EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE

Transcriptie

1 - - EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE Een ged geregeld verwarmingssysteem zrgt vr een ideaal evenwicht tussen de behefte aan energie en de werkelijk geprduceerde heveelheid warmte PRINCIPES BENADERING Behalve de prductiewijze, de kwaliteit van de warmtedistributie en de manier waarp de warmte wrdt uitgestraald, is de regeling van de installatie een van de vier elementen die bepalend zijn vr de kwaliteit van een verwarmingsinstallatie. Een gede regeling van de verwarmingsinstallatie met de mgelijkheid bieden m: rekening te huden met het cmfrtgevel in de verschillende ruimtes van het gebuw; de aanbevlen binnentemperatuur te respecteren, ngeacht de warmte die gratis wrdt aangeverd; de warmtetever te nderbreken in perides dat er niemand aanwezig is (f in het geval van wningen, als er geen beweging is); de distributie- en prductieverliezen te beperken; rekening te huden met snel wijzigende weersmstandigheden. Ondanks deze vele vereisten met men tch vr gen huden dat een efficiënte installatie vral een eenvudige installatie met zijn, die vlt met kunnen wrden gebruikt dr de bewner, wat k het niveau van autmatisering (van de gewne thermstaat tt de vlledige dmtica). TECHNISCHE DOELSTELLINGEN Minimaal Inzake uitrustingen met men de vereisten naleven van de rdnnantie ver de energieprestatie en het binnenklimaat van gebuwen (EPB). Vr wningen met men minstens beschikken ver een prgrammeerbare thermstaat per wning (prgrammering ver zeven dagen), die zich idealiter in de belangrijkste leefruimte bevindt. Men beveelt daarnaast thermstatische kranen aan p de radiatren van de andere ruimtes. Vr tertiaire lkalen zijn vlgens de EPB prgrammeerbare thermstaten vereist. Vr wat de eenvud van bediening aangaat, is tenminste een duidelijke handleiding ndig en een schema met de beschrijving van de regelingsinstallatie. BLZ 1 VAN 7 EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE JULI 2010

2 Aangeraden Er wrdt aangeraden m het beheer te verfijnen dr een verdere differentiëring van de lkalen, bijvrbeeld: Als verschillende verdiepingen van een wning vlerverwarming hebben, met er p elke verdieping een veler vr de binnentemperatuur zijn. Vr tertiaire lkalen is truwens een regeling per zne aanbevlen. Men creëert minimaal een zne per grep lkalen met dezelfde riëntatie f gebruik (bv. lkalen met een zuidelijke ligging wrden gescheiden van lkalen met een nrdelijke ligging, en elke grep lkalen heeft een eigen kamerthermstaat). Vr cllectieve wningen beveelt men temperatuurregeling aan p het niveau van de prductie en de distributie. Dit gebeurt via een hfdmengkraan en een schakelklk die wrden bestuurd in functie van de buitentemperatuur. Om de taak vr de bewner ng te vergemakkelijken raadt men aan m de wijze van regeling k aan te passen aan de bezettingswijze. Ok het hanteren van dezelfde principes en testellen in het hele gebuw, en dan vral in grte gebuwen (grep wningen), is een vereenvudiging p zich. Optimaal Dmticatechnieken stellen u in staat m alles zeer nauwgezet te gaan cntrleren, zals het prgrammeren van streeftemperaturen in elk lkaal, het sturen p basis van aanwezigheidsdetectie f znnewinst, Een ptimaal gebruik vereist van de bewner wel een ged begrip van de instelmgelijkheden en een klare kijk p de eigenschappen van het gebuw. Een duidelijke en nauwkeurige handleiding, f zelfs een pleiding van de gebruiker, zijn ndig m deze plssingen ged te den werken. KEUZE-ELEMENTEN TECHNISCHE ASPECTEN > De regeling afstemmen p de grtte van het gebuw De regelingswijze hangt af van de aard en de grtte van het gebuw: In kleine gebuwen, zals eengezinswningen f appartementen met individuele stkketel, kan men afgaan p een referentieruimte en de warmteprductie en - distributie dus regelen met een mgevingsthermstaat. Vr verwarmingsketels met cndensatie is er een mdulerende kamerthermstaat f een klimaatregeling met externe snde ndig m de werking van de verwarmingsketel te ptimaliseren. In grtere gebuwen, zals gebuwen met appartementen f gemengde wnhandelscmplexen, kan de distributie wrden pgesplitst in verschillende circuits met elk hun eigen instelling, meestal in functie van de buitentemperatuur. De psplitsing van die circuits zal vaak gebeuren vlgens verschillende tijdschema s per lkaal. In alle gevallen: meten de ruimtes beschikken ver een lkale regeling die rekening hudt met de gratis warmtetever (van de zn, van aanwezigen, van apparaten, ). Meestal gebeurt dit via thermstatische kranen. Met de verwarming dr middel van een klk vr elk deel van het gebuw dat anders wrdt bezet kunnen wrden uitgeschakeld tijdens perides dat er niemand aanwezig is (dat kan een weekklk f een jaarklk zijn). De circulatren meten geheel deel uitmaken van de regeling. Er kan tt 50% wrden bespaard p hun werkingstijd. BLZ 2 VAN 7 EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE JULI 2010

