TRISOMIEËN POSTNATAAL (13,18,21) Ingrid Wymenga Kinderarts Martiniziekenhuis

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TRISOMIEËN POSTNATAAL (13,18,21) Ingrid Wymenga Kinderarts Martiniziekenhuis"

Transcriptie

1 TRISOMIEËN POSTNATAAL (13,18,21) Ingrid Wymenga Kinderarts Martiniziekenhuis

2 TRISOMIE 21

3 TIGER WOODS? TIGER DOWN!

4 TRISOMIE 18 (EDWARDS) EN 13 (PATAU) Frequentie van voorkomen Uiterlijke kenmerken Morbiditeit en postnatale complicaties Prognose en doodsoorzaken

5 FREQUENTIE VAN VOORKOMEN VAN TRISOMIE 21, 18, EN 13 Per levend geborenen: Trisomie 21: (20) Trisomie 18: 1.34 (2,5) Trisomie 13: 0.92 (1,5) Gemiddeld 40 pasgeborenen trisomie 18/jaar Gemiddeld 25 pasgeborenen trisomie 13/jaar Vergelijk met Down syndroom: /jaar

6 TRISOMIE 18 UITERLIJKE KENMERKEN Micrognathie Cheilognathopalatoschisis Lage oorimplant Clinodactylie Rockerbottomfeet Standsafwijking benen Borstkasafwijking Liesbreuk, navelbreuk, diastase m.rectus Laag geboortegewicht Cryptorchisme

7 TRISOMIE 18

8

9 TRISOMIE 18

10 TRISOMIE 18 BEPALENDE AFWIJKINGEN MORBIDITEIT EN MORTALITEIT Ernstige hersenafwijking / microcefalie / mentale retardatie Hartafwijking (ASD/ VSD/ persisterende ductus Botalli/ complexe afwijkingen)

11 TRISOMIE 13 UITERLIJKE KENMERKEN Microcefalie, wijde fontanel en sutura sagittalis Microphtalmie, coloboma iris Abnormale oorschelp en lage oorimplant Cheilognathopalatoschisis Capillaire hemangioom (voorhoofd) Polydactylie, clinodactylie, convexe smalle nagels Liesbreuk, navelbreuk, 1 navelarterie Cryptorchisme

12

13

14 TRISOMIE 13 BEPALENDE AFWIJKINGEN MORBIDITEIT EN MORTALITEIT Ernstige hersenafwijking: microcefalie/ corpus callosum agenesie/ cerebellaire hypoplasie/ hydrocefalie Hartafwijking: VSD, ASD, persisterende ductus Botalli, complexe afwijkingen Nierafwijking: hydronefrose/ cysten Darmafwijking: omphalocele/ incomplete rotatie colon/ Meckel s divertikel

15 POSTNATALE COMPLICATIES Voedingsproblemen Geïrriteerd zijn, obstipatie Langzame groei Neurologische problemen, hypotonie Overige aandoeningen (hartafwijking, hypertensie, infecties, visusstrns, gehoorstrns) Mentale retardatie!

16 VOEDINGSPROBLEMEN Moeite met coördinatie ademen, zuigen, slikken Gastro-oesofageale reflux, aspiratie Technisch slecht drinken door faciale dysmorfie Speciale voedingstechniek/speen Neus-maagsonde PEG-sonde

17 GEÏRRITEERD ZIJN, OBSTIPATIE Enorm stressend voor ouders Ondanks volzitten toch honger Slecht slapen, onrust Laxeermiddelen nodig, vaak hoge dosering

18 LANGZAME GROEI Onvoldoende intake Hoog energieverbruik, veel huilen, onrust Pasgeborene trisomie 18 i.h.a. langzamer dan 13 Door bijkomende organische afwijkingen Aanbieden hoog calorische voeding

19 NEUROLOGISCHE PROBLEMEN, HYPOTONIE Ernstige psychomotoire retardatie Epilepsie Apneu Contracturen/vergroeiingen (scoliose)

20 OVERIGE AANDOENINGEN Hartafwijking, meer of minder ernstig Hypertensie, pulmonale hypertensie Frequente infecties: pneumonie, otitis, sinusitis, ooginfecties, urineweginfecties Visus- en gehoorproblemen

21 PROGNOSE TRISOMIE 18 EN 13 Gemiddelde overleving trisomie 18: 14dg Gemiddelde overleving trisomie 13: 7dg 80% van levend geborenen tris. 13 en 60% van levend geborenen tris. 18 overlijden in 1 e mnd 5-10% van levend geborenen haalt leeftijd 1jaar Overlevingsduur daarna afh. van ernst afwijking. Meest bepaald door de ernstige mentale retardatie Meest voorkomende doodsoorzaak: hartfalen, apneu, pneumonie

22 BEHANDELING/BEGELEIDING Maximaal gericht op comfort kind Goede afspraken maken met ouders, wat wel/niet Ouders zoveel mogelijk betrekken bij de zorg voor hun kind Goede afstemming tussen diverse hulpverleners, wie doet wat? Mogelijkheid lotgenoten-contact aanbieden, patiëntengroepen, (b.v. Nederlandstalige folder:http:www.erfelijkheid.nl/documentatie/pdf/ pc/pc11.pdf

23 TRISOMIE 18 (EDWARDS) EN 13 (PATAU) Frequentie van voorkomen Uiterlijke kenmerken Morbiditeit en postnatale complicaties Prognose en doodsoorzaken

Medische begeleiding van mensen met het Cri du Chat Syndroom. Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts

Medische begeleiding van mensen met het Cri du Chat Syndroom. Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts Medische begeleiding van mensen met het Cri du Chat Syndroom Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts 1 Inleiding De Franse kinderarts Lejeune beschreef in 1963 als eerste het Cri du Chat syndroom

Nadere informatie

Medische begeleiding van mensen met. Rubinstein-Taybi syndroom (RTS) Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg.

