veri sse Broedvogels van het agrarisch gebied ten oosten van Staphorst Notitie milieu-inventarisatie ClE lanuan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "veri sse Broedvogels van het agrarisch gebied ten oosten van Staphorst Notitie milieu-inventarisatie 2000.01 ClE lanuan"

Transcriptie

1 ClE veri sse Bredvgels van het agrarisch gebied ten sten van Staphrst Ntitie milieu-inventarisatie lanuan

2 ,

3 O 2 O,.,. 2 7 P 7 / t Bredvgels van het agrarisch gebied ten sten van Staphrst l;l 4 6 Ntitie milieu-inventarisatie M.A. Heinen Eenheid Landbuw, Natuur en Landschap januari 2000

4 Illustratie mslag: Westerhuizingerveld (M.A. Heinen)

5 i Inhudspgave Samenvatting ' 6. Inleiding 7 2. Beschrijving van het nderzeksgebied Algemeen Landschap 7 3. Verantwrding en methde Verantwrding 9 ; 3.2. Methde 9 ö 3.3. Het weer üi de nderzeksperide 9 JJ ' r 4. Resultaten ' \ 4.. Algemeen ' fj 4.2. Srtbesprekingen " U Vergelijking van de bredvgelsamenstelling in de tijd 4 ^ Vergelijking met de vijftiger jaren 4 J Vergelijking met Vergelijking van de meetneticatie in het Westerhuizingerveld Vergelijking van de bredvgelsamenstelling met gebieden in de mgeving 7 5. Cnclusies, 6. Overzicht van de gebruikte literatuur 9 Bijlage : Lijst met gekarteerde vgelsrten Bijlage 2: Het weer in de nderzeksperide Bijlage 3: Verspreidingskaarten

6 Samenvatting E r is in 999 een inventarisatie geweest naar weidevgels en karakteristieke bredvgels in het agrarisch gebied ten sten van Staphrst. Het nderzek werd uitgeverd dr medewerkers van de prvinciale milieu-inventarisatie. Er werden in ttaal 75 srten als bredvgel vastgesteld, waarnder zeven Rde Lijstsrten. Het gebied wrdt vral gekenmerkt dr de aanwezigheid van weidevgels en vgels van het kleinschalig cultuurlandschap. Kritische weidevgels als Grutt en Tureluur kmen in zeer lage aantallen en dichtheden vr en blijken uit nderzek in vrgaande jaren sterk achteruit zijn gegaan. Het is verrassend dat de dichtheden van Veldleeuwerik, Graspieper en Gele kwikstaart in buwlandgebieden zals het Westerhuizingerveld erg hg zijn. De aanwezige weilanden hebben geen zdanige waarde dat gesprken kan wrden van een reginaal f natinaal belangrijk weidevgelgebied. Vgelsrten van het kleinschalig cultuurland kmen in hge dichtheden vr, in vergelijking met mliggende gebieden (Staphrsterveld, Dalfserveld en Ommerveld). Op de Staphrster esch werden veel territria gevnden van de Geelgrs en de Grasmus. Deze laatste srt is k veel waargenmen in de mgeving van Grt Oever en het Weemerveld.

7 ,. Inleiding T n 999 is 6227 ha van het agrarisch gebied ten sten van Staphrst gekarteerd p weidevgels, schaarse en -* zeldzame bredvgels. De kartering werd uitgeverd vanwege het ntbreken van recente gegevens ver de bredvgelbevlking van dit gebied. Met de resultaten van de inventarisatie hpt de Prvincie de eventueel aanwezige waardevlle weidevgelgebieden veiüg te stellen middels het inzetten van beleidsinstrumenten (bijvrbeeld de "Ruime jas"). Sinds 995 wrdt er jaarlijks nderzek verricht aan weidevgels en dit wrdt tt in het jaar 200 vrtgezet. De inventarisaties wrden verricht dr medewerkers van de prvinciale miheu-inventarisatie in ptentiële weidevgelgebieden. In 999 werden naast het genemde gebied bij Staphrst (6227 ha) k gebieden bij Hardenberg, Slagharen, Radewijk, Dedemsvaart, Lemele, Wierden en Otmarsum (ttaal 3500 ha) geïnventariseerd dr H. Hazelhrst en M.A. Heinen. 2. Beschrijving van het nderzeksgebied j '-i ^ H j I 2.. Algemeen Q H et gebied wrdt begrensd dr de sprlijn tussen Staphrst en Meppel, de drpenweg Lankhrst - IJhrst - j^j Oud Avereest, de Nieuwe Dijk, Hfdweg, de prvinciale weg van Balkbrug naar Nieuwleusen, i Schapendijk, Dmineesakker, de sprüjn Zwlle-Staphrst, Dekkersweg en tensltte de Hfdweg in Staphrst (zie figuur ) Landschap Vr nderstaande landschapsbeschrijving is gebruik gemaakt van Berg et al. (996) en Baas et al. (999). Langs de sterk meanderende laaglandbeek de Reest zijn in het verleden in beperkte mate esdrpen ntwikkeld p de everwallen. Vrbeelden zijn de laat-middeleeuwse nederzettingen Oud-Avereest, Uhrst en Schiphrst De Vledders en Leijer hilanden vrmen een belangrijk vedend zijdal van de Reest. De ten zuiden van de Reest liggende heide- en veengebieden zijn ntgnnen vanaf 920.a. dr de prichting van de ^fv Ontginningsmaatschappij Overijssel. De ntginning vnd plaats in zuidelijke richting haaks p de Reest. Het Westerhuizingerveld is een jnge heidentginning.. De Bswachterij Staphrst is in de eerste helft van de 20' eeuw aangeplant aansluitend p de Staphrster esch, een ude ntginning met rsprnkeujk akkerlanden. Rndm de kern Staphrst, vmamehjk zich in nrdwesteujke richting uitstrekkend, Ugt een slagenlandschap met veel elzensingels. De lange smalle kavels zijn ntstaan dr het telkens in de lengterichting sputsen van kavels na vererving. Veel elzensingels zijn in de lp der jaren verdwenen als gevlg van landbuwintensivering en schaalvergrting. Nieuwleusen is een vrege veenklnie uit de 7* eeuw en gesticht dr de stad Zwlle. Na beëindiging van de turfwinning is het gebied in gebruik genmen vr de landbuw. Het gebied had een langgerekt smal verkavelingspatrn dat in een latere ruilverkaveling grtendeels teniet is gedaan. Het huidige landschap in het nderzeksgebied heeft een vrij pen karakter met in de mgeving van Staphrst restanten van het slagenlandschap en de daarbij behrende elzensingels. Op de Staphrster esch kmen zwel grasals buwlandkavels vr, gescheiden dr vrnamelijk drge greppels en slten. Dit gebied wrdt drsneden dr veel nverharde wegen. Vanuit Staphrst lpen enkele klinker- en asfaltwegen naar het zuiden. De beplanting langs de wegen bestaat vrnamelijk uit Zmereik met vaak een ndergrei van Bramen. Bebuwing cncentreert zich in Staphrst, Lankhrst, IJhrst, Oud Avereest, Punthrst en Nieuwleusen en langs enkele grtere wegen als de Klaas Klsterweg, J.B. Kanlaan, Schapendijk, Dekkersweg en de Burgemeester van Wijngaardenlaan. Het Westerhuizingerveld is een grtschalig landbuwgebied vral bestaand uit akkerland en intensief gebruikt grasland. Hier en daar liggen kleine bebste heiderestanten. Het landschap tussen Punthrst en Nieuwleusen is pen en minder grtschalig.

8 Cartgrafie: Prvincie Overijssel jan lelt.nr Figuur. De ligging van hel nderzeksgebied.

9 3. Verantwrding en methde 3.. Verantwrding T n het verleden zijn vr zver bekend enkele bredvgelinventarisaties in en grenzend aan het gebied -' uitgeverd. Het udst bekend is een inventarisatie in de gemeente Staphrst in de vijftiger jaren (Sügman 7 955). Een verzicht van de bredvgels van de Bswachterij Staphrst wrdt gegeven in Van Manen (992). Een '. grt gedeelte, waarnder het stelijk deel van het Westerhuizingerveld ten sten van het grndgebied van de y gemeente Staphrst, is in 9 ten beheve van het streekplan Nrdst-Overijssel nderzcht p kenmerkende * bredvgels (archief Prvincie Overijssel). Dit nderzek had een glbaal karakter. Een gebied ter grtte van 7 '' ha in het Westerhuizingerveld is nderdeel van het Prvinciaal Weidevgelmeetaet (Heinen in prep.) en wrdt sinds 994 m het jaar geïnventariseerd p weidevgels. Het ten westen van het nderzeksgebied gelegen t^» Staphrsterveld werd in 94 nderzcht (Bremer et al. 95), het nrdelijk gelegen Reestdal in 97 (Altenburg ; & Wymenga 9). In het zuiden grenzen het Ommerveld en het Dalfserveld aan het gebied. Zij zijn in resp. 99 en 996 nderzcht (Heinen & Dijkstra 99 en Hazelhrst 996). Er zijn binnen het nderzeksgebied diverse j vrijwilligers actief met weidevgelbescherming, samenwerkend in de vlgende grepen: "Weidevgelbescherming 4 Avereest", "Werkgrep weidevgelbescherming Benrden de Dedemsvaart", "Weidevgelbescherming Buiten é» Maten", "Weidevgelbescherming Meppel" en "Natuurbeschermingsvereniging IJhrst-Saphrst e.." (brn: E. 4 By, Landschap Overijssel) Methde De nadruk van de inventarisatie lag p het agrarisch gebied. Grte bs- en natuurterreinen van de bswachterij Staphrst (Staatsbsbeheer) en het Carstenbs (Landschap Overijssel) en kleine natuurterreinen in de Leijer hilanden en het Westerhuizingerveld zijn niet intensief nderzcht. Erven en drpsbebuwing werden k niet bezcht. De inventarisatie vnd plaats in de peride van 22 maart t/m 7 juni 999 en werd uitgeverd vlgens de uitgebreide territriumkartering (Van Dijk 996). Het nderzek richtte zich hfdzakelijk p weidevgels aangevuld met een aantal karakteristieke srten vr watergangen, ruigtevegetaties, struwelen en hgere pgaande begreiing in pen gebied (.a. rietvegetaties en elzensingels). Verder werden rfvgels, klnievgels en zeldzame srten gekarteerd (Van Dijk & Hustings 996). Een lijst met de gekarteerde srten is weer gegeven in bijlage. Het nderzeksgebied (6227 ha) werd ten beheve van het veldwerk in 3 deelgebieden pgesplitst. Ieder deelgebied is in bvengenemde peride viermaal nderzcht. Een inventarisatie begn meestal 's chtends rnd.00 uur en duurde afhankeujk van de grtte van het deelgebied en de aanwezige aantallen weidevgels ca. zes tt zeven uur. De deelgebieden werden drgaans in één dag lpend f per fiets drkruist. Er zijn geen avndbezeken afgelegd. Srten als Steenuil en Patrijs zijn hierdr nderteld. Er werden 26 uur aan het veldwerk besteed. De gemiddelde bezeksintensiteit bedraagt 2,75 minuten per ha. Dit kmt vereen met andere grtschalige karteringen uitgeverd dr de prvincie. Alle waargenmen vgelsrten zijn per aüasblk (5x5 km) p "lsse waarnemingen-frmulieren" aangegeven ten beheve van het landelijk Atiasprject Bredvgels dat is pgezet dr SOVON Vgelnderzek Nederland. Na het veldnderzek zijn alle verzamelde veldgegevens vergezet p srtkaarten en geïnterpreteerd vlgens de criteria van SOVON (Van Dijk 996). De uiteindelijk verkregen territria zijn verwerkt in een GIS-bestand en tegevegd aan het bredvgelbasisbestand van de Prvincie Overijssel Het weer in de nderzeksperide Dat weersmstandigheden van invled zijn p de zang, het territrium- en nestelgedrag van vgels is algemeen bekend. Z kan territriaal gedrag dr slechte weersmstandigheden sterk wrden geremd. Bredparen f territriumhudende vgels zijn dan meilijker te registreren. In bijlage 2 wrdt een beeld geschetst van de weersmstandigheden gedurende het veldseizen. De gegevens zijn ntieend aan KNMI (999). Het weer in het vrjaar van 999 was ver het algemeen znnig en iets warmer dan nrmaal. De maanden maart en juni waren aan de natte kant, terwijl april en mei nrmaal tt drg waren. De mstandigheden vr weidevgels leken in maart en april vrij gunstig. De percelen waren aanvankelijk ng vrij nat en werden pas laat bewerkt. Dr de drge meimaand werd er veel en vaak gemaaid. In juni knden graslanden dankzij de ideale greimstandigheden ngmaals wrden gemaaid. 9 I f ï

