Level 1. Vul het juiste woord in

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Level 1. Vul het juiste woord in"

Transcriptie

1 Level 1 Vul het juiste woord in Keuze uit: Gen, Allel, Locus, Dominant, Recessief, Co-dominantie, Monohybride kruising, Dihybride kruising, Autosoom, Autosomale overerving, X-chromosomale overerving, Intermediair fenotype, Gekoppelde overerving, Crossing-over.. Dit is de plaats van een gen in een chromosoom.. Allel dat alleen tot uiting komt in een homozygoot recessief individu. Het wordt aangegeven met een kleine letter.. Kruising waarbij gelet wordt op één eigenschap, er is één allelenpaar bij betrokken.. Dit gebeurd wanneer er meerdere dominante allelen aanwezig zijn. De dominante allelen komen dan samen tot uiting. Bijvoorbeeld bloedgroepen: dit wordt veroorzaakt door drie allelen waarvan twee dominant zijn.. Een gedeelte van het chromosoom met informatie over één erfelijke eigenschap. Het bevat informatie voor een eiwit wat een belangrijke rol speelt bij het tot stand komen van het fenotype. Allel dat altijd tot uiting komt in het fenotype. Het wordt aangegeven met een hoofdletter... Het betreffende gen bevindt zich op geslachtschromosoom X. Dit gen wordt overgegeven. Een dominante man krijgt alleen dochters met hetzelfde fenotype als de man. Een homozygoot recessieve vrouw krijgt alleen zonen met hetzelfde fenotype als de vrouw.

2 . Dit kan alleen maar bij dihybride kruisingen. De genen liggen op dezelfde chromosoom en worden samen overgegeven. Een organisme kan dan maar twee verschillende gameten produceren.. Verschillende vormen van een gen. Zij liggen op precies dezelfde plaats in homologe chromosomen. Ze coderen voor dezelfde eigenschap (bijvoorbeeld oogkleur).. Een chromosoom dat niet direct betrokken is bij het tot stand komen van het geslacht.. Uitwisseling van twee homologe delen tussen twee van de vier chromatiden van homologe chromasomen tijdens de profase (meiose I).. Beide allelen komen tot uiting in het fenotype van het individu (bijvoorbeeld rood x witte bloemen levert roze nakomelingen op).. Het betreffende gen dat overgegeven wordt bevindt zich (bij de mens) op één van de 22 autosomen. Niet op de geslachtschromosomen.

3 Level 2 Monohybride kruising, autosomaal Muizen kunnen twee verschillende vachtkleuren hebben: bruin en grijs. Het allel voor bruine vachtkleur is dominant (A). Het allel voor grijze vachtkleur is recessief (a). De volgende drie combinaties zijn dus mogelijk: AA, Aa en aa. Stel twee muizen gaan met elkaar paren: - Een homozygoot grijs mannetje - Een homozygoot bruin vrouwtje A A a a Stel de nakomelingen (F1) gaan verder met elkaar paren. Hoeveel procent van deze nakomelingen hebben een grijze vachtkleur? Maak gebruik van het lege kruisingsschema en de hulpvragen hieronder om tot het antwoord te komen. Genotype en Fenotype F1: Mogelijke Genotypes F2: Percentage grijze vachtkleur F2:

4 Level 3 Monohybride kruising, intermediair Van een bepaalde plantensoort komen drie soorten bloemkleuren voor: rood, wit en roze. De bloemkleur wordt veroorzaakt door een autosomaal gen. Er bestaan twee allelen voor bloemkleur, namelijk het dominante rode gen en het dominante witte gen. Omdat beide genen dominant zijn noteren we deze op de volgende manier: Rood: A R Wit: A W Een plant met roze bloemen noteren we zo: A R A W of A W A R Stel een plant met rode bloemen kruist met een plant met witte bloemen. A R A R A W A W Stel de nakomelingen (F1) kruisen ook onderling. Hoeveel procent van deze nakomelingen hebben een roze bloemkleur? Maak gebruik van het lege kruisingsschema en de hulpvragen hieronder om tot het antwoord te komen. Genotype en Fenotype F1: Mogelijke Genotypes F2: Percentage roze bloemkleur F2:

5 Level 4 Monohybride kruising, bloedgroepen Bij mensen komen vier verschillende bloedgroepen voor, namelijk: A, B, AB en O. Je bloedgroep wordt bepaald door een autosomaal gen. Er zijn drie varianten van dit gen: I A, I B, en i. I A = dominant allel voor eiwit A op je bloedcellen I B = dominant allel voor eiwit B op je bloedcellen i = recessief allel voor geen eiwitten op je bloedcellen Stel een vrouw met bloedgroep A (haar vader had bloedgroep O) en een man met bloedgroep AB krijgen kinderen. In welke percentages zullen de vier bloedgroepen voorkomen bij hun kinderen? Percentage F1 met bloedgroep A Percentage F1 met bloedgroep B Percentage F1 met bloedgroep AB Percentage F1 met bloedgroep O

6 Level 5 Monohybride kruising, X-chromosomaal Mannen en vrouwen hebben verschillende geslachtschromosomen. Vrouwen hebben namelijk twee keer een X en mannen een X en een Y. Het X-chromosoom bevat veel meer informatie dan het Y- chromosoom. Deze veroorzaakt daarom ook enkele aandoeningen en ziektes. Wanneer er in een vraagstuk het volgende zou staan: de eigenschap is geslachtsgebonden, de eigenschap is niet-autosomaal of de eigenschap komt bij mannen veel vaker voor dan bij vrouwen, dan gaat het meestal om een X-chromosomale overerving. Kleurenblindheid is een afwijking die wordt veroorzaakt door een recessief allel op het X-chromosoom. Hierdoor werken de kegeltjes in je netvlies niet meer goed. Voor kleurenblindheid kennen we twee allelen: X A = normaal X a = kleurenblind Stel een vrouw die kleuren kan zien (homozygoot) krijgt met een kleurenblinde man nakomelingen. Kunnen de nakomelingen (F1) in dit geval kleurenblind zijn? Zo ja, alleen zonen of ook dochters? X A X A X a Y Stel we laten een jongen en een meisje uit F1 met elkaar voortplanten. Hoe zou dan het kruisingschema er uit zien? En wat is het percentage van kleurenziende dochters en kleurenblinde zonen uit deze F2? Y Kunnen nakomelingen uit F1 kleurenblind zijn? Hoeveel procent van de meisjes uit F2 kan kleuren zien? Hoeveel procent van de jongens uit F2 is kleurenblind?

