Zorgpaden: Evidence Based or Wishful thinking? Jeroen van Oostrum Hoofd Business Intelligence Center 24 november 2009 Stellingen Stelling 1: Patiëntuitkomstmaten, zoals heropnames, complicaties en patiënttevredenheid, worden beter door zorg in zorgpaden aan te bieden Stelling 2: Opnameduur daalt als zorg in zorgpaden wordt aangeboden Stelling 3: De introductie van zorgpaden is kosten-effectief 1
Definities Care pathway Clinical pathway Critical pathway Critical path method Care paths CareMaps Integrated care pathway Care protocol In het algemeen wordt bedoeld: specifieke richtlijnen die voor een patiënt de behandeling en behandeldoel, inclusief volgorde en timing, voorschrijven zodat zorg efficiënt aangeboden wordt Wetenschappelijke onderzoeken naar zorgpaden Verschillende type studies uitgevoerd naar zorgpaden: Randomized controlled trials Non-randomized controlled studies: Quasi-randomized trials Comparative studies Before and after studies Interrupted time series Systematic reviews Uitkomstmaten: Patientuitkomstmaten Opnameduur Kosten 2
Systematic reviews Stroke zorgpaden Een patiënt met stroke in een stroke unit (zorgpad) heeft: Een verkleind risico op overlijden en blijvende beperkingen Waarschijnlijk minder complicaties, maar waarschijnlijk meer diagnostische testen Verminderde kans op onafhankelijk functioneren na ontslag uit ziekenhuis, Verminderd kwaliteit van leven en een lagere patiënttevredenheid Conclusie: Momenteel is er onvoldoende bewijs voor het introduceren van zorgpaden voor routinematige zorg voor patiënten met stroke. Verder onderzoek is noodzakelijk om te bepalen of zorg in zorgpaden voor patienten met stroke daadwerkelijk beter is. Bron: Kwan, J., Sandercock, P. 2003. In-Hospital Care Pathways for Stroke: A Cochrane Systematic Review. The Cochrane Database of Systematic Reviews. 3
Joint replacement Een patiënt die een joint replacement ondergaat in een zorgpad: Minder postoperatieve complicaties Geen verschil in ontslagratio naar huis Een kortere ligduur Maakt minder kosten door een verkorte ligduur Conclusie: Introduceren zorgpaden kan zorgen voor verbeteren van de kwaliteit van zorg. Het is niet mogelijk te concluderen of de implementatie van zorgpaden kosten-effectief is. Bron: Barbieri, A., Vanhaecht, K., Van Herck, P., Sermeus, W., Faggiono, F., Marchisio, S., Panella, M. 2009. Effects of clinical pathways in the joint replacement: a meta-analysis. BMC Medicine Analyse over alle typen zorgpaden Patiënten in die zorg binnen een zorgpad ontvangen: Hebben een kortere opname duur, met name als het invasieve zorg betreft Geen verschil in kans op heropname of complicaties tijdens opname Maken minder kosten (grote heterogeniteit) Conclusie: Onvoldoende bewijs om effectiviteit van één framework voor alle zorgpaden vast te stellen Kosten-baten per zorgpad afwegen Bron: Rotter,T., Kugler,J.,Koch,R.,Gothe,H.,Twork,S.,van Oostrum, J.M., Steyerberg, E.W. 2008. A systematic review and meta-analysis of the effects of clinical pathways on length of stay, hospital costs and patient outcomes. BMC Health Services research. 4
Geen harde conclusies mogelijk Stelling 1: Patiëntuitkomstmaten, zoals heropnames, complicaties en patiënttevredenheid, worden beter door zorg in zorgpaden aan te bieden wisselend beeld Stelling 2: Opnameduur daalt als zorg in zorgpaden wordt aangeboden deels eens, deels geen verschil Stelling 3: De introductie van zorgpaden is kosten-effectief geen hard bewijs, sterker vermoeden bij invasieve zorgpaden Vragen & Discussie Zorgpaden: Evidence Based or Wishful thinking? 5
Bronnen Rotter,T., Kugler,J.,Koch,R.,Gothe,H.,Twork,S.,van Oostrum, J.M., Steyerberg, E.W. 2008. A systematic review and meta-analysis of the effects of clinical pathways on length of stay, hospital costs and patient outcomes. BMC Health Services research. El-Baz,N.E.H. 2009. Effect of clinical pathway implementation and patients characteristics on outcomes of coronary artery bypass graft surgery. PhD thesis Rijksuniversiteit Groningen Rotter,T., Koch,R., Kugler,J., Gothe,H., Kinsman,L., James,E. 2007. Clinical pathways: effects on professional practice, patient outcomes, length of stay and hospital costs (Protocol). The Cochrane Collaboration. Kwan, J., Sandercock, P. 2003. In-Hospital Care Pathways for Stroke: A Cochrane Systematic Review. The Cochrane Database of Systematic Reviews. Barbieri, A., Vanhaecht, K., Van Herck, P., Sermeus, W., Faggiono, F., Marchisio, S., Panella, M. 2009. Effects of clinical pathways in the joint replacement: a meta-analysis. BMC Medicine 6