Medische begeleiding van mensen met. Rubinstein-Taybi syndroom (RTS) Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg. Medische begeleiding van mensen met Rubinstein-Taybi syndroom (RTS) Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg.nl Algemeen Het RTS is een goed omschreven MR-MCA syndroom

Nadere informatie

Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld.

Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld. 1. Algemene cijfers Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld. Het aantal geboortes in Noord Nederland In tabel 1 is weergegeven hoeveel kinderen levend en dood geboren

Nadere informatie

Down syndroom. Voorbeeld van transitie

Down syndroom. Voorbeeld van transitie Down syndroom Voorbeeld van transitie Tijdschr Kindergeneeskd 2013 81 nr 4 Down syndroom Trisomie 21 Meest voorkomende chromosomale afwijking bij levend geborenen (1 op 650) Meest voorkomende oorzaak van

Nadere informatie

Medische begeleiding van mensen met Sotos syndroom

Medische begeleiding van mensen met Sotos syndroom Medische begeleiding van mensen met Sotos syndroom Informatie en advies voor (huis)arts en tandartsen D. Tanir AVG i.o Juni 2014 1 Algemeen Sotos syndroom is genetisch bepaalde overgroei en ontwikkeling

Nadere informatie

Medische begeleiding van mensen met. het Wolf-Hirschhorn (4p-) syndroom. Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts

Medische begeleiding van mensen met. het Wolf-Hirschhorn (4p-) syndroom. Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts Medische begeleiding van mensen met het Wolf-Hirschhorn (4p-) syndroom Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts Verantwoording op www.nvavg.nl Algemeen Het Wolf-Hirschhorn syndroom (WHS), ook wel

Nadere informatie

1. Algemene cijfers Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld.

1. Algemene cijfers Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld. 1. Algemene cijfers Noot voor de lezer: waar wordt gesproken over kind wordt ook foetus bedoeld. Het aantal geboortes in Noord Nederland In tabel 1 is weergegeven hoeveel kinderen levend en dood geboren

Nadere informatie

Cri du chat syndroom. Beknopte samenvatting nav referaat AVG opleiding en Opleiding Klinische Genetica Erasmus MC

Cri du chat syndroom. Beknopte samenvatting nav referaat AVG opleiding en Opleiding Klinische Genetica Erasmus MC Cri du chat syndroom Beknopte samenvatting nav referaat AVG opleiding en Opleiding Klinische Genetica Erasmus MC Introductie (4) J. Lejeune (1926-1994) ontdekte in 1958 samen met Jacobs dat het Down syndroom

Nadere informatie

Wat zijn de symptomen van het syndroom van Pallister-Killian?

Wat zijn de symptomen van het syndroom van Pallister-Killian? Het syndroom van Pallister-Killian Wat is het syndroom Pallister-Killian? Pallister-Killian syndroom is een syndroom veroorzaakt door een chromosoomafwijking. Kinderen met het syndroom van Pallister-Killian

Nadere informatie

trisomie 13 en trisomie 18: de prenatale diagnose

trisomie 13 en trisomie 18: de prenatale diagnose trisomie 13 en trisomie 18: de prenatale diagnose Katelijne Bouman, klinisch geneticus Afdeling Genetica Universitair Medisch Centrum Groningen Trisomie 13 en 18: de prenatale diagnose Geboorteprevalentie

Nadere informatie

Medische begeleiding van mensen met. met Cornelia de Lange syndroom. Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg.

Medische begeleiding van mensen met. met Cornelia de Lange syndroom. Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg. Medische begeleiding van mensen met met Cornelia de Lange syndroom Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg.nl Algemeen Het Cornelia de Lange syndroom (CdLS) is een

Nadere informatie

Medische begeleiding van kinderen en volwassenen met fragiele X syndroom

Medische begeleiding van kinderen en volwassenen met fragiele X syndroom Medische begeleiding van kinderen en volwassenen met fragiele X syndroom Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg.nl Algemeen Het fragiele X syndroom (FXS) is de meest

Nadere informatie

Patienten met een aangeboren hartafwijking: Lange termijn prognose

Patienten met een aangeboren hartafwijking: Lange termijn prognose Patienten met een aangeboren hartafwijking: Lange termijn prognose Aangeboren Hartafwijkingen (AHA) 8 per 1000 pasgeborenen (0.8%) AHA meestal niet ernstig (geen behandeling): klein ventrikelseptum defect

Nadere informatie

Ervaringen van de Down syndroom teams

Ervaringen van de Down syndroom teams Ochtendprogramma Ervaringen van de Down syndroom teams Rinske Bos kinderarts Down poli < 18 jaar Wie zijn wij? Wat doen wij? Wat zien wij? Zijn we tevreden? Multidisciplinair carroussel Kinderarts Logopediste/Ergotherapeut

Nadere informatie

kind geboren na zwangerschapsduur van 37 of meer complete weken en vóór 42 weken. kind geboren na een zwangerschapsduur langer dan 42 complete weken.

kind geboren na zwangerschapsduur van 37 of meer complete weken en vóór 42 weken. kind geboren na een zwangerschapsduur langer dan 42 complete weken. 45 Neonatologie.1 Definities Aterme neonaat (AT) voldragen (aterme geboren) pasgeborene. kind geboren na zwangerschapsduur van 37 of meer complete weken en vóór 4 weken. Dysmature neonaat/dysmatuur onderontwikkelde

Nadere informatie

Aangeboren hartafwijkingen, een prenatale diagnose. Lieke Rozendaal Kindercardioloog LUMC 20-01-2015

Aangeboren hartafwijkingen, een prenatale diagnose. Lieke Rozendaal Kindercardioloog LUMC 20-01-2015 Aangeboren hartafwijkingen, een prenatale diagnose Lieke Rozendaal Kindercardioloog LUMC 20-01-2015 20 januari 2015 Aangeboren hartafwijkingen (AHA) Zeldzaam: 6-8 op 1000 pasgeborenen Complexe hartafwijkingen:

