3 Actief burgerschap 57

Transcriptie

1 Inhoud 1 Inleiding 11 Deel I 1.1 Inleiding Mijn betrokkenheid bij dit onderwerp Lokale transities en de rol van middenmanagers Doelstelling, vraagstelling en onderzoeksontwerp Doelstelling Vraagstelling Onderzoeksontwerp Leeswijzer 27 2 Een activerende verzorgingsstaat en de lokale sociale sector Inleiding Kwetsbare groepen in een complexe samenleving Van verzorging naar activering De kosten van de verzorgingsstaat en het functioneren van instituties Fragmentering en de complexiteit op het lokale niveau Functies in de frontlinie De lokale sociale sector: een korte introductie Verbreding en uitwaaiering Diversiteit van de welzijnssector Verbindingsopgave Conclusies 54 3 Actief burgerschap Inleiding Burgerschap: de historische dimensie Verschillende burgerschapsopvattingen Moreel burgerschap De ambiguïteit van actief burgerschap Activering ter discussie Voorwaarden voor burgerschap: competenties centraal 72

2 6 De vooruitgeschoven middenvelder 3.8 Een meer dynamisch en contextueel burgerschapsconcept Informalisering en burgerschap Conclusies 81 4 Innovatie in publieke dienstverlening Inleiding Het begrip innovatie Het publieke belang en hybride organisaties Publieke dienstverlening en de veranderende rol van de overheid New Public Management en uitvoerende professionals Van NPM naar New Public Value Innovatie in de publieke sector Conclusies De functie en positie van middenmanagers 109 Deel II 5.1 Inleiding Middenmanagers: een positie in verandering Transities binnen ondernemingen De positie van het middenmanagement nader bekeken Competenties van middenmanagers Krachtenveld van concurrerende waarden (Quinn en Rohrbauch) Ambiguïteit, grenzeloosheid en onvoorspelbaarheid Conclusies 132 Introductie Als je op straat bent dan zie je gewoon veel. Interviews met middenmanagers Inleiding De transitie richting bevordering van actief burgerschap Actief burgerschap Kritiek op aanbodgerichte en accommodatiegebonden benadering Toegenomen sociale problematiek en een grotere nadruk op resultaten Loslaten in tijden van bezuinigingen Middenmanagers en hun teams Middenmanagers over de deskundigheid van uitvoerende professionals Innovatie en de rol van lokale kennis De zoektocht naar een nieuw profiel voor welzijnsorganisaties 164

3 Inhoud Lokale allianties Verbindende schakel De keerzijde van de medaille: welzijnsfunctie onder druk De toekomst van welzijnsorganisaties Middenmanagers over hun eigen rol en taak Taken middenmanagers Strategische positie Externe oriëntatie Conclusies Algemeen Twijfels bij transitie Defensieve routines Middenmanagers en de rol van burgers Middenmanagers en hun teams Uiteenlopende verwachtingen ten aanzien van middenmanagers. De focusgroepen met middenmanagers, uitvoerende professionals en directeuren/managers 195 Deel III 7.1 Inleiding Focusgroepen middenmanagers Focusgroepen uitvoerende professionals Focusgroepen directeuren / managers welzijnsorganisaties Conclusies Algemeen Actief burgerschap Middenmanagers Sturing van innovatieprocessen: het top down bottom up vraagstuk 231 Introductie Middenmanagers, innovatie en kenniscreatie Inleiding Kennis en kennisontwikkeling binnen organisaties Argyris en Schön over innovatie en defensieve routines Het kenniscreatiemodel van Nonaka en Takeuchi Kennisdelen en cocreatie Kanttekeningen bij modellen van kenniscreatie Kennisontwikkeling van sociale professionals Reorganiseren versus cocreëren: middenmanagers in hun rol van change-intermediairs Conclusies 259

4 8 De vooruitgeschoven middenvelder 9 Bouwstenen voor een handelingsgerichte benadering van burgerschap 261 Deel IV 9.1 Inleiding Burgerschapsvorming in het onderwijs (bouwsteen 1) Burgerschap en waardenontwikkeling Burgerschap: van uitkomst naar praktijk Dewey en de participatieve wending Sociaal kapitaal en participatieprogramma s (bouwsteen 2) Putnam s concept van sociaal kapitaal Commentaar en kritiek op Putnam Van Tocqueville via Putnam naar Lichterman Conclusies Conclusies en discussie Inleiding De dubbele focus in het onderzoek Beantwoording van de onderzoeksvragen Innovatie in de lokale sociale sector 289 (Onderzoeksvraag 1) De nadruk op actief burgerschap 292 (Onderzoeksvraag 2) De middenmanager als vooruitgeschoven middenvelder 295 (Onderzoeksvraag 3) De actieve betrokkenheid van middenmanagers in dienst van brede welzijnsorganisaties 299 (Onderzoeksvraag 4) Middenmanagers, uitvoerende professionals en directeuren/managers over de rol van middenmanagers 304 (Onderzoeksvraag 5) De samenhang tussen de rol van middenmanagers in hun teams en de praktijk van actief burgerschap 306 (Onderzoeksvraag 6 - deel 1) Welzijnsorganisaties, sociaal-culturele professies en middenmanagers 311 (Onderzoeksvraag 6 deel 2) 10.4 Reflecties op het onderzoek 320 Bijlage 1 Methodologische verantwoording interviews 327 Bijlage 2 Methodologische verantwoording focusgroepen 333

5 Inhoud 9 Summary 345 Referenties 355 Noten 375 Dankwoord 397 Curriculum Vitae 399