Social Return: juridisch fundament Presentatie voor Arbeidsparticipatie in afval 17 juni 2015, Utrecht Mr. Monique Pellinkhof

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Social Return: juridisch fundament Presentatie voor Arbeidsparticipatie in afval 17 juni 2015, Utrecht Mr. Monique Pellinkhof"

Transcriptie

1 Social Return: juridisch fundament Presentatie voor Arbeidsparticipatie in afval 17 juni 2015, Utrecht Mr. Monique Pellinkhof

2 Agenda Social Return landelijk Social Return Europees kader Social Return Nationaal kader Jurisprudentie Social Return Good Practice Social Return (extra) kansen Social Return

3 Social Return Stand van zaken Rijksoverheid Toepassing Social Return is expliciete politieke en bestuurlijke wens van de centrale overheid nderdeel van doelstelling van het Regeerakkoord: vergroten van arbeidsparticipatie/vakmanschap; bezuinigingen op uitkering/helpen SW; bevorderen sociale samenhang Samenhang Participatiewet, banenafspraak/quotum en Sectorplannen Provincies/waterschappen/Bijzondere sectorbedrijven Creëren van een flexibele toekomstbestendige regionale arbeidsmarkt Samenwerking met publieke partners: regionale Werkbedrijven Gemeenten Ruim 75% van de gemeenten past Social Return toe

4 Algemene doelgroep en doelstellingen Social Return: Vergroten arbeidspartici patie Vergroten vakmanscha p Bevorderen sociale samenhang alle mensen met afstand tot de arbeidsmarkt die zonder re-integratieondersteuning niet aan werk komen (publiekrechtelijke) instellingen hebben discretionaire bevoegdheid om doelgroep te bepalen, Waarbij inschrijvers behoefte hebben aan uniformiteit in besluitvorming

5 Social Return & Verdrag EU Europees Sociaal Model Buying Social art. 3 lid 3 VWEU verplichting sociale markteconomie: volledige werkgelegenheid& sociale vooruitgang art VWEU verplichting tot creëren van werkgelegenheid, waarborgen van adequate sociale bescherming en bestrijding van sociale uitsluiting SR is uitvoeringsvoorwaarde met doel bevordering beroepsopleiding of arbeidsparticipatie

6 Social Return EU richtlijnen HvEG Beentjes : SR is verenigbaar met de richtlijnen, indien geen discriminerende werking heeft voor inschrijvers Lidstaten SR conform kernbeginselen van het EU aanbestedingsrecht, ex. art. 2 Bao: gelijkheid non-discriminatoir transparantie > Bevordering: mededing & level playing field > Uitbannen van: willekeur en favoritisme

7 Social Return Nationaal niveau art. 19 GW: bevordering werkgelegenheid AW 2012: art. 1.4 lid 2 zo veel mogelijk maatschappelijke waarde (motie Koppejan) Inspanningsverplichting om 5% SR mee te nemen t.b.v. werklozen en/of arbeidsgehandicapten (motie Vlietstra) art SR geen verkapte technische specificatie, selectie- of gunningscriteria Gids Proportionaliteit: omvang opdracht, markt, reëel, objectief, eenduidig en geen keurmerk

8 Social Return Jurisprudentie Moederarrest HvJ EG 20 september 1988 (Beentjes): SR t.b.v. kansarme bevolkingsgroepen als: Gunningscriteria: invloed op gunning moet de toepassing worden uitgevoerd directe uitvoering van de overheidsopdracht Uitvoeringsvoorwaarde: wanneer geen discriminerende werking c.q. geografische beperking, geen invloed heeft op Europese marktwerking, duidelijk vermeld en uitvoering gedurende de opdracht

9 Geadviseerde toepassingsvorm Social Return SR als uitvoeringsvoorwaarde: mits proportioneel, afhankelijk van verhouding arbeid/kapitaal op een opdracht < 30% arbeid en > 70% kapitaal: 2 i.p.v. 5% invulling binnen bedrijfsvoering en productieketen (breed) gedurende looptijd incl. onderhoudstermijn duurzaam wanneer er nog ruimte is om in te spelen op arbeidsmarkttendens en behoeften

10 Actueel Prestatieladder Socialer ndernemen Particulier Meetinstrument Keurmerk Sociaal ndernemen / MV Niet bruikbaar bij Europese Inkoop en aanbestedingen Vermelding Gids Proportionaliteit Kamervragen Ziengs VVD Verhouding met bouwblokken relatie met aanbestedingen

11 Good Practices Social Return Indaver: partner in public waste inzet SW Alliander verkenning samenwerking Inmade Nuon Step to Work programma Aanbesteding Afval Waterschappen Fryslan en Noorderzijlvest Milieuwerk en NNRD Rutte Groep: mkb-bedrijf Amsterdam Duurzame inzet en convenant Social Return

12 (extra)kansen sociale inkoop: Aanpak versterken Sectorplannen en ESF Actieve inclusie Sociaal Splinterperceel: max. 20% of 1 miljoen voor werken en 80 K voor diensten Alleenrecht voor publiekrechtelijke instellingen: bij eigen en andere diensten Inbesteden binnen eigen rechtspersoonlijkheid Quasi-inbesteden voor en door/bij andere overheden

13 Social Return in schema : Aanbesteden (met SR, 2B of sociaal splinterperceel) verheidsopdrachten Inbesteden (zuiver binnen RP) Alleenrecht Publiek-publieke samenwerking Horizontale samenwerking Verticale samenwerking

14 Bedankt! Monique Pellinkhof

CERTIFICATEN EN KEURMERKEN. PIANOo 1 december 2014

CERTIFICATEN EN KEURMERKEN. PIANOo 1 december 2014 CERTIFICATEN EN KEURMERKEN PIANOo 1 december 2014 MKB- vriendelijk 2 HET PROGRAMMA 12:00 12:30 Inloop 12:30 13:15 Welkom Certificaten en keurmerken: de juridische aspecten (Jacobien Muntz-Beekhuis, PIANOo)