7 Level 6 Dihybride kruising, niet gekoppeld Nu gaan we letten op twee eigenschappen tegelijk, namelijk een dihybride kruising. We gaan letten op de twee volgende eigenschappen: oogkleur en kleurenblindheid. Kleurenblindheid: X A = normaal X a = kleurenblind Oogkleur: B = bruin b = blauw Stel een man met bruine ogen (heterozyoot) ziet normaal kleuren. Hij krijgt kinderen met een vrouw die ook bruine ogen heeft (heterozygoot) en draagster is voor kleurenblindheid (let op: kleurenblind is X-chromosomaal). Wat zijn dan de mogelijke fenotypes in de F1? De volgende geslachtscellen kunnen ze door geven: Vrouw: X A B, X A b, X a b en X a B Man: X A B, X A b, Yb en YB tip: zorg er voor dat de allelen voor kleurenblindheid naast elkaar staan en die van oogkleur naast elkaar. X A B X A b X a b X a B X A B X A b Y b Y B Hoeveel procent van de meisjes heeft bruine ogen en kan kleuren zien? Hoeveel procent van de meisjes heeft blauwe ogen en kan kleuren zien? Hoeveel procent van de jongens heeft bruine ogen en kan kleuren zien? Hoeveel procent van de jongens heeft blauwe ogen en kan kleuren zien? Hoeveel procent van de jongens heeft bruine ogen en is kleurenblind? Hoeveel procent van de jongens heeft blauwe ogen en is kleurenblind? Let op: in totaal zijn er 16 vakjes. Wanneer er maar 1 keer een combinatie voor komt is het dus: 1/16 x 100 = 6,25% Wanneer er 6 keer dezelfde combinatie voor komt is het dus: 6/16 x 100 = 37,5%

8 Level 7 Dihybride kruising, gekoppeld Nu gaan we letten op een gekoppelde overervingen bij een dihybride kruising. Dit betekent dus dat de twee eigenschappen op hetzelfde chromosoom liggen. We gaan letten op de twee volgende eigenschappen van een tomaat: beharing van de stengel en tomaatkleur. Behaarde stengel H = onbehaarde stengel h = behaarde stengel Tomaatkleur: M = normale roodkleur m = mandarijn-kleur M en H blijken altijd samen op hetzelfde chromosoom te zitten. Net zoals m en h. Deze zijn dus gekoppeld. Stel dat twee homozygote planten met elkaar gekruist worden. Een rode, onbehaarde tomaat en een mandarijn-kleurige, behaarde tomaat. Wat zijn dan de mogelijke fenotypes in de F1? Let op: beide ouders kunnen maar één type geslachtscellen maken. Doordat M en H op hetzelfde chromosoom liggen, en m en h ook gekoppeld zijn, worden deze altijd samen doorgegeven. De volgende geslachtscellen kunnen ze door geven: P: HH MM kan H M doorgeven P: hh mm kan h m doorgeven H M H M h m h m Alle F1 nakomelingen hebben hetzelfde fenotype, namelijk: Stel je laat de nakomelingen van F1 onderling met elkaar voortplanten, hoe ziet dan het kruisingschema er uit? Let op: we weten dat H en M altijd met elkaar doorgegeven worden, net zoals h en m. H en m kan dus niet samen worden doorgegeven.. Hoeveel procent van de nakomelingen (F2) is rood en onbehaard? Hoeveel procent van de nakomelingen (F2) heeft een mandarijn-kleur en is behaard?.

9 Level 8 Los de volgende vragen op. Maak hierbij gebruik van het stappenplan en kruisingschema s. Stuifmeelkorrels bij een maïsplant Bij maïsplanten komt een dominant allel R voor dat de vorming van zetmeel in rijpende stuifmeelkorrels bepaalt. Wanneer het allel R in de stuifmeelkorrels ontbreekt, bevatten deze geen zetmeel. Stuifmeel van een maïsplant met genotype Rr wordt onderzocht op de aanwezigheid van zetmeel. Hoeveel procent van de rijpe stuifmeelkorrels van deze maïsplant bevat zetmeel? a. 25% b. 50% c. 75% d. 100% Korte vingers In onderstaande stamboom is van een aantal leden van een familie weergegeven of zij korte of normale vingers hebben. Mensen die de erfelijk bepaalde afwijking korte vingers hebben, missen een kootje in één of meer vingers. Margriet en Kees verwachten hun derde kind. Hoe groot is de kans dat dit kind normale vingers heeft? a. 0% b. 25% c. 50% d. 66,67%

10 Level 9 Los de vraag op. Maak gebruik van het stappenplan en kruisingschema s. De onderstaande stamboom geeft een familie weer waarin een bepaalde aandoening voorkomt. Deze aandoening wordt veroorzaakt door één gen. Wordt deze aandoening veroorzaakt door een dominant of door een recessief allel? Kan dit allel X- chormosomaal zijn of kan dat niet? a. Het allel is dominant en kan X-chromosomaal zijn. b. Het allel is dominant en kan niet X-chromosomaal zijn. c. Het allel is recessief en kan X-chromosomaal zijn. d. Het allel is recessief en kan niet X-chromosomaal zijn.

11 Level 10 Los de volgende vragen op. Maak gebruik van het stappenplan en maak kruisingschema s. Schildpadpoezen Bij katten wordt de vachtkleur onder andere bepaald door een X-chromosomaal allelenpaar met een allel voor rode vacht en een allel voor zwarte vacht. Poezen kunnen een rode vacht hebben, een schildpadvacht of een zwarte vacht. Schildpadvacht is het intermediaire fenotype. Een poes met een schildpadvacht paart met een rode kater. Hoe groot is de kans dat de eerste poes die geboren wordt, een schildpadvacht heeft? a. 0% b. 12,5% c. 25% d. 50% Vachtkleur bij katten Bij de huiskat is er een X-chromosomaal allelenpaar voor de vachtkleur: een allel voor rode vacht en een allel voor een zwarte vacht. Heterozygote katten hebben een intermediair fenotype: ze zijn roodzwart. Ook in een ander chromosomenpaar komt een allelenpaar voor dat van invloed is op de vacht. Allel G geeft een (wit-)gevlekte vacht en allel g geeft een effen (niet-witte) vachtkleur. G is dominant over g. Een dier dat rood-zwart én wit-gevlekt is, wordt een lapjeskat genoemd. Iemand wil lapjeskatten fokken. Hij heeft de beschikking over de volgende kattenparen: 1. Een rode wit-gevlekte poes en een zwarte effen kater, 2. Een zwarte effen poes en een rode wit-gevlekte kater, 3. Een zwarte wit-gevlekte poes en een rode effen kater. Bij welk van deze kattenparen zijn de vrouwtjes die worden geboren zeker lapjeskatten? a. Bij geen van deze paren b. Bij paar 1 c. Bij paar 2 d. Bij paar 3

