Cao 100 alcohol- en drugbeleid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cao 100 alcohol- en drugbeleid"

Transcriptie

1 Cao 100 alcohol- en drugbeleid Leen De MEY preventiewerker CGG VAGGA/Verslavingspreventie Marie-Claire LAMBRECHTS VAD/coördinator sector arbeid Studienamiddag CPBW-leden Provinciehuis Antwerpen, 10 november 10 Overzicht 1. Cao 100: wat moet en wat mag? Hoe? 2. Wat is het probleem eigenlijk? 3. Voorwaarden voor een succesvol alcohol- en drugbeleid. 4. Informatie en hulpverlening. sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 1

2 1. CAO 100 preventief alcohol- en drugbeleid in de onderneming Wat moet en wat mag: inhoud VERPLICHTE FASE (FASE 1) - Bepalen van uitgangspunten en doelstellingen - Evt. op basis van analyse - Resulteert in beleidsverklaring die schriftelijk moet worden opgesteld door werkgever en gericht aan alle werknemers (art. 3 3 van de cao). 1 april 2010 in AR FACULTATIEVE FASE (FASE 2) voor zover de realisatie van de 1 e fase dit vereist: (art. 3 4 van de cao). - Regels inzake beschikbaarheid op het werk, het binnenbrengen van A&D, het werkgerelateerd gebruik - Procedures bij vaststelling disfunctioneren op het werk - Werkwijze/procedure die bij vaststelling werkonbekwaamheid moet gevolgd worden (evt. preventieve ademtesten & vervoer naar huis enz.). 1. CAO 100 preventief alcohol- en drugbeleid in de onderneming Formele uitwerking (*) VERPLICHTE FASE (FASE 1) - Advies en informatie overlegorganen - Overleg met CPBW (consensus) - In samenspraak met welzijnsdiensten - Opname in arbeidsreglement (zonder wijzigingsprocedure) - Vorming en voorlichting werknemers/leidinggevenden. FACULTATIEVE FASE (FASE 2) - Advies en informatie overlegorganen - Geen overleg met CPBW - In samenspraak met welzijnsdiensten - Opname in arbeidsreglement (met wijzigingsprocedure) - Vorming en voorlichting werknemers/leidinggevenden. (*) Plets in Oriëntatie, maart 2009 sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 2

3 Overzicht 1. Cao 100: wat moet en wat mag? Hoe? 2. Wat is het probleem eigenlijk? 3. Voorwaarden voor een succesvol alcohol- en drugbeleid. 4. Informatie en hulpverlening. 2. Probleemdefiniëring: afstemming is nodig Wanneer spreek je van een alcoholof drugprobleem? Wat is werkgerelateerd alcohol- en druggebruik? sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 3

4 Dé (probleem)gebruiker bestaat niet (Zinberg, 1984) Mens Middel Milieu WERK (problematisch) gebruik: MMM-interactie Mens persoonlijkheid, geslacht, leeftijd, actuele gemoedstoestand, kennis en opvattingen, waarden en normen, biochemische kenmerken, sociale vaardigheden Milieu Middel aanbod, werking en invloed, hoeveelheid en wijze van gebruik context van gebruik, gezin, school, bedrijf, vrienden, belangrijke derden, subcultuur, uitgaanscultuur, media, socio-economische factoren, cultuur, wetgeving sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 4

5 Intermezzo productinformatie Indeling drugs Verdovend Opwekkend Hallucinogeen Verdovend en hallucinogeen Alcohol Opiaten Benzo s GHB Cafeïne Nicotine Cocaïne Speed Cannabis Paddo s LSD Vluchtige snuifmiddelen Opwekkend en hallucinogeen XTC sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 5

6 Alcohol: harde drug? Lichamelijke afhankelijkheid - Het plotseling ontbreken of drastisch verminderen van de drug veroorzaakt ontwenningsverschijnselen. - Zeer duidelijk bij: alcohol, veel geneesmiddelen en opiaten. - Voorbeelden: slecht slapen, angsten, beven, zweten, prikkelbaarheid, epilepsie of delirium tremens. Geestelijke afhankelijkheid - Persoonlijke binding t.a.v. bepaald middel, of een bepaalde activiteit. - Het enige zinvolle in het leven is op zoek gaan naar die roes. - Onprettig gevoel zonder de drugs, craving, zucht. - Zeer belangrijk bij herval. Tolerantie: steeds meer om eenzelfde effect te bekomen. Verslavingspiramide verslaving overmatig gebruik sociaal gebruik experimenteel gebruik eerste kennismaking Ik zit eraan vast, ik kan niet zonder. Als ik niet onder invloed ben, voel ik me slecht. Het hoort er altijd bij, het is een gewoonte. Af en toe gebruiken voor het effect, de sfeer. De voordelen zijn groter dan de nadelen. Proberen, zonder dat er een belangrijke reden is. Ja of nee zeggen. sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 6

7 1 glas bier = 1 glas cognac Alcoholgebruik in België/Vlaanderen Elke Belg drinkt gemiddeld 8.1 liter pure alcohol - vooral bier (86 liter) (Belgische Brouwers, 2009) - 14 de positie wereldranglijst (verkoopcijfers) (World Drink Trends, 2005). Trend: lichte daling vooral door verminderd biergebruik (in 1980: 131 liter per capita (Belgische Brouwers, 2008). 81% dronk laatste jaar (ooit) alcohol dagelijkse drinkers: 16% - 9% (Vlaams Gewest, 2008). Problematisch gebruik (cf. WHO: dag): 4.5% tot 6.75% EU: 5% (Anderson & Baumberg, 2006). Binge drinken ( heavy episodic drinking of comazuipen ). Operationalisering niet altijd dezelfde. sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 7

8 Problematisch gebruik: de 14/21-regel Mannen: Risico stijgt bij 21 glazen per week Niet meer dan 5 standaard glazen per keer Minstens 2 dagen per week geen alcohol 22 glazen/week of meer: 10% (HIS, 2008) Vrouwen: Risico stijgt bij 14 glazen per week Niet meer dan 3 standaard glazen per keer Minstens 2 dagen per week geen alcohol 15 glazen/week of meer: 6% (HIS, 2008)! Opgelet met specifieke situaties! Functioneringsproblemen: enkel ten gevolge van alcoholgebruik 57 % tgv gebruik alcohol en illegale drugs 10 % tgv gebruik alcohol en psychofarmaca 9 % tgv alcohol, illegale drugs & psychofarmaca 8 % enkel ten gevolge van illegaal druggebruik 2 % enkel ten gevolge van gebruik psychofarmaca 1 % ik weet het niet 12 % Bron: VAD/Q-ADO 2nov10 sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 8