Nadere informatie

Workshop Aanbestedingsrecht

Workshop Aanbestedingsrecht Workshop Aanbestedingsrecht Matanja Pinto 5 maart 2015 Inleiding 1. Kern 2. Wettelijk kader 3. Aanbestedingsplicht 4. Relevante uitzonderingen 5. Procedures 6. Criteria 7. Rechtsbescherming 8. Cases Kern

Nadere informatie

Een nieuwe sociale Europese interne markt

Een nieuwe sociale Europese interne markt Een nieuwe sociale Europese interne markt Prof. mr. dr. E.R. Manunza Hanze Inkoopseminar 2013 On Moral Sentiments, people, profit & procurement Het thema van vandaag Solidariteit in ruime zin Bemoeilijken

Nadere informatie

Huidige situatie Aanbestedingswet

Huidige situatie Aanbestedingswet Huidige situatie Aanbestedingswet Belangrijkste verschillen Zoetermeer 8 november 2012 Gert-Wim van de Meent Loyens & Loeff Amsterdam 1 Huidig juridisch kader EU-richtlijnen: - Richtlijn Overheden (Richtlijn

Nadere informatie

KENNISBIJEENKOMST SROI Lieke Knoups. 9 oktober 2014

KENNISBIJEENKOMST SROI Lieke Knoups. 9 oktober 2014 KENNISBIJEENKOMST SROI Lieke Knoups 9 oktober 2014 Severijn Hulshof Niche kantoor Civiel bouwrecht & aanbestedingsrecht Per 1 januari 2014 -> 1 vestiging Den Haag www.severijnhulshof.nl 2 Specialismen

Nadere informatie

Adviespunt Social Return

Adviespunt Social Return Social Return Maatwerk in Social Return adviseert (semi-)overheidsinstellingen en bedrijven, die een professioneel inkoopbeleid hanteren, over het toepassen van. Na gunning ondersteunt zij opdrachtnemers

Nadere informatie

Workshop aanbestedingsrecht

Workshop aanbestedingsrecht Workshop aanbestedingsrecht Over social return en het herstellen van gebreken 26 maart 2015 Willemijn Ritsema van Eck & Marianne Sprik Advocaten aanbestedingsrecht Inhoud Deel 1: Social Return Wat is Social

Nadere informatie

Economisch Meest Voordelige Inschrijving altijd de goedkoopste?

Economisch Meest Voordelige Inschrijving altijd de goedkoopste? Economisch Meest Voordelige Inschrijving altijd de goedkoopste? VViN congres 27 september 2013 Gaby Hoof-Sattler Sr. Adviseur - TenderCoach Agenda 1. Inleiding 2. Aanbesteden in vogelvlucht 3. Toetsen

Nadere informatie

Inkoop- & Aanbestedingsbeleid. Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting

Inkoop- & Aanbestedingsbeleid. Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting Inkoop- & Aanbestedingsbeleid Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting 1 INLEIDING De SEV stimuleert de ontwikkeling van praktische, innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken op het gebied

Nadere informatie

EMVI, de nieuwe aanbestedingswet en duurzaamheid

EMVI, de nieuwe aanbestedingswet en duurzaamheid EMVI, de nieuwe aanbestedingswet en duurzaamheid Marjo Meeuwsen-Dek www.justionadvocaten.nl Middelburg Rotterdam 1. Europese richtlijnen Richtlijnen 2004/17 en 2004/18 (en 2007/66) Aanbestedende dienst

Nadere informatie

CONCEPT SROI-BELEID PROVINCIE UTRECHT

CONCEPT SROI-BELEID PROVINCIE UTRECHT CONCEPT SROI-BELEID PROVINCIE UTRECHT AANLEIDING Provincie wil als werkgever én als opdrachtgever invulling geven aan maatschappelijke verantwoordelijkheid op het gebied van arbeidsmarktparticipatie Begin

Nadere informatie

NOTITIE. Start Foundation TNO en PSO-Nederland Gijs Verberne en Marnix de Meij Inzake Prestatieladder Socialer Ondernemen Datum 27 september 2013

NOTITIE. Start Foundation TNO en PSO-Nederland Gijs Verberne en Marnix de Meij Inzake Prestatieladder Socialer Ondernemen Datum 27 september 2013 NOTITIE Aan Start Foundation TNO en PSO-Nederland Van Gijs Verberne en Marnix de Meij Inzake Prestatieladder Socialer Ondernemen Datum 27 september 2013 I. INLEIDING TNO onderzoekt de mogelijkheden van

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Gemeente Smallingerland. (versie 2013)

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Gemeente Smallingerland. (versie 2013) Inkoop- en aanbestedingsbeleid Gemeente Smallingerland (versie 2013) Inhoudsopgave: Inleiding Pag. 3 1. Definities Pag. 4 2. Doelstelling Inkoop en Aanbesteden Pag. 5 3. Juridische uitgangspunten Pag.

Nadere informatie

Transvorm Actueel. Social Return on Investment - tegenprestaties onder de loep. woensdag 17 juni 2015

Transvorm Actueel. Social Return on Investment - tegenprestaties onder de loep. woensdag 17 juni 2015 Transvorm Actueel Social Return on Investment - tegenprestaties onder de loep woensdag 17 juni 2015 Vera van der Horst Adviseur social return & PSO-distributeur v.v.d.horst@adviespuntsocialreturn.nl 06

Nadere informatie

Inleiding aanbestedingsrecht

Inleiding aanbestedingsrecht Inleiding aanbestedingsrecht Ditmar Waterman PIANOo PIANOo Professioneel en Innovatief Aanbesteden, Netwerk voor Overheidsopdrachtgevers Aan deze tekst kunnen geen rechten worden ontleend. 2 Opzet 1. Oorsprong

Nadere informatie

BIJLAGE 17. Memorandum inkoopprocedures. Per email: h.uneken@regiogenv.nl Hans Uneken Regio Gooi & Vechtstreek

