Stoppen met roken bij jongeren

Transcriptie

1 Stoppen met roken bij jongeren Een combinatie van cognitieve gedragstherapie en cognitieve bias modificatie VGCt Najaarscongres, 2013 Helle Larsen, PhD, Universiteit van Amsterdam, Adapt-lab, Yield

2 Samenwerking Universiteit van Amsterdam Reinout Wiers Janna Cousijn Daniela Becker Wouter Boendermaker Elske Salemink Annemat Collot D'Escury-Koenigs Yale University, School of Medicine Suchitra Krishnan-Sarin Stephanie O Malley Grace Kong

3 Achtergrond Tabak: Grote economische en gezondheidslast Mondiaal oorzaak van vroegtijdig overlijden en ziektes Initiatie tijdens adolescentie Samenhang met ander middelengebruik

4 Achtergrond Prevalentie NL (Roken Jeugd Monitor, 2012) jarigen: 18-20% regelmatig roken Lage opleiding: 33% Hoge opleiding: 20% Ooit stoppoging gedaan 51% 80% zijn van plan om te stoppen

5 Achtergrond Prevalentie VS (Monitoring the Future, 2012) 18 jarigen, 17% (30-day prevalence) 15 jarigen, 11% 14 jarigen, 5% > 50% stoppoging gedaan

6 Achtergrond: Dual Proces Theory Impulsieve systeem Controle systeem

7 Toenaderingsbias Verslaving gekenmerkt door toenadering Relatief automatische neigingen zijn deel van het snelle associatieve systeem wanneer de controle laag is Automatische evaluatie van stimuli (motivatie) -> trigger voor toenadering

8 Toenaderingsbias Hangt samen met: Alcoholconsumptie (e.g., field et al., 2008; Peeters et al., 2012; Wiers et al., 2009) Cannabisgebruik (Cousijn et al., 2012) Roken (Field et al., 2005; Mogg et al., 2005)

9 Samenspel van systemen Samenspel van het impulsief en het reflectief systeem Interventiestudie: Trainen van reflectief systeem Afzwakken van impulsief systeem

10 Rookinterventies CGT als reguliere therapie Richt zich vooral op het reflectief systeem Blijkt minder effectief bij impulsieve jongeren (50% abstinentie; Krishnan-Sarin et al., 2007) Focus op het impulsief systeem CBM: toenaderingsbias Succesvol gebruik in eerdere alcoholstudies om toenaderingsbias te veranderen en terugval te verminderen (e.g., Wiers et al., 2010, 2011, Eberl et al., 2013)

11 Design Elke deelnemer kreeg CGT Experimentele groep: CGT + CBM Controle groep: CGT + CBMplacebo Afhankelijke variabele: Wel / niet gestopt met roken Cotininewaarden

12 Verwachtingen: 1. Toenaderingsbias vermindert tussen baseline en end-of- treatment (EOT) in experimentele groep geen verandering in controlegroep 2. Meer deelnemers gestopt met roken in experimentelegroep dan in de controlegroep 3. Lager cotininewaarden bij EOT experimentele groep dan controlegroep

13 Steekproef N = 60; Leeftijd: jaar (M = 16.57; SD = 1.24) NL: VMBO en MBO leerlingen (Amsterdam, Haarlem) n = 42 rokers VS: Lokale high schools (Connecticut) n = 18 rokers Willekeurige toewijzing aan condities M = 11 sigaretten dagelijks

14 Methode Inclusiecriteria: Min. 5 sigaretten per dag, laatste 6 maanden Baseline cotininewaarde >.0 Geen baseline psychose, depressie, paniekstoornis (DISC-PS) 50 verdeeld over alle sessies

15 Methode: CGT Ontwikkeld en getest door Yale University 6 wekelijkse sessies, ca. 30 minuten CGT technieken, motiverende gespreksvoering (MG) 1. MG, psychoeducatie (voorbereiden stoppen) 2. MG (de dag voor stoppen) 3. Sociale vaardigheidstraining 4. Positief herstructureren, probleemoplossing 5. Moodmanagement (eigen emoties sturen) 6. Terugval (voorkomen en omgaan met terugval) Getrainde onderzoeksassistenten gesuperviseerd door gecertificeerde psychologen

16 Methode: CBM

17 Methode: CBM Approach-avoidance taak (AAT, Rinck, Wiers) Meten / beïnvloeden van toenaderingsbias Beweging gekoppeld aan toenaderings- en vermijdingsbias joystick, zoom Formaat van foto bepaalt duw trek actie Automatische toenaderingsbias gemeten met reactietijd in milliseconden: RTduw rook RTtrek rook Sneller om plaatjes naar zich toe te trekken

18 Trekken: toenadering

19 Duwen: vermijden

20 Methode: meten tabakgebruik Meten van tabakgebruik met TLFB (zelfrapportage, Sobell & Sobell, 1992) Cotinineniveau in urine Bij baseline en elke sessie een urinesample

21 Baseline 1.Voorbereiding 2. Pre-quit Sessie 3 Sessie 4 Sessie 5 Sessie 6: End of treatment Procedure per sessie Week 1 Week 2 Week 3 Week 4 Week 5 Week 6 Assessments : Roken Demografie Baseline alle maten Urine sample MG Assessments Urine sample MG Assessments CBM Urine sample CGT: Social skills Assessments CBM Urine sample CGT: Probleem oplossing Assessments CBM Urine sample CGT: Moodmanag ement Assessments CBM Urine sample CGT: Terugval Assessments CBM Urine sample Nameting: 90 dagen na EOT - Assessments - AAT assessment - Urine sample

22 Resultaten: baseline Geen verschil in achtergrondvariabelen tussen condities Geen verschil in toenaderingsbias tussen condities Wel verschil in toenaderingsbias tussen NL en VS rokers: VS sneller in rookplaatjes benaderen dan NL (t = 3.21; p =.002)

23 Resultaten 1. Geen verschil in toenaderingsbias tussen baseline en EOT in experimentele groep 2. Geen verschil tussen condities in gestopt met roken 3. Geen verschil in cotininewaarden tussen condities

24 Resultaten Verschil tussen NL en VS in rookbias VS sneller in rookplaatjes benaderen dan NL

25 Discussie Geen toegevoegde waarde van CBM Wel verschil tussen VS en NL rokende jongeren in toenaderingsbias VS sneller in benaderen van rookplaatjes dan NL waarom? Rol van impulsiviteit Rol van self-efficacy als mediator van interventieeffect met CGT

26 Discussie Dropout hoog Motivatie Contingency Management (afleren van negatief gedrag door beloning) meer effectief dan CGT alleen (Krishnan-Sarin, et al., 2013) CBM in combinatie met Contingency Management

27 Bedankt!