Level 1. Vul het juiste woord in

Level 1. Vul het juiste woord in Level 1 Vul het juiste woord in Keuze uit: Gen, Allel, Locus, Dominant, Recessief, Co-dominantie, Monohybride kruising, Dihybride kruising, Autosoom, Autosomale overerving, X-chromosomale overerving, Intermediair

Nadere informatie

Oefenvraagstukken genetica

Oefenvraagstukken genetica Oefenvraagstukken genetica Monohybride kruisingen. 50 meerkeuze vragen. OPLOSSEN MET KRUISSINGSSCHEMA!!!!! 1. Poes Kitty met lange haren heeft gepaard met kater Kobus. Zij krijgt zowel kortharige als langharige

Nadere informatie

Let er op dat je voor iedere vraag een uitwerking maakt met kruisingsschema en/of berekening.

Let er op dat je voor iedere vraag een uitwerking maakt met kruisingsschema en/of berekening. Week Thema Onderwerp Datum 43 3 Basisstof 1 t/m 4 23/10 28/10 44 3 Basisstof 1 t/m 4 31/10 4/11 45 7/11 11/11 Basisstof 5 t/m 7 bespreken 3 Basisstof 5 t/m 7 bespreken Verrijkingsstof 1 Herhalen en bespreken

Nadere informatie

Erfelijkheid. Examen VMBO-GL en TL. biologie CSE GL en TL. Bij dit examen hoort een bijlage.

Erfelijkheid. Examen VMBO-GL en TL. biologie CSE GL en TL. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-GL en TL Erfelijkheid biologie CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 30 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat

Nadere informatie

Mogelijke combinaties van genotypen. Mogelijke combinaties van fenotypen. Deze kruising levert 2 X 2 = 4 fenotypen.

Mogelijke combinaties van genotypen. Mogelijke combinaties van fenotypen. Deze kruising levert 2 X 2 = 4 fenotypen. Leertaak 8A 1. Bij de mens berust een bruine oogkleur op het dominante allel B. Een blauwe oogkleur berust op het recessieve alle b. Rechtshandigheid berust op het dominante allel H en linkshandigheid

Nadere informatie

Examenreader Erfelijkheid BIOLOGIE

Examenreader Erfelijkheid BIOLOGIE Examenreader ERFELIJKHEID Inhoud 1 Introductie 2 2 Eindtermen erfelijkheid... 3 3 Begrippenlijst erfelijkheid... 4 4 Oefening Jongen of een meisje?... 6 5 Algemeen geldende regels rond kruisingsvraagstukken...

Nadere informatie

Mendel en Morgan versie 2009-2010

Mendel en Morgan versie 2009-2010 Mendel en Morgan versie 2009-2010 Vragen bij COO over hoofdstuk 14 en 15 van Campbells Biology, 8e druk De vragen in dit COO-programma zijn vaak gebaseerd op random gegenereerde gegevens. Behalve de antwoorden

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: Erfelijkheid 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: Erfelijkheid 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Biologie: Erfelijkheid 6/29/2013 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating) en studenten van forum http://www.toelatingsexamen-geneeskunde.be

Nadere informatie

PENTA College csg Scala Rietvelden Vakgroep biologie 3 havo Thema 5 Erfelijkheid

PENTA College csg Scala Rietvelden Vakgroep biologie 3 havo Thema 5 Erfelijkheid Thema 5 Erfelijkheid Naam Klas : : 1 Inhoudsopgave Paragraaf 1 Genotype en fenotype blz. 3-4 Paragraaf 2 Homologe chromosomen blz. 5 t/m 8 Paragraaf 3 Geslachtelijke voortplanting blz. 9-10 Paragraaf 4

Nadere informatie

ERFELIJKHEID. 1 N i e t a l l e m a a l h e t z e l f d e Afbeelding 17-2

ERFELIJKHEID. 1 N i e t a l l e m a a l h e t z e l f d e Afbeelding 17-2 ERFELIJKHEID 1 N i e t a l l e m a a l h e t z e l f d e Afbeelding 17-2 Afbeelding 17-1 Mensen uit elkaar houden vind je vast makkelijker. Toch hebben ook mensen veel meer overeenkomsten dan verschillen.

Nadere informatie

Examenreader ERFELIJKHEID

Examenreader ERFELIJKHEID BIOLOGIE Pag 1 Examenreader ERFELIJKHEID Inhoud 1 Studiewijzer...3 2 Eindtermen erfelijkheid...4 3 Begrippenlijst erfelijkheid...5 4 Oefening Jongen of een meisje?...7 5 Algemeen geldende regels rond kruisingsvraagstukken...11

Nadere informatie

4 HAVO thema 4 Erfelijkheid EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN

4 HAVO thema 4 Erfelijkheid EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN Examentrainer Vragen Karyogrammen In afbeelding 1 zijn twee karyogrammen weergegeven. Deze karyogrammen zijn afkomstig van een eeneiige tweeling. Het ene kind is van het mannelijk geslacht zonder duidelijke

Nadere informatie

CE toets HAVO (1) erfelijkheid

CE toets HAVO (1) erfelijkheid CE toets HAVO (1) erfelijkheid Schelpen Afbeelding 3 (zie de bron Schelpen) is een foto van schelpen van Argopecten irradians, een kamschelpsoort. Deze schelpdieren leven in de Atlantische oceaan langs

Nadere informatie

PRAKTISCH MEER OVER ERFELIJKHEID

PRAKTISCH MEER OVER ERFELIJKHEID l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH MEER OVER ERFELIJKHEID over houden van huisdieren Heel wat ziekten en aandoeningen bij dieren zijn (helemaal

Nadere informatie

Fenotype nakomelingen. donker kort 29 donker lang 9 wit kort 31 wit- lang 11

Fenotype nakomelingen. donker kort 29 donker lang 9 wit kort 31 wit- lang 11 1. Bij honden is het allel voor donkerbruine haarkleur (E) dominant over het allel voor witte haarkleur (e). Het allel voor kort haar (F) is dominant over het allel voor lang haar (f). Een aantal malen

Nadere informatie

Vraag Welk van de onderstaande beweringen over deze F 2 zijn juist?

