PERFECT BICYCLE ADJUSTMENT / MEETINSTRUKTIES

Transcriptie

1 PERFECT BICYCLE ADJUSTMENT / MEETINSTRUKTIES

2 Waarom Cyclefit Te veel fietsers zijn seizoenen lang doende om een juiste zit te vinden. Menigeen slaagt daar niet in en ondervindt daarvan de nadelige effecten, zeker wanneer veel kilometers worden gemaakt. Allerhande klachten, die het gevolg zijn van een verkeerd afgestelde fiets, worden gehoord bij wielrenners, toerfietsers en mountainbikers. Zelfs heel wat stadsfietsers zitten oncomfortabel. In de praktijk worden vaak vuistregels gebruikt, zoals de lengte van de onderarm voor het bepalen van de lengte van de stuurnok, of de hak op het pedaal voor het instellen van de zadelhoogte. Hoe ingeburgerd ook, een dergelijke aanpak is gebaseerd op nattevingerwerk en leidt in de meeste gevallen niet tot een juiste afstelling. Cyclefit combineert de resultaten van wetenschappelijk onderzoek op het vlak van biomechanica en inspanningsfysiologie, en heeft die kennis vervolgens gebruikt voor de analyse van talloze metingen en zitposities. Op die manier is in een tijdspanne van meer dan vijf jaar een optimale fietshouding in kaart gebracht, die voor ieder individu persoonlijk wordt berekend. Tevens is in die periode meetapparatuur ontwikkeld, waarmee een aantal essentiële lichaamsmaten nauwkeurig kunnen worden gemeten. Omdat Cyclefit in haar algoritmes uitsluitend gebruik maakt van maten die daadwerkelijk individueel worden gemeten (en niet worden bepaald aan de hand van statistische gemiddelden), werkt het systeem voor vrijwel iedereen. Sinds de introductie van het systeem leveren de adviezen dan ook keer op keer enthousiaste reacties op en wordt aan Cyclefit de voorkeur aan gegeven boven andere meetprogramma s. Het Cyclefit-onderzoek naar verantwoorde uitgangsformules en de invoer van de juiste lichaamsmaten heeft aanleiding gegeven tot verschillende wetenschappelijke publicaties, waaronder een veel geciteerd artikel in het toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift Applied Ergonomics (1998).

3 1. Kruishoogte De kruishoogte ook wel binnenbeenlengte genoemd, wordt gemeten vanaf de grond tot aan de onderkant van het kruis (het schaambeen). De fietser plaatst zich, zonder schoenen, rechtop schrijlings over de Cyclefit kruishoogtemeter. De voeten worden aan weerszijden tegen de onderbouw van de kruismaat geplaatst. Nadat de kruishoogtemeter op druk is gebracht kan de kruishoogte worden afgelezen. De juiste druk is bereikt wanneer tijdens het pompen de kruishoogtemeter niet meer omhoog gaat. De fietser neemt plaats op het Cyclefit-krukje voor het meten van de lengte van dijbeen en romp. Voor deze 2 metingen wordt de Cyclefit schuifmaat in positie A (met rond hulpstuk) gebruikt. De lengte van het dijbeen wordt bepaald door de afstand te meten tussen de muur en de voorkant van de knie. Let erop dat het zitvlak, althans het onderste deel van de ruggengraat (heiligbeen) strak tegen de muur is gedrukt. De hoek tussen het horizontale bovenbeen en onderbeen moet ongeveer 90 graden bedragen. Denk eraan dat de bovenbenen recht vooruit en evenwijdig aan elkaar zijn geplaatst. 2. Dijbeenlengte Metingen

4 3.Romplengte De romplengte wordt bepaald door de afstand te meten tussen de zitting van het krukje en het punt (kuiltje) waar de twee sleutelbenen met het borstbeen samenkomen. Let erop dat de rug recht en strak tegen de muur is geplaatst. De schouders mogen daarbij niet worden opgetrokken; de borstkas dient ontspannen te zijn. 4.Armlengte Voor het meten van de armlengte, schouderbreedte en voetlengte staat de fietser rechtop. De drie metingen worden verricht met de Cyclefit schuifmaat in positie B (met de 2 haken). Bij het meten van de armlengte staat de fietser met gestrekte arm langs het lichaam; De vuist is gebald en de schouder ontspannen. De rug van de hand (vuist) en de arm moeten een rechte lijn vormen. De lengte van de arm is de bovenkant van het schouderdak (het harde deel bovenop de schouder) en de (rechtse) onderkant van de gebalde vuist.