10 Tabel 4.. Overzicht van de waargenmen srten, aantallen en dichtheden. n - aantal bredparen, dh - gemiddelde dichtheid/00 ha, dh-max - maximale dichtheid/00 ha van de beschreven srten, * - Rde Lijstsrt, X - bredvgel, aantal is niet bepaald. dh-max Zwarte spti..., Cirtt hme «pechf Kleine b()nu' «pix-ht CSüOesjpi'cJtt* VeJdJesmwwlk Bntpteper Ciraspiepcf Wterterkring Heiasniu- Rdbï» \G,émt^immimi,l6 : Merel X ZaelijsttT X tïrte Ujiitw X B<writl3»nv;t! 7 SpHDJifl 7 ibraanwtuijm»' 7 pfravirais 53 rtniunuitti' X /wnrtluip X Oudluuuiyt X Viutfgndhaairtje X iksnu" vlit^mvanki-r X Staiirtwtt X <;iat»s!s«p 2 Mtköp X KuifjK»-*»; X Zwam* n3iit X {*lqmiltn<.><>s ^^ " ; Kulnieiw '^B ^ Bwiinkifx^ 3 Baainkr'ultv X ^t 5 Hpp I^Ater X ' X ^AlP> X ' Haék 7 /.«arlt ^... X.Spr<'.c«w X Huisini. X Ringn- X Vlnk GrwnlUu' m É" '^ H 2 l^^t^;^^ ^26 Kneu :45 Gu(ivi(ik ^3 ; Oefe-.r.- J '33 3 0

11 4. Resultaten 4.. Algemeen 7 é T^ e resultaten van de inventarisatie zijn weergegeven in tabel 4.. Mede dr het per aüasblk weergeven van ^-^ alle waargenmen srten kan een beeld wrden gegeven van de cmplete bredvgelbevlking van het y gebied. Er werden in ttaal 75 srten vastgesteld. Het aantal bredparen, het vrkmen p de Rde Lijst (Osieck J & Hustings 994), de gemiddelde en maximale dichtheid is weergegeven in de tabel. De maximale dichtheid is Cl vastgesteld dr binnen het nderzeksgebied het maximum aantal bredparen van een srt per 00 ha te bepalen. ö Dit gebeurde met een vierkant "venster" van 00 ha (x km) dat ver de verspreidingskaarten werd geschven. Daarbinnen is het aantal bredparen van de in paragraaf 4.2 beschreven srten geteld. De gemiddelde dichtheid werd bepaald dr het aantal bredparen te delen p de ttale nderzchte ppervlakte (6227 ha). In de vlgende L. paragraaf zal een beschrijving wrden gegeven van de Rde Lijst-srten, weidevgels en enkele karakteristieke J. srten van het kleinschalig landschap. In paragraaf 4.3 wrden vr zver mgelijk de resultaten van 999 r» vergeleken met nderzek in het verleden. Tevens is in paragraaf 4.4 een vergelijking gemaakt met mringende 4 srtgelijke gebieden. (i 4.2. Srtbesprekingen In deze paragraaf wrden enkele "meer beleidsgevelige" srten beschreven. Hun aanwezigheid in het gebied bepaalt in hge mate de mithlgische waarde. De beschrijving van de srten gebeurt vlgens de taxnmische indeling. Vr de verspreidingskaarten wrdt verwezen naar bijlage 3. Oievaar, De Oievaar is een Rde Lijst-srt. Er breden ca. 275 paren in Nederland. De laatste jaren is het aantal tegenmen na een jarenlange neergaande trend (Van Dijk et al. 99). Er werden in het nderzeksgebied regelmatig waarnemingen gedaan van vliegende f furagerende Oievaars in een brede strk ten zuiden van de Reest. Deze vgels zijn afkmstig van het ievaarsstatin "De Lkkerij" in het Reestdal nabij De Wijk (Drenthe). Rndm deze plek waren in vrij gevestigde paren in Nrd-Overijssel en Zuid-Drenthe (Van Dijk et al. 99). In 999 zijn in het nderzeksgebied in ttaal acht paren vrij bredende Oievaars waargenmen. Deze hebben alle genesteld p paalnesten. Er waren maximaal 3 paren/00 ha aanwezig nabij Halfweg. Patrijs De Patrijs is een Rde Lijst-srt. Landbuwintensivering, bitpvemietiging en het ntbreken van structuur in het landschap hebben geleid tt grte afname in het agrarisch gebied in Overijssel en andere delen van ns land. Het inventariseren van Patrijzen dient bij vrkeur in de avnduren te gebeuren, waarbij het aantal repende haantjes in de peride van half februari - half juni een indicatie is vr het aantal territria. Een dergelijke inventarisatie is niet gedaan. Alle territria zijn vastgesteld aan de hand van minimaal twee waarnemingen verdag van vlwassen vgels f paren in genemd tijdvak. Het genemde aantal is een minimum. De maximale dichtheid bedraagt paar/00 ha. Deze werd behaald p de Staphrster esch en in de heide-ntginningen Wessels- en Egbertslanden en het Westerhuizingerveld. Kwartel f De kans p repende Kwartels is 's avnds het grtst. De twee territria die verdag zijn vastgesteld in het Huizingerveld vrmen het minimumaantal bredparen. De territria aldaar kmen vr in maïspercelen. Vreger in het seizen werden k twee repende haantjes gehrd in kruidenrijk niet gemaaid grasland p de Staphrster esch. Een rnde later was dit echter gemaaid en knden geen territria wrden vastgesteld. Schlekster ' Er werden 66 paar Schleksters gekarteerd met een gemiddelde dichtheid van. paar/00 ha. De maximale dichtheid (6 paar/00 ha) werd behaald p de Staphrster esch. In de mgeving van Lankhrst, in het Westerhuizingerveld en een strk ten nrden van Nieuwleusen kmt de Schlekster gecncentreerd vr, vral p buwland.

12 Kievit De Kievit is met 56 territria de talrijkste srt. De gemiddelde dichtheid bedraagt 9 paar/00 ha. Maximaal werd 44 paar/00 ha berekend p de Staphrster esch, een gebiedsdeel waar naast grasland k veel buwland aanwezig is. Gezien het verspreidingspatrn is het pvallend dat de srt redelijk gecncentreerd vrkmt. Cncentraties werden ndermeer vastgesteld in een grtendeels weilandencmplex rndm Lankhrst, waar actief aan nestbescherming wrdt gedaan en in terreinen met afwisseling van buw- en graslanden i n de uitipers van de Staphrster esch en vrmalige heidentginningen (Wessels- en Egbertslanden en Westerhuizingerveld). In het zuidelijk deel van het nderzeksgebied (mgeving Punthrst, De Maten en het Weemerveld) is de srt schaarser en sterk gebnden aan akkercmplexen. Grutt De Grutt is een Rde Lijst-srt. In het nderzeksgebied kmen 27 territria vr. Dit is gemiddeld 0.4 paar/00 ha. Alle territria zijn vastgesteld p graslanden in het westelijk gedeelte. De hgste dichtheid ( paar/00 ha) werd gemeten ten zuiden van Lankhrst in een vchtig graslandencmplex nabij de Maatsltweg. Hier werden de nesten beschermd. In het gebied tussen de Reest en de Hgeveense Vaart, in het nrdwesten van het nderzeksgebied kmt k een cncentratie vr. Deze nesten werden k beschermd. Ten zuiden van Staphrst zijn enkele paren aanwezig. Deze zullen deels verdwijnen vanwege verdere uitbreiding van het aldaar gelegen bedrijventerrein. Wtüp De Wulp kmt met 3 paren verspreid dr het gebied vr (gemiddelde dichtheid van.3 paar/00 ha). De hgste dichtheid van 9 paar/00 ha werd p de Staphrster esch vastgesteld. De srt is pvallend weinig aanwezig in de mgeving van Punthrst, in delen van het Westerhuizingerveld en rndm de Leijen. Tureluur De Tureluur is een Rde Lijst-srt. Er zijn in het nderzeksgebied 6 territria vastgesteld in het nrdwestelijk deel. In het verige deel werd de srt niet aangetrffen. Alle bredparen kwamen vr in het gebied waar weidevgelbeschermers actief zijn. Steenuil Een gede inventarisatie van uuen gebeurt in het algemeen in de nachtelijke uren. Aangezien dit niet heeft plaatsgevnden zijn de twee territria die zijn vermeld een magere weergave van de werkelijke Steenuilenppulatie. Het betreft een bredpaar dat, vlgens een berin, al jaren in De Leijen aanwezig is en een waarneming van een bredpaar in een ude schuur even ten zuiden van de Reest bij Grt Oever. De Steenuil is een typische bewner van het kleinschalig cultuurlandschap met rmmelige verhekjes. Dit bitp verdwijnt steeds meer waardr de srt wrdt bedreigd. Om deze reden is de Steenuil p de Rde Lijst te plaatsen. Grene specht De Grene specht is een Rde Lijst-srt. Er zijn p twee plaatsen territria vastgesteld. Deze territria liggen niet ver van elkaar verwijderd in een bsgebiedje bij De Weeme (Oud Avereest) en aan de rand van de Haardeimen bij Balkbrug. Veldleeuwerik De 44 bredparen van de Veldleeuwerik kmen vral vr in het stelijk deel van het nderzeksgebied. Zeven territria vrmen hierp een uitzndering. Deze werden vastgesteld p de Staphrster esch. De maximale dichtheid van 4 paar/00 ha werd bereikt in het sten van het Westerhuizingerveld. Op de Staphrster esch kmt de srt geclusterd vr in een gebied waar zwel kleine percelen met grasland wrden afgewisseld met mais. De ppulatie in het Westerhuizingerveld beperkt zich vral tt het nrd-stelijk gedeelte. Het gebied is grtschalig van karakter. Er kmt meer buwland vr dan p de Staphrster esch. Ok is er meer variatie in gewassen. Naast maïs kmen er grte percelen met aardappelen en bieten vr. 2

