Beginselen van de democratische rechtsstaat

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beginselen van de democratische rechtsstaat"

Transcriptie

1 Beginselen van de democratische rechtsstaat Prof. mr. M.C. Burkens Prof. mr. H.R.B.M. Kummeling Prof. mr. drs. B.P. Vermeulen Prof. mr. R.J.G.M. Widdershoven Inleiding tot de grondslagen van het Nederlandse staats- en bestuursrecht zevende druk Kluwer a Wolters Kluwer business

2 Inhoudsopgave Voorwoord Afkortingen v xvii DEEL I INLEIDING 1 1 Het onderwerp van het staats- en bestuursrecht 3 Inleiding De plaats van het staats- en bestuursrecht 4 Het basismateriaal van het staats- en bestuursrecht: overheidsbesluiten 6 De noodzaak van bindende overheidsbesluiten 6 Het problematische karakter van bindende overheidsbesluiten 7 De aanvaardbaarheid van bindende overheidsbesluiten: rechtsstaat en democratie 8 2 Historische ontwikkeling De opkomst van de soevereine staat 2.2 Het maatschappelijk contract De klassiek-liberale rechtsstaat Legaliteitsbeginsel Machtsverdeling Grondrechten Rechterlijke controle De democratische rechtsstaat De sociale rechtsstaat Problemen van de democratische rechtsstaat Problemen van de sociale rechtsstaat 32 DEEL RECHTSSTAAT 39 3 Eisen van de Overzicht en samenhang Het legaliteitsbeginsel Van binding aan het gewoonterecht naar binding aan de wet Democratie en de soevereiniteit van de wetgever 42

3 3.1.3 Binding van de wetgever aan het recht. De betekenis van de constitutie Binding van het bestuur aan de wet. De betekenis van de Algemene wet bestuursrecht Machtsverdeling Grondrechten Rechterlijke controle Overzicht en samenhang van rechtsstatelijke vereisten 49 4 Het legaliteitsbeginsel 4.1 Inleiding Bevoegde overheidsinstanties (wie?) Inleiding: de begrippen ambt (orgaan) en openbaar lichaam, ambtsdrager en ambtenaar Bestuursorgaan in de zin van de Awb Samenvatting Bevoegdheden en instrumenten van de overheid (wat?) Inleiding: soorten bevoegdheden en instrumenten Bevoegdheden: algemene regels en concrete toepassing Besluiten in de zin van de Awb Algemeen verbindende voorschriften (wetten in materiële zin) Plannen Beleidsregels Beschikkingen Samenvatting Het verkrijgen van overheidsbevoegdheden (hoe?) Inleiding Attributie, delegatie en mandaat Verkrijging van regelgevende bevoegdheden Vraagstelling Attributie en delegatie van regelgevende bevoegdheden Wordt door gedelegeerde regelgeving het legaliteitsbeginsel aangetast? De reikwijdte van het legaliteitsbeginsel Inleiding Zelfstandige regelgevende bevoegdheid van de regering Uitbreiding van de reikwijdte van het legaliteitsbeginsel Samenvatting 87

4 4.5 Begrenzing en normering van overheidsbevoegdheden (tot hoever?) Inleiding: de verschillende eisen Eisen in verband met het wettelijk kader van de bevoegdheid Formele normen voor de bevoegdheidsuitoefening Materiële nonnen voor de bevoegdheidsuitoefening Algemeen De eis van consistent bestuur; beleidsregels Samenvatting Handhaving van het recht 5 Machtsverdeling Machtsverdeling en het model van Montesquieu Machtsverdeling in de oorspronkelijke Nederlandse opzet Machtsverdeling en legaliteitsbeginsel 5.4 Machtsverdeling naar hedendaagse betekenis Inleiding Machtsverdeling en rechterlijke macht Machtsverdeling en de verhouding tussen regering en Staten-Generaal Zelfstandige besluitvormende bevoegdheden van de Staten-Generaal Bevoegdheid tot wetgeving; wetgevingsprocedure; rechten van amendement en initiatief Vertrouwensrelatie tussen regering en Staten-Generaal Omvang en effectuering van de ministeriële verantwoordelijkheid De rijksbegroting Grondrechten 6.1 De ontwikkeling van de grondrechten 6.2 Het rechtsstatelijk waarborgkarakter van de grondrechten 6.3 Grondrechten en het principieel beperkte karakter van overheidsbevoegdheden 6.4 De subjecten van grondrechten; bijzondere rechtsverhoudingen Categorieën van grondrechten De reikwijdte van klassieke grondrechten; redelijke uitleg van grondrechten

5 6.7 Beperking van klassieke grondrechten Het grondwettelijke beperkingssysteem Delegatie van de bevoegdheid tot grondrechtsbeperking Beperkingen van internationale en EU-mensenrechten; vergelijking met het grondwettelijke beperkingssysteem Het onderscheid tussen klassieke en sociale grondrechten; de sociale dimensie van grondrechten Horizontale werking van grondrechten Grondrechten en uitzonderingstoestanden: openbare orde, noodrecht, criminaliteits- en terrorismebestrijding Rechterlijke controle Ontwikkeling van de rechtsbescherming tegen bestuursoptreden Inleiding Ontwikkeling van het stelsel van rechtsbescherming Ontwikkeling inhoud rechterlijke toetsing De Raad voor de Rechtspraak 7.2 De huidige bescherming tegen het bestuursoptreden Inleiding Het stelsel van rechtsbescherming volgens de Algemene wet bestuursrecht Beroep op de bestuursrechter Bestuurlijke heroverweging: bezwaarprocedure Voorlopige voorziening Hoger beroep Toegang tot de bestuursrechtelijke rechtsbescherming Inleiding Appellabele besluiten Belanghebbende Termijnen De procedure bij en de beoordeling door de bestuursrechter De procedure bij de bestuursrechter Inhoud van de rechterlijke toetsing Uitspraakbevoegdheden Aanvullende taak burgerlijke rechter De ombudsman Overzicht systeem van rechtsbescherming 7.3 De veranderende positie van de rechter De contra 191