Vraag Welk van de onderstaande beweringen over deze F 2 zijn juist? Opgave 1: Zijdeachtige veren Op vogeltentoonstellingen worden regelmatig geshowd met zogenoemde zijdeachtige veren. Deze afwijking van de normale veerstructuur wordt veroorzaakt door een recessief allel.

Nadere informatie

Dan is de waarde van het recessieve allel q dus 0,87, vanwege het feit dat p + q = 1.

Dan is de waarde van het recessieve allel q dus 0,87, vanwege het feit dat p + q = 1. Opgave 1: Wet van Hardy-Weinberg Een populatie van 10.000 individuen voldoet wat betreft de onderlinge voortplanting aan de voorwaarden, genoemd in de wet van Hardy-Weinberg. Van deze populatie is bekend

Nadere informatie

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA.

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA. Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou 4.1 Fenotype Genotype = waarneembare eigenschappen van een individu = de erfelijke informatie in het DNA Genotype + milieufactoren = fenotype Erfelijke

Nadere informatie

Samenvattingen. Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid. Basisstof 1. Basisstof 2. Erfelijke eigenschappen:

Samenvattingen. Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid. Basisstof 1. Basisstof 2. Erfelijke eigenschappen: Samenvatting Thema 4: Erfelijkheid Basisstof 1 Erfelijke eigenschappen: - Genotype: o genen liggen op de chromosomen in kernen van alle cellen o wordt bepaald op moment van de bevruchting - Fenotype: o

Nadere informatie

Biologie (jaartal onbekend)

Biologie (jaartal onbekend) Biologie (jaartal onbekend) 1) Bijgevoegde fotografische afbeelding geeft de elektronenmicroscopische opname van een organel (P) van een cel. Wat is de belangrijkste functie van dit organel? A. Het transporteren

Nadere informatie

Herhalingsoefeningen

Herhalingsoefeningen Herhalingsoefeningen Steven Maenhout 1 stamboomanalyse 1. De stamboom uit figuur 1 geeft de overerving van de witte haarlok eigenschap bij mensen. De aangetaste individuen hebben een lok ongepigmenteerd

Nadere informatie

Tobianopatroon Een hengst met tobianopatroon en een merrie met normale kleuring krijgen een veulen met een tobianopatroon Kun je bepalen welke

Tobianopatroon Een hengst met tobianopatroon en een merrie met normale kleuring krijgen een veulen met een tobianopatroon Kun je bepalen welke Tobianopatroon Een hengst met tobianopatroon en een merrie met normale kleuring krijgen een veulen met een tobianopatroon Kun je bepalen welke eigenschap dominant is? Tobianopatroon Een hengst met tobianopatroon

Nadere informatie

Genetische Selectie. Eindwerk: hondenfokker 2 de jaar. Sabine Spiltijns

Genetische Selectie. Eindwerk: hondenfokker 2 de jaar. Sabine Spiltijns Genetische Selectie Eindwerk: hondenfokker 2 de jaar Sabine Spiltijns 2010-2011 0 We kunnen aan de hand van een genetische selectie ongeveer voorspellen hoe de puppy s van onze hondjes er gaan uitzien.

Nadere informatie

Basis erfelijkheid. K.V.K de Koperwiek 1 oktober 2013

Basis erfelijkheid. K.V.K de Koperwiek 1 oktober 2013 Basis erfelijkheid K.V.K de Koperwiek oktober 0 Erfelijkheid Elk levend individu heeft evenveel meegekregen van zijn vader als van zijn moeder. Elk onderdeel vererft onafhankelijk van alle andere Kleur

Nadere informatie

Dialogen voor conceptcartoons. Verband genotype/fenotype, dominant/recessief

Dialogen voor conceptcartoons. Verband genotype/fenotype, dominant/recessief Dialogen voor conceptcartoons Verband genotype/fenotype, dominant/recessief 1 Is dit ons kind? (Zie conceptcartoon Horst Wolter op deze site.) Leermoeilijkheid (misconcept): Uiterlijke eigenschappen weerspiegelen

Nadere informatie

2. Erfelijkheid en de ziekte van Huntington

2. Erfelijkheid en de ziekte van Huntington 2. Erfelijkheid en de ziekte van Huntington Erfelijkheid Erfelijk materiaal in de 46 chromosomen De mens heeft in de kern van elke lichaamscel 46 chromosomen: het gaat om 22 paar lichaamsbepalende chromosomen

Nadere informatie

Samenvatting Biologie Hoofdstuk 7 en 8

Samenvatting Biologie Hoofdstuk 7 en 8 Samenvatting Biologie Hoofdstuk 7 en 8 7.1 Verschillen tussen mensen Fenotype = de uiterlijke eigenschappen die te maken hebben met het functioneren van je lichaam. Genotype = alle inwendige en uitwendige

Nadere informatie

Vererving Toegepast bij Europese vogels. Door Ben Cretskens

Vererving Toegepast bij Europese vogels. Door Ben Cretskens Vererving Toegepast bij Europese vogels Door Ben Cretskens Inhoud Inleiding Mutatie? Lichaam van de vogel Bevruchting Kleuren Verervingen Inleiding Darwin had gelijk! Wetten van Mendel Eigenschappen van

Nadere informatie

4 VWO thema 4 Genetica EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN

4 VWO thema 4 Genetica EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN Examentrainer Vragen Erfelijke kaalheid De aanwezigheid of het geheel of gedeeltelijk ontbreken van hoofdhaar (kaalheid) berust op de allelen H n k (niet kaal) en H (kaal). In aanwezigheid van hoge concentraties

Nadere informatie

MENDELS TOMATEN PLANTJES

MENDELS TOMATEN PLANTJES MENDELS TOMATEN PLANTJES Als je naar de natuur kijkt, zie je veel variatie. Variatie tussen soorten en variatie binnen soorten. Variatie kan van nature ontstaan, maar verschillen kunnen ook door veredeling

Nadere informatie

Samenvatting Biologie hoofdstuk 7 erfelijkheid: Par.1: Par. 2:

Samenvatting Biologie hoofdstuk 7 erfelijkheid: Par.1: Par. 2: Samenvatting Biologie hoofdstuk 7 erfelijkheid: Par.1: Eigenschappen mens Chromosomen. Wel veel variatie in DNA. Alle eigenschappen, Uiterlijke en degen die te maken hebben met het functioneren van je

