Veiligheidsmanagement in Rivierduinen

Transcriptie

1 Veiligheidsmanagement in Rivierduinen Op zoek naar een balans tussen beheersen en toevertrouwen Bart Bruins, klinisch psycholoog/bestuursadviseur Kennisdag risicoanalyse in de GGZ/ 20 juni 2011 Utrecht, NDC Den Hommel

2 Steeds blijkt dat de verantwoordelijkheidstoedeling voor kwaliteit en veiligheid onvoldoende en te vrijblijvend is ingevuld

3 De vrijblijvendheid voorbij: governance van veiligheid Minder plaats voor acceptatie van fouten of vergissingen: zero risk tolerance Is de organisatie in control? Instrumentele aanpak: nadruk op formele systemen, regelgeving en compliance aan richtlijnen Rol voor alle partijen IGZ: verscherpt toezicht en desnoods handhaven

4

5 Vraagtekens achter het instumentele sturingsconcept Werkt het wel bij complexe of ambigue risico s? Wordt veiligheidsmanagement zó niet te veel gericht op reductie van complexiteit? Is het in de praktijk vaak niet juist nodig om ter wille van de veiligheid regels en procedures te passeren? Moet er niet ook (vooral?) geïnvesteerd worden in zachte interventies (b.v. rekenschap, voorzichtigheid) op basis van soft signals

6 Veiligheidsmanagement in de ggz: evenwicht zoeken Harde én zachte veiligheid Procedureel dichttimmeren én veiligheidsattitude/- cultuur Beheersen/ controleren én delegeren /toevertrouwen 6

7 Sturingsprincipes (voor veiligheid) Processturing zorgt dat een proces strak verloopt zoals het (op de tekentafel) ontworpen is Resultaatsturing zorgt dat de resultaten voldoen óók als werkwijzen in de praktijk (moeten) varieren 7

8 Veiligheid door processturing Regelkring: feed forward Vooraf Veilig procesinput en procesverloop vastleggen in gedetailleerd procesontwerp met ingebouwde faalbarrieres (NORM) Bij de uitvoering Monitoren van afwijkingen in procesverloop/-input Bij afwijkingen bijstellen uitvoering naar ontwerp VEILIGHEID: voorkomen van variatie door standaardisatie 8

9 Veiligheid door resultaatsturing Regelkring: feed back Vooraf Resultaten specificeren: wat is veilige zorg en welke adverse events wil je voorkomen (NORM) Bij de uitvoering Monitoren van veiligheidsrisico s of incidenten Bij afwijkingen herstellen, problemen oplossen, leren en verbeteren VEILIGHEID: ook bij wisselende omstandigheden door cultuur van problem solving en gecontroleerde improvisatie 9

10 Organisatie en cultuur Wie centraal? Toedeling verantwoordelijkheid Processturing Management: top down/ hiërarchisch Manager als opdrachtgever; rol medewerker is nauwgezet uitvoeren Resultaatsturing Professional: bottom up/ professionele autonomie Autonome professional als opdrachtnemer; rol manager is targets stellen en vervolgens goed faciliteiten Toezicht Uitvoering/ naleving Resultaten (afwezigheid schade) Managementstijl Draagvlak Directief/ corrigerend/ sanctionerend Management en stakeholders Motiverend en ondersteunend Professionals

11 Voorwaarden Processturing Resultaatsturing Procesbeheersing Noodzakelijk Niet echt nodig; werkende weg Procesinput Omgeving Vastleggen Homogeen moet, b.v. patientkenmerken; materialen Statisch; weinig uitzonderingen Actuele procesbeschrijvingen, protocollen, etc Heterogeen mag Dynamisch, veranderende omgeving mag Beoogde resultaten helder (welk nadeel/schade) Sturen Harde procesindicatoren Soft signals Eisen aan uitvoerders Discipline en vaardigheid Probleemoplossend vermogen en deskundigheid

12 Sterke en zwakke kanten Geschikt Risico Processturing kritische processen & routines Starheid /logheid bij veranderingen; bureaucratie en papieren werkelijkheid; schijnzekerheid Resultaatsturing heterogene doelgroepen, uitzonderingen, complicaties en beperkte proceskennis Nadeel en schade niet te voorkomen; te veel variatie in uitkomst

13 Geen principiele keuze: sterke en zwakke kanten juist gebruiken Keuze op basis van proces-/risicoanalyse Processturing: ingewikkelde vormen van team-ketensamenwerking; hoogrisicovolle handelingen (b.v. ECT, medicatie; somatische interventies); routines (administratieve processen) Resultaatsturing: zorgverlening bij complexe psychiatrische problematiek/ heterogene doelgroepen; nieuwe ontwikkelingen 13

14 Pas op! Gelijktijdig processturing en resultaatsturing bij hetzelfde proces kan niet: frictie/ loopt vast Wat kan wel? Parallel : b.v. zorginhoudelijk RS en administratief proces PS Serieel : b.v. intake & onderzoek PS, zorguitvoering RS;

15 Analyseren! Volledigheid proceskennis? Weten wij precies hoe het moet worden gedaan? Instrueerbaarheid/ documenteerbaarheid Routine? Statisch? Veel interfaces/ overdrachtsmomenten? Kritische situatie? Resultaten corrigeerbaar? Uitzonderingssituaties beperkt? Homogene input? Procesafwijkingen detecteerbaar/ controleerbaar? Procesafwijkingen corrigeerbaar? 15

16 Hartelijk dank voor uw aandacht Vragen of reacties?