6 7.3.2 De rechter als wetgever-plaatsvervanger; algemene tendensen De rechter als wetgever-plaatsvervanger; de betekenis van het internationale recht 7.4 Het toetsingsverbod Toetsing van de wet aan fundamentele rechtsbeginselen? 200 DEEL III DEMOCRATIE Eisen aan de democratie 207 Gerichtheid en eisen van de democratie Actief kiesrecht Passief kiesrecht Streven naar legitiem (Politieke) grondrechten Democratische zeggenschap in en controle op besluitvorming Openbaarheid van besluiten en besluitvorming Meerderheidsregel Rechten van minderheden Verdergaande democratisering Regeringsvormen Inleiding Presidentieel stelsel Parlementair stelsel Conventioneel stelsel Ideaaltypen, mengvormen en feitelijke verhoudingen Het Nederlandse parlementaire stelsel Inleiding Regering Parlement Vestiging parlementair stelsel Vertrouwensregel Ministeriële verantwoordelijkheid Monisme en dualisme 258

7 Kritiek op het Nederlandse stelsel Rol politieke partijen 261 Monistische verhoudingen 264 Functioneren ministeriële verantwoordelijkheid 267 Legitimiteit van besluiten en besluitvorming 12 Participatie Algemeen Inspraak Adviescommissies Overleg (Functionele) decentralisatie Referendum, volksinitiatief en burgerfora Tot slot 295 DEEL IV RECHTSSTAAT EN DEMOCRATIE OP DECENTRAAL EN INTERNATIONAAL NIVEAU Decentralisatie Inleiding Verschijningsvormen van decentralisatie Algemeen Staatsvormen 300 Verschil decentralisatie en deconcentratie Territoriale en functionele decentralisatie Autonomie en medebewind 306 Inrichting, samenstelling en bevoegdheden van decentrale ambten Inleiding Provincies en gemeenten Historische ontwikkeling Provinciale Gedeputeerde en wethouders Commissaris van de Koning/burgemeester Commissies Verantwoordingsplicht en vertrouwensregel 323

8 Waterschappen Overige openbare lichamen Legaliteit Machtsverdeling, waaronder toezicht Grondrechten Rechterlijke controle en administratief beroep Ontwikkelingen in de bestuurlijke organisatie De internationale dimensie 14.1 Inleiding 14.2 Internationale nonnen in het algemeen Monisme en dualisme De (democratische controle op de) totstandkoming van internationaal recht Rechterlijke controle op de naleving van het internationale recht De Europese Unie De bijzondere positie van het recht van de Europese Unie De institutionele structuur van de EU Legaliteit Machtsverdeling en democratie Grondrechten controle Voortschrijden van de Europese integratie? De eurocrisis 394 Personenregister 399 Jurisprudentieregister 405 Trefwoordenregister xv

Constitutioneel recht

Constitutioneel recht Constitutioneel recht Prof. mr. C.A.J.M. Kortmann Bewerkt door Prof. mr. P.P.T. Broeksteeg Prof. mr. B.P. Vermeulen Mr. C.N.J. Kortmann Zevende druk Kluwer a Wotters Kluwer business INHOUD AFKORTINGEN

Nadere informatie

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht Prof.mr. A.D. Belinfante Mr. J.L. de Reede Beginselen van het Nederlands Staatsrecht druk Samsom H.D. Tjeenk Willink Alphen aan den Rijn 1997 VOORWOORD II AFKORTINGEN 13 I INLEIDING 15 1. Benadering van

Nadere informatie

Staats- en bestuursrecht

Staats- en bestuursrecht F.C.M.A. Michiels (red.) Staats- en bestuursrecht Tekst en materiaal Met bijdragen van Gio ten Berge Leonard Besselink Henk Kummeling Lex Michiels Rob Widdershoven KLUWER J ^ Deventer - 2003 Thema 1 -

Nadere informatie

Kern van het bestuursrecht

Kern van het bestuursrecht Kern van het bestuursrecht prof. mr. RJ.N. Schlösseis prof. mr. F.A.M. Stroink met medewerking van mr. C.L.G.RH. Albers mr. S. Hillegers Boom Juridische uitgevers Den Haag 2003 Inhoud Afkortingen 13 1

Nadere informatie

De strijd tussen paus en keizer over wie de bisschop mag benoemen. John Locke. Om vrijheid te bereiken gaat hij uit van de volgende vereisten:

De strijd tussen paus en keizer over wie de bisschop mag benoemen. John Locke. Om vrijheid te bereiken gaat hij uit van de volgende vereisten: Theocratische staatsleer Investituurstrijd Klassiek-liberale rechtsstaat In de middeleeuwen is de vorst soeverein omdat hij in naam van god regeert. De vorst kan de wet nooit schenden omdat hij zelf de