13 I Graspieper Net als bij de Veldleeuwerik Ugt bij de Graspieper de nadruk van de verspreiding in het Westerhuizingerveld. In ttaal werden daar 34 territria geteld. Twee territria kwamen vr p de Staphrster esch en één bij de jj- Maatsltweg. Opvallend geneg kmen er bredparen vr in intensief bewerkte gras- en buwlandgebieden. ^- Waarschijnlijk zijn het vral de perceelsranden die structuurrijk geneg zijn en als bredbitp dienen. De >«territria die buiten het Westerhuizingerveld zijn vastgesteld kmen vr in minder intensief, kruidenrijk grasland. ' 'é Gele kwikstaart W De Gele kwikstaart heeft in het nderzeksgebied een duidelijke vrkeur vr buwland. Alle territria zijn vastgesteld in f p de randen van met name aardappel- en bietenakkers. In maï sakkers kmt de srt minder vr.,/ De verspreiding beperkt zich tt de Staphrster esch, met een maximale dichtheid van 5 paar/00 ha en het 9 Westerhuizingerveld waar de maximale dichtheid plpt tt 5 paar/00 ha. x Grasmus De Grasmus is van de bij het nderzek betrkken zangvgels de meest talrijke srt. Het is een kenmerkende A bredvgel van het kleinschalig cultuurlandschap. Hij kmt regelmatig verspreid ver het gebied vr in struwelen, U bsranden en bmenrijen met ndergrei van struiken. Met name (jnge) eikenrijen met een ndergrei van Braamstruweel vrmen een geliefd bitp. Opvallende plekken waar de Grasmus ntbreekt zijn de Leijer hilanden, het zuidstelijk deel van het Westerhuizingerveld en de mgeving van Punthrst. De hgste dichtheid van paar/00 ha werd gemeten in de mgeving van Grt Oever, de Staphrster esch en het Weemerveld. Deze gebiedsdelen hebben een kleinschalig karakter met bmenrijen en struwelen. Putter De aanwezigheid van de Putter is gerelateerd aan een parkachtig landschap waar in ieder geval hge bmen vrkmen. De in het nderzeksgebied aanwezige grte en ude berenerven vrmen een geschikt bredbitp. In de direkte mgeving van Staphrst breden Putters in kleine klnies met maximale dichtheid van 3 paar/00 ha. Daarbuiten wrden spradisch territria vastgesteld. Kneu De Kneu Ujkt zijn bredareaal uit te breiden naar berenerven en tuinen. De srt is niet alleen meer kenmerkend vr het kleinschahg agrarisch cultuurland. Veel territria werden vastgesteld in de mgeving van bebuwing. De maximale dichtheid ( 9 paar/00 ha) is gemeten aan de rand van Staphrst. In een deel van de Staphrster esch en het Westerhuizingerveld kmt de Kneu ng vr in pgaande lijnelementen. De dichtheid is daar maximaal 4 paar/00 ha. Geelgrs De Geelgrs in zijn vrtbestaan wrdt bedreigd is een Rde Lijst-srt. Deze zangvgel wrdt evenals de Grasmus tt de karakteristieke bredvgels van het kleinschalig landschap gerekend. Daarnaast kmt hij vr aan bsranden en p heidevelden met pslag van bmen en struiken. De srt prefereert ver het algemeen drge gebieden. In het nderzeksgebied kmen 33 territria vr. De maximale dichtheid van 3 paar/00 ha is gemeten p de Staphrster esch, waar de srt vral bredt in struikpslag en Braamstruweel langs (zand)wegen. De aanwezige bmen dienen als zangpst. Het Westerhuizingerveld en de randen van de Bswachterij Staphrst zijn k gebieden waar veel territria aanwezig zijn. Er zijn nauwelijks Geelgrzen waargenmen in de mgeving van Punthrst en Nieuwleusen. Hewel bmenrijen hier wel vrkmen, ntbreekt vaak een dichte struik-en kruidlaag en zijn er vrijwel geen zandwegen waardr het bitp niet geschikt is. I 6 3

14 4.3. Vergelijking van de bredvgelsamenstelling in de tijd 4.3..Vergelijldng met de vijftiger jaren In de vijftiger jaren is een beschrijving gemaakt van de bredvgels in Staphrst en mgeving (Sligman 955). Tevens werd een krte mschrijving van bitpen die tendertijd aanwezig waren gegeven. In het nderstaande staat vr het nderzeksgebied relevante infrmatie vermeld ver de bredvgelbevlking. Ten nrdsten en sten van Staphrst lag een uitgestrekt laagveenweilanden-cmplex. Kenmerkende en pvallende bredvgels in de vijftiger jaren waren: Veldleeuwerik (zeer talrijk). Gele kwikstaart, Paapje (algemeen vrkmend), Velduil (tt in 953 enkele paren), Zmertaling, Grutt (zeer algemeen). Wulp (tahijk), Watersnip (vrij algemeen). Tureluur (vrij algemeen), Visdief (jaarlijks enkele paartjes in een hiland), Kwartelkning (niet meer dan 0 paren in hiland) en Patrijs (vrij tahijk). De Vledders en Leijer hilanden bestnd eveneens uit laagveen aan de randen vergaand naar zand. In dit gebied lag een restant van een ude veenafgraving, thans meras met rietvegetatie. De meest kenmerkende bredvgels in dit gebied waren: Veldleeuwerik (zeer talrijk). Gele kwikstaart, Rietzunger, Zmertaling, Slbeerui, Grutt (ngeveer 50 paar!). Watersnip (enkele paren). Kemphaan, Tureluur (vrij algemeen) en Zwarte stern (7 paar in rietmeras). Een van nrd naar zuid lpende strk langs Staphrst werd in de jaren 50 gekenmerkt dr elzensingels met ppulier en wilg. Indertijd nam de dichtheid aan pgaand hut al af. Het bitp is belangrijk vr Wielewaal, Geelgrs (talrijk), Bmpieper, Grasmus, Gehaagde rdstaart (talrijk), Kleine bnte specht (enkele), Steenuil, Kerkuil en Bmvalk. De Staphrster esch bestnd hfdzakelijk uit buwland met verspreid enkele bsjes en struwelen. In dit gedeelte werd veel graan verbuwd. Specifieke bredvgels waren Geelgrs (talrijk), Grauwe kiekendief (in krenveld paar), Sprinkiiaanrietzanger en Bsrietmnger (beide bredend in krenvelden), Patrijs (vrij tahijk) en Kwartel (bredend in krenvelden). Het verige deel van het gebied bestnd in de jaren 50 ng uit in ntginning zijnde heidevelden afgewisseld met grnden die reeds in weiland waren mgezet. Het betreft met name de delen rndm de Bswachterij Staphrst. Vgels die hier tt breden kwamen waren: Veldleeuwerik (zeer talrijk). Gele kwikstaart (vrij algemeen). Paapje (algemeen in pen veld). Oeverzwaluw (kleine klnie in mgeving Lmmertsteeg), Grutt, Wulp, Krhaan (enkele paren in het Westerhuizingerveld!). Bvenstaande psmming van vgelsrten is thans, vijftig jaar later, vrijwel ndenkbaar vr het agrarisch cultuurlandschap. Van de genemde srten zijn er meer dan 0 die zeker als bredvgel uit het gebied zijn verdwenen (tabel.4.2). De Grutt, Tureluur, Patrijs en Veldleeuwerik zijn sterk in aantal achteruit gegaan. De Gele kwikstaart die vreger in hi- en weilanden bredde, heeft zijn areaal tegenwrdig verlegd naar de akkers met aardappelen, bieten en graan. In de hjst van Sügman ntbreken de Buizerd, Havik, Turkse trtel. Zwarte specht. Gudhaan, Vuurgudhaan, Bmklever en Putter. Deze acht srten zijn in 999 wel als bredvgel aangetrffen (tabel 4.). Het is aannemelijk dat deze srten zich daadwerkelijk nieuw heben gevestigd. Gezien het feit dat het grtste deel van Bswachterij Staphrst in de dertiger jaren is beplant is het niet verwnderlijk dat diverse bsvgels en rfvgels niet dr Sligman zijn aangetrffen. Het bitp was tendertijd ng niet geschikt. De Turkse trtel wrdt pas sinds 949 tt de bredvgels van Nederland gerekend. Het is ged mgelijk dat deze srt in de jaren daarna ng ntbrak bij Staphrst en mgeving. Alhewel de Putter in de peride zich veral heeft uitgebreid (Vergeer 999), blijkt uit Teixeira (977) dat de srt ten k al in Nrd-Overijssel vrkwam. De Putter is echter in 94 niet als bredvgel geregistreerd in het aangrenzende Staphrsterveld (Bremer et al. 95). 4