Nadere informatie

Het Fragiele-X syndroom

Het Fragiele-X syndroom Het Fragiele-X syndroom Wat is het Fragiele-X syndroom? Het Fragiele-X syndroom is een syndroom veroorzaakt door een afwijking op het X- chromosoom, één van de geslachtschromosomen. Kinderen met het Fragiele-X

Nadere informatie

Medische problemen bij kinderen met Downsyndroom

Medische problemen bij kinderen met Downsyndroom Medische problemen bij kinderen met Downsyndroom Drs. Peter th Vos, Arts, werkzaam in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking CELLO, locatie De Binckhorst M e r e l R. L. Down 1 Downsyndroom

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Het cri-du-chat syndroom

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Het cri-du-chat syndroom Het cri-du-chat syndroom Wat is het cri-du-chat syndroom? Het cri-du-chat syndroom is een syndroom veroorzaakt door het ontbreken van een klein stukje van het 5 e chromosoom. Kinderen met het cri-du-chat

Nadere informatie

De kans op Trisomie. Dr. Rosalinde Snijders Medisch-bioloog

De kans op Trisomie. Dr. Rosalinde Snijders Medisch-bioloog De kans op Trisomie Dr. Rosalinde Snijders Medisch-bioloog www.rivm.nl/pns/publicaties/down-seo Afkappunt verhoogde kans 1 op 200 Focus = trisomie 21 (Downs) Aanvullende informatie over Trisomie 18 (Edwards)

Nadere informatie

AANVRAAGFORMULIER VOOR EXOOMSEQUENCING

AANVRAAGFORMULIER VOOR EXOOMSEQUENCING AANVRAAGFORMULIER VOOR EXOOMSEQUENCING Radboud UMC Laboratorium Genoomdiagnostiek Hoofd laboratorium: Dr. H. IJntema Postbus 9101 6500 HB Nijmegen Bezoekadres Route 848 Geert Grooteplein 10 6525 GA Nijmegen

Nadere informatie

7, 10, 20 7, 8, 10, 15

7, 10, 20 7, 8, 10, 15 1 p36 deletiesyndroom Beknopte samenvatting naar aanleiding van het lunchreferaat van de AVG opleiding en opleiding Klinische Genetica Erasmus MC 04-03-2013 Introductie 16 Het 1p36 deletie syndroom is

Nadere informatie

Dienst Gynaecologie - Verloskunde. Nekplooimeting en opsporen van chromosoomafwijkingen in het eerste trimester van de zwangerschap

Dienst Gynaecologie - Verloskunde. Nekplooimeting en opsporen van chromosoomafwijkingen in het eerste trimester van de zwangerschap i patiënteninformatie Dienst Gynaecologie - Verloskunde Nekplooimeting en opsporen van chromosoomafwijkingen in het eerste trimester van de zwangerschap GezondheidsZorg met een Ziel Geachte mevrouw Vooreerst

Nadere informatie

Het Dandy Walker syndroom

Het Dandy Walker syndroom Het Dandy Walker syndroom Wat is het Dandy Walker syndroom? Het Dandy Walker syndroom is een aangeboren afwijking van de van de kleine hersenen en de vochtholtes rondom de kleine hersenen. Hoe wordt het

Nadere informatie

Medische begeleiding van mensen met Phelan-McDermid of 22q13.3-deletiesyndroom. Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts

Medische begeleiding van mensen met Phelan-McDermid of 22q13.3-deletiesyndroom. Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts Medische begeleiding van mensen met Phelan-McDermid of 22q13.3-deletiesyndroom Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts 1 Inleiding De eerste casus van een 22q13.3 microdeletie is in 1997 beschreven

Nadere informatie

Phelan-McDermid syndroom 22q13.3-deletiesyndroom. Beknopte samenvatting n.a.v. referaat AVG-opleiding en opleiding Klinische Genetica Erasmus MC

Phelan-McDermid syndroom 22q13.3-deletiesyndroom. Beknopte samenvatting n.a.v. referaat AVG-opleiding en opleiding Klinische Genetica Erasmus MC Phelan-McDermid syndroom 22q13.3-deletiesyndroom Beknopte samenvatting n.a.v. referaat AVG-opleiding en opleiding Klinische Genetica Erasmus MC Introductie De eerste casus van een 22q13.3 microdeletie

Nadere informatie

Charge syndroom. Bohn Stafleu Van Loghum. Federatie van Ouderverenigingen W A T K U N J E D O E N O M H E T K I N D

Charge syndroom. Bohn Stafleu Van Loghum. Federatie van Ouderverenigingen W A T K U N J E D O E N O M H E T K I N D Charge syndroom E E N B R O C H U R E V O O R O U D E R S E N B E L A N G S T E L L E N D E N N A D E D I A G N O S E. W A T K U N J E D O E N O M H E T K I N D E E N G O E D E T O E K O M S T T E G E

Nadere informatie

Wolf-Hirschhorn (4p-) Syndroom

Wolf-Hirschhorn (4p-) Syndroom 1 Wolf-Hirschhorn (4p-) Syndroom Beknopte samenvatting n.a.v. referaat dd. 8 april 2013 AVG-opleiding en opleiding Klinische Genetica Erasmus MC Susan Ebbers & Willemijn Hensbroek (aios AVG) Anja Kattentidt

Nadere informatie

ISPAD 2011 pauline stouthart, kinderarts. Obesitas en Type 2 Dr. P. Stouthart. Michelle Obama 2010. Epidemiologie. Secundaire Obesitas