9 Online hulp (+18) Cannabis: wetgeving Cannabis invoeren, produceren, bezitten, gebruiken en verkopen is in België voor iedereen illegaal en dus strafbaar! +18: kleine hoeveelheid cannabis (3 gram of 1 plant) voor pers gebruik? politionele registratie, d.w.z. dat de politie geen PV opmaakt maar enkel plaats, datum en uur van de feiten, aard van het gebruik en omschrijving van de middelen registreert. Wel PV bij indicatie van problematisch gebruik, openbare overlast, verzwarende omstandigheden of specifieke uitzonderingen. Cannabis wordt wel gebruikt voor sommige medische doeleinden (MS, kanker) moet aangevraagd worden. sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 9

10 Illegaal druggebruik in België/Vlaanderen Ooit gebruik van cannabis: 14% - Laatstejaarsgebruik: 3% (HIS, 2008). Leerlingen secundair onderwijs cannabis is meest gebruikte product: 16% laatste jaar (syntheserapport VAD-leerlingenbevraging, ) jaar: 3% jaar: 13% jaar : 23% Experimenteel maar ook recent en actueel gebruik vooral bij jongeren (15-24jaar) en jongvolwassenen (25-34jaar). XTC speed: 1.7% ooit-gebruik EU (15-64): 3.1% LP (EMCDDA, 2006). Cocaïne en XTC zijn de partydrugs van het moment Nooit 23,1 24,4 21,7 meer niet dan wel 30,8 29,3 32,5 evenveel wel als niet 19,5 18,8 20,9 meer wel dan niet 12,7 14,7 11,3 Altijd 14,0 12,8 13,6 Combinatie alcohol en illegale drugs (VAD-uitgaansonderzoek, 2008) Gebruik van psychoactieve medicatie in BE/VL 14% van de Vlamingen heeft de afgelopen twee weken psychoactieve geneesmiddelen gebruikt (Gezondheidsenquête, 2008). Ze gebruiken vooral slaapmiddelen (9%), maar ook kalmeringsmiddelen (5%) en antidepressiva (5%). Meer vrouwen (19%) dan mannen (9%) gebruiken psychoactieve medicatie. Het gebruik neemt toe met de leeftijd en dit zowel bij vrouwen als mannen. Tussen 2004 en 2008 lijkt het gebruik van psychoactieve geneesmiddelen te stabiliseren. België behoort tot de landen met het hoogste percentage jongeren dat ooit slaap- of kalmeringsmiddelen op voorschrift gebruikte (Hibell et al., 2004). sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 10

11 (problematisch) gebruik: MMM-interactie Mens persoonlijkheid, geslacht, leeftijd, actuele gemoedstoestand, kennis en opvattingen, waarden en normen, biochemische kenmerken, sociale vaardigheden Milieu Middel aanbod, werking en invloed, hoeveelheid en wijze van gebruik context van gebruik, gezin, school, bedrijf, vrienden, belangrijke derden, subcultuur, uitgaanscultuur, media, socio-economische factoren, cultuur, wetgeving (niet-) problematisch gebruik (VAD, 2002) Meerderheid bevolking Minderheid bevolking Niet-problematisch gebruik Sociaal gebruik Geïntegreerd gebruik Situationeel (veiligheid/gezondheid) Riskant Occasioneel excessief gebruik Problematisch gebruik Chronisch gebruik Proces naar afhankelijkheid (vooral gezondheid; impact op omgeving) VAD/sector arbeid/sessies VBO - mei 2009 sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 11

12 Definiëring problematisch gebruik Problematisch gebruik kan - in het kader van welzijn en gezondheid - gedefinieerd worden: als een proces: vooral een gezondheidsprobleem met ernstige gevolgen op andere terreinen als een occasioneel feit: zowel een veiligheids- als gezondheidsprobleem; occasioneel problematisch gebruik kan een signaal zijn van chronisch problematisch gebruik Het problematisch karakter wordt bepaald door kenmerken van de gebruiker (mens), de drug zelf (middel) en de context van gebruik (milieu). VAD/sector arbeid/sessies VBO - mei 2009 Definiëring werkgerelateerd A&D-gebruik Elk gebruik dat zich voordoet tijdens werkgerelateerde uren i.c. (onmiddellijk) voorafgaand aan het werk, tijdens de werktijd inclusief lunchpauzes, specifieke aangelegenheden, en de weg van en naar het werk. VAD/sector arbeid/sessies VBO - mei 2009 sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 12

13 Hoe zichtbaar op het werk? Alert zijn voor signalen Signalen die verwijzen naar effecten van gebruik (bv. dronkenschap) geven vooral informatie bij acuut gebruik. Belang van objectieve informatie. Belang van werkgebonden signalen. sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 13

14 Werkgebonden signalen Meestal weinig alcohol- of drugspecifiek, vooral bij chronisch gebruik. Wijzen vooral op een verandering in gedrag - functioneren. Belangrijk om als organisatie alert te zijn voor werkgebonden signalen. Opvolging van arbeidsgedrag moet intensiever en frequenter. Signalen kunnen aangrijpingspunt zijn voor gesprek. Vaak zinvoller dan proberen druggebruik te detecteren. Zinvol : snelle reactie leidt tot vroegtijdige detectie en kansen op herstel zijn groter bij doorverwijzing. Werkgebonden signalen (2) Verzuim - hoger ziekteverzuim, vooral kortdurend verzuim - frequent op maandagmorgen - vaak te laten komen, 's ochtends en na de lunch - vroeg(er) van het werk vertrekken - vaak zonder toestemming afwezig zijn - vreemde en ongeloofwaardige excuses voor afwezigheid gebruiken - ongewoon vaak griep, verkoudheid, maagklachten hebben Afwezigheid op de werkplek - herhaalde afwezigheid van de werkplek, meer dan nodig - extra lange koffie- en theepauzes - veelvuldig toiletbezoek sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 14