3 > Overeenstemming van de regelingsystemen Als de regeling van de prductie en/f distributie gebeurt via een thermstaat f een mgevingssnde, dan mgen de verwarmingslichamen van het lkaal waarin die zich bevinden niet zijn uitgerust met thermstatische kranen. De cmbinatie van de twee systemen kan namelijk leiden tt een permanente, verbdige en energiervende werking van de verwarmingsketel en/f van de circulatr. > De warmtetever nderbreken Er zijn twee srten van systemen m de warmtetever te nderbreken: smmige den de watertemperatuur dalen, andere stppen de warmwatertever. De tweede plssing valt te verkiezen mdat de mgevingstemperatuur z sneller kan dalen tijdens perides dat er geen mensen aanwezig zijn, wat een bijkmende energiebesparing plevert (die tt 10 % kan bedragen). Het beheer dat is gebaseerd p de nderbreking van de warmwatertever (en dus het stilleggen van de stkketel, kan wrden verbeterd a.h.v. een ptimalisatr. Dat is een testel dat autmatisch de pstarttijd van de ketel wijzigt in functie van de buitentemperatuur, en eventueel binnentemperatuur. De redenering is dat een gebuw 's nachts minder warmte verliest in het tussenseizen dan in de winter, dus heft de ketel niet z vreg te starten m eenzelfde streeftemperatuur te halen. > Een andere regeling al naargelang het type verwarmingsketel Het is niet z dat je een en dezelfde instelling mag gebruiken vr alle verwarmingsketels: smmige ketels vergen een bepaald waterdebiet, f een permanente hge watertemperatuur. Men det er daarm ged aan bij de leverancier van de ketel na te vragen f de gekzen regelingswijze de verwarmingsketel niet kan beschadigen. Een ketel die bijvrbeeld niet kan werken bij een lage temperatuur, mag niet wrden geregeld via een mgevingsthermstaat f een klimaatregelsysteem, mdat de ketel in dat geval kan resten. Dit element kan meespelen bij renvaties. > Installaties in evenwicht brengen Opgelet, een regeling kan slechts helemaal vldening schenken als de distributie van het warm water in de installatie perfect in evenwicht is, als m.a.w. de verschillende verwarmingslichamen ged wrden geved met hun nminaal debiet. Zniet kunnen de lkalen p het einde van het circuit cmfrtprblemen ndervinden, die men zal verhelpen dr de regelingsparameters te verhgen. Wat dan weer zal leiden tt meer verbruik. MILIEU-ASPECTEN > Invled van de regeling p het energieverbruik Een juiste regeling is uiterst belangrijk vr het verbruik: 1 C mgevingstemperatuur teveel als de aanbevlen temperatuur 20 C bedraagt, leidt tt een meerverbruik van minstens 7 %. tijdelijk de warmtetever nderbreken als er niemand aanwezig is, staat gelijk met een vermindering van het verbruik met 5 tt 30 % (afhankelijk van de inertie van het gebuw, van de islatie en van de bezettingsduur). Over het algemeen levert het plaatsen van thermstatische kranen in een gebuw een besparing p van een tiental prcent. ECONOMISCHE ASPECTEN > Beschikbaarheid p de markt Er bestaan p de markt tal van merken die regelsystemen aanbieden. We willen er tch ng even aan herinneren dat u bij uw keuze k best even denkt aan het gebruiksgemak. Een duidelijke werkwijze en een schema meten bij het systeem terug te vinden zijn, want een verkeerde instelling kan de efficiëntie van het systeem vlledig teniet den. BLZ 3 VAN 7 EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE JULI 2010