ISPAD 2011 pauline stouthart, kinderarts. Obesitas en Type 2 Dr. P. Stouthart. Michelle Obama 2010. Epidemiologie. Secundaire Obesitas ISPAD 2011 pauline stouthart, kinderarts Obesitas en Type 2 Dr. P. Stouthart 80 Michelle Obama 2010 Epidemiologie Ebbeling, CB. Childhood obesity. Lancet 2002; 360 (10): 473-482 Obesitas Secundaire Obesitas

Nadere informatie

Medische begeleiding van mensen met Williams (-Beuren) syndroom

Medische begeleiding van mensen met Williams (-Beuren) syndroom Medische begeleiding van mensen met Williams (-Beuren) syndroom Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg.nl Algemeen Williams (-Beuren) syndroom (WS), is een goed omschreven

Nadere informatie

SIS. Het Shaken Infant Syndrome. Dr. Johan Marchand. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel en Academisch Kinderziekenhuis Jette

SIS. Het Shaken Infant Syndrome. Dr. Johan Marchand. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel en Academisch Kinderziekenhuis Jette SIS Het Shaken Infant Syndrome Dr. Johan Marchand Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel en Academisch Kinderziekenhuis Jette Wetenschappelijk dossier 1 A. Inleiding B. Epidemiologische gegevens

Nadere informatie

SAMENVATTING RICHTLIJN PREVENTIE, DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN

SAMENVATTING RICHTLIJN PREVENTIE, DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN SAMENVATTING RICHTLIJN PREVENTIE, DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN HYPERBILIRUBINEMIE BIJ DE PASGEBORENE, GEBOREN NA EEN ZWANGERSCHAPSDUUR VAN MEER DAN 35 WEKEN Initiatief: Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde

Nadere informatie

Een hypotone pasgeborene. Drs. J.E. Deelen, Dr. S. Peeters, Prof. Dr. Y. Vandenplas, Drs. E.A. Smit-Kleinlugtenbeld

Een hypotone pasgeborene. Drs. J.E. Deelen, Dr. S. Peeters, Prof. Dr. Y. Vandenplas, Drs. E.A. Smit-Kleinlugtenbeld Een hypotone pasgeborene Drs. J.E. Deelen, Dr. S. Peeters, Prof. Dr. Y. Vandenplas, Drs. E.A. Smit-Kleinlugtenbeld Moeder 2 G3P2 Bloedgroep A positief Serologie negatief GBS positief Moeder Graviditeit

Nadere informatie

Contractanten dag 15 april 2011. Trisomie 18/13

Contractanten dag 15 april 2011. Trisomie 18/13 Stichting Prenatale Screening A dam e.o. Contractanten dag 15 april 2011 Trisomie 18/13 Eva Pajkrt Agenda Uitbreiding landelijke screening m.b.t trisomie 13 en 18 Opladen van gegevens uit Peridos Screening

Nadere informatie

Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?!

Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?! Mondgezondheid en Voeding betekent. iets met Eten en Drinken?! José Veen kinderdietist en dietist VG 20-11-2015 Even voorstellen.. José Veen Roots in Wilhelmina Kinderziekenhuis UMC Utrecht Later gespecialiseerd

Nadere informatie

Document ID 048225. Versie 1. Titel Maagsonde bij kinderen, het inbrengen van. Status Eindbeoordeling. Autorisator Hoeven, JG van der

Document ID 048225. Versie 1. Titel Maagsonde bij kinderen, het inbrengen van. Status Eindbeoordeling. Autorisator Hoeven, JG van der Documentgebied: Werkinstructies Intensive Care Autorisator: Hoeven, JG van der Document: 048225 versie 1 Auteur: Kuyk, Geerke van Status: Eindbeoordeling Titel: Maagsonde bij kinderen, het inbrengen van

Nadere informatie

Cri-du-chat syndroom is zeldzaam. Het komt bij 1 op de ongeveer 50.000 baby s voor. Dat wil zeggen hooguit 4 baby s per jaar in Nederland.

Cri-du-chat syndroom is zeldzaam. Het komt bij 1 op de ongeveer 50.000 baby s voor. Dat wil zeggen hooguit 4 baby s per jaar in Nederland. Voorwoord Ik zal uitleggen waarom ik voor het cri-du-chat syndroom heb gekozen. Ten eerste ligt mijn interesse vooral bij kinderen, met of zonder handicap. Verder wil ik in de toekomst graag kinderen met

Nadere informatie

Dat lucht op; Fysiotherapeutische behandelmogelijkheden bij luchtwegproblemen en EMCB

Dat lucht op; Fysiotherapeutische behandelmogelijkheden bij luchtwegproblemen en EMCB Dat lucht op; Fysiotherapeutische behandelmogelijkheden bij luchtwegproblemen en EMCB Margrethe van der Kleij, fysiotherapeut Eline Kuijpers, kinderfysiotherapeut Opbouw workshop Herkennen van signalen

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Simpson Golabi Behmel syndroom

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Simpson Golabi Behmel syndroom Simpson Golabi Behmel syndroom Wat is het Simpson Golabi Behmel syndroom? Het Simpson Golabi Behmel syndroom is een erfelijke aandoening waarbij kinderen een grote lengte hebben met typische uiterlijke

Nadere informatie

Een aangeboren hartafwijking, levenslang? Maarten Witsenburg, kinder- /congenitaal cardioloog ErasmusMC Thoraxcentrum en Sophiakinderziekenhuis

Een aangeboren hartafwijking, levenslang? Maarten Witsenburg, kinder- /congenitaal cardioloog ErasmusMC Thoraxcentrum en Sophiakinderziekenhuis Een aangeboren hartafwijking, levenslang? Maarten Witsenburg, kinder- /congenitaal cardioloog ErasmusMC Thoraxcentrum en Sophiakinderziekenhuis Aangeboren hartafwijkingen Embryonale ontwikkeling, wat kan

Nadere informatie

PEG en Mickey button: Wanneer wel, wanneer niet? dr.harma A.Koetse Kinderarts MDL Beatrix Kinderziekenhuis UMCG Groningen 14november 2012 Introductie Indicaties / contra-indicaties Verwachtingen ouders/professionals

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Kabuki syndroom

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Kabuki syndroom Kabuki syndroom Wat is het Kabuki syndroom? Het Kabuki syndroom is een erfelijke aandoening waarbij kinderen typische uiterlijke kenmerken hebben in combinatie met een ontwikkelingsachterstand, kleine

Nadere informatie

3) Zijn er tijdens de zwangerschap ziekten of ander complicaties geweest? Ja/nee Zo ja, welke ziekte/complicatie en in welke maand?