Nadere informatie

Mendels tomaten plantjes

Mendels tomaten plantjes Mendels tomaten plantjes Als je naar de natuur kijkt, zie je veel variatie. Variatie tussen soorten en variatie binnen soorten. Variatie kan van nature ontstaan, maar verschillen kunnen ook door veredeling

Nadere informatie

KLEURVERERVING KLEURDOMINANTIE BIJ SCHAPEN

KLEURVERERVING KLEURDOMINANTIE BIJ SCHAPEN KLEURVERERVING Inleiding De kenmerken voor de vachtkleur erft het schaap van beide ouders. Het proces van de vererving ligt besloten in de chromosomen, lange kettingmoleculen met daarin lineair gerangschikte,

Nadere informatie

zwart atipico woerd Auteur : SCHOLLAERT N.

zwart atipico woerd Auteur : SCHOLLAERT N. zwart atipico woerd Auteur : SCHOLLAERT N. Pagina 1 Copyright: Niets uit deze uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd en/of voor publicatie doeleinden worden gebruikt zonder voorafgaande

Nadere informatie

BIOLOGIE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.10.1

BIOLOGIE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.10.1 BIOLOGIE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.10.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren CSPE KB minitoets bij opdracht 15 A B X C D

landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren CSPE KB minitoets bij opdracht 15 A B X C D landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren SPE KB minitoets bij opdracht 15 variant b Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord

Nadere informatie

ERFELIJKHEID EN ZIEKTE. H.H. TAN, arts 2015

ERFELIJKHEID EN ZIEKTE. H.H. TAN, arts 2015 ERFELIJKHEID EN ZIEKTE H.H. TAN, arts 2015 1B ERFELIJKHEID EN ZIEKTE 2 DNA (Desoxyribo Nucleïnezuur (acid)) - Bestaat uit 2 nucleotide ketens, - Bevat 4 basen: A = adenine C = cytosine - Is opgerold tot

Nadere informatie

Tentamen Genetica 22-10-2004 Studentnr:

Tentamen Genetica 22-10-2004 Studentnr: CONTROLEER OF DIT TENTAMEN 11 PAGINA S BEVAT. Veel succes! Je mag de achterkant van het papier ook zo nodig gebruiken, maar beantwoord vragen 1-6 niet op blaadjes van vraag 7 en de daarop volgende. 1.

Nadere informatie

Kruisingsexperimenten met Fast Plants

Kruisingsexperimenten met Fast Plants Kruisingsexperimenten met Fast Plants Docentenhandleiding Ontwikkeld door: Irene Hanenburg Kruisingsexperimenten met Fast Plants Docentenhandleiding Ontwikkeld door: Irene Hanenburg In samenwerking met

Nadere informatie

Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 41 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken.

Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 41 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. Agapornissen Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 41 tot en met 52. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie gebruiken. 2p 41 In informatie 1 worden enkele eigenschappen

Nadere informatie

V6 Oefenopgaven oktober 2009

V6 Oefenopgaven oktober 2009 V6 Oefenopgaven oktober 2009 Fitness Met fitness wordt in de biologie bedoeld het vermogen van genotypen om hun allelen naar de volgende generatie over te dragen. De fitness wordt uitgedrukt in een getal

Nadere informatie

S e k S u e l e v o o r t p l a n t i n g r e d u c t i e d e l i n g o f m e i o S e e n g e n e t i S c h e v a r i a t i e

S e k S u e l e v o o r t p l a n t i n g r e d u c t i e d e l i n g o f m e i o S e e n g e n e t i S c h e v a r i a t i e 76 Voortplanting S e k s u e l e v o o r t p l a n t i n g De seksuele voortplanting of reproductie van de mens houdt in dat man en vrouw elk de helft van hun erfelijke aanleg, dus één van elk van de 22

Nadere informatie

Spierziekten en genetica

Spierziekten en genetica Susan Peters, MSc Spierziekten en genetica Chromosomen en genen Ons lichaam is opgebouwd uit miljarden cellen. Zij ontstaan door celdeling. Eerst is er alleen een bevruchte eicel. Deze deelt zich in tweeën,

Nadere informatie

Chromosomen: DNA: Niet alles wat leeft heeft 23 paar chromosomen.

Chromosomen: DNA: Niet alles wat leeft heeft 23 paar chromosomen. Chromosomen: DNA: Alles wat leeft heeft DNA. Je kunt DNA zien als een code wat ieder wezen uniek maakt. Je hebt DNA nodig om eiwitten te maken waar je lichaam vol mee zit. Een DNA-molecuul bestaat uit

Nadere informatie

Kleurvererving bij Europese vogels. Geschreven door Ben Cretskens Goedgekeurd door Jack Bloemen Barmsijs-Meeuwen

Kleurvererving bij Europese vogels. Geschreven door Ben Cretskens Goedgekeurd door Jack Bloemen Barmsijs-Meeuwen Kleurvererving bij Europese vogels Geschreven door Ben Cretskens Goedgekeurd door Jack Bloemen Inhoud Soorten vererving Definities Geslachtsgebonden recessief Wat betekent split? Kleuren die geslachtsgebonden

Nadere informatie

Algemene aspecten van erfelijkheid. Waarom is kennis over erfelijke aspecten van een ziekte belangrijk? Wanneer erfelijkheidsadvies/onderzoek?

Algemene aspecten van erfelijkheid. Waarom is kennis over erfelijke aspecten van een ziekte belangrijk? Wanneer erfelijkheidsadvies/onderzoek? Erfelijke nierziekten: algemene aspecten van erfelijkheid, overerving en erfelijkheidsadvies Nine Knoers Klinisch Geneticus Commissie Erfelijke Nierziekten NVN 4 november 2006 HUMAN GENETICS NIJMEGEN Inhoud

Nadere informatie

Bij mensen is er gemiddeld één jongen op één meisje. Wellicht is

Bij mensen is er gemiddeld één jongen op één meisje. Wellicht is Nederlandse samenvatting Bij mensen is er gemiddeld één jongen op één meisje. Wellicht is dit het logische gevolg is van Mendelse overerving. Vrouwen hebben het genotype XX, mannen het genotype XY en een

Nadere informatie

Erfelijkheidsleer en populatiegenetica

Erfelijkheidsleer en populatiegenetica Erfelijkheidsleer en populatiegenetica Samen Friese paarden fokken Studieclub Fokvereniging Het Friesche Paard Zuid Nederland Gemonde 21 maart 2014 Even voorstellen Wie is Myrthe Maurice Van Eijndhoven