15 Tabel 4.2. Sinds de vyftiger jaren uit het nderzeksgebied verdwenen bredvgels. 0 mwel Kt>rh(><?ii Kwartelkning Watemnip Kcmpltaiui ZvwuKi,«tern Vtsdlt'f NViduii Oeverïwaiuw Paapj^f ^pri{ikhabn;e«n Ölk'tïnngt'r status in de Jaren 50 niet talrijk in laagveen weiden. ee enkel paaitje in Leijer hilanden. paar in krenveld Staphrster esch. enkele paren Westerhuizingerveld. hilanden ten westen Staphrst (<0 paren). vrij algemeen ten westen Staphrst, Leijer hilanden. Leijer hilanden. 7 paar in rietmetas Leijer hilanden. jaarlijks enkele paren hiland ten westen Staphrst tt 953 enkele paren ten westen Staphrst. Ideine klnie in de mgeving van de Lmmertsteeg. algemeen in pen laagveenweiden. Krenvelden Staphrster esch. Met riet en vtdlgen bezmde plderwegen ten westen van Staphrst, merasjes Leijer hilanden en 't Wiede Gat Vergelijking met 9 In 9 werd in het kader van het s&eekplan Nrdst-Overijssel het deel ten sten van de gemeente Staphrst geïnventariseerd p een grt aantal bredvgels (archief Prvincie Overijssel milieu-inventarisatie). Het gebied werd verdeeld in telgebieden p basis van de glbale bdemkaart en de landschappenkaart. De telgebieden zijn vrij laat in het vrjaar bezcht en ver het algemeen was de inventarisatie in diverse gebieden nvlledig tt matig. De gegevens meten dan k wrden gezien als een indicatie vr de srtenrijkdm van het gebied. De gegeven aantallen bredvgels zijn vr veel srten een minimale pgave (tabel 4.3). Er zijn enkele zeer grte verschillen. Allereerst zijn er srten die ndanks het verschil in methde zeer sterk te zijn genmen. Dit zijn Kievit,, Bmpieper, Graspieper, Gele kwikstaart en Geelgrs. Gezien de ntwikkelingen in het landschap lijkt de tename terecht De Grutt en Tureluur zijn verdwenen uit het gebied. De verige srten die in 9 wel en in 999 niet zijn aangetrffen kunnen mgelijk tijdens de inventarisatie zijn gemist (uilen) f incidenteel een jaar niet aanwezig zijn geweest. Het gaat bij die srten m een gering aantal territria. é Vergelijking van de meenetlcatie in het Westerhuizingerveld In 994 is dr de Prvincie Overijssel een start gemaakt met het Prvinciaal Weidevgelmeetnet. Dit meetet bestaat uit 45 lcaties die eens in de twee jaar wrden nderzcht p weidevgels. De lcaties üggen verspreid dr de hele prvincie en hebben een gemiddelde grtte van 67 ha. In het Westerhuizingerveld ligt een van de lcaties met een grtte van 7 ha. Deze is nderzcht i n 9, 994, 996, 99 en 999. De srtenrijkdm is, met maximaal negen gekarteerde karakteristieke vgelsrten, niet grt (tabel 4.4). Opvallend is het verdwijnen van de Grutt en het verschijnen van de Veldleeuwerik na 9. In de negentiger jaren zijn de aantallen van nderzchte vgelsrten ngeveer gehjk gebleven znder dat er een duideüjke trend waarneembaar is. 5

16 Tabel 4.3 Het aantal territria van enkele bredvgels in het steiyk deel van het nderzeksgebied. Tabel 4.4. Het aantalsverlp van enkele bredvgels p de meetnetlcatie Westerhuizingerveld. Grutt Wulp Vt>Idlce«w) (ifaspieper Ueiekwikiriaaj^ fk-eigrs 6

17 l s 4.4 Vergelijking van de bredvgelsamenstelling met gebieden in de mgeving. ^ Dr medewerkers van de prvinciale milieu-inventarisatie zijn grenzend aan het nderzeksgebied in vergelijkbare landschappen bredvgelinventarisaties uitgeverd. Het betreft het Staphrsterveld in 94 (770 ha exclusief 0de Maten en uiterwaarden Zwarte Water), Ommerveld (34 ha) in 99 en het Dalfserveld (6645 ha) in 996. De dichtheden van enkele karakteristieke srten in die gebieden zijn weergegeven in tabel 4.5. Als de dichtheden met elkaar wrden vergeleken dan blijkt dat het in 999 nderzchte gebied, in de tabel "Staphrst-Ost" genemd, wat weidevgels betreft geen extreem hge dichtheden kent. In het Staphrsterveld zijn de dichtheden van Schlekster, Grutt, Wulp, Tureluur, Veldleeuwerik en Graspieper het hgst. Er met wrden pgemerkt dat de gegevens al 5 jaar ud zijn en deze thans vr de Grutt, Tureluur en Veldleeuwerik lager liggen. Er zijn namelijk twee lcaties van het Prvinciaal Weidevgelmeetnet gelegen in het Staphrsterveld (Heinen in prep. 999). Het betreft een lcatie in de Zuideindigerslag en een lcatie bij Ruveen (tezamen ca. 200 ha). Op deze plaatsen zijn de drie genemde srten sterk in aantal gedaald sinds 94. De verige srten met hge dichtheden bleven redelijk stabiel f namen te. Het gebied Staphrst-st Ujkt vergeleken met de verige gebieden vral geschikt te zijn vr Gele kwikstaart en bredvgels van struwelen en bmenrijen zals de Gekraagde rdstaart. Grasmus, Putter, Kneu en Geelgrs. Tabel 4.5. De dichtheden per 00 ha van karakteristieke bredvgels in diverse gebieden in Over\js$d. 7 Ir 4 Brn: Bremer et al. (95), Heinen & Dijkstra (99), Hazelhrst (996). Staphrst-Ost ^^^ H HHB Ommenield '< 6227 ha ü ü! UIIMMm4 34 ha Ondtrziffksjtiar^^ÊÊ 999 9H4 99 i9n jfatf' ^ H ^^H. Kwaru-i ^^ ^^H ^ Hj SclKilpküter "^^ Kievit ^ H ^H ^H ^^ 2. ^^ 6. VVatenn.l'j S^H IH <>ni' ^^ ^^H Wui. ^ H ^H ^^. IH ^^.2 Turvhmr ^ ^ ^H ^^ 0.06 \ ddlecuwerik ^H Citu^pi«^ >er' '^^ iivic kwüvsuüirphb^ Cikkraa^dc rfkt^tiuit^ ^M ^H ^ ^^ Oif ^ 0.4 ^M ^^ 0.2 ^^H.4 Paapje ^a^ ^ ^ ^ 0 Ii«>dbvfsttapti«^H ^ 0 Crastntis ^^H ^ ^^.3 l'vitwr ^ ^^ ^ ^ 0 KlICHl ^^ ^H ^^ 0.2 <üt>tigrjt ^ H ^^ 0.6 7

18 5. Cnclusies ü r zijn 75 vgelsrten aangetrffen die als bredvgel kunnen wrden aangemerkt in het nderzchte gebied. Hiervan kmen er zeven vr p de Rde Lijst. Van deze Rde Lijst-srten is de Geelgrs met 33 bredparen en een gemiddelde dichtheid van 2. paar/00 ha het talrijkst. Delen van de Staphrster esch, het Westerhuizingerveld en de Bswachterij Staphrst zijn belangrijke gebieden vr deze srt. Wat de weidevgels betreft zijn er geen gebieden aanwezig die het predicaat "reginaal f internatinaal belangrijk weidevgelgebied" verdienen. Vchtminnende kritische srten als Grutt en Tureluur kmen ng maar in kleine aantallen vr ten nrdwesten van Staphrst Rnd 950 waren deze srten algemeen tt talrijk aanwezig en in 9 werden zij k ng p meer plaatsen bredend aangetrffen. Net als in de rest van Nederland zijn landbuwintensivering, een verbeterde waterafver en drglegging de belangrijkste rzaken geweest vr het verdwijnen. Opvallend is dat juist in grtschalige buwlandgebieden, zals bijvrbeeld het Westerhuizingerveld, hge dichtheden tt 4 paar/00 ha vrkmen van de Veldleeuwerik. Uit nderzek in vergelijkbare gebieden in Zwitserland (Jenny 990) bujkt dat hge dichtheden vral vrkmen in gebieden waar dicht p elkaar wel vier verschillende gewassen wrden geteeld. De territria zijn daar vrij klein. Landelijk gezien neemt de Veldleeuwerik sterk af (Teunissen 999). Met name in intensief bewerkt cultuurland zijn de aantallen sterk afgenmen sinds 94. Ok uit gegevens van het Prvinciaal Weidevgelmeetnet (Heinen in prep.) blijkt dat de Veldleeuwerik in het agrarisch gebied sterk teruglpt. Op de lcatie Westerhuizingerveld fluctueert de ppulatiegrtte. De Gele kwikstaart is een srt die met name in het Westerhuizingerveld zich thuis velt in gevarieerde buwlandcmplexen. In de jaren vijftig was de srt met name bredvgel van vchtige hilanden, thans kmen alle territria vr in buwland. Op de meemeticatie Westerhuizingerveld is sprake van een tename in het aantal territria. Vergeleken met mliggende gebieden zijn delen van de Staphrster esch, het Westerhuizingerveld, Grt Oever, het Weemerveld en randen van de Bswachterij Staphrst belangrijk vr vgels die kenmerkend zijn vr het kleinschalig cultuurlandschap. Dit zijn nder andere de Grasmus, Gekraagde rdstaart. Putter, Kneu en de eerder genemde Geelgrs. De aanwezige eikenrijen met Braamstruweel en de singels met Zwarte els vrmen een geschikt bredbitp. De dichtheden tt 2.5 paar/00 ha zijn reginaal gezien hg. Sinds de jaren vijftig zijn er zeker 4 srten bredvgels verdwenen uit het nderzeksgebied, waarvan 2 Rde Lijst-srten. Daar staat tegenver dat er minimaal acht srten zich nieuw hebben gevestigd. Hiernder bevinden zich geen Rde Lijst-srten.