Nadere informatie

A26a Overheidsprivaatrecht

A26a Overheidsprivaatrecht MONOGRAFIEËN BW A26a Overheidsprivaatrecht Algemeen deel Mr. G. Snijders Raadsheer in de Hoge Raad, Staatsraad in buitengewone dienst Tweede druk Kluwer a Wolters Kluwer business Deventer - 2011 INHOUD

Nadere informatie

Materieel: Regels die betrekking hebben op de rechten en plichten/wat mag en niet mag inhoud

Materieel: Regels die betrekking hebben op de rechten en plichten/wat mag en niet mag inhoud Nationaal internationaal Soevereiniteit elke land heeft de macht om te bepalen wat er gebeurt EU-verdrag Europese Unie verdrag EVRM Europese Verdrag Rechten van de Mens Monistisch systeem Formeel materieel

Nadere informatie

Staatsrecht. Course information. Commencement Period. Lecturer(s) RD Nederlands

Staatsrecht. Course information. Commencement Period. Lecturer(s) RD Nederlands Staatsrecht Course information C OURSE RD201 AC ADEMIC YEAR 2017-2018 EC 7.5 LANGUAGES Nederlands PROGRAMME bachelor 2 / Bachelor Rechtsgeleerdheid / Vrijdagmiddagonderwijs C ONT AC T mr. S Philipsen Commencement

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08181) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Zwolle tijdvak: november 2010 t/m januari 2011 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

Inhoud 1 Recht Indelingen in het recht 3 Rechtsbronnen

Inhoud 1 Recht Indelingen in het recht 3 Rechtsbronnen Inhoud 1 Recht 21 1 Rechtsregels 21 2 Rechtsregels en andere sociale regels 22 3 Rechtssysteem 23 3.1 Functies van het rechtssysteem 23 3.2 Functies van staatsorganen 23 4 Soorten rechtsregels 24 4.1 Gedragsnormen

Nadere informatie

BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I. Walter VAN GERVEN

BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I. Walter VAN GERVEN BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I Walter VAN GERVEN Professor emeritus K.U.Leuven, U.Tilburg, U.Maastricht Gewezen advocaat-generaal Europees Hof van Justitie Lid van de Koninklijke Vlaamse Academie

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? 2 Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50 Inhoud Voorwoord XI 1 Nederland vergeleken 1 1.1 Bestaat Nederland nog? 1 1.2 De Staat der Nederlanden 3 1.3 Nederland en de wereld 6 1.4 Vragen en perspectieven 8 1.5 Nederland vergeleken 12 Internetadressen

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Hoofdlijnen Nederlands Recht Wolters-Noordhoff 1

Hoofdlijnen Nederlands Recht Wolters-Noordhoff 1 Inhoudsopgave Hoofdlijnen Nederlands Recht Prof. mr. C.J. Loonstra Inleiding 1 Terreinverkenning 1.1 Is recht saai? 1.2 Waarom recht? 1.3 Waar vinden we het recht? 1.3.1 De wet 1.3.2 Het verdrag 1.3.3

Nadere informatie

Inhoudsopgave Hoofdstuk I Inleiding Hoofdstuk II Europeanisering van het nationale bestuursrecht in hoofdlijnen

Inhoudsopgave Hoofdstuk I Inleiding Hoofdstuk II Europeanisering van het nationale bestuursrecht in hoofdlijnen Inhoudsopgave Hoofdstuk I Inleiding 1 De ontmoeting van twee disciplines............................. 1 2 Benadering en structuur van dit boek............................ 2 3 Europees bestuursrecht. Enkele

Nadere informatie

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra Monisme en het waterschapsbestel 27 oktober 2014 Mr.dr. G.S.A. Dijkstra De aanleiding tot deze notitie wordt gevormd door vragen van leden van de Verenigde Vergadering van het Hoogheemraadschap van Delfland

Nadere informatie

Ministeriele verantwoordelijkheid in Nederland

Ministeriele verantwoordelijkheid in Nederland Ministeriele verantwoordelijkheid in Nederland Onder redactie van: prof.mr. D.J. Elzinga 1994 W.E.J. Tjeenk Willink Zwolle Inhoud Afkortingen XIII Mr.drs. A.H.M. Dölle 1 De geschiedenis van de Nederlandse

Nadere informatie

Europees Handvest inzake lokale autonomie

Europees Handvest inzake lokale autonomie (Tekst geldend op: 04-02-2010) Europees Handvest inzake lokale autonomie (vertaling: nl) Europees Handvest inzake lokale autonomie PREAMBULE De Lidstaten van de Raad van Europa die dit Handvest hebben

Nadere informatie

Het Statuut voor het Koninkrijk

Het Statuut voor het Koninkrijk studiepockets staats- en bestuursrecht Het Statuut voor het Koninkrijk Mr. C. Borman W.E.J. Tjeenk Willink 1998 Deventer INHOUD Lijst van afkortingen XV 1 Ontwikkeling van het Statuut 1 1.1 Voorgeschiedenis

Nadere informatie

Internetpublicatiemodel Decentrale Regelgeving. Deel II: Soorten regelgeving

Internetpublicatiemodel Decentrale Regelgeving. Deel II: Soorten regelgeving Internetpublicatiemodel Decentrale Regelgeving Deel II: Soorten regelgeving IPM Decentrale Regelgeving Versie 4.0, Augustus 2008 ICTU / Overheid heeft Antwoord Wilhelmina van Pruisenweg 104 2595 AN Den