15 Werkgebonden signalen (3) Concentratieverlies - het werk kost meer tijd en moeite dan voordien - problemen met het onthouden van aanwijzingen, details, e.d. - problemen met het uitvoeren van ingewikkelde handelingen - het wel fysiek aanwezig zijn, maar er niet met zijn hoofd bij zijn Ongevallen - vaker dan anderen betrokken zijn bij bedrijfsongevallen, (bijna-) ongevallen zonder aanwijsbare verklaring - geen rekening houden met de veiligheid van anderen Onregelmatig werkpatroon - afwisselende periodes van hoge en lage productiviteit - toenemende onbetrouwbaarheid en onvoorspelbaarheid - afnemend doorzettingsvermogen Werkgebonden signalen (4) Afgenomen efficiëntie - steeds vaker overschrijden van deadlines - vergissingen door slecht opletten of verkeerd inschatten - materiaal verspillen - klachten van derden - slechte beslissingen nemen - ongeloofwaardige excuses voor verminderde werkprestaties Slechte verhouding met collega's - heftig reageren op echte of ingebeelde kritiek / lichtgeraakt zijn - vaak slecht gehumeurd zijn en achterdochtigheid - stemmingsveranderingen na de middagpauze - ontlopen van chef of controle - klachten of commentaar uit directe omgeving - agressief gedrag (bv. kenmerkend voor amfetaminegebruikers) sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 15

16 Overzicht 1. Cao 100: wat moet en wat mag? Hoe? 2. Wat is het probleem eigenlijk? 3. Voorwaarden voor een succesvol A&D-beleid a) Alert zijn voor signalen b) A&D-beleid is deel van een groter geheel c) Focus op functioneren d) Uitwerken pijlers en bijhorende rollen diverse actoren 4. Informatie en hulpverlening. 3b. A&D-beleid is deel van een groter geheel veiligheidsbeleid gezondheidsbeleid globaal personeelsbeleid sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 16

17 3c. Focus op functioneren, niet op A&D Arbeidsgedrag is aanspreekpunt - meer correct als interventie objectiveerbaar - meer efficiënt in termen van hulpverlening: ontkenning motivatie AANDACHTSPUNT: omschrijving goed functioneren 3d. Uitwerken pijlers van een A&D-beleid sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 17

18 functioneringsopvolging geïndiceerde selectieve preventie behandeling advies probleembesef ILO, 2002 universele preventie informatie-vorming Regelgeving Bepaal regels inzake beschikbaarheid A&D: Wat mag en wat mag niet Onderscheid alcohol en illegale drugs Bepaal regels inzake het binnenbrengen A&D Omschrijf A&D-gebruik tijdens werkgerelateerde uren i.c. (onmiddellijk) voorafgaand aan het werk, tijdens de werktijd inclusief lunchpauzes, specifieke aangelegenheden, en de weg van en naar het werk. VAD/sector arbeid/sessies VBO - mei 2009 sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 18

19 Bron: VAD/Q-ADO 2nov10 Bron: VAD/Q-ADO 2nov10 sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 19

20 Procedures bij disfunctioneren Advies: stof even functioneringssysteem en personeelsbeleid in de organisatie af Wat is goed functioneren voor werkprofielen in uw organisatie? Maak een onderscheid tussen procedures bij acuut occasioneel gebruik (meestal dronkenschap) en procedures bij chronisch misbruik (langere periode vaak enkel vermoeden van problematiek). Gebruik linken met reeds bestaand veiligheids- en gezondheidsbeleid. Bepaal de rol van diverse betrokkenen. VAD/sector arbeid/sessies VBO - mei 2009 Procedures bij disfunctioneren: rolbepaling FUNCTIONERINGSPROBLEEM ALCOHOL OF DRUGPROBLEEM collega s hiërarchische lijn: interne/externe HV: vraag naar feedback vertrouwelijkheid gegevens & beroepsgeheim ondersteunende diensten / personen sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 20

21 Bron: VAD/Q-ADO 2nov10 Rol van de collega Alert zijn voor het gedrag van de drinkende of drugs gebruikende collega. Persoon eerlijk over zijn gedrag aanspreken. Signaleren van een potentieel gevaarlijke situatie/gedrag aan de leidinggevende of andere instanties verklikken. sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 21

22 Rol van de leidinggevende Alert zijn voor mogelijke (vermoeden van) drank- en drugproblemen en optreden als het werk en gedrag dat nodig maken: Zorgvuldig opvolgen van het functioneren (verzamelen van concrete feiten) spion. Gesprek voeren (over arbeidsprestaties, functioneren van de betrokkene). Chef dient niet te oordelen of er sprake is van problematisch drinken. Bron: VAD/Q-ADO 2nov10 sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 22

23 Bedrijfshulpverlening Bedrijfshulpverlener (preventieadviseur-arts / PA PA / maatschappelijk werker / vertrouwensfiguren: Onderliggend alcohol- of drugprobleem Doorverwijzing externe hulpverlening (evt. alcohol- of drugspecifiek) Beroepsgeheim en vertrouwelijkheid gegevens Optreden bedrijfshulpverlener meer effectief indien ook hiërarchische lijn rol opneemt Opvolging functioneren parallel / complementair laten verlopen met aanpak binnen bedrijfshulpverlening. Bron: VAD/Q-ADO 2nov10 sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 23

24 Bron: VAD/Q-ADO 2nov10 confrontatie met feiten over werkgedrag doet betrokkene nadenken Figuur gebaseerd op Prochaska en DiClemente, 1988,1992 (VAD, 2001) sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 24

25 Belang van informatie en vorming noodzakelijk voor toepassing beleid Overzicht 1. Cao 100: wat moet en wat mag? Hoe? 2. Wat is het probleem eigenlijk? 3. Voorwaarden voor een succesvol alcohol- en drugbeleid. 4. Informatie en hulpverlening. sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 25

26 4. CGG VAGGA Verslavingspreventie VAGGA (Vereniging Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg Antwerpen) is een centrum voor GGZ erkend en gesubsidieerd door de Vlaamse overheid. VAGGA biedt gespecialiseerde, ambulante behandeling aan kinderen, volwassenen en ouderen met ernstige psychische problemen of stoornissen en aan hun omgeving. VAGGA heeft tevens een gespecialiseerde werking voor verslavingszorg en verslavingspreventie, en voor personen die door justitie verwezen werden voor behandeling (forensische zorg). Het team verslavingspreventie werkt met intermediairs in diverse sectoren (onderwijs, overheden, arbeid, gezondheid, vrije tijd en cultuur, welzijn en politie en justitie). 4. VAD vzw Vlaamse koepelorganisatie van instellingen voor preventie, hulpverlening en onderzoek (65 leden). Mandaat Vlaamse overheid om de implementatie van een Vlaams preventiebeleid te coördineren ( convenant ). Alcohol, illegale drugs, psychoactieve medicatie en gokken (tabak VIGEZ vzw). Perspectief werking: gezondheidspromotie en welzijn. Onderzoek professionalisering hulpverlening preventie diverse sectoren en DrugLijn. Staf: 45-tal medewerkers + vrijwilligers. Sector arbeid: ism regionale preventiewerkers CGG. sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 26

