling Verzoek tot Herziening (ART. 457 Sv.) HOGE RAAD DER NEDERLANDEN Geeft eerbiedig te kennen: Ernest Cornelis Jacobus Johannes LOUWES, geboren te op 13 augustus 1953, thans gedetineerd in de Penitentiaire

Nadere informatie

Deventer Moordzaak. Oriënterend vooronderzoek

Deventer Moordzaak. Oriënterend vooronderzoek Deventer Moordzaak Oriënterend vooronderzoek Inhoudsopgave : Voorwoord 4 1. Aanleiding en doel van het onderzoek 5 2. Voorgeschiedenis en rechtsgang 7 3. Kernpunten M. de Hond 9 4. Oriënterend vooronderzoek

Nadere informatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 "Artikel 33bis. 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen." "K.B. 31.8.2009" (in werking 1.11.2009) "A." + "

Nadere informatie

Samenvatting In deel 2 onderzoeken we twee enzymen die betrokken zijn bij de afbraak van gluten in de darmholte.

Samenvatting In deel 2 onderzoeken we twee enzymen die betrokken zijn bij de afbraak van gluten in de darmholte. Coeliakie is een complexe, multifactoriële genetische aandoening die vóórkomt bij ongeveer 1% van de bevolking. Een genetische gevoeligheid voor coeliakie houdt voor patiënten in dat zij niet een normaal

Nadere informatie

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA.

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA. Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou 4.1 Fenotype Genotype = waarneembare eigenschappen van een individu = de erfelijke informatie in het DNA Genotype + milieufactoren = fenotype Erfelijke

Nadere informatie

waarneembare persoonskenmerken van het onbekende slachtoffer en de regeling van enige andere voorwerpen

waarneembare persoonskenmerken van het onbekende slachtoffer en de regeling van enige andere voorwerpen Aan de minister van Justitie Dr. E.M.H. Hirsch Ballin Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG datum 17 december 2008 van Kabinet & Communicatie doorkiesnummer 070-361 9721 e-mail Voorlichting@rechtspraak.nl onderwerp

Nadere informatie