Nadere informatie

Universiteit Twente, Faculteit MB Vakgroep Bestuurskunde

Universiteit Twente, Faculteit MB Vakgroep Bestuurskunde Universiteit Twente, Faculteit MB Vakgroep Bestuurskunde Tentamen Recht Markt en Innovatie en Bestuursrecht Minor recht Datum: 12 april 2013 Duur: max. 3 u Docent: Harmsen Dit tentamen bestaat uit 40 mc-vragen

Nadere informatie

knowledge is power and power makes corrupt, so study hard and be evil

knowledge is power and power makes corrupt, so study hard and be evil knowledge is power and power makes corrupt, so study hard and be evil Kijk voor ons actuele aanbod van tentamentrainingen op www.capitaselecta.nl Voorwoord Welkom in Utrecht! Het nieuwe collegejaar staat

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08191) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Enschede tijdvak: november 2011 t/m januari 2012 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Hoofdstuk 1 Inleiding tot het onderzoek 1

Inhoudsopgave. Hoofdstuk 1 Inleiding tot het onderzoek 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding tot het onderzoek 1 1.1 Van de Booming Baarsjes tot Den Haag 1 1.2 Maar ook bij re-integratie? 4 1.3 Opzet onderzoek 7 1.3.1 Probleemstelling 7 1.3.2 Begrippen 8 1.3.3

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

Formeel belastingrecht -- Deel 1

Formeel belastingrecht -- Deel 1 formeel belastingrecht (FE) les 1 programma privaatrecht versus publiekrecht gedencentraliseerde eenheidsstaat bevoegdheden, attributie, delegatie en mandaat Algemene beginselen behoorlijk bestuur Algemene

Nadere informatie

Inhoudsopgave. AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1

Inhoudsopgave. AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1 AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1 Constitutioneel recht Supplement: - week 6: Hoorcollege- & verdiepende collegeverslagen - week 7: Hoorcollege- &

Nadere informatie

CONSTITUTIONELE TOETSING: RECHTER & TRIAS

CONSTITUTIONELE TOETSING: RECHTER & TRIAS Conferentie de responsieve rechtsstaat 22.09.2016 CONSTITUTIONELE TOETSING: RECHTER & TRIAS Mr. Paul van Sasse van Ysselt BA Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Directie Constitutionele

Nadere informatie

Onrechtmatige overheidsbesluiten

Onrechtmatige overheidsbesluiten Onrechtmatige overheidsbesluiten mr. C.N.J. Kortmann Kluwer - 2006 - Deventer Inhoudsopgave i..2.3.4.5.6.7.8.9 INLEIDING De overheid aansprakelijk? Historie Doctrine Wetgever, bestuur en rechtspraak Doel

Nadere informatie

BIJLAGEN. bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD. Een nieuw EU-kader voor het versterken van de rechtsstaat

BIJLAGEN. bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD. Een nieuw EU-kader voor het versterken van de rechtsstaat EUROPESE COMMISSIE Straatsburg, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 BIJLAGEN bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD Een nieuw EU-kader voor het versterken van

Nadere informatie

Inhoud. Lijst van afkortingen 15. Inleiding 17. Deel A Verhouding tot bestuursorganen Kernbegrippen Awb

Inhoud. Lijst van afkortingen 15. Inleiding 17. Deel A Verhouding tot bestuursorganen Kernbegrippen Awb Inhoud Lijst van afkortingen 15 Inleiding 17 Begrip bestuursrecht 17 Doelstellingen, opzet en indeling Awb 18 Opbouw boek 21 Website 22 Deel A Verhouding tot bestuursorganen 23 1 Kernbegrippen Awb 25 Leerdoelen

Nadere informatie

Constitutioneel recht

Constitutioneel recht Constitutioneel recht Leereenheid 1 Deel 1. Hoofdstuk 1. Staatsrecht Het begrip staat komt nauwelijks voor in ons positief recht. Wel komt het voor en heeft het juridische betekenis in privaatrecht (rechtspersoon)

Nadere informatie

Prof.mr. P.H.Kooijmans

Prof.mr. P.H.Kooijmans Prof.mr. P.H.Kooijmans Internationaal publiekrecht in vogelvlucht Vierde druk Wolters-Noordhoff Groningen Inhoud 1 Wat is intemationaal publiekrecht? 13 Deel 1 Het recht van coexistentie 19 2 De bronnen

Nadere informatie

HANDBOEK OPENBAARHEID VAN BESTUUR

HANDBOEK OPENBAARHEID VAN BESTUUR HANDBOEK OPENBAARHEID VAN BESTUUR MR. E.J. DAALDER BOOM JURIDISCHE Den Haag 201 1 UITGEVERS 1 Inleiding 13 1.1 Inleidende opmerkingen 13 1.2 Vormen van openbaarheid 14 1.3 Belangen die zich tegen openbaarmaking

Nadere informatie

1 Het onderwerp van het staats- en bestuursrecht 31-10-2004 7:54 De plaats van het staats- en bestuursrecht

1 Het onderwerp van het staats- en bestuursrecht 31-10-2004 7:54 De plaats van het staats- en bestuursrecht 1 Het onderwerp van het staats- en bestuursrecht 31-10-2004 7:54 De plaats van het staats- en bestuursrecht Het staats en bestuursrecht omvat formele en materiële rechtsnormen inzake het handelen van de

