Handelingsgericht werken Dat doen we toch allang! Studiedag SPPOH 9 november 2016-11.15 12.30 uur - 13.30 14.45 uur Noëlle Pameijer, school-, kinder- en GZ-psycholoog, SWV Unita en Annie M.G. Schmidt school 1
Startopdracht n Wat betekent HGW voor jou als n Leerkracht n Interne begeleider n Directie n Onderwijs ondersteuner. n Vraag voor de workshop 2
Uitgangspunten? 1. Doelgericht werken en evalueren 2. Onderwijs/opvoedbehoeften kind 3. Ondersteuningsbehoeften leraren en ouders 4. Wisselwerking en afstemming 5. Positieve factoren leerling, onderwijs & opvoeding 6. Samenwerking ouders, leraren, leerlingen 7. Systematische werkwijze & transparantie Gebaseerd op onderzoek & praktijkervaringen 3
Mindmap HGW www.nto-effekt.nl 4
1. Doelgericht werken Puzzelen met opbrengstgericht werken: wat zijn voor ons waardevolle opbrengsten? Wat willen we bereiken met deze groep, deze leerling of deze ouders? SMARTI (korte snelle) doelen: wat zien en horen we dan?
2. Onderwijsbehoeften Gele boek (bladzijde 236): 1. Handreiking voor alle leerlingen: deze leerling leert het best met/door/van/als. Zoek de overeenkomsten! 2. OWB voor enkele leerlingen: wat heeft leerling nodig om doel te halen? Zijn deze leerlingen te clusteren (1 x 4 i.p.v. 4 x 1)
en dan pas de hulpzinnen - Instructie die - Opdrachten/leeractiviteiten/leeromgeving die - Feedback die - Leerkracht die.. - Groepsgenoten die - Ouders die Hoe past dit in mijn groepsplan? Zijn er nog andere leerlingen die ook? Want dat wat goed is voor leerlingen met is ook goed voor Wenselijk à haalbaar 7
Opdracht Feedback n Sara leest het woord BEER n De andere kinderen luisteren n Leerkracht Laila geeft Sara feedback n Wat valt je op in dit korte fragment? 8
Wie is welkom in jouw klas? n Joost: heeft ADHD, is hyperactief, heeft ODD, gaat discussies aan, ruzies in pauzes, ouders zijn erg druk, komen niet op besprekingen op school OF n Joris: een energieke enthousiaste jongen, heeft behoefte aan autonomie, een leerkracht nodig die gedragsregels consistent hanteert, korte opdrachten, beweging tussendoor, toezicht pauze, ouders betrokken, werken beiden, hebben een herinnering nodig, dan komen ze op afspraken op school 9
3. Leerkracht doet ertoe n Meest effectieve leerkrachten behandelen niet alle leerlingen hetzelfde; ze proberen verschillende aanpakken uit en evalueren deze (Marzano, 2007) n Ze zien gedrag van leerlingen en ouders als feedback op hun handelen (Hattie, 2013) n Leerkracht maakt verschil voor kwetsbare leerlingen, positieve relatie (0.72) = zeer effectief! 10
Wat heb jij nodig om? Van behoeften kind à ondersteuningsbehoeften: wat heb jij nodig om deze leerling/groep passend onderwijs te kunnen (of willen) bieden? kennis over vaardigheden om extra materiaal voor collega s, IB, directie die extra handen in de klas in de vorm van Ondersteuningsbehodeften verschillen 11
4. Wisselwerking & Afstemming n Deze leerling in deze groep bij deze leerkracht in deze school van deze ouders (5x): wat gaat moeilijk en wat goed? n Analyse/inzicht à doel à aanpak n Praten over en observeren van interacties leerling/medeleerlingen, leerling/ leerkracht, leerkracht/ouders 12
Casus Achmed, groep 7 n Leerkracht: zodra ik me omdraai, tikt zachtjes op tafel, nog nooit betrapt, weet zeker dat hij het is, kan geen instructie meer geven, gedragsstoornis, de maat is vol... n Doel: per direct stoppen met tikken n Hoe? Tegen hem zeggen dat. 13
Opdracht n Wat zou er aan de hand kunnen zijn? n Wat zou jij doen in dit geval? 14