Nadere informatie

Genetic Architecture of Host Use in Yponomeuta K.H. Hora

Genetic Architecture of Host Use in Yponomeuta K.H. Hora Genetic Architecture of Host Use in Yponomeuta K.H. Hora NEDERLANDSE SAMENVATTING Meer dan de helft van alle beschreven soorten op de wereld zijn insecten. Planteneters (herbivoren) maken daar weer een

Nadere informatie

Basisstof 7 Genetische variatie

Basisstof 7 Genetische variatie Afbeelding 33. RNA-interferentie.1 RNA bevat 2 complementaire sequenties die aan elkaar plakken, zodat er een haarspeld structuur ontstaat (1 van afbeelding 33). Het enzym Dicer knipt het dubbele RNA in

Nadere informatie

Het gebruik van de DNA- test als selectiemiddel

Het gebruik van de DNA- test als selectiemiddel Het gebruik van de DNA- test als selectiemiddel door Anneke Kuys 2007 DNA staat voor DeoxyriboNucleic Acid (desoxyribonucleïnezuur). Het bevindt zich in de kern van iedere lichaamscel, namelijk in de chromosomen

Nadere informatie

ALGEMENE ERFELIJKHEIDSLEER

ALGEMENE ERFELIJKHEIDSLEER ALGEMENE ERFELIJKHEIDSLEER INHOUDSOPGAVE: BEKNOPTE ALGEMENE ERFELIJKHEID... 2 Begripen... 2 Mutatie... 2 De lichaamscel... 3 De celkern... 3 De celdeling van de somatische cel... 4 De reductiedeling...

Nadere informatie

X-gebonden Overerving

X-gebonden Overerving 12 http://www.nki.nl/ Afdeling Genetica van het Universitair Medisch Centrum Groningen http://www.umcgenetica.nl/ X-gebonden Overerving Afdeling Klinische Genetica van het Leids Universitair Medisch Centrum

Nadere informatie

Correctievoorschrift VMBO-GL en TL

Correctievoorschrift VMBO-GL en TL Correctievoorschrift VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regel 4 Beoordelingsmodel 5

Nadere informatie

Compex biologie havo 2005-I

Compex biologie havo 2005-I 4 Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag worden twee punten toegekend. Bolletjesslikkers 1 A 2 C 3 Het antwoord bevat de notie dat maagsap zuur bevat dat via de open maagportier

Nadere informatie

Figurita Nieuws. Even omkijken naar het verenigingsjaar 2009

Figurita Nieuws. Even omkijken naar het verenigingsjaar 2009 Figurita Nieuws Even omkijken naar het verenigingsjaar 2009 Het afgelopen jaar was een goed jaar voor onze club. Goed omdat we als club gezorgd hebben dat er op een aantal tentoonstellingen forse inzendingen

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: Erfelijke informatie in de cel 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: Erfelijke informatie in de cel 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Biologie: Erfelijke informatie in de cel 6/29/2013 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating) en studenten van forum

Nadere informatie

Genetica van de toekomst

Genetica van de toekomst Genetica van de toekomst Horst Wolter (ontwikkelaar lesmateriaal) Frank Wielink (docent Pax Christi College) Hienke Sminia (projectleider en ontwikkelaar) Ilse Adema (docent Pax Christi College) Tycho

Nadere informatie

Genetica & Evolutie Deeltentamen 1 Versie 1 2007

Genetica & Evolutie Deeltentamen 1 Versie 1 2007 Vraag 1. Het kleur patroon van de vacht van een hertensoort wordt bepaald door één gen met drie allelen. De allelen D en F erven co- dominant over; allel f erft recessies over t.o.v. zowel D als F. Hoeveel

Nadere informatie

Het fokken van rashonden. Omgaan met verwantschap en inteelt. Kor Oldenbroek Jack Windig

Het fokken van rashonden. Omgaan met verwantschap en inteelt. Kor Oldenbroek Jack Windig Het fokken van rashonden Omgaan met verwantschap en inteelt Kor Oldenbroek Jack Windig Begrippenlijst Begrippenlijst Allel Een variant van een gen. Een variant kan ertoe leiden dat er een ander eiwit wordt

Nadere informatie

Standaard: Europese Cultuurvogels

Standaard: Europese Cultuurvogels Standaard: Europese Cultuurvogels Mutaties. ECstandaard mutaties.doc Pagina 1 van 29 Inhoud: Inhoud 2 Voorwoord 3 Een overzicht van met zekerheid voorkomende mutaties 4 Bruin 6 Agaat Aganet 7 8 Satinet

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. GT-0191-a-14-2-b Katten Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 38 tot en met 53. Bij het

Nadere informatie

Erfelijkheid van de ziekte van Huntington

Erfelijkheid van de ziekte van Huntington Erfelijkheid van de ziekte van Huntington In de kern van iedere cel van het menselijk lichaam is uniek erfelijk materiaal opgeslagen. Dit erfelijk materiaal wordt ook wel DNA (Desoxyribonucleïnezuur) genoemd.

Nadere informatie

X-gebonden overerving

X-gebonden overerving 12 Universiteit Gent - UG http://medgen.ugent.be/cmgg/home.php Tel. +32(0)9 240 36 03 X-gebonden overerving Université Libre de Bruxelles - ULB Tel. +32 (0)2 555 31 11 Vrije Universiteit Brussel - VUB

Nadere informatie

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen. De mestkever Klik in het openingsscherm op Mestkever.

Nadere informatie

2 Leg uit hoe de verschillende subtypes van Chlamydia trachomatis zijn ontstaan. Beschrijf de rol van antibioticagebruik hierin.

2 Leg uit hoe de verschillende subtypes van Chlamydia trachomatis zijn ontstaan. Beschrijf de rol van antibioticagebruik hierin. Examentrainer Vragen Nieuwe DNA-test voor chlamydia Chlamydia is de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoening (soa) en kan onder meer leiden tot onvruchtbaarheid. In Nederland worden jaarlijks

Nadere informatie

De Pigment Parade Door Lorraine Shelton

De Pigment Parade Door Lorraine Shelton De Pigment Parade Door Lorraine Shelton Vertaald door Astrid Straver Van alle vragen die mij over genetica worden gesteld, is het fenomeen van katten met wit het onderwerp dat de meeste mensen aanspreekt.