BIJLAGE 17. Memorandum inkoopprocedures. Per email: h.uneken@regiogenv.nl Hans Uneken Regio Gooi & Vechtstreek BIJLAGE 17 W.M. Ritsema van Eck advocaat Rapenburg 83 2311 GK Leiden T 088 040 2124 F 088 040 2186 M 06 53 294 185 E w.ritsemavaneck@legaltree.nl W www.legaltree.nl Memorandum inkoopprocedures Per email:

Nadere informatie

3. Uitgangspunten SROI gemeente Nieuwegein

3. Uitgangspunten SROI gemeente Nieuwegein Inhoud 1. Aanleiding... 3 2. Wat is social return on investment?... 3 3. Uitgangspunten SROI gemeente Nieuwegein... 3 4. Aandachtpunten bij social return... 4 5. Manieren om invulling te geven aan social

Nadere informatie

EUROPESE SUBSIDIE EN AANBESTEDEN. Diederik Heij

EUROPESE SUBSIDIE EN AANBESTEDEN. Diederik Heij EUROPESE SUBSIDIE EN AANBESTEDEN Diederik Heij INHOUD PRESENTATIE 1. Wat is PIANOo? 2. Wat is aanbesteden? 3. Waar moet u als subsidieaanvrager op letten bij het aanbesteden? PIANOo (opgericht n.a.v. bouwfraude)

Nadere informatie

Aanbestedingswet en Gids Proportionaliteit

Aanbestedingswet en Gids Proportionaliteit Aanbestedingswet en Gids Prof. Mr J.M. Hebly Waardenburg, 12 april 2013 1 VOORGESCHIEDENIS Eigen nationaal wettelijk kader ontbreekt Europees kader (2004) Nationaal kader (2005) Rapport Parlementaire Enquête

Nadere informatie

Zaken doen met uw gemeente in Noord-Oost Fryslân. Donderdag 26 september 2013

Zaken doen met uw gemeente in Noord-Oost Fryslân. Donderdag 26 september 2013 Zaken doen met uw gemeente in Noord-Oost Fryslân Donderdag 26 september 2013 Programma 19.30 uur: Opening door Henri Geursen, voorzitter ONOF 19.45 uur: Presentatie Zaken doen met de overheid door Marc

Nadere informatie

OS/OSS in Europese aanbestedingen: leveranciersperspectief. mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur)

OS/OSS in Europese aanbestedingen: leveranciersperspectief. mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur) OS/OSS in Europese aanbestedingen: leveranciersperspectief mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur) Programma Introductie Doel en achtergrond van EA regelgeving Wijzen van aanbesteden Gunning- en selectiecriteria

Nadere informatie

Het beste uit de markt halen

Het beste uit de markt halen Het beste uit de markt halen Hoe doe je dat? Robbe Adviesbureau/ Robbe & Partners mr. drs. T.H.G. (Tim) Robbe Aert de Gelderhage 36 3437 KB Nieuwegein 06 425 855 02 info@timrobbe.nl www.timrobbe.nl Doelstelling

Nadere informatie

De top 10 aanbestedingsvragen. Brigitte Faber-de Lange, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

De top 10 aanbestedingsvragen. Brigitte Faber-de Lange, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen De top 10 aanbestedingsvragen Brigitte Faber-de Lange, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Antwoord op de top 10 basisvragen 1. Waarom gelden er regels voor aanbesteden? 2. Wat zijn de belangrijkste wetten

Nadere informatie

Aanbesteding en inkoop van zorg

Aanbesteding en inkoop van zorg Aanbesteding en inkoop van zorg Richard-Jan Roks 8 september 2015 Inhoudsopgave Wat is aanbestedingsrecht en bronnen Private aanbesteding versus overheidsaanbesteding Aanbesteding en zorgverzekeraars Gezamenlijke

Nadere informatie

Advies 166. 1.3. In de Offerteaanvraag van 12 augustus 2014 is in par. 1.7 ( Social Return on Investment ) het volgende bepaald:

Advies 166. 1.3. In de Offerteaanvraag van 12 augustus 2014 is in par. 1.7 ( Social Return on Investment ) het volgende bepaald: Advies 166 1. Feiten 1.1. Beklaagde heeft een Europese openbare aanbestedingsprocedure gehouden met betrekking tot een raamovereenkomst (met één onderneming) voor de levering van print- en kopieerpapier.

Nadere informatie

Keuzes van aanbesteders vóór of in het kader van een aanbesteding vergen juridische en economische inzichten. Public Procurement Research Centre

Keuzes van aanbesteders vóór of in het kader van een aanbesteding vergen juridische en economische inzichten. Public Procurement Research Centre Keuzes van aanbesteders vóór of in het kader van een aanbesteding vergen juridische en economische inzichten Public Procurement Research Centre Een samenwerkingsverband van de Universiteit Utrecht en de

Nadere informatie

Prestatieladder Sociale Ondernemen. Aanvang 9.45 uur. Welkom!

Prestatieladder Sociale Ondernemen. Aanvang 9.45 uur. Welkom! Prestatieladder Sociale Ondernemen Aanvang 9.45 uur Welkom! Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) Yuri Starrenburg Voorzitter Stichting PSO-Nederland January 19, 2015 Presentatie PSO Nederland 2 Iedereen

Nadere informatie

De nieuwe Aanbestedingswet is er!

