G edragscontrole & verleiding:

Transcriptie

1 G edragscontrole & verleiding: een delicate balans tijdens de ontwikkeling Janna Cousijn, 10 juni

2 G edragscontrole & verleiding: een delicate balans tijdens de ontwikkeling Inkijkje in de hersenen: ontwikkeling gedragscontrole Als het uit de hand loopt: verslaving Janna Cousijn, 10 juni

3 G edragscontrole & verleiding: een delicate balans tijdens de ontwikkeling Inkijkje in de hersenen: ontwikkeling gedragscontrole Als het uit de hand loopt: verslaving Janna Cousijn, 10 juni

4 H ersenontwikkeling genen omgeving

5 P roblemen in de hersenontwikkeling autisme ADHD risicogedrag depressie OCS verslaving angst impulsiviteit schooluitval slechte sociale vaardigheden Zie Barkley, 1997; Bava & Tapert, 2010; Chamberlain, Blackwell, Fineberg, Robbins, & Sahakian, 2005; Chamberlain & Sahakian, 2006; Jones, Gliga, Bedford, Charman, & Johnson, 2014; Martel et al., 2007; Miller, 1992; Spira & Fischel, 2005

6 W at is gedragscontrole? Doelgericht sturen van gedrag Controle over emotie, impulsen, bewegingen en gedachten Van moment tot moment flexibel aanpassen

7 W at is gedragscontrole? Emoties en beloning spelen een belangrijke rol!

8 H oe ontwikkelt gedragscontrole? Tijdens de ontwikkeling leert een kind.. aandacht sturen, zich beter concentreren voor langere periodes achter elkaar, vrijwillig en bewust gedrag uitoefenen, consequenties van gedrag meenemen in beslissingen, en gedrag veranderen als dat nodig is

9 H oe ontwikkelt gedragscontrole? Marshmallow Test

10 Kleur-woordkaart De Stroop kleur-woord Test

11 W at is gedragscontrole? Hoe goed een kind zijn gedrag onder controle kan houden verschilt veel tussen kinderen maar verschilt ook binnen een kind Factoren die een rol spelen: - Erfelijkheid - Leeftijd - Emotionele gemoedstoestand - Fysieke gemoedstoestand (moe, uitgerust, drugs) - Blootstelling aan chronische stressoren

12 G edragscontrole in de hersenen Cognitieve taakjes Functionele MRI: de hersenen in actie signaal

13 G edragscontrole in de hersenen emoties beloning

14 H oe ontwikkelt gedragscontrole? emoties beloning

15 P ubers tijdelijk uit balans emoties beloning Hormonen slaan op hol Extra gevoelig voor beloning en emoties Frontale cortex nog niet volledig ontwikkeld

16 G edragscontrole & verleiding: een delicate balans tijdens de ontwikkeling Inkijkje in de hersenen: ontwikkeling gedragscontrole Als het uit de hand loopt: verslaving Janna Cousijn, 10 juni

17 V erslaving Definitie: Verslaving is een chronische hersenziekte Gekarakteriseerd door dwangmatig drugsgebruik

18 controle drugs beloning Disbalans! verslaving Joint zien! extreem sterkt verlangen (craving) automatische aandacht automatische toenadering

19 W aarom raakt de een verslaafd en de ander niet? Omdat ze veel drug gebruiken

20 W aarom raakt iemand verslaafd? Vietnam oorlog: 65 % van de Amerikaanse soldaten gebruikte dagelijks opium en/of heroine 10 % raakte verslaafd!

21 W aarom raakt de een verslaafd en de ander niet? Omdat ze veel drug gebruiken

22 controle drugs beloning Cognitieve voorspellers?

23 T oenaderingsbias als voorspeller? Automatische neiging om naar de drugs toe te gaan

24 T oenaderingsbias als voorspeller? JA Joysticktaak! Armbewegingen met joystick! Zoom feature! Reageer op vorm van het plaatje Blowers zijn sneller in het naar zich toehalen van wietplaatjes!

25 T oenaderingsbias wegtrainen? 10 % 10 % Ja dat kan 12% minder terugval bij alcoholisten 90 % 90 % Ook preventief? Zijn we nu mee bezig

26 G edragscontrole & verleiding: een delicate balans tijdens de ontwikkeling Inkijkje in de hersenen: ontwikkeling gedragscontrole Als het uit de hand loopt: verslaving Janna Cousijn, 10 juni

27 Het kijken waard: Trainspotting (naar boek Irvine Welsh) HBO documentaire over verslaving Labyrint VPRO: Diep in het verslaafde brein Fortimbras (Safe Creative )