19 É 6. Overzicht van de gebruiltte literatuur Altenburg, W. & E. Wymenga, 9. Vegetatie en weidevgels in het relatientagebied het Reestdal. Natuurwetenschappelijk nderzek vr de evaluatie van het beheersplan Reestdal. Directie Beheer Landbuwgrnden publicatie nummer 7. Baas, H.G., H. Kaag-van der Bn & E. Raap, 999. Overijssel in de kaart gekeken. De selectie van de histrischgegrafisch meest herkenbare elementen, patrnen en gebieden in de prvincie Overijssel. Rapprt Landview, Hrn. ï 2 Cl I 7 Berg, H., E. van der Bilt, O. Brandsma, A. Crpraal, L. Klamer, M. Knigge, J. Smittenberg & P. Venema, 996. ReesL Gebiedsvisie natuur, bs en landschap. Ministerie van LNV, directie Nrd en directie Ost, Prvincie Drenthe, Prvincie Overijssel. ' Si Bremer, P., G. J. Gerritsen, T. J. de Kgel & A. J. Dijkstra, 95. Flra en fauna van het Staphrsterveld en het -» Zwarte Water. Basisrapprt milieu-inventarisatie Prvinciale Planlgische Dienst van Overijssel, Zwlle. 'M Dijk, A.J. van, 996. Bredvgels inventariseren in prefvlakken. Handleiding Bredvgel Mnitring Prject. SOVON, Beek-Ubbergen. A i Dijk, A.J. van & F. Hustings, 996. Bredvgelinventarisatie Klnievgels en zeldzame srten. Handleiding Landelijk Srtnderzek Bredvgels. SOVON, Beek-Ubbergen. Dijk, A.J. van, A. Bele, D. Zetebier & R. Meijer, 99. Klnievgels en zeldzame bredvgels in Nederland in 996. SOVON mnitringrapprt 99/07. SOVON, Beek-Ubbergen. Hazelhrst, H., 996. Weidevgels van het Dalfserveld. Rapprt milieu-inventarisatie Prvincie Overijssel. Heinen, M.A., in prep. Het Prvinciaal Weidevgelmeetnet in Overijssel. Resultaten van 994, 996 en 99. Rapprt milieu-inventarisatie Prvincie Overijssel. Heinen, M.A. & A.J. Dijkstra, 99. Flra, vegetatie en bredvgels van het Ommerveld (gemeente Ommen). Ntitie milieu-inventarisatie 9.02, Prvincie Overijssel. Jenny, M., 990. Tertitriahtat und Brutbilgie der Feldlerche Alauda arvensis in einer intensiv genutzen Agrarlandschaft. J. Om. 3: KNMI, 999. Maandverzichten van het weer in Nederland. De Bilt. Manen, W. van, 992. De bredvgels van Bswachterij Staphrst in 99. SOVON-rapprt 92/07. SOVON, Beek-Ubbergen. Sligman, J., 955. Bredvgels van Staphrst. Stencil. Teixeira, R.M., 979. Atias van de Nederlandse bredvgels. Vergeer, J.W., 999. Atlas: de cnturen wrden zichtbaar. SOVON Nieuws 2 (2):

20 Bijlage : Lijst met gekarteerde vgelsrten - Alle klnievgels en zeldzame srten (van Dijk & Hustings 996) - Van de schaarse en algemene bredvgels: Ddaars Fuut Knbbelzwaan Nijlgans Bergeend Krakeend Wintertaling Wilde eend Zmertaling Slbeend Tafeleend Kuifeend Wespendief Havik Sperwer Buizerd Trenvalk Bmvalk Patrijs Kwartel Waterhen Meerket Schlekster Kleine plevier Kievit Watersnip Grutt Wulp Tureluur Zmertrtel Kekek Kleine bnte specht Veldleeuwerik Huiszwaluw Bmpieper Graspieper Gele kwikstaart Nachtegaal Gekraagde rdstaart Bsrietzanger Kleine karekiet Sptvgel Grasmus Wielewaal Putter Sijs Kneu Geelgrs Rietgrs

LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARK MIDDELBURG 14-07-2015

LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARK MIDDELBURG 14-07-2015 LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ZONNEPARK MIDDELBURG 14072015 ZONNEPARK TORENWEG GrenLeven is vrnemens m p de lcatie aan de Trenweg in de gemeente Middelburg een nieuw znnepark te realiseren ten beheve van

Nadere informatie

prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenformulier -

prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenformulier - prijsaanvraag prairietuin - inlichtingenfrmulier - Datum: Gegevens Klant Naam :... Adres :......... Tel /GSM:... Fax:... @:... Particulier Prfessineel Berep:... ON nr:... Handelaar Eigenschappen tuin in

Nadere informatie

Veranderingen in de agrarische bebouwing

Veranderingen in de agrarische bebouwing ONTHEFFINGEN De activiteiten met betrekking tt het buwen die in het bestemmingsplan nder een ntheffing zijn gebracht kunnen glbaal als vlgt wrden aangeduid: buwactiviteiten; veranderingen van de situering

Nadere informatie

Overzicht beschermde soorten en de Wheme Natura 2000 onderbouwing

Overzicht beschermde soorten en de Wheme Natura 2000 onderbouwing Overzicht beschermde srten en de Wheme Natura 2000 nderbuwing Natura 2000 tets De Wheme p gebiedsbescherming Gelderse Prt en IJsseluiterwaarden Prject de Wheme in grte lijn Het prject De Wheme is nderdeel

Nadere informatie

Gasopslag Bergermeer Microseismische monitoring

Gasopslag Bergermeer Microseismische monitoring Gaspslag Bergermeer Micrseismische mnitring Maandrapprtage Februari 2014 Sign. 17-Mar-2014 Sign. 17-Mar-2014 D. Nieuwland B. Teuben Authr Head f Department Prepared Authrized INHOUD Het Bergermeer gasveld

Nadere informatie

SPREEKBEURT KERKUIL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KERKUIL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KERKUIL l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KERKUIL BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Birdwatching: hoofdstuk 1/3 evaluatie van de beheersmaatregelen

Birdwatching: hoofdstuk 1/3 evaluatie van de beheersmaatregelen Birdwatching: hoofdstuk 1/3 evaluatie van de beheersmaatregelen Alle bij de NGF aangesloten clubs worden jaarlijks uitgenodigd deel te nemen aan een vogelteldag. De bedoeling is op dezelfde dag eind april

Nadere informatie

Windenergie met beleid

Windenergie met beleid Windenergie met beleid Inhud I n h u d 2 Fe ite n wi n de n er g ie M er dij k 3 Fe ite n wi n de n er g ie en r eg i 4 Fe ite n wi n de n er g ie i n N r d Br a b a nt 5 Be lei d v a n c l le ge v a n

Nadere informatie

Beheerplan voor bouwhistorische objecten

Beheerplan voor bouwhistorische objecten Beheerplan vr buwhistrische bjecten 2.7.1 Inleiding Met een beschermd stadsgezicht, ngeveer 1500 mnumenten en een uniek laatmiddeleeuws bdemarchief heeft Drdrecht een mvangrijke bven- en ndergrndse cultuurhistrische

Nadere informatie

Huiswerk Informatie voor alle ouders

Huiswerk Informatie voor alle ouders Nummer 6 mei 2010 Huiswerk Infrmatie vr alle uders Huiswerk en efening Ged leren lezen en rekenen is belangrijk, want je hebt deze vaardigheden in het dagelijks leven veral ndig. Kinderen ged leren lezen

Nadere informatie

Ekelmans & Meijer Advocaten (Rechten)

Ekelmans & Meijer Advocaten (Rechten) Evaluatie-rapprt STEP In-husedag bij Ekelmans & Meijer Advcaten (Rechten) -- INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE. WOORD VOORAF. RESULTATEN VAN DE ATTITUDE-METING VÓÓR DE IN-HOUSEDAG. RESULTATEN VAN DE ATTITUDE-METING

Nadere informatie

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een prgramma vr het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Delgrep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt vr grep 7 en 8 van de basisschl en de eerste

Nadere informatie

Uittreksel uit een vademecum met vaardigheden

Uittreksel uit een vademecum met vaardigheden Uittreksel uit een vademecum met vaardigheden Lezen en interpreteren van thematische kaarten Een thematische kaart is een kaart waarp kenmerken (grtheden) van één f meerdere thema's zijn afgebeeld. Vrbeelden

Nadere informatie

Lokale subsidies voor energiebesparing en duurzame energie

Lokale subsidies voor energiebesparing en duurzame energie RETS RESpedia Lkale subsidie vr energieprjecten Ec Centre Wales Jake Hllyfield Lkale subsidies vr energiebesparing en duurzame energie Diverse lkale verheden in Wales hebben uiteenlpende maatregelen genmen

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet DB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 30 september 2014 NUMMER : WM/MIW/SSl/8372 OPSTELLER : J.M.U. Geerse, 0522-276864

Nadere informatie

Notitie Project D Verkenning informatievoorziening huisvesting internationale studenten in Nederland.