De nieuwe Aanbestedingswet is er! Alumnidag Rechtsgeleerdheid, 25 januari 2013 De nieuwe Aanbestedingswet is er! Prof.mr. Chris Jansen Plan van behandeling aanbesteden begripsverkenning aanbestedingsrecht vragen, beginselen en andere bronnen

Nadere informatie

Regionale Bijeenkomst Selectie- en Gunningscriteria. De begrippen selectie- en gunningscriteria. Leusden, 13 november 2007

Regionale Bijeenkomst Selectie- en Gunningscriteria. De begrippen selectie- en gunningscriteria. Leusden, 13 november 2007 Regionale Bijeenkomst Selectie- en Gunningscriteria De begrippen selectie- en gunningscriteria Leusden, 13 november 2007 Anke Stellingwerff Beintema 1 Korte weergave juridisch kader Selectie- en gunningscriteria

Nadere informatie

PIANOo-congres 2012 Recente jurisprudentie aanbestedingsrecht. mr dr H.D. van Romburgh Den Haag 7 juni 2012

PIANOo-congres 2012 Recente jurisprudentie aanbestedingsrecht. mr dr H.D. van Romburgh Den Haag 7 juni 2012 PIANOo-congres 2012 Recente jurisprudentie aanbestedingsrecht mr dr H.D. van Romburgh Den Haag 7 juni 2012 1 Korte greep uit jurisprudentie Koffiezaak Noord-Holland Alleenrechten Wezenlijke wijzigingen

Nadere informatie

Aanbesteden. Kamer van Koophandel. Kim Schofaerts 31 mei 2013. Bijeenkomst Ondernemen in de zorg

Aanbesteden. Kamer van Koophandel. Kim Schofaerts 31 mei 2013. Bijeenkomst Ondernemen in de zorg Aanbesteden Kamer van Koophandel Kim Schofaerts 31 mei 2013 Aanbesteden 2 Inkopen/aanbesteden is een complex proces VU informatiebijeenkomst Aanbestedingswet 3 Waarom aanbesteden? Het stimuleren van vrije

Nadere informatie

Stedelijk Projectbureau Social Return

Stedelijk Projectbureau Social Return Stedelijk Projectbureau Social Return Gemeente Amsterdam Stedelijk Projectbureau Social Return Social.Return@dwi.amsterdam.nl www.amsterdam.nl/socialreturn Ezra Hendriks en Monique Pellinkhof Social Return

Nadere informatie

Europa en breedtesport kansen om mee te doen

Europa en breedtesport kansen om mee te doen Europa en breedtesport kansen om mee te doen Peter Barendse Programmamanager NISB Datum: 29/03/2010 Europa en sport nieuw contact Europa & sport idee over wat Europa voor uw organisatie kan betekenen

Nadere informatie

Korte Leergang. Inbesteden en Publiek-Publiek samenwerken nu en straks: hoe doen we dat?

Korte Leergang. Inbesteden en Publiek-Publiek samenwerken nu en straks: hoe doen we dat? Korte Leergang Inbesteden en Publiek-Publiek samenwerken nu en straks: hoe doen we dat? Welke mogelijkheden zijn er voor overheden om opdrachten en taken in eigen beheer uit te voeren of in samenwerking

Nadere informatie

Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) Stichting PSO-Nederland

Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) Stichting PSO-Nederland Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) Stichting PSO-Nederland February 16, 2015 Presentatie PSO Nederland 1 Iedereen kent MVO February 16, 2015 Presentatie PSO Nederland 2 Waarom sociaal ondernemen?

Nadere informatie

De (on)mogelijkheden van innovatief aanbesteden

De (on)mogelijkheden van innovatief aanbesteden De (on)mogelijkheden van innovatief aanbesteden D U O - P R E S E N T A T I E D O R E N A G U L P E R S, R O M P E L B E R G & R U I T E R J O O P V A N D U R E N, H S Z U Y D F M, U T W E N T E Aanleiding

Nadere informatie

PIANOo-congres 2014 Recente jurisprudentie aanbestedingsrecht. Prof. mr H.D. van Romburgh 5 juni 2014

PIANOo-congres 2014 Recente jurisprudentie aanbestedingsrecht. Prof. mr H.D. van Romburgh 5 juni 2014 PIANOo-congres 2014 Recente jurisprudentie aanbestedingsrecht Prof. mr H.D. van Romburgh 5 juni 2014 1 Korte greep uit jurisprudentie Publiek-publieke samenwerking Strategische en manipulatieve inschrijvingen

Nadere informatie

Nota van B&W. Onderwerp Verordening gunning opdrachten door toekenning exclusief recht

Nota van B&W. Onderwerp Verordening gunning opdrachten door toekenning exclusief recht Nota van B&W Onderwerp Verordening gunning opdrachten door toekenning exclusief recht Portefeuille M. Divendal Auteur J.M. Koedooder Telefoon 5114615 E-mail: jkoedooder@haarlem.nl MS/JZ Reg.nr. 2008/44857

Nadere informatie

BLAD GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING

BLAD GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING BLAD GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING Officiële uitgave van gemeenschappelijke regeling Hefpunt. Nr. 315 1 oktober 2015 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Hefpunt 2015 Artikel 1 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Hefpunt

Nadere informatie

Eisen conform artikel 10 inzake aanbesteding en marktconformiteit. Inkoop en aanbesteding. Marktconformiteit

Eisen conform artikel 10 inzake aanbesteding en marktconformiteit. Inkoop en aanbesteding. Marktconformiteit Bijlage 2 Behorend bij artikel 10, vijfde lid van de Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 5 maart 2006, nr. PO/ZO-2006/10847, houdende voorschriften van OCW inzake dagarrangementen

Nadere informatie

Jaap Peelen. Business Manager Tender support. In de praktijk aanbestedingen winnen met SROI

Jaap Peelen. Business Manager Tender support. In de praktijk aanbestedingen winnen met SROI Jaap Peelen Business Manager Tender support In de praktijk aanbestedingen winnen met SROI Track record 64 tenders in bouw- en infrasector (EMVI en BVP) 71% werd als beste beoordeeld door de opdrachtgever

Nadere informatie

Aanbestedingswet 2012

Aanbestedingswet 2012 Aanbestedingswet 2012 Het grote Aanbestedingswetcongres donderdag 14 maart 2013 Prof. mr. G.W.A. van de Meent Loyens & Loeff Amsterdam Programma Doel presentatie Aanstippen enkele in het oog springende

Nadere informatie

NB. Wegens groot succes wordt deze workshop voor de zevende maal herhaald!