3) Zijn er tijdens de zwangerschap ziekten of ander complicaties geweest? Ja/nee Zo ja, welke ziekte/complicatie en in welke maand? Patiëntensticker ALGEMENE ANAMNESE ALGEMENE VRAGEN 1) Wat is de reden voor het bezoek aan de polikliniek kinderneurologie? 2) Hoe lang bestaat het probleem al? MEDISCHE VOORGESCHIEDENIS S.v.p het juiste

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Greig syndroom

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Greig syndroom Greig syndroom Wat is het Greig syndroom? Het Greig syndroom is een waarbij kinderen een combinatie van verschillende aangeboren afwijkingen hebben zoals extra vingers aan handen en of voeten, aan elkaar

Nadere informatie

Cornelia de Lange syndroom. Beknopte samenvatting nav referaat AVG-opleiding en opleiding Klinische genetica Erasmus MC

Cornelia de Lange syndroom. Beknopte samenvatting nav referaat AVG-opleiding en opleiding Klinische genetica Erasmus MC Cornelia de Lange syndroom Beknopte samenvatting nav referaat AVG-opleiding en opleiding Klinische genetica Erasmus MC Introductie De eerste beschrijvingen van een CdLS zijn gedaan door Vrolik (1849) en

Nadere informatie

Syndroomdiagnostiek symposium Alle Taal Centraal 19 maart 2009

Syndroomdiagnostiek symposium Alle Taal Centraal 19 maart 2009 Syndroomdiagnostiek symposium Alle Taal Centraal 19 maart 2009 Jeannette Hoogeboom, klinisch geneticus Afdeling Klinische Genetica, Erasmus MC Rotterdam a.hoogeboom@erasmusmc.nl Aangeboren afwijkingen

Nadere informatie

Zwangerschap Tijdens de zwangerschap hebben moeders van een kind met het Sotos syndroom een vergrote kans om zwangerschapsvergiftiging te krijgen.

Zwangerschap Tijdens de zwangerschap hebben moeders van een kind met het Sotos syndroom een vergrote kans om zwangerschapsvergiftiging te krijgen. Het Sotos syndroom Wat is het Sotos syndroom? Het Sotos syndroom is een erfelijke aandoening waarbij kinderen een typisch uiterlijk hebben met een groot hoofd en een grote lichaamslengte in combinatie

Nadere informatie

Wat is een subdurale bloeding? Een subdurale bloeding is een bloeding tussen het harde hersenvlies en de hersenen in.

Wat is een subdurale bloeding? Een subdurale bloeding is een bloeding tussen het harde hersenvlies en de hersenen in. Subdurale bloeding Wat is een subdurale bloeding? Een subdurale bloeding is een bloeding tussen het harde hersenvlies en de hersenen in. Hoe wordt een subdurale bloeding ook wel genoemd? Een subdurale

Nadere informatie

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade Dr. C. Jadoul Neuroloog AZ Nikolaas 1 Casus: recidief slikpneumonie Dame 75 jaar Spoed: algemeen achteruit (mentaal en fysiek) Antec: Parkinson

Nadere informatie

Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK

Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK Echoscopie tijdens de zwangerschap ONDERZOEK Echoscopie tijdens de zwangerschap Tijdens je zwangerschap kunnen we met een echo het kindje in je buik bekijken. Een echoscopie is een beeldvormende techniek

Nadere informatie

CHAPTER 12. Samenvatting

CHAPTER 12. Samenvatting CHAPTER 12 Samenvatting Samenvatting 177 In hoofdstuk 1 wordt een toegenomen overleving gerapporteerd van zeer vroeggeboren kinderen, gerelateerd aan enkele nieuwe interventies in de perinatologie. Uitkomsten

Nadere informatie

Papa's hand is best groot

Papa's hand is best groot Welkom bij de cursus Ouderbegeleiding Als het anders loopt... vroeggeboorte en couveuse ouderschap Doel van de cursus Kennis delen Beter leren begrijpen en ondersteunen van ouders als ze te maken krijgen

Nadere informatie

Overzicht. Inspanning voor kinderen met een aangeboren hartafwijking. Inspanning- moet het? Inleiding. Toronto Model

Overzicht. Inspanning voor kinderen met een aangeboren hartafwijking. Inspanning- moet het? Inleiding. Toronto Model Overzicht Inleiding Inspanning- moet dat? mag dat? is het gevaarlijk? Inspanning bij verschillende typen aangeboren hart Inspanning als therapie Inspanning voor kinderen met een aangeboren hartafwijking

Nadere informatie

Niet-technische samenvatting 2015129. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. 5 jaar.

Niet-technische samenvatting 2015129. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project. 5 jaar. Niet-technische samenvatting 2015129 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project Evaluatie en behandeling van pulmonale arteriële hypertensie. 1.2 Looptijd van het project 1.3 Trefwoorden (maximaal 5)

Nadere informatie

Mozaïek trisomie 9. of iemand een jongen of meisje is (XX bij een meisje en XY bij een jongen). Mozaïek trisomie 9, januari 2012 1

Mozaïek trisomie 9. of iemand een jongen of meisje is (XX bij een meisje en XY bij een jongen). Mozaïek trisomie 9, januari 2012 1 Mozaïek trisomie 9 Een mozaïek trisomie 9 is een zeldzame aandoening. De oorzaak is een extra chromosoom 9 in sommige cellen van het lichaam. Net als bij de meeste andere chromosoomafwijkingen geeft dit

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Het Syndroom van Smith Lemli Opitz.