5 De schouderbreedte wordt gemeten door de afstand te bepalen tussen de buitenzijden van de schouders. De armen en schouders dienen ontspannen te hangen. 5. Schouderbreedte Om er voor te zorgen dat de terugstand van het zadel aangepast worden aan een langer of korter zadel wordt de zadellengte gemeten. Let hierbij op dat zadels welke aan de achterzijde langer zijn gemaakt worden gemeten alsof ze een normale vorm hebben (bijvoorbeeld sommige Fizik zadels). 7.Zadellengte 6. Voetlengte Tenslotte wordt de voetlengte gemeten. Dit is de afstand tussen de achterkant van de hiel (het hielbeen) en de voorkant van de langste teen. De fietser dient te staan! Het valt aan te raden beide voeten te meten en, in het geval van verschil de grootste voetlengte in te voeren.

6 Afmetingen Het Cyclefit advies geeft op basis van de ingevoerde lichaamsmaten een aantal maten voor de afstelling terug de volgende maten worden gegeven (uitgaande van een racefiets meting) L S N H Framehoogte (H) Dit is de framehoogte uitgaande van een bovenbuis die horizontaal loopt (zogenaamde virtuele hoogte), zie afbeelding 1 afbeelding 1 afbeelding 2 afbeelding 5 afbeelding 6 Afstand zadel-stuur (S) Dit is de afstand tussen de punt van het zadel en het midden van het stuur (bij de klemming in de stuurpen). Deze afstand wordt evenwijdig aan de grond bepaald. Verschil zadel-stuur (N) Dit is het hoogte verschil tussen zadel en stuur, deze kan worden aangepast door vulringen te plaatsen of te verwijderen of een stuurpen met een andere hoek te gebruiken (zie afbeelding 6) Framelengte (L) Dit is de lengte van het frame gemeten vanuit de balhoofbuis naar de zitbuis via een horinzontale lijn. (zie afbeelding 2). Veel fietsenmerken vermelden deze lengte in hun geometrie tabellen maar laten de maat H achterwege, gebruik dan deze lengte om de juiste framemaat te selecteren Z T afbeelding 3 afbeelding 4 afbeelding 7 Zadelhoogte (Z) Dit is de hoogte van het zadel gemeten tussen hart trapas en bovenkant zadel,evenwijdig aan de zitbuis gemeten (zie afbeelding 3) Terugstand zadel (T) Dit is de afstand tussen een lijn loodrecht op de grond door de trapas en de punt van het zadel. Let bij de afstelling op dat de fiets horizontaal staat met beide Cranklengte (C) Dit is de lengte van de crankarm (zie afbeelding 7) in de literatuur lopen de meningen over de invloed hiervan op de prestaties nogal uit een. Een iets afwijkende cranklengte moet dan ook niet als problematisch worden gezien, mits zadelhoogte en terugstand hiervoor worden aangepast wielen in een lijn (zie afbeelding 4) C