4 Indien eenzelfde persn verschillende installaties meten beheren, zijn gelijke principes en materialen een enrm vrdeel. > Rendabiliteit Het plaatsen van een regelsysteem is altijd rendabel, dankzij de energiebesparing. Het is meilijk hier de grtte van de investering aan te geven mdat er vele technische plssingen bestaan. Duidelijk is wel dat de investering in een ged regelsysteem in slechts enkele jaren tijd wrdt terugverdiend. Laten we het vrbeeld nemen van een gebuw van m² dat znder een bijznder regelsysteem m³ gas/jaar verbruikt. Een vlledige regeling van gede kwaliteit zu een energiebesparing pleveren van 25 %, f m³ gas/jaar fwel De investering in een vlledig beheerssysteem van hge kwaliteit zu maximaal zwat ksten. Van dat bedrag met slechts tt wrden beschuwd als een meerkst verbnden aan de kwaliteit van de installatie, in vergelijking met een "minimalistische" plssing. Vr een huis schat men de installatiekst vr een regelsysteem met thermstaat en klk p ngeveer 500 f 600 (de thermstaat zelf kst tussen 151 en BUA 2009). Indien men vertrekt van een niet-geregelde installatie, geeft dit een besparing van 10 % p het verwarmingsverbruik. Het systematisch installeren van thermstatische kranen levert een besparing p van 9 % p de verwarming, vr een kstprijs van 21 tt 35 per kraan (BUA 2009). Er bestaan k thermstatische kranen met prgrammeerklkken, waardr de kraan autmatisch kan wrden afgeslten tijdens perides dat er geen mensen aanwezig zijn. Dit srt kraan kan wrden gebruikt in ruimtes die een lagere bezettingsgraad hebben dan de andere ruimtes van het gebuw. Een dergelijke kraan kst twee f drie keer zveel als een traditinele thermstatische kraan. MAATSCHAPPELIJKE EN CULTURELE ASPECTEN > Eenvud van de regeling Fabrikanten van regelsystemen hebben de neiging m de systemen al te ingewikkeld te maken: alles wrdt mgelijk maar paradxaal geneg is het instellen van de parameters steeds meilijker vr de mdale gebruiker. Maar indien de beheerder de werking van de apparaten niet begrijpt f niet kent, dan levert dit zelfs met het beste regelsysteem geen energiewinst p. Maak u geen illusies, het is de bewner f de beheerder van het gebuw die de installaties met kunnen bedienen en niet de installateur, want hij kan niet rdelen f de instellingen wel geschikt zijn. Krtm, het srt regelsysteem dat wrdt gekzen met k vereenstemmen met de vaardigheden van de beheerder. Een klimaatregeling (met externe snde) zal bijvrbeeld pas echt efficiënt zijn indien de beheerder de verwarmingscurve crrect kan parametreren. Zniet dreigt ververwarming en dus meerverbruik. > Aangepast aan de bezettingsgraad De keuze vr een bepaalde thermstatische kraan hangt af van de mensen die aanwezig zijn in een lkaal. In ruimtes waar de aanwezige persnen niet kunnen wrden ingelicht ver het nut van thermstatische kranen en waar ze niet verantwrdelijk zijn vr een gede regeling, zijn er "institutinele" thermstatische kranen ndig (ntegankelijk vr de aanwezige persn). BLZ 4 VAN 7 EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE JULI 2010

5 "Institutinele" thermstatische kranen (met blkkeersysteem). > Beperkingen De mythes ver het tijdelijk nderbreken van de warmtetever zijn hardnekkig. Bepaalde vaklui beweren bvendien dat een verwarmingsstp niets plevert: wat je wint p het mment dat de temperatuur lager is, verlies je weer wanneer je het gebuw pnieuw p temperatuur met brengen. Dit is nnsens. Verwarmingsstps leiden altijd tt besparingen, die grter f kleiner zullen zijn naargelang de inertie van het gebuw, van het islatieniveau en van de bezettingsduur. Het miskennen van de energetische gevlgen van de regeling (1 C te veel = 7 % meerverbruik) en het feit dat een regelsysteem een van de laatste zaken is die wrden geïnstalleerd, zrgt ervr dat dit een van de eerste psten is die sneuvelt m budgettaire redenen. Dat is uiteraard een vergissing. Een beperkte installatie met enkel thermstatische kranen zals men vaak in kleine gebuwen ziet, vlstaat niet: Thermstatische kranen kunnen niet crrect werken als het verwarmingswater te warm is in verhuding tt de behefte (het pmpen van de kranen, gefluit, beschadiging, ). De warmtetever autmatisch nderbreken kan niet (alle kranen wrden dichtgedraaid). Er is geen bescherming tegen het slechte gebruik van de kranen dr de bewners (mgelijke ververwarming). IN DE PRAKTIJK Er meten maatregelen wrden genmen tijdens de verschillende ntwikkelings- en realisatiefasen van het prject: SCHETS Vr grtere prjecten met men trachten hmgene thermische znes te creëren, nder meer p basis van de bezettingsgraad en de riëntatie van de lkalen. Dit zal een efficiënter beheer per zne mgelijk maken. BLZ 5 VAN 7 EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE JULI 2010