5. Aandacht voor positieve Sterke kanten kind, leraar, groep, school & ouders: zoek ze, zie/hoor ze, benoem ze, schrijf ze op in groepsoverzicht en benut ze in groepsplan Waarom? n Realistischer beeld van kind, onderwijs, opvoeding n Hogere doelen (sub)groep en leerling n Verhoogt gevoel van competentie leerling, leerkracht en ouders à motivatie neemt toe n Samenwerking verbetert enorm n Benutten in aanpak à plan van aanpak heeft grotere kans van slagen
6. Samenwerken n Leerkracht/IB/directie: onderwijsprofessionals, verantwoordelijk voor onderwijs n Ouders: ervaringsdeskundigen, verantwoordelijk voor opvoeding n Kinderen hebben effectieve oplossingen! n Gezamenlijk belang: leerling van school = kind van ouders n We denken met elkaar mee, maar. 16
Waarom ouderbetrokkenheid? n Ouderbetrokkenheid, omdat: n n n Hoger welbevinden, betere leerprestaties en minder gedragsproblemen kind op school Grotere tevredenheid ouders Leerkrachten meer plezier in hun werk n Ouderbetrokkenheid is belangrijk kenmerk van succesvol Passend Onderwijs n Communicatie is het sleutelwoord 17
Onderwijsondersteunend gedrag 1. Opvoedgedrag van ouders - Op tijd naar bed/op school, gezond eten, verzuim - Beleid TV en computer, lezen, bibliotheek, musea - Achter schoolbeleid staan, leerkracht ondersteunen, zelfde gedragsregels op school en thuis 2. Betrokkenheid bij school - Belangstelling tonen, leervorderingen volgen, goed gedrag op school waarderen, inzet voor school waarderen, complimenteren - Thuis extra oefenen, helpen met huiswerk en werkstuk - Meedenken bij aanpak kind, kennis delen 3. Verwachtingen: hoog maar realistisch 18
Aandachtspunten Communicatie 1. Gemeenschappelijk belang 2. Eigen rollen school en ouders 3. Doelen: wat streven we samen na? 4. Zorgen en positieve aspecten: complimenten 5. Gedrag school kan anders zijn dan thuis 6. Kinderen/leerlingen erbij betrekken 7. Samen analyse maken 8. Wat hebben kind en ouders nodig (behoeften) 9. Route van school 10. Goede afspraken 19
Gesprek ouders Sylvester n Welke aandachtspunten hoorde je? n Wat was het effect daarvan? n Welke aandachtspunten miste je? n Hoe zou jij dat vragen of zeggen? 20
Kindplan: samen aan de slag (Marije) Nu kan ik al. Ik ga Leerkracht helpt me door Ouders helpen door Vriendje (IB) helpt door Straks kan ik Evaluatie 21
7. Systematiek & transparantie à HGW is meer dan formulieren! n Formulier is middel, geen doel n Doel groepsoverzicht = zicht op leerlingen n Doel groepsplan = doelen, wat ga ik doen, hoe? n Formulieren als houvast/geheugensteun n Voorkom herhaling en overschrijven à Een HG formulier kan: à Groepsoverzicht bij rapport à Groepsplan voor vervanger en lekker afvinken
Groep in micky mouse Zeer intensief Subgroep: leerlingen die meer instructie/ oefening nodig hebben om doelen te halen HELE GROEP Subgroep : leerlingen die minder instructie/ oefening en meer verrijking/ verdieping nodig hebben Zeer verdiept Basisaanbod: doelen en aanpak groep
Hoe staan jullie ervoor? Uitgangspunt HGW: FEED UP (wat moet en wat mag?) Eigenaarschap: team denkt en doet mee! PAK JE RUIMTE 1. Doelgericht werken Wat doe ik/ doen wij al? FEED BACK Wat kan meer HGW? FEED FORWARD 2. Onderwijsbehoeften 3. Leerkrachten en ouders doen ertoe: ondersteuningsbehoeften? 4. Wisselwerking & afstemming 5. Positieve benutten 6. Samenwerken in team, met elkaar, leerlingen & ouders 7. Systematisch & transparant 24
Maak samen een mindmap n 7 takken/kleuren voor de 7 uitgangspunten n Per tak: n Wat spreekt je aan? n Wat doe je allang handelingsgericht? n Wat zou je handelingsgerichter willen doen en hoe? 25
26
Slotopdracht HGW Wat ga je morgen uitproberen? Vertel het je collega, schrijf op en evalueer! Implementatie HGW in Passend Onderwijs: wat van HGW past bij jouw school? 27
Meer weten? n HGW-BIB (n.pameijer@gmail.com): artikelen HGW, kindgesprek, ouderbetrokkenheid n Leraar 24: kindgesprek HGW, samenwerken met ouders n Youtube: hoe werk je HG? 28