Notitie Project D Verkenning informatievoorziening huisvesting internationale studenten in Nederland. Ntitie Prject D Verkenning infrmatievrziening huisvesting internatinale studenten in Nederland. In deze ntitie geven we beknpt de belangrijkste resultaten weer van prject D van de Rde Lper. 1. Achtergrnd

Nadere informatie

BROEDVOGELS VAN HET LEERSUMSE VELD EN GINKELDUIN IN 2008-2010 André van Kleunen

BROEDVOGELS VAN HET LEERSUMSE VELD EN GINKELDUIN IN 2008-2010 André van Kleunen BROEDVOGELS VAN HET LEERSUMSE VELD EN GINKELDUIN IN 2008-2010 André van Kleunen Sinds 2008 voer ik jaarlijks broedvogeltellingen uit in een telgebied op het Leersumse Veld en Ginkelduin volgens de richtlijnen

Nadere informatie

SPREEKBEURT STRUISVOGEL

SPREEKBEURT STRUISVOGEL SPREEKBEURT STRUISVOGEL l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE STRUISVOGEL BIJ

Nadere informatie

Rollenspel Jezus redt

Rollenspel Jezus redt Rllenspel Jezus redt Krte mschrijving prgrammanderdeel De leerlingen spelen samen een bestuursrechtzaak bij de Raad van State na. De Raad van State is de hgste bestuursrechter van Nederland. In deze rechtszaak

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WALLABY ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WALLABY ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WALLABY ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE WALLABY BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Agendanummer: Begrotingswijz.: Onderwerp : doorontwikkeling windenergie. Aan de raad van de gemeente Waalwijk Waalwijk, 18 september 2012

Agendanummer: Begrotingswijz.: Onderwerp : doorontwikkeling windenergie. Aan de raad van de gemeente Waalwijk Waalwijk, 18 september 2012 Agendanummer: Begrtingswijz.: CR2 Onderwerp : drntwikkeling windenergie Kenmerk: 12-0024868 Aan de raad van de gemeente Waalwijk Waalwijk, 18 september 2012 0. Samenvatting Uw Raad heeft vr de ambitie

Nadere informatie

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012

Veel gestelde vragen huurbeleid 18 oktober 2012 Veel gestelde vragen huurbeleid 18 ktber 2012 Algemeen: 1. Waarm kmt er een nieuw huurbeleid? Een aantal ntwikkelingen heeft ervr gezrgd dat wij ns huurbeleid hebben aangepast. Deze ntwikkelingen zijn:

Nadere informatie

De Tijdlijn Methode. Het oogsten van collectieve ervaring. De Tijdlijn vertelt het verhaal van de deelnemers

De Tijdlijn Methode. Het oogsten van collectieve ervaring. De Tijdlijn vertelt het verhaal van de deelnemers De Tijdlijn Methde Het gsten van cllectieve ervaring De Tijdlijn vertelt het verhaal van de deelnemers De Tijdlijn is een methde vr participatieve mnitring en evaluatie van samenwerking in netwerkverband.

Nadere informatie

TOELICHTING KOSTEN MOZAÏEKBEHEER OPEN GRASLAND

TOELICHTING KOSTEN MOZAÏEKBEHEER OPEN GRASLAND STICHTING COLLECTIEF AGRARISCH NATUURBEHEER SCAN TOELICHTING KOSTEN MOZAÏEKBEHEER OPEN GRASLAND BESCHRIJVING De ksten mzaïekbeheer zijn een vergeding vr de ksten die p bedrijfsniveau gemaakt wrden vr het

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KWARTEL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KWARTEL VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN SPREEKBEURT KWARTEL l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KWARTEL BIJ ELKAAR

Nadere informatie

prijsaanvraag 'Kruidlaag in Woodland' - inlichtingenformulier -

prijsaanvraag 'Kruidlaag in Woodland' - inlichtingenformulier - prijsaanvraag 'Kruidlaag in Wdland' - inlichtingenfrmulier - Datum: Termijn: Beste klant Wij helpen u graag bij de creatie van uw schaduwtuin f schaduwbrder nder bestaande bmen f en heesters. Vul dit frmulier

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V.

Vrijwilligersbeleid voetbalvereniging N.B.S.V.V. Vrijwilligersbeleid vetbalvereniging N.B.S.V.V. Waarm deze richtlijn? Geen enkele amateur-sprtvereniging kan tegenwrdig ng bestaan znder de inzet en bijdrage van (veel) vrijwilligers. Ok binnen nze vereniging

Nadere informatie

Routekaart 2011. Natura 2000-gebied en Nationaal Park Lauwersmeer 15 mei 2011. Inschrijving Bosschuur Staatsbosbeheer

Routekaart 2011. Natura 2000-gebied en Nationaal Park Lauwersmeer 15 mei 2011. Inschrijving Bosschuur Staatsbosbeheer Natura 2000-gebied en Nationaal Park Lauwersmeer 15 mei 2011 Routekaart 2011 Inschrijving Bosschuur Staatsbosbeheer Welkom op het Frysk Fûgelpaad 2011 Deze vogelspotwandeling wordt gehouden in Nationaal

Nadere informatie

Wat zijn de specifieke omstandigheden van deze locatie waar, bij inpassing van de voorziening, rekening mee gehouden moet worden?

Wat zijn de specifieke omstandigheden van deze locatie waar, bij inpassing van de voorziening, rekening mee gehouden moet worden? Omgevingsscan Achtergrnd prject De gemeente Drdrecht heeft het plan pgevat de prblematiek rndm (merendeels verslaafde) dak- en thuislze mensen in haar stad aan te pakken. In dit kader heeft de gemeente

Nadere informatie

Natuur en landschap van Witharen in 2008

Natuur en landschap van Witharen in 2008 Natuur en landschap van Witharen in 2008 C. Zoon Versie 5 8 augustus 2008 Inleiding Witharen is een buurtschap in het noorden van de gemeente Ommen. In het zuidwesten wordt het begrensd door het Varsenerveld

Nadere informatie

Quickscan Jeugd en Alcohol in Zeeland. dd 1 maart 2009

Quickscan Jeugd en Alcohol in Zeeland. dd 1 maart 2009 Quickscan Jeugd en Alchl in Zeeland dd 1 maart 2009 1. Actuele stand van zaken rndm dit thema in Zeeland, k met betrekking tt benemde prblematiek als cmazuipen, alchlgebruik beneden de 16 jaar, etc. Is

Nadere informatie

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State

EVALUATIE TER STATE. Marion Matthijssen, Marn van Rhee. Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2005. In opdracht van Raad van State EVALUATIE TER STATE Marin Matthijssen, Marn van Rhee Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) juli 2005 In pdracht van Raad van State Centrum vr Onderzek en Statistiek (COS) Auteur: Marin Matthijssen en

Nadere informatie

41 Er zijn k een aantal grengebieden gepland bij Zwaanshek, Vijfhuizen en Park Zwanenburg. Deze zullen een parkachtige structuur krijgen en zijn bedeld als recreatiegebied vr mensen uit de directe mgeving.

Nadere informatie

Voorstel aan de Gemeenteraad

Voorstel aan de Gemeenteraad Vrstel aan de Gemeenteraad 13-04-2012 DSO/2012/2302451svdz Onderwerp Regiplan Windenergie en Beleidsvisie tijdelijke windenergie Almere Beleidsveld Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling Prtefeuillehuder H.

Nadere informatie

Charter «Réseau Nature»

Charter «Réseau Nature» Charter «Réseau Nature» Kandidatuursdssier Oktber 2010 Wenst u van uw tuin f terrein een natuurparadijs te maken? Sluit dan aan bij Réseau Nature! Gefeliciteerd met deze eerste stap vr een actieve deelname

Nadere informatie

BMP rapport. Gat van Pinte 2014. Bert van Broekhoven VWG De Steltkluut September 2014

BMP rapport. Gat van Pinte 2014. Bert van Broekhoven VWG De Steltkluut September 2014 BMP rapport Gat van Pinte 2014 Bert van Broekhoven VWG De Steltkluut September 2014 1 van 10 BMP Gat van Pinte 2014 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Gebiedsbeschrijving Gat van Pinte... 3 3. De telronden...

Nadere informatie

Broedvogelonderzoek De Liede. De gemeente Haarlemmermeer

Broedvogelonderzoek De Liede. De gemeente Haarlemmermeer Broedvogelonderzoek De Liede De gemeente Haarlemmermeer Broedvogelonderzoek De Liede Opdrachtgever: Uitvoering: Samenstelling: Veldwerk: Status Gemeente Haarlemmermeer Adviesbureau E.C.O. Logisch ing.

Nadere informatie

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken.

De voorraad fossiele brandstoffen is eindig. Op termijn zullen we andere bronnen voor onze energievoorziening moeten gebruiken. 5.2.7 Energie Wat is het thema en waarm is het belangrijk? Het thema energie gaat ver het gebruik van energie in de gebuwde mgeving vr verwarming, keling, verlichting en industriële en agrarische prcessen.

Nadere informatie

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost

Bijlage 4. Toetsingskader ontwerp levensloopbestendig Zeist-Oost Bijlage 4 Tetsingskader ntwerp levenslpbestendig Zeist-Ost 1. Opzet Het tetsingskader Levenslpbestendig Zeist-Ost bestaat uit een aantel nderdelen. Een algemeen deel gaat ver de levenslpbestendige wijk:

Nadere informatie

Subsidietoetsingskader VVE gemeente Raalte 2015. Doelstelling subsidie:

Subsidietoetsingskader VVE gemeente Raalte 2015. Doelstelling subsidie: Subsidietetsingskader VVE gemeente Raalte 2015 Delstelling subsidie: Op grnd van de Wet OKE (Ontwikkelingskansen dr kwaliteit en educatie zijn gemeenten verantwrdelijk vr de Vrschlse educatie. Gemeenten

Nadere informatie

Inspectie Leefomgeving en Transport Ministerie var\ Infrastructuur en Milieu

Inspectie Leefomgeving en Transport Ministerie var\ Infrastructuur en Milieu [DATUM, ^TVANGST_. /ADVOOOR_Lf!:^ -! itkn/, \ Inspectie Leefmgeving en Transprt Ministerie var\ Infrastructuur en Milieu > Returadres Pstbus 16191 2500 BD Den Haag Het cllege van burgemeester en wethuders

Nadere informatie

Bomen over Bomen. Bomen en de APV

Bomen over Bomen. Bomen en de APV Bmen ver Bmen Bmen en de APV Apeldrn, december 2007 Bmen en de APV Inhud Pagina Bmen en de APV...3 1. Inleiding...5 1.1 Aanleiding...5 1.2 Del...5 1.3 Prduct...5 1.4 Plangebied...6 1.5 Status...6 1.6

Nadere informatie

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College

Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau College Plaatsingsrichtlijnen Dr. Nassau Cllege vr schljaar 2014-2015 Plaatsingsrichtlijnen p het Dr. Nassau Cllege In de kmende jaren zal de Cit eindtets in het basisnderwijs niet meer afgenmen wrden in februari,

Nadere informatie

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014

Evaluatierapport Scalda - Groep 3 29 januari 26 maart 2014 Evaluatierapprt Scalda - Grep 3 29 januari 26 maart 2014 1. Inleiding, deelnemers en activiteiten In dit dcument wrden de bevindingen weergegeven van begeleiders en deelnemers die betrkken waren bij de

Nadere informatie

- Bedrijfsvermeldingen, Key-accounts & andere advertentiemogelijkheden -

- Bedrijfsvermeldingen, Key-accounts & andere advertentiemogelijkheden - - Bedrijfsvermeldingen, Key-accunts & andere advertentiemgelijkheden - Dr: VvE Media B.V. Versie: 2.1 Datum: 7 mei 2015 Cntactpersn: Dhr. R.H.P. van der Vssen inf@nederlandvve.nl www.nederlandvve.nl ABN

Nadere informatie

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar

Fabels in isolatieland Wat waar is of niet waar Fabels in islatieland Wat waar is f niet waar Fabels verleven de tijden. Sms is dat ged. Maar het kan k verkeerd uitpakken. Eind jaren '70 bracht Sven (Stichting vrlichting energiebesparing nederland)

Nadere informatie

Asbestbeleidsplan. Beleid en beheer asbest

Asbestbeleidsplan. Beleid en beheer asbest Asbestbeleidsplan Beleid en beheer asbest Dcumenttitel. Asbestbeleidsplan Status. Cncept Definitief Versie. 1.1 Datum. 22-03-2014 Organisatie. Wningcrpratie Rentree Opstellers. Wningcrpratie Rentree i.s.m.