27 Dank u! Meer info? VAD vzw Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen Vanderlindenstraat Brussel CGG VAGGA Verslavingspreventie Boomgaardstraat Antwerpen Marie-Claire Lambrechts T - 02/ E Team verslavingspreventie T E VAD/sector arbeid/sessies VBO - mei 2009 sector arbeid/studienamiddag_cpbw-leden_provinciehuisantwerpen_10nov10 27

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen Drugpunt 24 februari 2015 Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen DRUGPUNT TEAM Filip Claeys filip.claeys@drugpunt.be 09/381 86 63 of 0498

Nadere informatie

PSYCHOSOCIAAL WELZIJN MODULE 2

PSYCHOSOCIAAL WELZIJN MODULE 2 PSYCHOSOCIAAL WELZIJN MODULE 2 HOE EFFICIËNT OMGAAN ALS WERKGEVER/LEIDINGGEVENDE MET EEN ALCOHOL EN/OF DRUGPROBLEEM OP DE WERKVLOER Sabine Stevens Preventieadviseur psychosociale aspecten, Idewe Prenne

Nadere informatie

Alcohol- en drugpreventie op de werkvloer

Alcohol- en drugpreventie op de werkvloer Alcohol- en drugpreventie op de werkvloer M A A I K E D E C O N I N C K C G G VA G G A B O O M G A A R D S T R A A T 7 2018 A N T W E R P E N 0 3. 2 5 6. 9 1. 4 1 W W W. V A G G A. B E Eigen normen en

Nadere informatie

Preventie als basis voor een alcohol- en drugbeleid in het bedrijf. Pleidooi voor een actief fase 2 -beleid op de werkvloer

Preventie als basis voor een alcohol- en drugbeleid in het bedrijf. Pleidooi voor een actief fase 2 -beleid op de werkvloer Preventie als basis voor een alcohol- en drugbeleid in het bedrijf Pleidooi voor een actief fase 2 -beleid op de werkvloer Marc TACK teamleider preventie CGG Eclips Gent ssies 2012-2013 Van waaruit? CGG

Nadere informatie

Belang van het implementeren van een alcohol- en drugsbeleid. Sabine Stevens Preventieadviseur psychosociale aspecten

Belang van het implementeren van een alcohol- en drugsbeleid. Sabine Stevens Preventieadviseur psychosociale aspecten Belang van het implementeren van een alcohol- en drugsbeleid Sabine Stevens Preventieadviseur psychosociale aspecten Wist u dat? Het aantal probleemdrinkers bij de beroepsbevolking wordt geschat op 5 tot

Nadere informatie

BELEIDSNOTA DRUGBELEID VAGGA

BELEIDSNOTA DRUGBELEID VAGGA BELEIDSNOTA DRUGBELEID VAGGA INHOUD Inleiding 1. Waarom een drugbeleid? 2. Uitgangspunten 3. Regelgeving 4. Procedures 5. Hulpverlening 6. Vorming & Voorlichting 7. Evaluatie Inleiding In onze samenleving

Nadere informatie

Intern alcohol- en drugbeleid CGG Ahasverus Eerste versie (najaar 2011)

Intern alcohol- en drugbeleid CGG Ahasverus Eerste versie (najaar 2011) Intern alcohol- en drugbeleid CGG Ahasverus Eerste versie (najaar 2011) 1 Visietekst April 2010 Beleidsverklaring preventief alcohol- en drugbeleid CGG Ahasverus vindt het welzijn en de gezondheid van

Nadere informatie

Hoe zet ik een alcohol- en drugpreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers

Hoe zet ik een alcohol- en drugpreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers WG Hoe zet ik een alcohol- en drugpreventiebeleid op in mijn onderneming? Informatiebrochure voor werkgevers Wist u dat...? Het aantal probleemdrinkers bij de beroepsbevolking wordt geschat op 5 tot 10%.

Nadere informatie

Regionaal overleg: Alcohol en andere drugs. CGG Kempen Ellen Van Eynde 17 maart 2015

Regionaal overleg: Alcohol en andere drugs. CGG Kempen Ellen Van Eynde 17 maart 2015 Regionaal overleg: Alcohol en andere drugs CGG Kempen Ellen Van Eynde 17 maart 2015 Kennismaking Preventiewerker van het Alcohol- en drugteam De Meander De Meander is onderdeel van het Centrum voor Geestelijke

Nadere informatie

Prijs Gezondheid en Onderneming 2010 Resultaten vragenlijst Q-ADO 1.0 na 1 jaar online

Prijs Gezondheid en Onderneming 2010 Resultaten vragenlijst Q-ADO 1.0 na 1 jaar online Prijs Gezondheid en Onderneming 2010 Resultaten vragenlijst Q-ADO 1.0 na 1 jaar online (18-12-2009 18-12-2010) Om organisaties te ondersteunen bij de uitwerking van een preventief alcohol- en drugbeleid

Nadere informatie

PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID

PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID Alcohol en drugsbeleid in de ondernemingen PRINCIPE Werknemers of uitzendkrachten die op het werk alcohol en drugs gebruiken of onder invloed ervan zijn kunnen de veiligheid, de gezondheid en het welzijn

Nadere informatie

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Tactus Verslavingszorg Preventie & Consultancy Brink 40 7411 BT Deventer 088 3822

Nadere informatie

Middelenbeleid in een onderneming

Middelenbeleid in een onderneming Team psychosociaal welzijn Middelenbeleid in een onderneming Deel 1: Motieven (Waarom?) Inhoud Deel 2: Wat kun je er aan doen? (Wat?) Deel 3: Ontwikkeling beleid (Hoe?) 1 Deel 1: Waarom moet uw organisatie

Nadere informatie

Waar staan we na drie jaar Cao 100?