NB. Wegens groot succes wordt deze workshop voor de zevende maal herhaald! Inleiding Programma Aanmelden Route NB. Wegens groot succes wordt deze workshop voor de zevende maal herhaald! AANBESTEDEN een onduidelijk bestek, wat nu? Praktijkworkshop voor inschrijvers op aanbestedingen

Nadere informatie

Eventuele voettekst 1

Eventuele voettekst 1 Eventuele voettekst 1 gezien vanuit de aanbestedende dienst Charles Petit Christianne Prasing-Remmé NVvA 141120a CP+CP 141119e Charles.Petit@rws.nl Christianne.Prasing@rws.nl De menselijke maat... Reacties

Nadere informatie

Manifest Aanbesteden & ICT

Manifest Aanbesteden & ICT Manifest Aanbesteden & ICT Inleiding Aanbestedingen vormen voor de overheid en voor het bedrijfsleven een bron van ergernis. Teveel rompslomp en regeltjes staan een snelle en efficiënte inkoopprocedure

Nadere informatie

Informatie en bekendmaking van beleid. Artikel 2 Coördinatiebesluit organisatie bedrijfsvoering rijksdienst 2011

Informatie en bekendmaking van beleid. Artikel 2 Coördinatiebesluit organisatie bedrijfsvoering rijksdienst 2011 Secretarissen-generaal Directeur-generaal Organisatie Bedrijfsvoering Rijk Directie Faciliteiten, Huisvestings- en Inkoopbeleid Rijk Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag Contactpersoon

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân 2015-2017

Inkoop- en aanbestedingsbeleid Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân 2015-2017 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân 2015-2017 Inhoudsopgave 1. DEFINITIES 2. DOELSTELLINGEN 3. UITGANGSPUNTEN 3.1 Algemeen juridisch kader 3.2 Algemene

Nadere informatie

Stichting CUMELA / IBMN. Aanbestedingswet / EMVI

Stichting CUMELA / IBMN. Aanbestedingswet / EMVI Stichting CUMELA / IBMN Aanbestedingswet / EMVI 14 februari 2013 RUTTEN www.ibmn.eu WIE BEN IK? Martien Vromans Directeur IBMN m.vromans@ibmn.eu Van oorsprong Financiële achtergrond Projectleider Further

Nadere informatie

9. Workshop Basiskennis aanbesteden: Meervoudig- en enkelvoudig onderhands procedures

9. Workshop Basiskennis aanbesteden: Meervoudig- en enkelvoudig onderhands procedures 9. Workshop Basiskennis aanbesteden: Meervoudig- en enkelvoudig onderhands procedures 12-02-2015 Nikoletta Nemeth De workshop In de aanbestedingswet 2012 worden striktere eisen gesteld aan meervoudig-

Nadere informatie

Social Return Handreiking

Social Return Handreiking Social Return Handreiking Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Social Return 4 3. Social Return bij WENb/WWB bedrijven 7 4. Tips voor opdrachtgevers 9 5. Tips bij het aanbesteden 11 6. Tips voor opdrachtnemers

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 2006 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Maatregelen SROI. Gemeente Veenendaal Juni 2015

Maatregelen SROI. Gemeente Veenendaal Juni 2015 Maatregelen SROI 2015 Gemeente Veenendaal Juni 2015 1. Inleiding In 2013 heeft het College het SROI-kader 2013 opgesteld. Sindsdien is SROI geïmplementeerd en wordt er binnen de organisatie ervaring opgedaan

Nadere informatie

Social return, mkb en het proportionaliteitsbeginsel: een goede verhouding?

Social return, mkb en het proportionaliteitsbeginsel: een goede verhouding? Social return, mkb en het proportionaliteitsbeginsel: een goede verhouding? 191 Social return, mkb en het proportionaliteitsbeginsel: een goede verhouding? mr. a.d. HornStra en mr. g.r. Werkman-BouWkamp

Nadere informatie

Ad 2 Proportionele selectiecriteria te hanteren; Ad 3 Gunnen op EMVI (economisch meest voordelige inschrijving).

Ad 2 Proportionele selectiecriteria te hanteren; Ad 3 Gunnen op EMVI (economisch meest voordelige inschrijving). Voor u ligt een voorstel om op korte termijn tot een aanpassing van het aanbestedingsbeleid te komen, waarbij het lokale en regionale MKB een eerlijke kans krijgt om mee te dingen naar een overheidsopdracht.

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2015-2017. Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân

Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2015-2017. Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2015-2017 Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân 1 Inhoudsopgave 1. Definities... 2 2. Doelstellingen... 3 3. Uitgangspunten... 4 3.1 Algemeen juridisch

Nadere informatie

De belangrijkste verschillen

De belangrijkste verschillen De belangrijkste verschillen Nieuwe aanbestedingsregels: achtergrond (parlementaire geschiedenis) 6 juli 2010: wetsvoorstel Aanbestedingswet naar Tweede Kamer 28 maart 2011: Nota naar aanleiding van het

Nadere informatie

Antwoorden op veelgestelde aanbestedings- en staatssteunvragen van gemeenten in hun verhouding met SW-bedrijven

Antwoorden op veelgestelde aanbestedings- en staatssteunvragen van gemeenten in hun verhouding met SW-bedrijven Antwoorden op veelgestelde aanbestedings- en staatssteunvragen van gemeenten in hun verhouding met SW-bedrijven Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Waarom deze notitie? 2 1.2 Hoe is deze notitie opgebouwd?

Nadere informatie

VOORSTEL BELEID SOCIAL RETURN ON INVESTMENT

VOORSTEL BELEID SOCIAL RETURN ON INVESTMENT VOORSTEL BELEID SOCIAL RETURN ON INVESTMENT Opsteller Marianne Sinnema Datum 17 mei 2013 Voorstel routing Bronvermelding MT WIL > AB/DB > Colleges Lekstroomgemeenten Dit voorstel is mede tot stand gebracht

Nadere informatie

Advies 124. 1.2 In de selectiefase heeft beklaagde 23 aanmeldingen van gegadigden ontvangen, waaronder die van klager.