Nadere informatie

Grondrechten en moderne beeidende kunst

Grondrechten en moderne beeidende kunst K A T H O L I E K E U N I V E R S I T E I T B R A B A N T F A C U L T E I T D E R R E C H T S G EL E E R D H E I D Grondrechten en moderne beeidende kunst F. Vlemminx W.E.J.TjeenkWillinkZwolle 1992 Vooraf

Nadere informatie

Dankwoord 7 Lijst van afkortingen 17

Dankwoord 7 Lijst van afkortingen 17 Inhoudsopgave Dankwoord 7 Lijst van afkortingen 17 Hoofdstuk 1 Inleiding 21 1.1 Privatisering, verzelfstandiging, marktwerking en verstatelijking 21 1.2 De vloeiende grenzen van de overheid 22 1.3 Probleemstelling

Nadere informatie

Dag van de Omgevingswet

Dag van de Omgevingswet 1 Dag van de Omgevingswet Sessie C9: Rechtsbescherming Het onderzoek van de RUG voor de Tweede Kamer Prof. mr. G.A. van der Veen AKD Advocaten en Notarissen Rotterdam Staatsrecht, bestuursrecht en bestuurskunde

Nadere informatie

Internationaal en Europees Recht. Een verkenning van grondslagen en kenmerken Wouter G. Werner Ramses A. Wessel

Internationaal en Europees Recht. Een verkenning van grondslagen en kenmerken Wouter G. Werner Ramses A. Wessel Internationaal en Europees Recht Een verkenning van grondslagen en kenmerken Wouter G. Werner Ramses A. Wessel Inhoudsopgave Voorwoord v HFDST i Internationaal recht en internationale samenleving 1.1 Inleiding

Nadere informatie

Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een aantal vragen om de kennis te toetsen. Het betreft steeds drie multiplechoicevragen en drie open vragen.

Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een aantal vragen om de kennis te toetsen. Het betreft steeds drie multiplechoicevragen en drie open vragen. 1 Inleiding In wetten worden veel zaken geregeld: studiefinanciering, de huur van een studentenkamer, de koop van studieboeken en kleding, maar ook verkeersregels en belastingheffing. Hiermee en met vele

Nadere informatie

UNIVERSITEIT Erasmus Universiteit Rotterdam

UNIVERSITEIT Erasmus Universiteit Rotterdam UNIVERSITEIT Erasmus Universiteit Rotterdam STUDIE Rechtsgeleerdheid VAK Staatsrecht ONDERDEEL Voorbeeldverslag Jaar: B2 Periode: Blok 1 Uitgifte: 12-09-2017 2 Voorwoord Wij van EasyLecture willen het

Nadere informatie

Aansprakelijkheid van leidinggevenden

Aansprakelijkheid van leidinggevenden Aansprakelijkheid van leidinggevenden naarprivaatrechtelijke, strafrechtelijke en bestuursrechtelijke maatstaven Mr. S.N. devalk Kluwer - Deventer - 2009 Inhoud Woord vooraf Körte inhoudsopgave Uitgebreide

Nadere informatie

HET DESKUNDIGENADVIES IN DE CIVIELE PROCEDURE. mr. drs. G. de Groot

HET DESKUNDIGENADVIES IN DE CIVIELE PROCEDURE. mr. drs. G. de Groot HET DESKUNDIGENADVIES IN DE CIVIELE PROCEDURE mr. drs. G. de Groot Kluwer - Deventer - 2008 Verkorte inhoudsopgave Lijst van afkortingen XIX 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3 3.1 3.2

Nadere informatie

Introductie in het recht

Introductie in het recht Introductie in het recht mr. A.J. Wierenga Introductie in het recht Hoofdstuk 1 Recht in het algemeen Programma Actualiteiten Rechtsbronnen Rechtsgebieden Indelingen 1 Wortels in de maatschappij Acties

Nadere informatie

Implementatie van EU-regelgeving

Implementatie van EU-regelgeving Implementatie van EU-regelgeving mw. mr. drs. Sophie Bots wetgevingsjurist met speciale aandacht voor het recht van de Europese Unie directie Advisering, Raad van State Lezing Academie voor Wetgeving,

Nadere informatie

Inhoudsopgave. AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1

Inhoudsopgave. AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1 AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1 Constitutioneel recht Samenvatting van de stof - Belinfante/De Reede, Beginselen van het Nederlandse staatsrecht,

Nadere informatie

Het Verdrag van Amsterdam in werking. Prof. mr. R. Barents

Het Verdrag van Amsterdam in werking. Prof. mr. R. Barents Het Verdrag van Amsterdam in werking Prof. mr. R. Barents Kluwer - Deventer - 1999 DEEL1. HET VERDRAG VAN AMSTERDAM Hoofdstuk 1. Van Maastricht naar Amsterdam 3 1. Inleiding 3 2. De Europese verdragen

Nadere informatie

De nieuwe Omgevingswet. Molenadviesraad Amersfoort Mark Ravesloot, senior adviseur molens

De nieuwe Omgevingswet. Molenadviesraad Amersfoort Mark Ravesloot, senior adviseur molens De nieuwe Omgevingswet Molenadviesraad 7-4-2017 Amersfoort Mark Ravesloot, senior adviseur molens Uitgangspunten Omgevingswet Vormt basis voor het nieuwe stelsel van regelgeving voor de fysieke leefomgeving