Waar staan we na drie jaar Cao 100? Waar staan we na drie jaar Cao 100? Update resultaten vragenlijst Q-ADO 1.0 (18-12-2009 tot 01-04-2013) Om organisaties te ondersteunen bij de uitwerking van een preventief alcohol- en drugbeleid ontwikkelde

Nadere informatie

Basisvorming drugs & & drugge g bruik i

Basisvorming drugs & & drugge g bruik i Basisvorming drugs & druggebruik 1. Drugpunt en PZ Deinze -Zulte 2. Productinformatie: soorten drugs 3. Wetgeving 4. Welke drugs worden door onze leerlingen gebruikt? Inhoud 5. Hoe moeten we dat druggebruik

Nadere informatie

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Verstandelijke beperking en middelengebruik Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Johan woont al enkele jaren zelfstandig. Als begeleider ga jij twee

Nadere informatie

Alcohol en drugbeleid

Alcohol en drugbeleid Alcohol en drugbeleid Probleemstelling Er waren in de organisatie verschillende meldingen van problemen rond drankmisbruik. Het arbeidsreglement was niet voldoende uitgewerkt om tot een duidelijke aanpak

Nadere informatie

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Werk en Verslaving Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Inhoud Inleiding Verslaving als ziekte Werk en verslaving Medisch - Juridisch kader Beleid Inleiding Gewoonteverslaving Gokverslaving, chatverslaving,

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN?

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? Deinze 4 juni 2013 www.drugpunt.be/heelwatinhuis Drugpunt Leie & Schelde Filip Claeys Sanne Foulon www.drugpunt.be

Nadere informatie

NODENBEVRAGING HORECA

NODENBEVRAGING HORECA NODENBEVRAGING HORECA VAD, de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen, wil nagaan hoe er in horecazaken in Vlaanderen omgegaan wordt met alcohol en andere drugs. Daarnaast willen we weten of u,

Nadere informatie

Alcoholproblemen op het werk. Adviezen voor leidinggevenden. 3e druk 2000 Alcon, Utrecht

Alcoholproblemen op het werk. Adviezen voor leidinggevenden. 3e druk 2000 Alcon, Utrecht Alcoholproblemen op het werk Adviezen voor leidinggevenden 3e druk 2000 Alcon, Utrecht (c) 2000 Alcohol Consultancy Nederland (ALCON) Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts

Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts Disclosure belangen Janneke Valk, bedrijfsarts (potentiële) belangenverstrengeling Geen / Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

Departement Psychosociale Aspecten

Departement Psychosociale Aspecten Departement Psychosociale Aspecten (bron FOD) Model 1 : beleidsverklaring waarbij de onderneming ervoor kiest om het alcohol- en drugsbeleid niet verder uit te werken (zie Art. 3, 3 en 4 van het KB van

Nadere informatie

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER kleuter 2,5-6j 1 ste graad LO 6-8j 2 de graad LO 8-10j 3 de graad LO 10-12j doelstelling doelstelling doelstelling doelstelling Versterken

Nadere informatie

De effecten, de risico s en de wet. Cover

De effecten, de risico s en de wet. Cover Tabak, alcohol en andere drugs in België De effecten, de risico s en de wet NL Cover introductie Tabak, alcohol en andere drugs in België De effecten, de risico s en de wet Iedereen komt wel eens in aanraking

Nadere informatie

Forum Opvoedingsondersteuning Westhoek. 8 10 2013 Jonkershove (Houthulst)

Forum Opvoedingsondersteuning Westhoek. 8 10 2013 Jonkershove (Houthulst) Forum Opvoedingsondersteuning Westhoek 8 10 2013 Jonkershove (Houthulst) Programma Timing 9u00-9u15 9u15-10u15 10u15-10u30 10u30-11u30 11u30 Inhoud Verwelkoming Workshop deel I Pauze Workshop deel II Broodjesmaaltijd

Nadere informatie

Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking. Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg

Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking. Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg Parnassia Bavo Groep Brijder Verslavingszorg Preventie Jeugd Zorg ambulant & klinisch Bereidheidliniaal

Nadere informatie

brugge.be/preventie PREVENTIE sherrie smith Dreamstime Stock Photos CHECKLIST DOS of TAD-beleid

brugge.be/preventie PREVENTIE sherrie smith Dreamstime Stock Photos CHECKLIST DOS of TAD-beleid brugge.be/preventie PREVENTIE sherrie smith Dreamstime Stock Photos CHECKLIST DOS of TAD-beleid Is ons Tabak, alcohol- en drugbeleid nog up-to-date? CHECKLIST DOS of TAD-beleid 1 Als school heeft u de

Nadere informatie

brugge.be/preventie PREVENTIE sherrie smith Dreamstime Stock Photos CHECKLIST DOS of TAD-beleid

brugge.be/preventie PREVENTIE sherrie smith Dreamstime Stock Photos CHECKLIST DOS of TAD-beleid brugge.be/preventie sherrie smith Dreamstime Stock Photos PREVENTIE CHECKLIST DOS of TAD-beleid Is ons Tabak, alcohol- en drugbeleid nog up-to-date? CHECKLIST DOS of TAD-beleid 1 Als school heeft u de

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

Sterke stijging aantal drugdoden fors overdreven

Sterke stijging aantal drugdoden fors overdreven Sterke stijging aantal drugdoden fors overdreven Op 4 december 2006 stond er een klein bericht in Het Laatste Nieuws met als kop sterke stijging Vlaamse drugdoden. De Morgen deed het de dag nadien over

Nadere informatie

Toolbox NL_19b_ Alcohol op het werk rev.1. VCA invorm.eu. VCA invorm

Toolbox NL_19b_ Alcohol op het werk rev.1. VCA invorm.eu. VCA invorm Alcohol op het werk Toolbox 1 De Wet Het gebruik van alcohol op het werk is niet bij de wet verboden. Wel is bij de wet geregeld dat de werkgever een werknemer mag ontslaan, wanneer deze zich ondanks waarschuwing

Nadere informatie

VAD-leerlingenbevraging

VAD-leerlingenbevraging VAD-leerlingenbevraging in het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2011-2012 Colofon Auteur Sarah Melis, stafmedewerker VAD Redactie Ilse Bernaert, stafmedewerker VAD Johan Rosiers,

Nadere informatie

Informatieleaflet voor werkgevers

Informatieleaflet voor werkgevers Informatieleaflet voor werkgevers Werk en verslaving Het aantal verslaafden aan alcohol, drugs en medicijnen in Nederland groeit. Het merendeel van deze mensen heeft een baan en kampt met de verslaving

Nadere informatie

Combigebruik. De meest gestelde vragen

Combigebruik. De meest gestelde vragen Combigebruik. De meest gestelde vragen V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - juni 2011 (herziene herdruk) - D/2011/6030/10

Nadere informatie

Alcohol- en drugsbeleid in jouw onderneming?