7 Schoenplaatje (SP) De positie voor het schoenplaatje is erg belangrijk voor een effectieve en pijnvrije fietspositie. De maat welke Cyclefit hiervoor geeft wordt op de volgende manier afgesteld. Stuur Zoals te zien wordt bij de afstelling van Cyclefit uitgegaan van de maat tot het hart van de stuurpen, omdat op deze wijze de vorm van het stuur niet wordt meegenomen biedt Cyclefit de mogelijkheid hiervoor te compenseren. Dit gebeurd door de volgende maten in te geven (zie afbeelding 11) SP Voor pedalen uitgaande van een grote plastic plaat (type Look) wordt gemeten van de punt van de schoen tot de achterkant van de schoenplaat (zie afbeelding 8) Hoogte van het stuur (DSR) Lengte van het stuur (RSR) Lengte van de remhendel (RL) RSR RL SP DSR Voor pedalen uitgaande van een klein metalen plaatje wordt gemeten van de punt van de schoen tot het hart van het plaatje (zie afbeelding 9) SP Daarnaast geeft Cyclefit een advies voor de stuurbreedte. En kan er bij een mountainbike meting gecompenseerd worden voor de hoogte (rise) van het stuur Voor pedalen van het type Speedplay wordt gemeten van de punt van de schoen tot het hart van het plaatje (zie afbeelding 10)