Nadere informatie

Onrechtmatige overheidsdaad

Onrechtmatige overheidsdaad s tu diepock et s p r i v a a t r e c h t 28 Onrechtmatige overheidsdaad Rechtsbescherming door de burgerlijke rechter derde druk Prof. mr. G.E. van Maanen Prof. mr. R. de Lange 2000 W.E.J. Tjeenk Willink

Nadere informatie

2de bach PSW. Publiek Recht. Boek / PPT / Notities. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be B23 4.80 EUR

2de bach PSW. Publiek Recht. Boek / PPT / Notities. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be B23 4.80 EUR 2de bach PSW Publiek Recht Boek / PPT / Notities Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be B23 4.80 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kopen via www.quickprintershop.be Syllabus:

Nadere informatie

Voorwoord. De redactie Januari 2014. Sdu Uitgevers

Voorwoord. De redactie Januari 2014. Sdu Uitgevers Voorwoord In deze Sdu Wettenverzameling Awb Bestuurs(proces)recht is de wet- en regelgeving opgenomen die onmisbaar is om juridische vragen en problemen te behandelen in de rechtspraktijk van het algemeen

Nadere informatie

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren.

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren. Quiz over politiek, Europa en staatsrechtelijke spelregels Toelichting In de periode 2008-2010 werkte ik als staatsrechtjurist binnen het projectteam versterking Grondwet bij het Miniserie van BZK. Dit

Nadere informatie

De adviescommissie in bezwaar

De adviescommissie in bezwaar RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN De adviescommissie in bezwaar Inrichting van de bezwaarprocedure bij gemeenten Proefschrift ter verkrijging van het doctoraat in de Rechtsgeleerdheid aan de Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting Aanleiding voor het onderzoek Het nationale bestuursrecht is van oudsher verbonden met het territorialiteitsbeginsel. Volgens dat beginsel is een autoriteit alleen bevoegd op het grondgebied

Nadere informatie

Boek: bestuursrecht met beleid samenvatting

Boek: bestuursrecht met beleid samenvatting Recht I Boek: bestuursrecht met beleid samenvatting H1: Bestuursrecht en beleid 1.1 Spanningen tussen bestuursrecht en beleid Er bestaan spanningen tussen bestuursrecht en beleid: - beleidsvoering kan

Nadere informatie

Tekst van de artikelen 33 tot en met 37 met toelichting

Tekst van de artikelen 33 tot en met 37 met toelichting EUROPESE CONVENTIE SECRETARIAAT Brussel, 2 april 2003 (03.04) (OR. fr) CONV 650/03 NOTA van: aan: Betreft: het Praesidium de Conventie Het democratisch leven van de Unie Deel I van de Grondwet, Titel VI:

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN BASISCURSUS RECHT (R01152)

BEGELEIDINGSPLAN BASISCURSUS RECHT (R01152) BEGELEIDINGSPLAN BASISCURSUS RECHT (R01152) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Amsterdam tijdvak: februari 2011 t/m juni 2011 begeleider: JC Moree INLEIDING Dit begeleidingsplan behoort

Nadere informatie

Beginselen en eisen van de sociale en democratische rechtsstaat

Beginselen en eisen van de sociale en democratische rechtsstaat Hoofdstuk 2 Beginselen en eisen van de sociale en democratische rechtsstaat 2.1 Inleiding De geschiktheid van het instrument trajectplan voor de re-integratie van cliënten wordt in dit onderzoek beoordeeld

Nadere informatie

B5 Volmacht. Kluwer a Wolters Kluwer business MONOGRAFIEËN BW

B5 Volmacht. Kluwer a Wolters Kluwer business MONOGRAFIEËN BW MONOGRAFIEËN BW B5 Volmacht Prof. mr. A.C. van Schaick Advocaat te Tilburg, hoogleraar privaatrechtelijke rechtshandhaving en rechtsvergelijking aan de Universiteit van Tilburg en raadsheer-plaatsvervanger

Nadere informatie

Preadvies Juridische gevolgen van Europese integratie voor het nationaal beleid

Preadvies Juridische gevolgen van Europese integratie voor het nationaal beleid Preadvies Juridische gevolgen van Europese integratie voor het nationaal beleid Dr. L.F.M. Besselink Prof.dr. R.J.G.M. Widdershoven september 1998 Inhoudsopgave Ten geleide 1. Inleiding 1.1 Aanleiding

Nadere informatie

Politieke legitimiteit

Politieke legitimiteit Politieke legitimiteit Op het snijvlak van wetenschap en samenleving Geerten Waling De Responsieve Rechtsstaat, 22 september 2016 Bij ons leer je de wereld kennen 1 Routeplanner Even voorstellen Wat is

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen This full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/15382

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland Gebruik bron 1 en 2. 1p 1 De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie. Welke

Nadere informatie

Overzicht verwerking advies Raad van State (majeure wijzigingen)

Overzicht verwerking advies Raad van State (majeure wijzigingen) Overzicht verwerking advies Raad van State (majeure wijzigingen) Het wetsvoorstel is omvangrijk en dat gold ook voor het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State. De Afdeling onderkent de