Alcohol- en drugsbeleid in jouw onderneming? Alcohol- en drugsbeleid in jouw onderneming? // Een handboek voor de toepassing van CAO nummer 100 betreffende een preventief alcohol- en drugsbeleid Algemene Centrale ABVV Hoogstraat 26-28 1000 Brussel

Nadere informatie

Handreiking inzet van e-learning in de SW

Handreiking inzet van e-learning in de SW De begeleiding van medewerkers met verslavingsproblemen en ongewenst gedrag Handreiking inzet van e-learning in de SW 7 Praktische bouwstenen Strategische bouwstenen Strategische bouwstenen Praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011 Programma vandaag 19:00 19:45 u Tactus Verslavingszorg Cijfers Middelen/gewoontes 19:45 20:00 u Pauze Pubers & Verslavingen Liska Vulperhorst Preventiewerker 21 maart 2013 20:00 20:45 u Stellingen 20:45

Nadere informatie

Een drugbeleid op onze school

Een drugbeleid op onze school Een drugbeleid op onze school 1. Waarom een drugbeleid? We zijn het er allemaal over eens dat jongeren het zeker niet gemakkelijk hebben in onze samenleving. Jongeren met problemen zijn zeer vatbaar voor

Nadere informatie

Epidemiologische gegevens

Epidemiologische gegevens Epidemiologische gegevens ESPAD (Vlaanderen) European School Survey Project on Alcohol and other Drugs Deelname van 35 landen 15- en 16-jarigen Sinds 2003 ook deelname van België (n= 2.320) Hieronder de

Nadere informatie

You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen

You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen You bet! Educatief pakket over gokken voor 16-18-jarigen V.U. Paul Van Deun VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - januari 2016 D/2016/6030/3 De DrugLijn is een initiatief van VAD - VAD wordt gefinancierd

Nadere informatie

Jongeren en druggebruik Ouderavond JOMA 6 oktober 2009. Jan De Smet Team verslavingspreventie VAGGA Verslavingszorg

Jongeren en druggebruik Ouderavond JOMA 6 oktober 2009. Jan De Smet Team verslavingspreventie VAGGA Verslavingszorg Jongeren en druggebruik Ouderavond JOMA 6 oktober 2009 Jan De Smet Team verslavingspreventie VAGGA Verslavingszorg INHOUD VAGGA Cijfers & motieven Druggebruik & risico Productinfo Signalen Aanpak Hulpverlening

Nadere informatie

VAD-Leerlingenbevraging In het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2013-2014

VAD-Leerlingenbevraging In het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2013-2014 VAD-Leerlingenbevraging In het kader van een drugbeleid op school Syntheserapport schooljaar 2013-2014 Colofon Auteur Sarah Melis, stafmedewerker VAD Redactie Johan Rosiers, stafmedewerker VAD Nina De

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs

Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 16 oktober 2012 marion.kooij@brijder.nl 023 5307400 www.twitter.com/brijderjeugd Hoeveel alcoholspelletjes kent u? Kingsen Boeren Zap een

Nadere informatie

Alcohol en drugsbeleid van de VGC

Alcohol en drugsbeleid van de VGC Alcohol en drugsbeleid van de VGC p. 45 Een beleid? Het alcohol en drugsbeleid van de VGC geldt voor iedereen en past in het globaal personeels, gezondheids en veiligheidsbeleid. Opzet ervan is preventief

Nadere informatie

De Meander is er voor mensen die een vraag hebben naar informatie, ondersteuning of begeleiding rond

De Meander is er voor mensen die een vraag hebben naar informatie, ondersteuning of begeleiding rond De Meander is er voor mensen die een vraag hebben naar informatie, ondersteuning of begeleiding rond alcohol, illegale drugs, medicatie en gokken. Doelgroep Meander: Iedereen met problemen in verband met

Nadere informatie

Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp

Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp Vroegsignalering alcoholgebruik op de Spoedeisende hulp Samenwerking tussen algemeen ziekenhuis en GGZ Roxanne Izendooren Projectleider Vroegsignalering alcoholgebruik 23 april 2012 Opdracht: Vragenlijst

Nadere informatie

Face it, Work it. Overzicht

Face it, Work it. Overzicht Face it, Work it Dr. H. Peuskens Psychiater Psychiatrische kliniek Broeders Alexianen Tienen Overzicht Middelengebruik in Vlaanderen CAO 100 Middelengerelateerde problematiek Expertise in residentiële

Nadere informatie

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Programma Stellingen Geschiedenis van verslaving Wat zijn drugs? Fasen van gebruik Soorten middelen Effecten

Nadere informatie

Hoeveel Vlaamse jongeren gebruiken alcohol of drugs?

Hoeveel Vlaamse jongeren gebruiken alcohol of drugs? OUDERAVOND JONGEREN, ALCOHOL EN ANDERE DRUGS CGG AHASVERUS ALCOHOL- EN DRUGPREVENTIE 2 CGG Ahasverus www.ahasverus.be Centrum Geestelijke Gezondheidszorg Vestigingen in Asse, Halle, Vilvoorde en Grimbergen

Nadere informatie

Hoe ver reikt het controlerecht?

Hoe ver reikt het controlerecht? Sterke drank, zwak werk 25-6-2015 2015 Hildegard Schmidt Association de la Ville et des Communes de la Région de Bruxelles-Capitale asbl Vereniging van de Stad en de Gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Omgaan met het gebruik van alcohol en andere drugs op en rond het werk: de juridische regels

Omgaan met het gebruik van alcohol en andere drugs op en rond het werk: de juridische regels Omgaan met het gebruik van alcohol en andere drugs op en rond het werk: de juridische regels Isabel PLETS Assistente Arbeidsrecht, Vakgroep sociaal recht, UGent Advocaat, Lydian, Brussel Willy VAN EECKHOUTTE

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit sirikruit@live.nl iri Kruit Voorlichting en training 1 Programma Introductie - Kennismaking - Studiehandleiding, opbouw van de lessen

Nadere informatie

Omgaan met het gebruik van alcohol en andere drugs op en rond het werk: de juridische regels

Omgaan met het gebruik van alcohol en andere drugs op en rond het werk: de juridische regels Omgaan met het gebruik van alcohol en andere drugs op en rond het werk: de juridische regels Isabel PLETS Assistente Arbeidsrecht, Vakgroep sociaal recht, UGent Advocaat, Lydian, Brussel Willy VAN EECKHOUTTE