Advies 124. 1.2 In de selectiefase heeft beklaagde 23 aanmeldingen van gegadigden ontvangen, waaronder die van klager. Advies 124 1. Feiten 1.1 Beklaagde heeft een niet-openbare Europese aanbestedingsprocedure gehouden voor de levering van geschenken (bijvoorbeeld kerstpakketten en relatiegeschenken). 1.2 In de selectiefase

Nadere informatie

Nieuwe Aanbestedingswet. Marktdag Zwolle, 10 maart 2016 Mr D.E. van Werven, Bouwend Nederland

Nieuwe Aanbestedingswet. Marktdag Zwolle, 10 maart 2016 Mr D.E. van Werven, Bouwend Nederland Nieuwe Aanbestedingswet Marktdag Zwolle, 10 maart 2016 Mr D.E. van Werven, Bouwend Nederland 1 evaluatie en implementatie wijziging Aw 2012 als gevolg van: evaluatie Aw 2012 en implementatie Richtlijnen

Nadere informatie

Opwaarts en horizontaal inbesteden

Opwaarts en horizontaal inbesteden Mr. J.C. Binnerts 1 Artikelen Opwaarts en horizontaal inbesteden 1. Inleiding Gemeentelijke samenwerking is hot : omgevingsdiensten, shared services centers en gemeenschappelijke uitvoeringsorganisaties,

Nadere informatie

Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) Wilke van Thiel

Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) Wilke van Thiel Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) Wilke van Thiel Presentatie PSO Nederland 1 Iedereen kent MVO Presentatie PSO Nederland 2 Ontwikkeling PSO 2010-2012 Presentatie PSO Nederland 3 Uitgangspunten

Nadere informatie

Nota van B&W. onderwerp Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2014

Nota van B&W. onderwerp Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2014 7 gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2014 Portefeuillehouder S. Bak, J.J. Nobel Collegevergadering 14 januari 2014 inlichtingen L. Venema (023 5676284) Registratienummer

Nadere informatie

Aanbesteden en contracteren in de zorg. Boels Zanders Advocaten Praktijkgroep Zorg. 6 oktober 2015

Aanbesteden en contracteren in de zorg. Boels Zanders Advocaten Praktijkgroep Zorg. 6 oktober 2015 Aanbesteden en contracteren in de zorg Boels Zanders Advocaten Praktijkgroep Zorg 6 oktober 2015 Doel van vandaag Bewustwording Juridisch speelveld Snijvlak: sluiten overeenkomst aanbesteding als middel

Nadere informatie

De inkoop van Bijlage II B diensten onder de Aanbestedingswet 2012

De inkoop van Bijlage II B diensten onder de Aanbestedingswet 2012 De inkoop van Bijlage II B diensten onder de Aanbestedingswet 2012 mr. J.C. (Kees) van de Water, KW Legal, maart 2013 De praktijk van vóór 1 april 2013 laat zien, dat het in voorkomende gevallen voor een

Nadere informatie

Door de aanbestedende dienst aan de opdracht gegeven benaming: Organisatie lustrumfeest UMC Utrecht 2010.

Door de aanbestedende dienst aan de opdracht gegeven benaming: Organisatie lustrumfeest UMC Utrecht 2010. AANKONDIGING VAN EEN OPDRACHT Diensten. AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST I.1) I.2) NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) UMC Utrecht, Heidelberglaan 100, 3584 CX Utrecht (NL). Contactpunt(en): Cluster Inkoop,

Nadere informatie

Notitie Investeren in Sociale firma`s

Notitie Investeren in Sociale firma`s Notitie Investeren in Sociale firma`s 1. Inleiding/aanleiding In het kader van de voorbereiding op de decentralisatie van de AWBZ is dit voorjaar het project Herijking dagbesteding gestart. Dit project

Nadere informatie

Raads informatiebrief

Raads informatiebrief gemeente Eindhoven Raadsnummer 06.RI527.OOI Inboeknummer o6bstooxs8 Dossiernummer 6.Soa s4 januari soos Raads informatiebrief Betreft Beleidskader Sociale aspecten van aanbestedingen. 1 Inleiding Mede

Nadere informatie

Meer concurrentie en een betere re-integratie via social return. Petra Oden Lector Juridische Aspecten van de Arbeidsmarkt Kenniscentrum Arbeid

Meer concurrentie en een betere re-integratie via social return. Petra Oden Lector Juridische Aspecten van de Arbeidsmarkt Kenniscentrum Arbeid Meer concurrentie en een betere re-integratie via social return Lector Juridische Aspecten van de Arbeidsmarkt Kenniscentrum Arbeid 28 juni 2012 Inleiding 1. Praktijkgericht onderzoek 2. Sociaal in het

Nadere informatie

PPS Netwerk Nederland, PPS Praktijkdag gebiedsontwikkeling: de aanbesteding en de contractering

PPS Netwerk Nederland, PPS Praktijkdag gebiedsontwikkeling: de aanbesteding en de contractering PPS Netwerk Nederland, PPS Praktijkdag gebiedsontwikkeling: de aanbesteding en de contractering 10 december 2014 Caroline van Hulsteijn, Jan Peter IJspeert Casus - Gemeente wil buurtcentrum ontwikkelen

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks

Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks Onderwerp: social return en inbesteden Datum commissie: 6 juni 2013 Datum raad: Nummer: Documentnummer: Steller: Eric Dammingh Fractie: PvdA-GroenLinks Samenvatting Meedoen

Nadere informatie

Social Return waarde-vol!!