Nadere informatie

Overdracht van raadsbevoegdheden. Rekenkamer Leeuwarden

Overdracht van raadsbevoegdheden. Rekenkamer Leeuwarden Overdracht van raadsbevoegdheden Rekenkamer Leeuwarden Juli 2014 Colofon Samenstelling Rekenkamer Leeuwarden drs. P.L. Polhuis MA (voorzitter) ir. E. Voorwinde M.A. Hoekstra mw. J.E. Rijpma (secretaris)

Nadere informatie

STUDIE Rechtsgeleerdheid. VAK Inleiding Staats- en bestuursrecht. ONDERDEEL Voorbeeldverslag

STUDIE Rechtsgeleerdheid. VAK Inleiding Staats- en bestuursrecht. ONDERDEEL Voorbeeldverslag STUDIE Rechtsgeleerdheid VAK Inleiding Staats- en bestuursrecht ONDERDEEL Voorbeeldverslag Jaar: 2017 Periode: Blok 5 Uitgifte: Februari 2017 2 Voorwoord Wij van EasyLecture willen het graag easy houden,

Nadere informatie

Mandaat en delegatie. mr. M.C. de Voogd

Mandaat en delegatie. mr. M.C. de Voogd Mandaat en delegatie mr. M.C. de Voogd Artikel 1:1 Awb 1. Onder bestuursorgaan wordt verstaan: a. een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld, of b. een ander persoon of college,

Nadere informatie

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015

Nadere informatie

Wat is een rechtsstaat?

Wat is een rechtsstaat? Wat is een rechtsstaat? Nederlanders hebben veel vrijheid. We hebben bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting: we mogen zeggen en schrijven wat we willen. Toch heeft deze vrijheid grenzen. Zo staat er in

Nadere informatie

REGISTER. verwezen wordt naar de afzonderlijke artikelen

REGISTER. verwezen wordt naar de afzonderlijke artikelen REGISTER verwezen wordt naar de afzonderlijke artikelen Aanhangig maken van wetsvoorstellen, 99 Aanwezigheid van leden van de nationale raad in de nationale vergadering en de grote vergadering, 64 Administratief

Nadere informatie

Presentatie Master Nederlands Recht Specialisatie Staats-en Bestuursrecht

Presentatie Master Nederlands Recht Specialisatie Staats-en Bestuursrecht Presentatie Master Nederlands Recht Specialisatie Staats-en Bestuursrecht Mr. E.M.J (Ellen) Hardy Master Open Dag 18 maart 2017 Wie is wie? Waarom specialisatie SBR? Waarom in Maastricht? Onderwijs Het

Nadere informatie

Algemeen Deel Veertig jaar later

Algemeen Deel Veertig jaar later BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I Walter VAN GERVEN Professor emeritus K.U.Leuven, U.Tilburg, U.Maastricht Gewezen advocaat-generaal Europees Hof van Justitie Lid van de Koninklijke Vlaamse Academie

Nadere informatie

Binnengemeentelijke decentralisatie na afschaffing van de deelgemeenten en deelgemeentebesturen

Binnengemeentelijke decentralisatie na afschaffing van de deelgemeenten en deelgemeentebesturen Binnengemeentelijke decentralisatie na afschaffing van de deelgemeenten en deelgemeentebesturen mr. R.J.M.H. de Greef, mr. dr. S.A.J. Munneke en prof. mr. S.E. Zijlstra Aanleiding 1. In het regeerakkoord

Nadere informatie

IAK. Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving. 3 fasen. in kaart en kleur

IAK. Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving. 3 fasen. in kaart en kleur IAK 3 fasen Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving in kaart en kleur wat is het IAK? Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving (IAK) is zowel een werkwijze als een bron van

Nadere informatie

VERKORTE INHOUDSOPGAVE

VERKORTE INHOUDSOPGAVE VERKORTE INHOUDSOPGAVE Voorwoord 5 Lijst van gebruikte afkortingen 21 Deel I: ALGEMENE HOOFDSTUKKEN 1. Inleiding 27 2. Europeesrechtelijke grenzen aan regulering nutssectoren 35 3. Publieke belangen en

Nadere informatie

Academie voor bijzondere wetten

Academie voor bijzondere wetten Academie voor bijzondere wetten Auteur Academie voor bijzondere wetten Hoofdonderwerp Conclusie van staatsraad Advocaat-Generaal Widdershoven (hierna: A-G ) met betrekking tot het rechtskarakter van het

Nadere informatie

De Omgevingswet in zicht

De Omgevingswet in zicht De Omgevingswet in zicht door Prof. dr. 1 Programma 20:00 20:15 uur: ontvangst en uitleg opzet avond 20:15 21:00 uur: presentatie door - achtergronden Omgevingswet - kerninstrumenten / transitie / raadswerk

Nadere informatie

RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN. Gedogen door bestuursorganen. Proefschrift

RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN. Gedogen door bestuursorganen. Proefschrift RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN Gedogen door bestuursorganen Proefschrift ter verkrijging van het doctoraat in de Rechtsgeleerdheid aan de Rijksuniversiteit Groningen op gezag van de Rector Magnificus, dr.