Nadere informatie

EEN PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID IN DE ONDERNEMING

EEN PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID IN DE ONDERNEMING EEN PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID IN DE ONDERNEMING In overleg werken aan preventie Collectieve arbeidsovereenkomst nr. 100 Blijde Inkomstlaan, 17-21 - 1040 Brussel Tel: 02 233 88 11 - Fax: 02 233

Nadere informatie

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de klas en aan docenten) ABC gesprekken Aanwezig bij verschillende ZAT

Nadere informatie

Illegale drugs (andere dan cannabis) in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC)

Illegale drugs (andere dan cannabis) in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC) Illegale drugs (andere dan cannabis) in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC) Illegale drugs in de BBC Het gebruik van illegale drugs zoals cocaïne, xtc en speed is in iedere Vlaamse

Nadere informatie

De SEM-J in cijfers. Wat is de SEM-J?

De SEM-J in cijfers. Wat is de SEM-J? De SEM-J in cijfers 12-18 jaar Wat is de SEM-J? individuele begeleidingscontext op eenvoudige en gebruiksvriendelijke manier: een ernstinschatting maken van het middelengebruik van de jongere & nood aan

Nadere informatie

CROSS-OVER 2/12/2014

CROSS-OVER 2/12/2014 CROSS-OVER 2/12/2014 SKILLVILLE: Alcohol, tabak en cannabis Historiek Start Projectmatig Wetenschappelijk Onderzoek (PWO) september 2012 Impact van het ontwikkelen en inzetten van een educatieve game ter

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Energiedrank Roken: sigaret, waterpijp en shishapen Alcohol Cannabis Opvoedtips Wat zijn genotmiddelen?

Nadere informatie

Trends in nieuwe drugs. Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS

Trends in nieuwe drugs. Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS Trends in nieuwe drugs Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS BEGRIPPENKADER DESIGNER DRUGS volledig synthetisch precursoren (chemische grondstoffen) ontworpen = de

Nadere informatie

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht BIJLAGE inspiratiemap Materialenoverzicht drugs 1 1. Brochures of affiches Hieronder vindt u een lijst met informatieve materialen over cannabis en andere drugs De materialen zijn verkrijgbaar bij VAD.

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?!

Dat doet mijn kind toch niet?! Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 17 maart 2016 marion.kooij@brijder.nl 088 3583 880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.5 - Februari 2006-361-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.5 - Februari 2006-361- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.5 - Februari 2006-361- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN INGE VERVOTTE VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Vraag nr. 63 van 21 december

Nadere informatie

Alcohol- en drugsbeleid Inleiding:

Alcohol- en drugsbeleid Inleiding: Alcohol- en drugsbeleid Inleiding: Het drinken van alcohol is als het ware verankerd in onze cultuur en overstijgt de verschillende klassen van de bevolking. Iedereen drinkt alcohol of excuseert zich omdat

Nadere informatie

PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS

PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS Informatie voor huisartsen PATIËNTEN VERWIJZEN BIJ PROBLEMEN MET ALCOHOL EN DRUGS Wanneer verwijst u naar de BasisGGZ (Novae) of de Specialistische GGZ (VNN)? WANNEER VERWIJST U NAAR DE BASISGGZ (NOVAE)

Nadere informatie

Procedure bij alcohol- en druggebruik in de instelling.

Procedure bij alcohol- en druggebruik in de instelling. ALCOHOL - en DRUGBELEID Procedure bij alcohol- en druggebruik in de instelling. De Raad van Bestuur van is zich ten volle bewust van zijn verantwoordelijkheid als werkgever. Vandaar dat hij richtlijnen

Nadere informatie

Alcoholgebruik bij helft van de studenten niet zonder risico

Alcoholgebruik bij helft van de studenten niet zonder risico Derde grote bevraging brengt middelengebruik bij Vlaamse studenten in kaart Alcoholgebruik bij helft van de studenten niet zonder risico De Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen (VAD) en onderzoekers

Nadere informatie

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Kikid Het is als ouder jouw verantwoordelijkheid, dat je kind NEE kan zeggen tegen drank!

Nadere informatie

ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN

ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN Voo Click icon to add picture Praktijk Veiligheids Instructie ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN ASSET INTEGRITY PARTNER PAGE 1 Inhoud voorwoord Voorlichting alcoholgebruik Voorlichting drugsgebruik Voorlichting

Nadere informatie

Alcohol in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC)

Alcohol in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC) Alcohol in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC) Alcohol in de BBC Alcohol is alom tegenwoordig in iedere Vlaamse stad of gemeente: op café of in het jeugdhuis, in het verkeer, tijdens

Nadere informatie

Samenvattingskaart Richtlijn Middelengebruik

Samenvattingskaart Richtlijn Middelengebruik . Samenvattings Richtlijn Middelengebrik (opgenomen in de richtlijn). Wanneer, hoe? Samenvattings 1. Model voor middelengebrik 2. Middelengebrik bespreekbaar maken 3. Signalen van middelengebrik 4. Basishoding

Nadere informatie

3wwonen, werken & welzijn in Halle-Vilvoorde. Sociale Kaart WWKLD Wezembeek-Oppem Wemmel Kraainem Linkebeek en Drogenbos

3wwonen, werken & welzijn in Halle-Vilvoorde. Sociale Kaart WWKLD Wezembeek-Oppem Wemmel Kraainem Linkebeek en Drogenbos intergemeentelijke preventiedienst drugs en alcohol Sociale Kaart WWKLD Wezembeek-Oppem Wemmel Kraainem Linkebeek en Drogenbos provincie vlaams brabant wezembeek-oppem Wemmel kraainem linkebeek drogenbos

Nadere informatie

Infobundel Alcohol-, tabak-, en drugspreventie

Infobundel Alcohol-, tabak-, en drugspreventie Presenteert Infobundel Alcohol-, tabak-, en drugspreventie (9 september 2014) http://www.skillville.be 1 Doelstelling van het pakket Alcohol-, tabak-, en drugspreventie... 4 1.1 Alcohol... 4 1.2 Tabak...