6 VOORONTWERP Het regelsysteem bepalen samen met het ntwerp van de installaties. In nieuwbuw en zware renvatie, de vlgende EPB-eisen respecteren: EPB-eenheid Individuele wning < 400 m² Cultuur en ntspranning, restaurants en cafés, handelszaken, sprt Residentieel gemeenschappelijk, kantren en diensten, nderwijs 400m² Vereiste prgrammeerinrichting Manuele bediening en autmatische prgrammering, van het type ptimizer. Elke zne met wrden uitgerust met een manuele bediening en autmatische prgrammering, van het type ptimizer. Beschikkingen De klk met een gangreserve hebben van tenminste 48u en kunnen wrden geprgrammeerd ver minimum 7 dagen. De znes waarvan de gebruiksprgramma's nderling vr 80 à 100% gelijk zijn, kunnen dr een gemeenschappelijke ptimizer wrden bestuurd. De ttale vlerppervlakte per ptimizer mag echter niet meer dan 5000 m² bedragen. Grepering mgelijk indien gebruiksprgramma's gelijk vr meer dan 80%. De klk met een gangreserve hebben van tenminste 48u en kunnen wrden geprgrammeerd ver minimum 365 dagen. Brn: Ordnnantie van 11/07/2007 van het Brussels Hfdstedelijk Gewest ver de energieprestatie van gebuwen en het binnenklimaat. Bijlage VIII UITVOERINGSONTWERP, DOSSIER VOOR DE BOUWVERGUNNING Let erp dat de vrziene regeling en de verwarmingsketel vereenstemmen. OPLEVERING EN INGEBRUIKNAME Cntrleren f er een schema beschikbaar is met het regelprincipe (en he dit werkt), en een duidelijke handleiding vr de apparaten. Vr grtere prjecten met een cmpetente beheerder wrden aangesteld. Ervr zrgen dat de hydraulische installaties perfect in evenwicht zijn. In principe kmt het niet aan de installateur te m de regelsystemen in te stellen. Hij verteft niet in het gebuw, dus kan hij maar meilijk rdelen ver het ervaren cmfrt en de gewenste wijzigingen. De rl van de gebruikers van het gebuw zal dus heel belangrijk zijn. Minstens een cntrlebezek na een verwarmingsseizen met de installateur in staat stellen m bepaalde parameters te wijzigen p basis van de ervaringen van de bewners. BLZ 6 VAN 7 EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE JULI 2010

7 AANVULLENDE INFORMATIE ANDERE AANDACHTSPUNTEN Hier vlgt een lijst met fiches waarvan de thema s te maken hebben met de keuze van het regelsysteem: ENE14 - De beste manier kiezen m warmte te prduceren ENE16 - Het verdeelnetwerk vr de verwarming ptimaliseren ENE17 - Een adequaat verwarmingslichaam kiezen BIBLIOGRAFIE Algemene infrmatie ver het instellen van de installaties: Wegwijzer vr het energetisch en duurzaam ntwerpen van cllectieve wningen, BIM, 2006 : Typebestekken - Verwarming, BIM: Energie+ : Regelgeving: Ordnnantie van 11/07/2007 van het Brussels Hfdstedelijk Gewest ver de energieprestatie van gebuwen en het binnenklimaat, beschikbaar p de webstie van Leefmilieu Brussel: prfessinnelen > zeken per thema > energie > EPB en binnenklimaat > werkzaamheden EPB > wat zijn EPBwerken? / handige dcumentatie BLZ 7 VAN 7 EFFICIENTE REGELING VAN DE VERWARMINGSINSTALLATIE JULI 2010