8 Een beetje achtergrond Om een beter inzicht te geven in de uitgangspunten van een Cyclefit positionering hieronder beknopt de gedachten achter de hoogte en lengte welke bepaald worden. De juiste zadelstand Fietsen is niet erg efficient vanuit het oogpunt van optimale benutting van de beenspieren. Slechts tijdens een deel van de pedaalslag kan door strekking van heup- en kniegewricht kracht worden geleverd. Desondanks kan ook met fietsen gestreefd worden naar maximale effectiviteit, zodat de trapbeweging het hoogst mogelijke rendement oplevert. Om dit te bereiken moet het buigen en strekken van knieen en heupen zich binnen bepaalde grenzen voltrekken. Een spier levert kracht door zich samen te trekken en dat is dan ook te vergelijken met een trekveer. Wanneer de uiteinden van de spier (veer)te dicht bij elkaar komen, wordt weinig of zelfs geen kracht meer geleverd. Naarmate de uiteinden verder van elkaar verwijderd zijn neemt de trekkracht toe. Wordt de spier echter overrekt dan verliest zij haarkracht. Om een soepele pedaaltred te kunnen handhaven, moet het zadel zo worden ingesteld, dat de knie niet volledig wordt gestrekt. Niet alleen functioneren bij een te hoog zadel de beenspieren niet meer doelmatig, ook zal het bekken teveel meebewegen, een beweging die zich voortzet in de wervelkolom, wat op den duur aanleiding tot rugklachten kan geven. Het zadel mag echter ook niet zo laag staan, dat de knie bij de hoogste stand van het pedaal te veel moet worden gebogen. Vanuit zo n buigstand van de knie kunnen vooral de dijbeenspieren te weinig kracht ontwikkelen. De door Cyclefit geadviseerde zadelstand brengt niet alleen met zich mee dat optimaal kracht kan worden geleverd, ook wordt voorkomen dat spieren verkeerd worden belast. Uit verschillende testen is gebleken dat bij een onjuiste zadelstand het zuurstofverbruik groter is dan bij een optimale afstelling. Aangezien verbranding ontstaat wanneer vetten en suikers in aanraking komen met zuurstof betekent dit dat er meer energie wordt verbruikt dan voor dezelfde inspanning bij een optimale zadelstand. Wanneer men rijdt met een onjuiste zadelstand rijdt men dus al met een achterstand t.o.v. de rest. Lange zit: Kenmerkend voor de door Cyclefit geadviseerde fietshouding is de gestrekte zit. Deze houding is geschikt voor langere afstanden en ontlast polsen, nek en wervelkolom. Veel fietsers hebben nl. naast problemen als gevolg van een foutief afgesteld zadel, klachten die rechtstreeks te maken hebben met een te korte fiets. Cyclefit adviseert een lange voorwaarts gerichte zit, omdat door strekking van de rug, de lage rug en nek niet onnodig worden belast. Daarnaast zorgt een gestrekte rug voor verruiming van de borstkas waardoor het vermogen tot zuurstofopname toeneemt. Ook ontstaat door een voorwaartse kanteling van het bekken een stabielere zit. Daarnaast is een lange zit aerodynamischer. Korte zit: Bij een te korte zit is het in eerste plaats de gedrongen positie van de wervel kolom die aanleiding geeft tot rugklachten. Zo komt op de lage rug, het onderste deel van de wervelkolom te veel spanning te staan. Daarnaast moet de nek in deze positie een scherpere hoek maken om voldoende vooruit te kijken en hierdoor ontstaat kramp. In feite wordt met een te korte zit de gehele wervel kolom vanaf bekken tot aan het hoofd onder onnodig veel spanning gebracht en raakt de fietser verkrampt. Bovendien wordt de opname van zuurstof in deze houding beperkt omdat de borstkas wordt samengedrukt Aandachtspunten: Hoewel het Cyclefit programma zeer veel parameters meeneemt zijn er ook een aantal parameters die (nog) niet worden meegenomen, daar is het belangrijk op de volgende punten te laten Beenlengteverschil In sommige gevallen wordt er door de fietser een beenlengte verschil gemeld. Cyclefit corrigeert hier standaard niet voor. In het geval van een beenlengte verschil moet een duidelijk onderscheid gemaakt worden tussen een werkelijk lengteverschil, of een lengteverschil ontstaan door een scheve houding. In het laatste geval kunnen oefeningen er namelijk vaak voor zorgen dat het verschil kleiner wordt en soms zelfs helemaal weg is. In dat geval is het niet raadzaam te compenseren voor het verschil omdat het dan kan zijn dat een fietser in een scheve positie wordt geforceerd. Is er sprake van een echt beenlengteverschil dan is het belangrijk om te weten of het beenlengteverschil in boven- of onderbeen zit, dit om de manier waarop hiervoor moet worden gecompenseerd verschilt. Bij een beenlengte verschil in het onderbeen is vaak een relatief makkelijke compensatie door plaatjes onder de schoen mogelijk. Is er een lengteverschil in het bovenbeen dan moet de oplossing vaak in het naar voren of achteren schuiven van het schoenplaatje worden gezocht. Ondanks al deze min of meer standaardregels adviseert Cyclefit bij een beenlengte verschil van meer dan 10mm eerst een sportarts / fysiotherapeut te raadplegen alvorens wijzigingen aan te brengen Flexibiliteit bekken / onderrug Zoals op de vorige pagina te lezen gaat Cyclefit er van uit dat voor het aannemen van de juiste houding het bekken in meer of mindere mate wordt gekanteld. Juist omdat de houding geadviseerd door Cyclefit de rug op deze wijze ontlast zal de houding ook voor mensen met rugklachten goed aan te nemen zijn. Mocht de flexibiliteit in het bekken minder zijn dan is het eerste advies om het stuur wel hoger te zetten (maat N verkleinen), maar niet dichterbij. Aflopende frames Zoals te zien op de voorgaande pagina s wordt de door Cyclefit gegevens framemaat gemeten alsof het een traditioneel frame met een horizontale bovenbuis betreft. Dit betekend in de praktijk dat deze maat niet direct op het frame is te meten. Deze maat is wel te bepalen door de fiets op een vlakke ondergrond te zetten en dan een lange waterpas vanuit het hart van de balhoofdbuis te laten vertrekken, de waterpas horizontaal te houden en dan de afstand te meten tussen bracket en waterpas Afwijkende vormen zitbuis Nu de aerodynamica van een frame steeds belangrijker wordt verschijnen er ook meer en meer frames met zitbuizen in afwijkende vormen op de markt. Dit kan een uitdaging opleveren bij het meten van de lengte van de bovenbuis. Hoewel er in verreweg de meeste gevallen nog steeds vanuit het hart van de balhoofbuis tot het midden van de zitbuis / zadelpen kan worden gemeten gaat het Cyclefit systeem ook werken met de meer nauwkeurige maat die in het Engels reach wordt genoemd, dit is de lengte van de bovenbuis (horizontaal gemeten) vanuit het bracket tot het hart van de balhoofdbuis

9 Bosstraat Hamont - Belgium - T +32 (0) M +32 (0) [email protected] jonnymole.com