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Pubergedrag en hersenontwikkeling Energiedrank Roken: sigaret, waterpijp en shishapen Alcohol Opvoedtips

Nadere informatie

reventief alcohol- en drugsbeleid binnen de onderneming

reventief alcohol- en drugsbeleid binnen de onderneming Instituut voor de autocar ar en de autobus v.z.w. 1 Institut pour l autocar ar et l autobus a.s.b.l. reventief alcohol- en drugsbeleid binnen de onderneming CAO n 100 P R E V E N T I E F A L C O H O L

Nadere informatie

preventie regels sancties voorlichting hulpverlening tabak alcohol medicatie illegale drugs gokken

preventie regels sancties voorlichting hulpverlening tabak alcohol medicatie illegale drugs gokken D R U G S preventie B E L E I D regels sancties voorlichting hulpverlening tabak alcohol medicatie illegale drugs gokken inleiding Het drugspreventiebeleid handelt over het bezit, gebruik en verspreiden

Nadere informatie

Regeling alcohol-, drugs- en medicijngebruik

Regeling alcohol-, drugs- en medicijngebruik Regeling alcohol-, drugs- en medicijngebruik Nummer: 09.0001681 Versie: 1.0 Vastgesteld door het DB d.d. 13 oktober 2011 Instemming COR 15 september 2011 Deze regeling treedt in werking op 13 oktober 2011

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik Associëren Novadic-Kentron Preventie, Voorlichting en Advies Workshop LVG 60 minuten Drugs Belevingswerelden Associëren drugs LVG Ø Impulsief Ø Hier & nu (gevoelig voor impulsen van dat moment) Ø Grenzeloos

Nadere informatie

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen Voor vragen over alcohol, illegale drugs, gokken en medicijnen: De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09

Nadere informatie

Alcohol. Hoeveel is te veel?

Alcohol. Hoeveel is te veel? Alcohol. Hoeveel is te veel? V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - juni 2015 (herziene druk) - D/2015/6030/ 30 DeDe DrugLijn

Nadere informatie

MIDDELENGERELATEERDE en VERSLAVINGSSTOORNISSEN. Dr. Marie-Catherine Monté en Dr. Marieke Waignein

MIDDELENGERELATEERDE en VERSLAVINGSSTOORNISSEN. Dr. Marie-Catherine Monté en Dr. Marieke Waignein MIDDELENGERELATEERDE en VERSLAVINGSSTOORNISSEN Dr. Marie-Catherine Monté en Dr. Marieke Waignein 28 november 2014 Middelengerelateerde problematiek 1. Algemeen A. Middelengebruik in België B. Gevolgen:

Nadere informatie

Preventie en hulpverlening in een evoluerend drugsbeleid. Frieda Matthys, MD, PhD

Preventie en hulpverlening in een evoluerend drugsbeleid. Frieda Matthys, MD, PhD Preventie en hulpverlening in een evoluerend drugsbeleid Frieda Matthys, MD, PhD Overzicht Cannabis en gezondheid Prevalentie van gebruik Problemen door gebruik Drugbeleid vanuit gezondheidsperspectief

Nadere informatie

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen Middeleninfo Alcohol Tabak Cocaïne Hasj Heroïne Paddo's Smartdrugs Speed Tripmiddelen XTC Alcohol Afhankelijkheid Gewenning Alcohol & Bij 'sociaal gebruik' kan er al sprake zijn van matige geestelijke

Nadere informatie

(Ingediend door mevrouw Sabine de Bethune en de heer Dirk Claes) TOELICHTING

(Ingediend door mevrouw Sabine de Bethune en de heer Dirk Claes) TOELICHTING Wetsvoorstel tot wijziging van de wet betreffende de bescherming van de gezondheid van de gebruikers op het stuk van de voedingsmiddelen en andere producten van 24 januari 1977 met het oog op het verbod

Nadere informatie

Een preventief alcohol- en drugsbeleid 1. in het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap

Een preventief alcohol- en drugsbeleid 1. in het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap Een preventief alcohol- en drugsbeleid 1 in het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap 1 Het beleid heeft betrekking op alle middelen ( o.a. (il)legale drugs en medicatie) die een gedragsverandering

Nadere informatie

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Programma Welkom bij Uw kind en genotmiddelen (hersen)ontwikkeling pubers Genotmiddelen Energydrinks Roken Alcohol en genotmiddelen Eef Hollman Adviseur Gezondheidsbevordering Indeling naar werking Wat

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014 Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken

Nadere informatie

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR?

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? Gezond genieten Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? 1. Op oudere leeftijd kun je lichamelijk beter tegen alcohol. 2. Vanaf het vijfenveertigste jaar heeft alcohol een gunstig effect op

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit sirikruit@live.nl iri Kruit Voorlichting en training 1 Programma Introductie - Kennismaking - Studiehandleiding, opbouw van de lessen

Nadere informatie

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven.

Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Voorbeeld alcoholbeleid Sociale Werk voorziening 1. Inleiding Dit voorbeeld alcoholbeleid is gebaseerd op het beleid van de Hamelandgroep Hacron en dient ter inspiratie voor andere SW bedrijven. Binnen

Nadere informatie

Workshop 9 En morgen gezond weer op

Workshop 9 En morgen gezond weer op 23 april 2012 Symposium Ouderen & Alcohol Workshop 9 En morgen gezond weer op Complementair werken in de zorg voor ouderen Yildiz Gecer Tactus Henk Snijders Carintreggeland Voorstellen Wie zijn wij? Wie

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 100 VAN 1 APRIL 2009 BETREFFENDE HET VOEREN VAN EEN PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID IN DE ONDERNEMING

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 100 VAN 1 APRIL 2009 BETREFFENDE HET VOEREN VAN EEN PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID IN DE ONDERNEMING COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST NR. 100 VAN 1 APRIL 2009 BETREFFENDE HET VOEREN VAN EEN PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID IN DE ONDERNEMING ------------------------ VERSLAG -------------- In het interprofessioneel

Nadere informatie

Leerlijn drugs. 1 ste graad. tabak alcohol Illegale drugs Kennis aanbrengen Basiskennis aanbrengen Herkomst alcohol Verslavende stof

Leerlijn drugs. 1 ste graad. tabak alcohol Illegale drugs Kennis aanbrengen Basiskennis aanbrengen Herkomst alcohol Verslavende stof Leerlijn drugs Kennis aanbrengen Basiskennis aanbrengen Herkomst tabak Samenstelling tabak(srook) Verslavende stof nicotine Sociale, gezondheids- en financiële effecten: - korte termijn effecten - lange

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom in de Puberteit Pubers ondergaan veel veranderingen Vrienden School Lichamelijk Seksualiteit Hersenen Pubers vragen

Nadere informatie