Kinderneurologie.eu. Het Syndroom van Smith Lemli Opitz. Het Syndroom van Smith Lemli Opitz Wat is het Syndroom van Smith Lemli Opitz? Het Syndroom van Smith Lemli Opitz is een stofwisselingsziekte met verschillende symptomen die veroorzaakt worden door een

Nadere informatie

ICPC ICPC omschrijving Specificiteit Indicatie zoals genoemd in de standaard

ICPC ICPC omschrijving Specificiteit Indicatie zoals genoemd in de standaard B72 Ziekte van Hodgkin 2 Verminderde weerstand tegen infecties, overig B72.01 Ziekte van Hodgkin 2 Verminderde weerstand tegen infecties, overig B72.02 Non-Hodgkin lymfoom 2 Verminderde weerstand tegen

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Anencefalie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Anencefalie Anencefalie Wat is een anencefalie? Een anencefalie is een ernstige aanlegstoornis van de hersenen waarbij de grote en kleine hersenen niet of nauwelijks zijn aangelegd. Hoe wordt een anencefalie ook wel

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Over de auteurs. 1 Inleiding 1

Inhoud. Voorwoord. Over de auteurs. 1 Inleiding 1 Voorwoord Over de auteurs V XIII 1 Inleiding 1 2 Anamnese 3 2.1 Inleiding 3 2.2 Specifieke anamnese 3 2.3 Algemene anamnese 3 2.4 Ontwikkelingsanamnese 4 2.5 Voorgeschiedenis 4 2.6 Familieanamnese 5 3

Nadere informatie

INFORMATIE VOOR DE PATIENT

INFORMATIE VOOR DE PATIENT De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel Increlex. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

De waarde van aviditeitstesten in diagnostiek en rondzendingen

De waarde van aviditeitstesten in diagnostiek en rondzendingen De waarde van aviditeitstesten in diagnostiek en rondzendingen Greet Boland, klinisch microbioloog / MMM er Aviditeitstesten Wat is aviditeit? Wat betekent de uitslag? Wanneer is toepassing zinvol/niet

Nadere informatie

DSM 5: Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen

DSM 5: Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen DSM 5: Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen RVE Leren en Ontwikkeling: verstandelijke beperking complexe leerstoornissen 0-23 jaar Verstandelijke beperking: Pieter Troost Leer en Communicatiestoornissen:

Nadere informatie

Module Geboorte en Zuigeling II. de infantiele groei en ontwikkeling. Prof dr Jean De Schepper Vakgroep Pediatrie en Geneeskunde U Gent

Module Geboorte en Zuigeling II. de infantiele groei en ontwikkeling. Prof dr Jean De Schepper Vakgroep Pediatrie en Geneeskunde U Gent Module Geboorte en Zuigeling II. de infantiele groei en ontwikkeling Prof dr Jean De Schepper Vakgroep Pediatrie en Geneeskunde U Gent INDELING I. stoornissen in de groei onvoldoende gewichtstoename overdreven

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu PVL. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu PVL. www.kinderneurologie.eu PVL Wat is PVL? PVL is een bepaald type hersenbeschadiging die kan optreden als gevolg van zuurstoftekort rondom de bevalling bij pasgeboren kinderen. Hoe wordt PVL ook wel genoemd? PVL is een afkorting

Nadere informatie

Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down

Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down Albert Schweitzer ziekenhuis polikliniek Gynaecologie april 2012 Pavo 0530 Inleiding Iedere ouder wenst

Nadere informatie

Protocol Obesitas St. Antonius Ziekenhuis. Gera Hoorweg-Nijman & Marja van der Vorst kinderartsen

Protocol Obesitas St. Antonius Ziekenhuis. Gera Hoorweg-Nijman & Marja van der Vorst kinderartsen Protocol Obesitas St. Antonius Ziekenhuis Gera Hoorweg-Nijman & Marja van der Vorst kinderartsen Kinderen en adolescenten met obesitas 1. Definities 2. Indicatie verwijzing 3. Poliklinische verwijzing

Nadere informatie

OORZAKEN VAN KLEINE GESTALTE

OORZAKEN VAN KLEINE GESTALTE kleine gestalte OORZAKEN VAN KLEINE GESTALTE * 75 % familiale kleine gestalte constitutionele trage groei & late puberteit * 10% chronische ziekten * 6% syndromen * 5% chromosomale afwijkingen * 1-2% GH

Nadere informatie

Palliatieve zorg bij COPD in onze regio. Karin Janssen-van Hemmen Jeroen Verheul

Palliatieve zorg bij COPD in onze regio. Karin Janssen-van Hemmen Jeroen Verheul Palliatieve zorg bij COPD in onze regio Karin Janssen-van Hemmen Jeroen Verheul Inhoud Stellingen Wie zijn we? Wat is ons doel? En waarom? Wat hebben we tot nu toe gedaan? Toekomst? Antwoorden op stellingen

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. De ziekte van Canavan

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. De ziekte van Canavan De ziekte van Canavan Wat is de ziekte van Canavan? De ziekte van Canavan is een ernstige stofwisselingsziekte waarbij geleidelijk aan alle zenuwvezels in de hersenen afsterven waardoor kinderen achteruit

Nadere informatie

APR-DRG Ernst Lf Gemid ligdbenedengrens bovengrens II bovengrens I Beschrijving 001 1 L 001 LEVERTRANSPLANTATIE 001 2 L 18,1042 5 37 53 001