Nadere informatie

Omgaan met inteelt in kleine rassen

Omgaan met inteelt in kleine rassen Omgaan met inteelt in kleine rassen Piter Bijma, Jack Windig en Sipke-Joost Hiemstra Centrum Genetische bronnen Nederland (CGN) Animal Breeding and Genomics Centre (ABGC) 23 april 2008. Traditionele planten-

Nadere informatie

Genetica & Evoltie Deeltentamen 1 2008. a. X- chromosoom gebonden recessief. b. Autosomaal recessief. c. X- chromosoom gebonden dominant.

Genetica & Evoltie Deeltentamen 1 2008. a. X- chromosoom gebonden recessief. b. Autosomaal recessief. c. X- chromosoom gebonden dominant. Vraag 1. Een fruitvliegje met het genotype AABBCC wordt gekruist met een aabbcc vlieg. De drie kenmerken erven onafhankelijk van elkaar over en A, B en C zijn volledig dominant over respectievelijk a,

Nadere informatie

Variatie in vee. Leerlingmateriaal

Variatie in vee. Leerlingmateriaal Variatie in vee Leerlingmateriaal Dieren zijn er in allerlei soorten en maten. Niet alleen verschillen soorten van elkaar, maar ook binnen één soort zijn er vaak grote verschillen. Variatie binnen de soort

Nadere informatie

De kleurslagen van bevedering over het lichaam

De kleurslagen van bevedering over het lichaam De kleurslagen van bevedering over het lichaam Enkele algemene uitdrukkingen die bij beschrijvingen van de kleurbevedering bij kippen worden gebruikt Basiskleur: De hoofdkleur van de veren Bemost: Door

Nadere informatie

BIOLOGIE MOLECULAIRE GENETICA EIWITSYNTHESE VWO KLASSE 6

BIOLOGIE MOLECULAIRE GENETICA EIWITSYNTHESE VWO KLASSE 6 BIOLOGIE MOLECULAIRE GENETICA EIWITSYNTHESE VWO KLASSE 6 Henry N. Hassankhan Scholengemeenschap Lelydorp [HHS-SGL] ARTHUR A. HOOGENDOORN ATHENEUM - VRIJE ATHENEUM - AAHA Docent: A. Sewsahai DOELSTELLINGEN:

Nadere informatie

Verklarende Woordenlijst

Verklarende Woordenlijst 12 Verklarende Woordenlijst Gebaseerd op een woordenlijst die werd ontwikkeld door Londen IDEAS Genetic Knowledge Park aangepast volgens hun kwaliteitsnormen. Juli 2008 Vertaald door Mies Wits-Douw en

Nadere informatie

Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2003 - II

Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2003 - II INFORMATIE 1 HET WILD ZWIJN Het wild zwijn komt in grote delen van Europa voor. In Nederland is het alleen nog te vinden op de Veluwe en in Zuid-Limburg, en dan vooral in eikenbossen. Het Europees wild

Nadere informatie

Caviagenetica. Dit artikel is Jiska Sanders-van Soest, Caviastal Lothlórien en speciaal geschreven voor www.caviarassen.nl

Caviagenetica. Dit artikel is Jiska Sanders-van Soest, Caviastal Lothlórien en speciaal geschreven voor www.caviarassen.nl Caviagenetica Dit artikel is Jiska Sanders-van Soest, Caviastal Lothlórien en speciaal geschreven voor www.caviarassen.nl Op deze pagina s ga je wat leren over genetica. Wie voor de eerste keer in aanraking

Nadere informatie

Fokken en Scrapie resistentie bij de Toggenburger geit

Fokken en Scrapie resistentie bij de Toggenburger geit Fokken en Scrapie resistentie bij de Toggenburger geit Jack Windig, Jan Langeveld, Lucien van eulen, Rita Hoving Oene, 8 november 2014, Ledenvergadering Landelijke Fokgroep Toggenburger CGN, Livestock

Nadere informatie

SPECIAALCLUB KLEURKANARIES vzw SKKL KBOF - LIMBURG. Infoblad. Nr 1 maart 2016 - jaargang 27

SPECIAALCLUB KLEURKANARIES vzw SKKL KBOF - LIMBURG. Infoblad. Nr 1 maart 2016 - jaargang 27 SPECIAALCLUB KLEURKANARIES vzw SKKL KBOF - LIMBURG Infoblad Nr 1 maart 2016 - jaargang 27 2 Clubnieuws Het Lidgeld SKKL: 12 per jaar - Infoblad inbegrepen SKKL + KBOF : 32 per jaar + maandblad Witte spreeuw

Nadere informatie

Standaard: Mutaties Europese Cultuurvogels

Standaard: Mutaties Europese Cultuurvogels Standaard: Mutaties Europese Cultuurvogels Deel 1, Zaadeters. ECstandaard mutatiedeel 2012 Pagina 1 van 29 INDEX Voorwoord 3 Een overzicht van met zekerheid voorkomende mutaties 4 Bruin. 6 Agaat. 7 Aminet..

Nadere informatie

Chapter. Nederlandse samenvatting. (Dutch summary)

Chapter. Nederlandse samenvatting. (Dutch summary) Chapter 5 Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Nederlandse samenvatting De meeste diersoorten planten zich voort via twee geslachten: mannetjes en vrouwtjes. Dit wordt seksuele voorplanting genoemd

Nadere informatie

Welke combinaties tussen een celorganel en zijn functie zijn correct?

Welke combinaties tussen een celorganel en zijn functie zijn correct? Biologie Vraag 1 Welke combinaties tussen een celorganel en zijn functie zijn correct? Lysosoom en vertering Mitochondrion en synthese van eiwitten Lysosoom en fotosynthese Mitochondrion en celademhaling

Nadere informatie

Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers?

Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers? Hoe veredel je voor duurzame resistentie in aardappel en de rol van moleculaire merkers? Edith Lammerts van Bueren Louis Bolk Instituut, Wageningen University DNA labs, 8 maart 2013 De schrik van elke

Nadere informatie

Vragen Genetica (Diederik de Bruijn) Omcirkel bij vraag 1 t/m 12 het juiste antwoord. Naam: Studentnummer:

Vragen Genetica (Diederik de Bruijn) Omcirkel bij vraag 1 t/m 12 het juiste antwoord. Naam: Studentnummer: Vragen Genetica (Diederik de Bruijn) Omcirkel bij vraag 1 t/m 12 het juiste antwoord 1. Onderstaande stamboom is van een familie waarin het EEC syndroom voorkomt. Er is sprake van autosomaal dominante

Nadere informatie

Kleurenblindheid www.cjggooienvechtstreek.nl

Kleurenblindheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Kleurenblindheid n Kleurenblindheid Kleurenblindheid is een aangeboren en erfelijke stoornis in het kleurenzien. In de meeste gevallen gaat het om een probleem met het waarnemen

Nadere informatie

Kleuren bij shetlanders

Kleuren bij shetlanders Informatief Kleuren bij shetlanders Tekst: Annika Groothuis en Karin ten Dam Een goede pony heeft geen kleur, maar een goede pony met een bijzondere kleur wordt alleen maar mooier. Binnen ons stamboek

Nadere informatie

Genetica Hoofdstuk 0: Inleiding

Genetica Hoofdstuk 0: Inleiding Genetica Hoofdstuk 0: Inleiding Erfelijkheid Wat? Het verschijnsel dat eigenschappen v. ouders overgaan op hun nakomelingen Erfelijkheidsleer Overdracht v. genetische eigenschappen Chemise aard v. genetisch

Nadere informatie

Genetische achtergrond van staart- en maneneczeem in pony s en paarden

Genetische achtergrond van staart- en maneneczeem in pony s en paarden Genetische achtergrond van staart- en maneneczeem in pony s en paarden Anouk Schurink Bart Ducro Nijkerk, 11 november 2011 Informatie- en discussiebijeenkomst NSIJP Introductie Ervaring met IJslandse paarden

Nadere informatie

Wat is Familiaire Exsudatieve Vitreoretinopathie?

Wat is Familiaire Exsudatieve Vitreoretinopathie? Wat is Familiaire Exsudatieve Vitreoretinopathie? U hebt te horen gekregen dat er bij u (of uw kind) mogelijk sprake is van familiaire exsudatieve vitreoretinopathie (FEVR). FEVR is een, weinig bekende,

Nadere informatie

Infoblad. Chromosoomafwijkingen. Chromosoomafwijkingen, wat zijn dat eigenlijk? En waardoor ontstaan ze? Hierover lees je in dit infoblad.

Infoblad. Chromosoomafwijkingen. Chromosoomafwijkingen, wat zijn dat eigenlijk? En waardoor ontstaan ze? Hierover lees je in dit infoblad. Chromosoomafwijkingen Chromosoomafwijkingen, wat zijn dat eigenlijk? En waardoor ontstaan ze? Hierover lees je in dit infoblad. Chromosomen In het lichaam zitten heel veel cellen. De cellen zijn de bouwstenen

Nadere informatie

Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2003 - II

Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2003 - II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. RUGPIJN 1 A 2 maximumscore 2 bot P: (lenden)wervel 1 bot R: heiligbeen 1 opmerking Aan het antwoord "bot R: wervel"

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie GT-0191-a-12-1-b Glastuinbouw informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 6 en beantwoord dan vraag 38 tot en

Nadere informatie

Welke combinatie van twee celorganellen en hun respectievelijke functies is correct?

Welke combinatie van twee celorganellen en hun respectievelijke functies is correct? Biologie Vraag 1 Welke combinatie van twee celorganellen en hun respectievelijke functies is correct? ribosoom en synthese van eiwitten kern en fotosynthese mitochondrion en fotosynthese ribosoom

Nadere informatie

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de examenvragen onderverdeeld in 4 categorieën.

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de examenvragen onderverdeeld in 4 categorieën. Beste leerling, Dit document bevat het examenverslag van het vak Biologie havo, tweede tijdvak (2014). In dit examenverslag proberen we zo goed mogelijk antwoord te geven op de volgende vraag: In hoeverre

Nadere informatie

biologie oud programma havo 2015-I

biologie oud programma havo 2015-I Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag worden 2 scorepunten toegekend. IJzersterk maakt niet gezond 1 C 2 maximumscore 1 Het antwoord bevat de notie dat doordat bloeddonoren regelmatig bloed geven,

Nadere informatie

Activiteiten introductiefase

Activiteiten introductiefase Activiteiten introductiefase Activiteit 1: Iedereen is uniek Doel: De eerste activiteit is een inleidende opdracht waarmee de uniekheid van ieder mens geïllustreerd wordt. Wat heb je nodig? - Ruimte waarin

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst 12 Verklarende woordenlijst Gebaseerd op een woordenlijst die werd ontwikkeld door Londen IDEAS Genetic Knowledge Park aangepast volgens hun kwaliteitsnormen. Januari 2008 Gesteund door EuroGentest, NoE

Nadere informatie

Fokken, hoe doe je dat? Fokkerij Fokkerij: rekening houden met wetten en toeval De DNA-code Zaadcel en eicel

Fokken, hoe doe je dat? Fokkerij Fokkerij: rekening houden met wetten en toeval De DNA-code Zaadcel en eicel Fokken, hoe doe je dat? Kor Oldenbroek, CGN (http://www.wageningenur.nl/nl/expertises- Dienstverlening/Wettelijke-Onderzoekstaken/Centrum-voor-Genetische-Bronnen- Nederland-1.htm ) en Jinke Hesterman,

Nadere informatie

biologie CSE GL en TL COMPEX

biologie CSE GL en TL COMPEX Examen VMBO-GL en TL 2010 tijdvak 1 dinsdag 18 mei totale examentijd 2 uur biologie CSE GL en TL COMPEX Vragen 29 tot en met 44 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer wel wordt

Nadere informatie

Begeleiden voortplanting vee. Fokkerij en management

Begeleiden voortplanting vee. Fokkerij en management Begeleiden voortplanting vee Fokkerij en management Fokkerij en management Theorie Theo Boumans Jan Rietjens Jan Oosterwijk eerste druk, 2002 FOKKERIJ EN MANAGEMENT 3 Artikelcode: 28054.2 Colofon Auteursteam:

Nadere informatie

Witpatrijs uit geelwitpel x patrijs, een geslaagd experiment

Witpatrijs uit geelwitpel x patrijs, een geslaagd experiment Witpatrijs uit geelwitpel x patrijs, een geslaagd experiment Witpatrijs is een aantrekkelijke kleurslag welke reeds met diverse namen door het krielkippen leven is gegaan. Fokkers die al wat langer in

Nadere informatie

Recessieve Overerving

Recessieve Overerving 12 Recessieve Overerving Aangepaste informatie van folders geproduceerd door Guy s and St Thomas Hospital en Londen Genetic Knowledge Park, aangepast volgens hun kwaliteitsnormen. Juli 2008 Vertaald door

Nadere informatie