Social Return waarde-vol!! Social Return waarde-vol!! Hier komt tekst Gemeente Utrecht Thea Smid-Verheul Hier komt ook tekst Wat en waarom? Social return bij inkoop is: het vaststellen en uitvoeren van sociale voorwaarden door middel

Nadere informatie

Mogelijkheden voor duurzaamheid in Europese aanbestedingen

Mogelijkheden voor duurzaamheid in Europese aanbestedingen Mogelijkheden voor duurzaamheid in Europese aanbestedingen Ditmar Waterman Werkzaam bij PIANOo Professioneel en Innovatief Aanbesteden, Netwerk voor Overheidsopdrachtgevers 2 Opzet Achtergrond Kansen voor

Nadere informatie

Het Nieuwe Aanbesteden

Het Nieuwe Aanbesteden Het Nieuwe Aanbesteden Gemeente Utrecht professionaliseert inkoop Gàry Habets; Hoofd Bureau Aanbestedingen 1 Inhoud Context aanbestedingsregels Utrechts aanbestedingsbeleid 1999 Wijzigingen Utrechts aanbestedingsbeleid

Nadere informatie

Recente jurisprudentie aanbestedingsrecht. Gijs Verberne, 18 december 2012

Recente jurisprudentie aanbestedingsrecht. Gijs Verberne, 18 december 2012 Recente jurisprudentie aanbestedingsrecht Gijs Verberne, 18 december 2012 Contact Gijs Verberne Advocaat partner Europees en Mededingingsrecht Aanbestedingsrecht T +31 (0)20 6789 278 F +31 (0)20 7954 585

Nadere informatie

EUROPEES SOCIAAL FONDS OPERATIONEEL PROGRAMMA 2014-2020 Disclaimer: deze info is onder voorbehoud uitkomsten overleg met de Tweede Kamer over ESF en uitkomst onderhandelingen met Europese Commissie MINISTERIE

Nadere informatie

Agenda. Even voorstellen Basisbeginselen Europees aanbesteden Relatie en ervaring met IGEA Ontwikkelingen. Door samenwerking nog sterker!

Agenda. Even voorstellen Basisbeginselen Europees aanbesteden Relatie en ervaring met IGEA Ontwikkelingen. Door samenwerking nog sterker! Agenda Even voorstellen Basisbeginselen Europees aanbesteden Relatie en ervaring met IGEA Ontwikkelingen 1 Wie ben ik? mr. K. (Krispijn) Klein Nagelvoort Burgemeester Kerssemakersstraat 32-B 8101 AN Raalte

Nadere informatie

Bijgaand het 2e kwartaalbericht over 2012 met een selectie van mogelijk voor u interessante actuele informatie over bouw- en aanbestedingsrecht:

Bijgaand het 2e kwartaalbericht over 2012 met een selectie van mogelijk voor u interessante actuele informatie over bouw- en aanbestedingsrecht: Geachte dame, heer, Bijgaand het 2e kwartaalbericht over 2012 met een selectie van mogelijk voor u interessante actuele informatie over bouw- en aanbestedingsrecht: Aanbestedingsrecht: materiaal voor defensie

Nadere informatie

Sociale aspecten bij aanbesteden Versie: 15 juli 2009

Sociale aspecten bij aanbesteden Versie: 15 juli 2009 Sociale aspecten bij aanbesteden Versie: 15 juli 2009 Bestuurlijke samenvatting De Europese aanbestedingsregels bieden de mogelijkheid om het sociale beleid van decentrale overheden te ondersteunen. Van

Nadere informatie

Aanbestedingen zo zit dat!

Aanbestedingen zo zit dat! D A T U M 17-2-2009 P A G I N A 0 White paper Serie Acquisitie in Re-integratie deel 3 Aanbestedingen zo zit dat! Versie december 2008 D A T U M 17-2-2009 P A G I N A 1 Wat kunt u er wel en niet van verwachten?

Nadere informatie

PIANOo-congres 2009. WERK aan de CRISIS! Recente jurisprudentie. Slechts een greep uit actuele ontwikkelingen.

PIANOo-congres 2009. WERK aan de CRISIS! Recente jurisprudentie. Slechts een greep uit actuele ontwikkelingen. 2 Recente jurisprudentie PIANOo-congres 2009 WERK aan de CRISIS! mr dr H.D. van Romburgh Recente jurisprudentie aanbestedingsrecht Slechts een greep uit actuele ontwikkelingen. Vandaag specifieke aandacht

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Voorwoord VII. Ten geleide. Lijst van afkortingen. I INLEIDING D. van Tilborg en S. Bakhtari

INHOUDSOPGAVE. Voorwoord VII. Ten geleide. Lijst van afkortingen. I INLEIDING D. van Tilborg en S. Bakhtari INHOUDSOPGAVE Voorwoord Ten geleide Lijst van afkortingen V VII XV I INLEIDING D. van Tilborg en S. Bakhtari 1. De overheid en de markt vanuit Europees perspectief 3 2. De overheid en de markt vanuit nationaal

Nadere informatie

Inbesteding of aanbesteding?

Inbesteding of aanbesteding? APRIL 2006 Inbesteding of aanbesteding? Opdrachten die door een aanbestedende dienst worden gegund aan een overheidsgedomineerde onderneming (met eigen rechtspersoonlijkheid) vallen in beginsel onder de

Nadere informatie

Verslag najaarsvergadering Nederlandse Vereniging voor Aanbestedingsrecht

Verslag najaarsvergadering Nederlandse Vereniging voor Aanbestedingsrecht Verslag najaarsvergadering Nederlandse Vereniging voor Aanbestedingsrecht Arnold Gelderman 1 Op 17 november 2011 vond de najaarsvergadering plaats van de Nederlandse Vereniging voor Aanbestedingsrecht.

Nadere informatie

Uit- en aanbesteden in de Wet Werk en Bijstand

Uit- en aanbesteden in de Wet Werk en Bijstand 1 Uit- en aanbesteden in de Wet Werk en Bijstand Inleiding Over het onderdeel uit- en aanbesteden van de Wet werk en bijstand (WWB) is de nodige informatie verschenen. Mede gezien de wijzigingen die sindsdien

Nadere informatie

Uitvoering beheertaken. inzet bijzondere doelgroepen

Uitvoering beheertaken. inzet bijzondere doelgroepen Uitvoering beheertaken en inzet bijzondere doelgroepen 156.000 inwoners 11e gemeente van Nederland Apeldoorn, Beekbergen, Beemte Broekland, Hoenderloo, Hoog Soeren, Klarenbeek, Lieren, Loenen, Radio Kootwijk,

Nadere informatie

Sociale werkvoorziening en regelgeving op het terrein van overheidssteun, aanbesteden, gescheiden boekhouding en BTW