Nadere informatie

SPREEKBEURT GRIEKSE LANDSCHILDPAD

SPREEKBEURT GRIEKSE LANDSCHILDPAD SPREEKBEURT GRIEKSE LANDSCHILDPAD l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE

Nadere informatie

Quick-scan-onderzoek flora en fauna ten behoeve van bestemmingsplanwijziging percelen grenzend aan de Kerkdijk 1a te Hooge Zwaluwe

Quick-scan-onderzoek flora en fauna ten behoeve van bestemmingsplanwijziging percelen grenzend aan de Kerkdijk 1a te Hooge Zwaluwe Quick-scan-nderzek flra en fauna ten beheve van bestemmingsplanwijziging percelen grenzend aan de Kerkdijk 1a te Hge Zwaluwe Opdrachtgever : de Heer W. Simnis Rapprteurs : W. de Haan en M. de Haan-Zaalberg

Nadere informatie

LOGBOEK van: klas: 1

LOGBOEK van: klas: 1 LOGBOEK van: klas: 1 Inhudspgave Inleiding en inhud van het lgbek Wat is de maatschappelijke stage? Delen van de maatschappelijke stage Waar de je maatschappelijke stage? Kaders waarbinnen de maatschappelijke

Nadere informatie

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen.

Bij leefbaarheid gaat het er om hoe mensen hun omgeving ervaren en beoordelen. 1 Leefbaarheid is een belangrijk, z niet hét thema van de laatste jaren. De wnmgeving wrdt vr mensen steeds belangrijker vr de ervaren wn. Ok vanuit het perspectief van sciale chesie, veiligheid en sciaal-ecnmische

Nadere informatie

WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD

WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD 214 Er is goed nieuws en er is slecht nieuws WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD 214: ER IS GOED NIEUWS EN ER IS SLECHT NIEUWS Sinds 211 telt DNatuur voor ANV Lopikerwaard hoeveel Grutto

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsvragenvan het raadslid dhr. R. Reker (LPF) over het afschuiven van verantwoordelijkheid (vervolgvragen)

gemeente Eindhoven Raadsvragenvan het raadslid dhr. R. Reker (LPF) over het afschuiven van verantwoordelijkheid (vervolgvragen) gemeente Eindhven Inbeknummer 12bst02008 Beslisdatum B&W 20 nvember 2012 Dssiernummer 12.47.103 (2.4.1) Raadsvragenvan het raadslid dhr. R. Reker (LPF) ver het afschuiven van verantwrdelijkheid (vervlgvragen)

Nadere informatie

Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen.

Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen. Beleidsregels Hulp bij humanitaire rampen. Inhudspgave 1. Inleiding 3 2. De eerste dagen na een ramp: riëntatie en besluitvrming 4 3. Een hulpkanaal kiezen 5 3.1 Hulpkanaal A: Ndhulp via de SHO 6 3.2 Hulpkanaal

Nadere informatie

SPREEKBEURT NETPYTHON

SPREEKBEURT NETPYTHON l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT NETPYTHON REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE NETPYTHON BIJ

Nadere informatie

SPREEKBEURT BAARDAGAME

SPREEKBEURT BAARDAGAME SPREEKBEURT BAARDAGAME l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE BAARDAGAME

Nadere informatie

www.jeugdennatuurmaasbree.nl Introductieboekje Voor seizoen 2014/2015

www.jeugdennatuurmaasbree.nl Introductieboekje Voor seizoen 2014/2015 www.jeugdennatuurmaasbree.nl Intrductiebekje Vr seizen 2014/2015 Weet jij welke vlinder dit is? Nee! Dan met je lid wrden van Jeugd en Natuur Maasbree; dan kun je spannende avnturen beleven met alles wat

Nadere informatie

Integrated outdoor mathematics activities The appendices

Integrated outdoor mathematics activities The appendices Integrated utdr mathematics activities The appendices Charltte Hagen 3285820, 45 ETCS Supervisrs; Carliene van Waveren-Hgervrst (Universiteit Utrecht) Dieuwke Hvinga (Hgeschl Leiden) Erwin Grenenberg (Stichting

Nadere informatie

Verandertrajecten voor individuele medewerkers

Verandertrajecten voor individuele medewerkers Het Sandelhut Meditatietechnieken, Caching en Training Verandertrajecten vr individuele medewerkers Lcatie: Het Beekse Bshuis Girlesedijk ngenummerd Hilvarenbeek Pst: Gildelaan 41 5081 PJ Hilvarenbeek

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Energiefonds Overijssel

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Energiefonds Overijssel Inkp- en aanbestedingsbeleid Energiefnds Overijssel 2013 Inhudspgave 1 Inleiding 3 2 Het beleid 4 2.1 Rechtmatigheidsthema's 4 Prcedures 4 Meerwerk en herhalingspdrachten 4 2B-diensten 5 Integriteit 5

Nadere informatie

Natuur inventarisaties in de gemeente Arcen en Velden

Natuur inventarisaties in de gemeente Arcen en Velden Natuur inventarisaties in de gemeente Arcen en Velden 2006 Bosuil Inleiding: In begin 2006 is een hernieuwde poging gedaan om de natuur inventarisaties die in het verleden een belangrijke plaats innamen

Nadere informatie

Chapter VI. Samenvatting en conclusies. -9t-

Chapter VI. Samenvatting en conclusies. -9t- Chapter VI Samenvatting en cnclusies Schl is een cmmercieel belangrijke platvissrt die algemeen vrkmt in de Nrdzee en de daaraan grenzende gebieden. De paaigebieden van de schl bevinden zich p pen zee,

Nadere informatie

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân

Projectaanvraag Versterking sociale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1 Prjectaanvraag Versterking sciale infrastructuur t.b.v. burgerkracht in Fryslân 1. Aanleiding Eind 2012 heeft Prvinciale Staten van de prvincie Fryslân keuzes gemaakt mtrent de 'kerntakendiscussie'.

Nadere informatie

Ecologische beoordeling. Groot onderhoud Natuurijsbaan Witte Meer

Ecologische beoordeling. Groot onderhoud Natuurijsbaan Witte Meer 2013 Eclgische berdeling Grt nderhud Natuurijsbaan Witte Meer COLOFON BUREAU FAUNAX Badweg 40 B 8401 BL Grredijk 0513-435024 inf@faunax.nl www.faunax.nl Lid van Netwerk Grene Bureaus Eclgische berdeling

Nadere informatie

Kwartaalrapportage. Stichting Nieuwe Generatie Brasil. Tweede Kwartaal 2014

Kwartaalrapportage. Stichting Nieuwe Generatie Brasil. Tweede Kwartaal 2014 Kwartaalrapprtage Stichting Nieuwe Generatie Brasil Tweede Kwartaal 2014 Want ik had hnger en jullie gaven mij te eten, ik had drst en jullie gaven mij te drinken. Ik was een vreemdeling, en jullie namen

Nadere informatie

Management review. CO2-reductiesysteem. Rapportage juli 2015 (referentiejaar = 2010) I. Bangma O. Van der Ende

Management review. CO2-reductiesysteem. Rapportage juli 2015 (referentiejaar = 2010) I. Bangma O. Van der Ende Management review CO2-reductiesysteem Rapprtage juli 2015 (referentiejaar = 2010) Opgesteld dr: Akkrd: I. Bangma O. Van der Ende 1. Inleiding Op 28 juli is een management review gehuden waarin de energieprestaties

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Vergadering: 10 januari 2011

Aan de gemeenteraad Vergadering: 10 januari 2011 Aan de gemeenteraad Vergadering: 10 januari 2011 Nummer: 8A Tubbergen, 22 december 2011 Onderwerp: Afwijzen verzek bestemmingsplanherziening Autbedrijf Krezen, Reutummerweg 35 Tubbergen. Samenvatting raadsvrstel:

Nadere informatie

Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes

Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Kwaliteit van de arbeid van kamermeisjes Samengevat 2011 Guidea - Kenniscentrum vr Terisme en Hreca vzw Deze infrmatie werd met de grtste zrg samengesteld.

Nadere informatie

Samenvatting. Evaluatierapport Buurt in Actie December 2006 2

Samenvatting. Evaluatierapport Buurt in Actie December 2006 2 Evaluatierapprt Samenvatting Dit rapprt bevat de resultaten van de evaluatie van Buurt in Actie (BIA). Deze evaluatie is uitgeverd m inzicht te krijgen in het functineren van het prject en aanbevelingen

Nadere informatie

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak

Rapport. Bekend maakt bemind Onderzoek naar de bekendheid van en waardering voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Rapprt Bekend maakt bemind Onderzek naar de bekendheid van en waardering vr het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak Over het CAOP Het CAOP is hét kennis- en dienstencentrum p het gebied van arbeidszaken

Nadere informatie

Zicht op asbest. Hoe groot is het probleem?

Zicht op asbest. Hoe groot is het probleem? Zicht p asbest He grt is het prbleem? ing. W.J.H. (Willy) Verbeeten Senir buwinspecteur Afd. Handhaving Objectgebnden Omgevingsdienst RUD Twente (netwerk RUD) Kennispunt Slp en asbest Asbestdeskundige

Nadere informatie

De zestiende-eeuwse bouwcampagnes aan de Weerter Martinuskerk

De zestiende-eeuwse bouwcampagnes aan de Weerter Martinuskerk De zestiende-eeuwse buwcampagnes aan de Weerter Martinuskerk De geschiedenis van de buw van de Weerter Martinuskerk in de vijftiende en zestiende eeuw is al eerder in grte lijnen beschreven. Nauwkeurig

Nadere informatie

VERGROENING ECOLOGISCH AANDACHTSGEBIED / 14.01.2015

VERGROENING ECOLOGISCH AANDACHTSGEBIED / 14.01.2015 VERGROENING ECOLOGISCH AANDACHTSGEBIED / 14.01.2015 //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over goodwill

Veelgestelde vragen over goodwill Veelgestelde vragen ver gdwill Geschiedenis van gdwill 1. Waarm wrdt dit nderwerp nu ter sprake gebracht? Gdwill bestaat tch al heel lang? Al enige jaren hrt de LOVAH het geluid dat gdwill weer terug is.