APR-DRG Ernst Lf Gemid ligdbenedengrens bovengrens II bovengrens I Beschrijving 001 1 L 001 LEVERTRANSPLANTATIE 001 2 L 18,1042 5 37 53 001 APR-DRG Ernst Lf Gemid ligdbenedengrens bovengrens II bovengrens I Beschrijving 001 1 L 001 LEVERTRANSPLANTATIE 001 2 L 18,1042 5 37 53 001 LEVERTRANSPLANTATIE 001 3 A 20,0709 5 44 64 001 LEVERTRANSPLANTATIE

Nadere informatie

Prenatale screening. Gynaecologie en verloskunde

Prenatale screening. Gynaecologie en verloskunde Prenatale screening Gynaecologie en verloskunde Wat is prenatale screening? De meeste kinderen worden gezond geboren. Een klein percentage (3 4 %) heeft echter bij de geboorte een aangeboren aandoening.

Nadere informatie

Nekplooimeting. gecombineerd met vroege bloedtest in de zwangerschap mogelijk tot 13 6/7 weken zwangerschapsduur. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Nekplooimeting. gecombineerd met vroege bloedtest in de zwangerschap mogelijk tot 13 6/7 weken zwangerschapsduur. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Nekplooimeting gecombineerd met vroege bloedtest in de zwangerschap mogelijk tot 13 6/7 weken zwangerschapsduur Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort Deze folder geeft informatie over de echoscopische

Nadere informatie

Het velocardiofaciaal syndroom

Het velocardiofaciaal syndroom Het velocardiofaciaal syndroom Wat is het velocardiofaciaal syndroom? Het velocardiofaciaal syndroom is een erfelijke aandoening veroorzaakt door een specifieke fout in het erfelijk materiaal van chromosoom

Nadere informatie

Medische begeleiding van mensen met VCFS / 22q11.2 deletiesyndroom

Medische begeleiding van mensen met VCFS / 22q11.2 deletiesyndroom Medische begeleiding van mensen met VCFS / 22q11.2 deletiesyndroom Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg.nl Algemeen Het velo-cardio-faciaal syndroom (VCFS) is een

Nadere informatie

Voedingbijhoofdhals-en slokdarmkanker: Wanneer aanvullende voeding opstarten?

Voedingbijhoofdhals-en slokdarmkanker: Wanneer aanvullende voeding opstarten? Voedingbijhoofdhals-en slokdarmkanker: Wanneer aanvullende voeding opstarten? Peter Schepens Diëtist Oncologie AZ Sint-Lucas Brugge Inhoud 1. Belang van screening op de voedingstoestand van de patiënt

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Pierre Robin syndroom

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Pierre Robin syndroom Pierre Robin syndroom Wat is het Pierre syndroom? Het Pierre syndroom is een aandoening waarbij kinderen geboren worden met een aantal aangeboren afwijkingen zoals een gehemelte spleet, een kleine teruggetrokken

Nadere informatie

boven grens boven APR- DRG Ernst Lf Gemid ligd benede

boven grens boven APR- DRG Ernst Lf Gemid ligd benede APR- DRG Ernst Lf Gemid ligd benede ngrens boven grens boven II grens I Beschrijving 001 1 L.... 001 LEVERTRANSPLANTATIE 001 2 L 18,9355 4 43 63 001 LEVERTRANSPLANTATIE 001 3 A 19,4 6 39 55 001 LEVERTRANSPLANTATIE

Nadere informatie

M. Pediatrie. Inhoudsopgave

M. Pediatrie. Inhoudsopgave M. Pediatrie nhoudsopgave 1 M 2 M 3 M 4 M 5 M 6 M 7 M 8 M 9 M 1 M 11 M 12 M 13 M 14 M 15 M 16 M 17 M 18 M 19 M 2 M 21 M 22 M 23 M 24 M 25 M 26 M 27 M 28 M 29 M 3 M 31 M 32 M Congenitale afwijkingen (hersenen

Nadere informatie

13/11/12. General Movements. posturale reacties >4-5m primitieve reflexen <4-6m

13/11/12. General Movements. posturale reacties >4-5m primitieve reflexen <4-6m Is mijn kind normaal dokter? Knipperlichten en alarmsignalen tijdens de ontwikkeling Symposium 15 jaar kinderneurologie Jessa Ziekenhuis Dr. W. Werckx General Movements spontane motoriek van foetus en

Nadere informatie

Medische begeleiding van mensen met Angelman syndroom

Medische begeleiding van mensen met Angelman syndroom Medische begeleiding van mensen met Angelman syndroom Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg.nl Algemeen Het Angelman syndroom (AS) - een verouderde aanduiding is

Nadere informatie

In het kort. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Wat is prenatale screening?

In het kort. Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? Wat is prenatale screening? prenatale screening Inhoudsopgave In het kort 3 Wat is prenatale screening? 3 Welke testen zijn er mogelijk bij prenatale screening? 3 Bij welke zwangerschapsduur vindt prenatale screening plaats? 3 Wie

Nadere informatie

Zorg om voeding bij dementie Droom en werkelijkheid. Monique Mertens Diëtist Orbis-thuis

Zorg om voeding bij dementie Droom en werkelijkheid. Monique Mertens Diëtist Orbis-thuis Zorg om voeding bij dementie Droom en werkelijkheid Monique Mertens Diëtist Orbis-thuis 1 Zorg om voeding bij dementie Droom en werkelijkheid Veel voorkomende problemen Veranderingen in voeding Oorzaken

Nadere informatie

Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Prenatale screening: het berekenen van de kans op aangeboren afwijkingen in het begin van de zwangerschap Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort De meeste kinderen worden gezond geboren, maar een