Sociale werkvoorziening en regelgeving op het terrein van overheidssteun, aanbesteden, gescheiden boekhouding en BTW Sociale werkvoorziening en regelgeving op het terrein van overheidssteun, aanbesteden, gescheiden boekhouding en BTW Inleiding In de voor u liggende handreiking wordt een omschrijving gegeven van de regelgeving

Nadere informatie

FACTO SUCCES MET AANBESTEDEN! PROF.DR. JAN TELGEN BREUKELEN, 20 MAART 2013

FACTO SUCCES MET AANBESTEDEN! PROF.DR. JAN TELGEN BREUKELEN, 20 MAART 2013 FACTO SUCCES MET AANBESTEDEN! PROF.DR. JAN TELGEN BREUKELEN, 20 MAART 2013 AGENDA Nieuwe aanbestedingswet EU voorstellen 10 fouten in aanbestedingen 20/3/2013 2 NIEUWE AANBESTEDINGSWET 20/3/2013 3 1. NIEUWE

Nadere informatie

Vijf vragen over het aanbestedingsbeleid van overheden in Utrecht

Vijf vragen over het aanbestedingsbeleid van overheden in Utrecht Vijf vragen over het aanbestedingsbeleid van overheden in Utrecht Voor de markt is het interessant te weten hoe de overheden in de provincie Utrecht, die deelnemen aan de Marktontmoeting Ondernemend aanbesteden,

Nadere informatie

Trending topics aanbestedingsrecht

Trending topics aanbestedingsrecht Trending topics aanbestedingsrecht Regelgeving en jurisprudentie in beweging Workshop door Christa Visser Trending topics aanbestedingsrecht Regelgeving en jurisprudentie in beweging: 1. motivering van

Nadere informatie

Inkoop en aanbestedingsbeleid Beemster 2014

Inkoop en aanbestedingsbeleid Beemster 2014 Inkoop en aanbestedingsbeleid Beemster 2014 vrij naar: Lysons & Farington, 2008 1 I NHOUDSOPGAVE 1. Definities 4 2. Gemeentelijke doelstellingen 5 3. Juridische uitgangspunten 6 3.1 Algemeen juridisch

Nadere informatie

Social Return: zó biedt u MKB ers meer kans do s en don ts voor aanbesteders

Social Return: zó biedt u MKB ers meer kans do s en don ts voor aanbesteders Social Return: zó biedt u MKB ers meer kans do s en don ts voor aanbesteders Social Return: zó bent u er klaar voor 1 Maak Social Return onderdeel van uw strategisch beleid...en laat het (uit-) gedragen

Nadere informatie

Waar een wil is, is een weg! Over het gunnen van werk aan het eigen werkvoorzieningsschap

Waar een wil is, is een weg! Over het gunnen van werk aan het eigen werkvoorzieningsschap Waar een wil is, is een weg! Over het gunnen van werk aan het eigen werkvoorzieningsschap INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING 3 1. INLEIDING 5 1.1. Aanleiding en doel van deze nota 5 1.1.1. Van productie naar mensontwikkeling

Nadere informatie

Samenwerking decentraal: opdracht in het sociaal domein

Samenwerking decentraal: opdracht in het sociaal domein Samenwerking decentraal: opdracht in het sociaal domein Floris Bannink Il Shik Sloover 13 maart 2013 1 Agenda - Introductie - Inleiding - Modellen - Uw randvoorwaarden - Casus - Inhoudelijk - Afwegingskader

Nadere informatie

Introductie. Visschedijk Facilitair. samen succesvol door continuïteit in betrokkenheid. Schoonmaak Catering Hoveniers Receptie Beveiliging

Introductie. Visschedijk Facilitair. samen succesvol door continuïteit in betrokkenheid. Schoonmaak Catering Hoveniers Receptie Beveiliging Visschedijk Facilitair Introductie Introductie Bedrijfsfilm Kerngegevens Middelgroot regionaal in Noord-oost Nederland Kerngegevens Middelgroot regionaal in Noord-Oost Nederland Schoonmaak,- catering,-

Nadere informatie

Toelichting subsidies, (subsidie)overeenkomsten en overheidsopdrachten

Toelichting subsidies, (subsidie)overeenkomsten en overheidsopdrachten december 2011 Toelichting subsidies, (subsidie)overeenkomsten en overheidsopdrachten Decentralisatie extramurale begeleiding TransitieBureau Begeleiding in de Wmo Het doel van deze toelichting is om gemeenten

Nadere informatie

Inkoopaspecten van software

Inkoopaspecten van software Inkoopaspecten van software Mr. Judith van Bemmel SBO-ICM, Strategische Beheerorganisatie Interdepartementaal ICT Contractmanagement 31 maart, Arnhem Agenda Aanbestedingsrecht Doelstelling Basisregels

Nadere informatie

Inkoop- en Aanbestedingsbeleid RUD Zuid-Limburg

Inkoop- en Aanbestedingsbeleid RUD Zuid-Limburg Inkoop- en Aanbestedingsbeleid RUD Zuid-Limburg 4 april 2013 Voorwoord Voor u ligt het nieuwe integrale inkoop- en aanbestedingsbeleid van de RUD Zuid-Limburg. Dit beleid is gestoeld op het Model Inkoop-

Nadere informatie

Position paper Erkenning en Eenvoud Werkt! [juni 2015]

Position paper Erkenning en Eenvoud Werkt! [juni 2015] Position paper Erkenning en Eenvoud Werkt! [juni 2015] Inleiding Met het aannemen van de Participatiewet en de Wet Banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten werden werkgevers geconfronteerd met de verplichting

Nadere informatie

project geïnitieerd door Arbeidsgehandicapten in de UMC s

project geïnitieerd door Arbeidsgehandicapten in de UMC s project geïnitieerd door Arbeidsgehandicapten in de UMC s LOOR UMC Vrijdag 7 maart 2014 Kim Verschueren Abvakabo FNV projectleider Vooraf Wat zijn jullie ervaringen tot nu toe? Doel project Uiteindelijke

Nadere informatie