Nadere informatie

Onze aarde in gevaar!

Onze aarde in gevaar! Auteur: Jeren Defauw Genieten, genieten, genieten De gevaren vr nze planeet Onze blauwe planeet is in grt gevaar. Onze planeet wrdt warmer en warmer. De temperatuur stijgt. Ga jij sms in het bs wandelen

Nadere informatie

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020.

Handleiding Handleiding Communicatie voor. Promotoren. Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020. Handleiding Handleiding Cmmunicatie vr Prmtren Eurpees Fnds vr Reginale Ontwikkeling VLAANDEREN 2014-2020 1 Eurpese Unie Inhud 1 Inleiding... 1 2 De minimale cmmunicatieverplichtingen... 1 a) Weergave

Nadere informatie

Start duurzame inzetbaarheid

Start duurzame inzetbaarheid Start duurzame inzetbaarheid Een praktijkcasus Dr: Rlf Weijers, Pauline Miedema Hewel duurzame inzetbaarheid een veelbesprken thema is, blijft het lastig m het cncreet te maken en er handen aan veten aan

Nadere informatie

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN

Huurdersvereniging In De Goede Woning ACTIVITEITENPLAN ACTIVITEITENPLAN 2014 Activiteitenplan 2014 : INLEIDING In 1997 werd de in Zetermeer pgericht met als del het behartigen van de belangen van huurders van de cmplexen van R.K. Wningbuwstichting De Gede

Nadere informatie

Kwartaalrapportage. Stichting Nieuwe Generatie Brasil. Eerste Kwartaal 2015

Kwartaalrapportage. Stichting Nieuwe Generatie Brasil. Eerste Kwartaal 2015 Kwartaalrapprtage Stichting Nieuwe Generatie Brasil Eerste Kwartaal 2015 Want ik had hnger en jullie gaven mij te eten, ik had drst en jullie gaven mij te drinken. Ik was een vreemdeling, en jullie namen

Nadere informatie

Pijncentrum. Behandeling van het Carpaal Tunnel Syndroom (CTS)

Pijncentrum. Behandeling van het Carpaal Tunnel Syndroom (CTS) Pijncentrum Behandeling van het Carpaal Tunnel Syndrm (CTS) Inleiding Op het pijncentrum is met u besprken dat uw pijnklachten van het Carpaal Tunnel Syndrm (CTS) behandeld gaan wrden dr middel van een

Nadere informatie

Subsidieregeling economie en innovatie Noord-Brabant - provincie Noord-Brabant -

Subsidieregeling economie en innovatie Noord-Brabant - provincie Noord-Brabant - Subsidieregeling ecnmie en innvatie Nrd-Brabant - prvincie Nrd-Brabant - Het del van de Subsidieregeling ecnmie en innvatie Nrd-Brabant (ECOINNONB) is het realiseren van een aantal delstellingen uit het

Nadere informatie

SPREEKBEURT DWERGPAPEGAAI

SPREEKBEURT DWERGPAPEGAAI l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT DWERGPAPEGAAI VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE DWERGPAPEGAAI

Nadere informatie

Monitor plancapaciteit voor woningbouw

Monitor plancapaciteit voor woningbouw Mnitr plancapaciteit vr wningbuw Fase I: Aanzet tt een landsdekkende 0-meting In pdracht van VROM/DGR Hans van der Reijden Tn Seijkens Geurt Keers m.m.v. Sandra Butter 3 september 2003 RIGO Research en

Nadere informatie

Procesdocument Klankbordgroep Schakenbosch

Procesdocument Klankbordgroep Schakenbosch Prcesdcument Klankbrdgrep Schakenbsch Tijdens de klankbrdgrepvergadering van 23 juni 2010 is de afspraak gemaakt met de leden van de klankbrdgrep m duidelijkheid te geven ver het prces, de kaders, de verschillende

Nadere informatie

PLAN VAN AANPAK PUBLIC RELATIONS REGIONAAL COÖRDINATIE TEAM WAPENBROEDERS ZUIDELIJK NEDERLAND (versie 6)

PLAN VAN AANPAK PUBLIC RELATIONS REGIONAAL COÖRDINATIE TEAM WAPENBROEDERS ZUIDELIJK NEDERLAND (versie 6) REGIONAAL COÖRDINATIE TEAM WAPENBROEDERS ZUIDELIJK NEDERLAND www.wapenbrederszuid.nl PLAN VAN AANPAK PUBLIC RELATIONS REGIONAAL COÖRDINATIE TEAM WAPENBROEDERS ZUIDELIJK NEDERLAND (versie 6) Inleiding Onder

Nadere informatie

SPREEKBEURT PAUW VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT PAUW VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT PAUW l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VOGELS OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE PAUW BIJ ELKAAR GEZOCHT.

Nadere informatie

Samenvattend rapport Operationeel Leidinggevenden

Samenvattend rapport Operationeel Leidinggevenden Samenvattend rapprt Operatineel Leidinggevenden Organisatie: Bevragingsperide: Rapprtdatum: ttaal 25/11/2014-24/12/2014 27/01/2015 He situeert u dit rapprt? Dit rapprt bevat het glbale verzicht van de

Nadere informatie

Bestemd voor Alle medewerkers, cliënten, kinderen, andere personen die zich op locaties van Stichting D.W.R.P. bevinden.

Bestemd voor Alle medewerkers, cliënten, kinderen, andere personen die zich op locaties van Stichting D.W.R.P. bevinden. MIC-melding Del van de prcedure Het dr een cmmissie analyseren en berdelen van futen en (bijna) ngelukken in de rganisatie m hiervan te leren, z ndig actie te ndernemen en z herhaling f erger te vrkmen

Nadere informatie

Organische microverontreinigingen in Rijn en Maas

Organische microverontreinigingen in Rijn en Maas Nvember 1999 Organische micrverntreinigingen in Rijn en Maas Opdrachtgever Vereniging van Rivierwaterbedrijven - RIWA Auteurs dr. ir. Th. H. M. Nij (Kiwa) E. Emke (Kiwa) INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING 5 1

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT RAT ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT RAT ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN SPREEKBEURT RAT l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE RAT BIJ ELKAAR GEZOCHT.

Nadere informatie

Gefaseerde implementatie projectbeheersing methodiek Hogeschool van Utrecht

Gefaseerde implementatie projectbeheersing methodiek Hogeschool van Utrecht Prject Shared Services Gefaseerde implementatie prjectbeheersing methdiek Hgeschl van Utrecht Vervlg van Deelprjectplan Prjectadministraties (januari 2004) Het beheersen van prjectadministraties dr de

Nadere informatie

SPREEKBEURT WANDELENDE TAK

SPREEKBEURT WANDELENDE TAK l a n d e l i j k i n f r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT WANDELENDE TAK ONGEWERVELDEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE WANDELENDE

Nadere informatie

Op deze gronden mogen ten behoeve van de bestemming uitsluitend worden gebouwd:

Op deze gronden mogen ten behoeve van de bestemming uitsluitend worden gebouwd: Artikel 20 Wnen 20.1 Bestemmingsmschrijving De vr "Wnen" (W) aangewezen grnden zijn bestemd vr: a. het wnen in een wning; b. bijbehrende erven, terreinen en vrzieningen, zals ntsluitingswegen ten beheve

Nadere informatie

Alterim Arbeidsmarktindex Publicatie voorjaar 2015

Alterim Arbeidsmarktindex Publicatie voorjaar 2015 Alterim Arbeidsmarktindex Publicatie vrjaar 2015 1 Publicatie vrjaar 2015 Alterim presenteert de uitkmsten van nze peridieke Alterim Arbeidsmarkt Index. Gericht nderzek nder 716 hg pgeleide financiële

Nadere informatie

Beeldkwaliteitplan Herontwikkeling woningbouw Van Dekemalaan evennr. 6-20

Beeldkwaliteitplan Herontwikkeling woningbouw Van Dekemalaan evennr. 6-20 Beeldkwaliteitplan Herntwikkeling wningbuw Van Dekemalaan evennr. 6-20 Team stedenbuw ntwerp 07062013 Inleiding Het prject betreft de herntwikkeling van de huurwningen aan de Van Dekemalaan westzijde evennummers

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken

Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hoera? De rol van de OR bij de invoering van Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Werken: hieperdepiep hera? De rl van de OR bij de invering van Het Nieuwe Werken De kans is grt dat er in uw rganisatie al wrdt gesprken ver de invering van Het Nieuwe Werken. En z niet, dan

Nadere informatie

Verbanden 3. Doelgroep Verbanden 3. Omschrijving Verbanden 3

Verbanden 3. Doelgroep Verbanden 3. Omschrijving Verbanden 3 Verbanden 3 Verbanden 3 besteedt aandacht aan het pstellen van tabellen, frmules en grafieken. Er zijn k uitbreidingen van de subdmeinen statistiek en rijen en reeksen. Delgrep Verbanden 3 Verbanden 3

Nadere informatie

Nummer raadsnota: Bl.0150160

Nummer raadsnota: Bl.0150160 WW w gemeente QStefhOUt XV. NOTA VOOR DE RAAD Datum: 7 maart 015 Onderwerp: Markttets ntwikkeling de Cntreie Nummer raadsnta: Bl.0150160 Prtefeuillehuder: Bijlagen: Ter inzage: Willemsen en Peters 1. Overzichtskaart

Nadere informatie

Pyonkee App Inleiding

Pyonkee App Inleiding Pynkee App Inleiding Inhudspgave 1 Bendigdheden... 1 2 Delstellingen... 1 3 Pynkee app... 1 3.1 Installatie van Pynkee app... 1 3.2 Terminlgie... 1 3.3 Gebruik van Pynkee app... 2 3.4 Juw eerste Pynkee

Nadere informatie