Nadere informatie

Het Down-team. Afdeling kindergeneeskunde Locatie Veldhoven

Het Down-team. Afdeling kindergeneeskunde Locatie Veldhoven Het Down-team Afdeling kindergeneeskunde Locatie Veldhoven Vooraf Zowel bij ouders als bij behandelaars bestond de behoefte om een speciale polikliniek te starten voor de kinderen met het Down Syndroom

Nadere informatie

Het syndroom van Silver Russell

Het syndroom van Silver Russell Het syndroom van Silver Russell Wat is het syndroom Silver Russell? Silver Russell syndroom is een aandoening die gekenmerkt wordt door een kleine lichaamslengte, een verschil in grootte tussen de rechter-

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Ataxia teleangiectasia. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Ataxia teleangiectasia. www.kinderneurologie.eu Ataxia teleangiectasia Wat is ataxia teleangiectasia? Ataxia teleangiectasia is een erfelijke ziekte die gekenmerkt wordt door evenwichtsstoornissen, vaatafwijkingen op het oogbolwit en problemen met de

Nadere informatie

6-7-2015. Gastro-intestinale problematiek. Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten

6-7-2015. Gastro-intestinale problematiek. Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten Gastro-intestinale problematiek Juli 2015 Jeanette ten Haaf, kinderarts Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten Invaginatie Pylorusstenose Appendicitis Lymfadenitis mesenterialis (Ingeklemde)

Nadere informatie

Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening. Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september

Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening. Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september Foetaal Alcohol Syndroom: Een ondergediagnosticeerde en voorkombare aandoening Pieter Jelle Vuijk, neuropsycholoog STAP 23 september Indeling presentatie Inleiding FASD: o.a. voorkomen, diagnostiek, gedragskenmerken

Nadere informatie

Rubinstein Taybi Syndroom Beknopte samenvatting n.a.v. lunchreferaat AVG-opleiding en opleiding Klinische Genetica Erasmus MC

Rubinstein Taybi Syndroom Beknopte samenvatting n.a.v. lunchreferaat AVG-opleiding en opleiding Klinische Genetica Erasmus MC 1 Rubinstein Taybi Syndroom Beknopte samenvatting n.a.v. lunchreferaat AVG-opleiding en opleiding Klinische Genetica Erasmus MC Introductie Het Rubenstein Taybi Syndroom (RTS) wordt gekenmerkt door faciale

Nadere informatie

Behandeltraject van het kind met gastro-intestinale en buikwand pathologie. Prof. dr. R.M.H. Wijnen

Behandeltraject van het kind met gastro-intestinale en buikwand pathologie. Prof. dr. R.M.H. Wijnen Behandeltraject van het kind met gastro-intestinale en buikwand pathologie Prof. dr. R.M.H. Wijnen Oesophagusatresie OESOPHAGUSATRESIE -1- Typen: X-Thorax Bronchogram OESOPHAGUSATRESIE TYPE III Operatie:

Nadere informatie

Leren drinken bij te vroeg geboren baby s

Leren drinken bij te vroeg geboren baby s Leren drinken bij te vroeg geboren baby s 2 Inleiding Wanneer uw baby te vroeg geboren is (prematuur), of met een te laag geboortegewicht (dysmatuur), kan hij/zij vaak niet meteen zelf (alles) drinken.

Nadere informatie

Het Williams syndroom

Het Williams syndroom Het Williams syndroom Wat is het Williams syndroom? Het Williams syndroom is een aandoening waarbij kinderen een combinatie van problemen hebben bestaande uit een ontwikkelingsachterstand, gedragsproblemen

Nadere informatie

Amyotrofische Laterale Sclerose Wat is het en wat moet je ermee op de IC?

Amyotrofische Laterale Sclerose Wat is het en wat moet je ermee op de IC? Amyotrofische Laterale Sclerose Wat is het en wat moet je ermee op de IC? Mathieu van der Jagt Neuroloog-intensivist IC volwassenen m.vanderjagt@erasmusmc.nl Amyotrofische lateraalsclerose (ALS) Presentatie

Nadere informatie

Project: Nursery Care Mwanza District Hospital

Project: Nursery Care Mwanza District Hospital Stichting FO4R Mwanza Malawi Fazantlaan 10 5056 JJ Berkel-Enschot Tel: 0135113449 E-mail: info@fo4rmalawi.nl www.fo4rmalawi.nl Project: Nursery Care Mwanza District Hospital Achtergrondinformatie en probleemanalyse

Nadere informatie

Model III D OVERLIJDEN VAN EEN KIND JONGER DAN EEN JAAR OF VAN EEN DOODGEBOORTE STROOK C. A. Inlichtingen met betrekking tot de geboorte

Model III D OVERLIJDEN VAN EEN KIND JONGER DAN EEN JAAR OF VAN EEN DOODGEBOORTE STROOK C. A. Inlichtingen met betrekking tot de geboorte STROOK C 1. Vorige geboorten aantal levendgeboren kinderen OVERLIJDEN VAN EEN KIND JONGER DAN EEN JAAR OF VAN EEN DOODGEBOORTE (Strook in te vullen en onder gesloten omslag te plaatsen door de geneesheer)

Nadere informatie

Kinderen met eet- en drink - problemen

Kinderen met eet- en drink - problemen Kinderen met eet- en drink - problemen Oriëntatiehulp voor ouders Deze Oriëntatiehulp gaat over eet- en/of drinkproblemen bij jonge kinderen met een ontwikkelingsachterstand. De Oriëntatiehulp laat zien

Nadere informatie

Medische begeleiding van kinderen en. volwassenen met Rett syndroom. Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg.

Medische begeleiding van kinderen en. volwassenen met Rett syndroom. Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts. Verantwoording op www.nvavg. Medische begeleiding van kinderen en volwassenen met Rett syndroom Informatie en advies voor (huis)arts en tandarts Verantwoording op www.nvavg.nl Algemeen Het Rett syndroom is een neurodegeneratieve aandoening

Nadere informatie