Nadere informatie

Tien jaar jurisprudentie schadevergoeding in het bestuursrecht

Tien jaar jurisprudentie schadevergoeding in het bestuursrecht Tien jaar jurisprudentie schadevergoeding in het bestuursrecht 2e druk Mr. B.J. van Ettekoven, Mr. R.C.S. Bakker & Mr. R. P Hoogenboom KLUWER Deventer - 2004 Inhoudsopgave Voorwoord, inleiding, gebruiksaanwijzing

Nadere informatie

Rechterlijke organisatie, rechters en rechtspraak

Rechterlijke organisatie, rechters en rechtspraak Prof. mr. P.P.T. Bovend'Eert M.m.v. prof. mr. C.A.J.M. Kortmann Rechterlijke organisatie, rechters en rechtspraak Kluwer a Wolters Kluwer business Alphen aan den Rijn - 2008 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD/V LIJST

Nadere informatie

Inleiding tot Recht. Uit Praktisch Burgerlijk Recht

Inleiding tot Recht. Uit Praktisch Burgerlijk Recht Inleiding tot Recht Uit Praktisch Burgerlijk Recht 1. Wat is recht? Een exacte definitie is niet te geven. Elke klassieke definitie bevat vier elementen: Gedragsregels, normen Doel = maatschappelijk leven

Nadere informatie

NL In verscheidenheid verenigd NL A7-0176/9. Amendement. Morten Messerschmidt namens de EFD-Fractie

NL In verscheidenheid verenigd NL A7-0176/9. Amendement. Morten Messerschmidt namens de EFD-Fractie 1.6.2011 A7-0176/9 9 Overweging E E. Het Verdrag van Lissabon heeft het mandaat van de leden van het Europees Parlement gewijzigd, door ze rechtstreekse vertegenwoordigers van de burgers van de Unie te

Nadere informatie

ABC voor Raadsleden INKIJKEXEMPLAAR

ABC voor Raadsleden INKIJKEXEMPLAAR ABC voor Raadsleden ABC voor Raadsleden Termen, woorden en uitdrukkingen in en om de raadzaal toegelicht en verduidelijkt mr. O. Schuwer abc voor raadsleden Berghauser Pont Publishing Postbus 14580 1001

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 1 Kroatië toegetreden tot de EU 1 maximumscore 2 beschrijving van het eerste kenmerk van staatsvorming (interne soevereiniteit) ondersteund door een gegeven uit de inleiding 1 beschrijving van het

Nadere informatie

Overzicht wijzigingswetten na 21 oktober 1994 (tekstplaatsing, Stb. 762) / 136 AANHANGIGE WETSVOORSTELLEN / 149

Overzicht wijzigingswetten na 21 oktober 1994 (tekstplaatsing, Stb. 762) / 136 AANHANGIGE WETSVOORSTELLEN / 149 INHOUDSOPGAVE Uitgebreide inhoudsopgave / IX GEMEENTEWET / 1 Gemeentewet / 3 Overzicht wijzigingswetten na 21 oktober 1994 (tekstplaatsing, Stb. 762) / 136 AANHANGIGE WETSVOORSTELLEN / 149 AANVERWANTE

Nadere informatie

BASISBEGRIPPEN Julie Kerckaert Inleiding tot het Belgisch publiekrecht Academiejaar

BASISBEGRIPPEN Julie Kerckaert Inleiding tot het Belgisch publiekrecht Academiejaar BASISBEGRIPPEN Julie Kerckaert Inleiding tot het Belgisch publiekrecht Academiejaar 2014-2015 Inhoudsopgave Administratieve rechtshandeling... 4 1. Definitie... 4 2. Toelichting... 4 Algemeen rechtsbeginsel...

Nadere informatie

Over afwijken en afwijkingen van de Grondwet

Over afwijken en afwijkingen van de Grondwet 44 de stelling De stelling in deze aflevering van TvCR luidt: Het EU-stabiliteitsverdrag had met inachtneming van artikel 91, derde lid, Grondwet moeten worden goedgekeurd. In de onderstaande bijdragen

Nadere informatie

Algemeen juridische beroepsvorming 4 ALGEMEEN JURIDISCHE BEROEPSVORMING 4 (CJU01.4/CREBO:50109)

Algemeen juridische beroepsvorming 4 ALGEMEEN JURIDISCHE BEROEPSVORMING 4 (CJU01.4/CREBO:50109) ALGEMEEN JURIDISCHE BEROEPSVORMING 4 (CJU01.4/CREBO:50109) sd.cju01.4.v3 ECABO, Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen of gepubliceerd in

Nadere informatie

1 Inleiding bestuursrecht

1 Inleiding bestuursrecht 1 Inleiding bestuursrecht 1.1 Inleiding Dit hoofdstuk geeft een algemene inleiding in het bestuursrecht. Daarbij wordt ingegaan op wat bestuursrecht is en wat het belang, de plaats en de kenmerken van

Nadere informatie

Samenvatting. Grondwet voor Europa. van het Verdrag tot. vaststelling van een

Samenvatting. Grondwet voor Europa. van het Verdrag tot. vaststelling van een Samenvatting van het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa Referendum op woensdag 1 juni 2005 Op 1 juni 2005 gaat Nederland naar de stembus. Deze keer niet voor de verkiezingen van bijvoorbeeld

Nadere informatie

Aansprakelijkheid en schadevergoeding Awb

Aansprakelijkheid en schadevergoeding Awb Aansprakelijkheid en schadevergoeding Awb Contactgroep Algemeen Bestuur Prof. mr. G.A. van der Veen AKD Rotterdam Rijksuniversiteit Groningen 9 april 2014 Inhoud lezing 1. Inleiding: de nieuwe regeling

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

De nieuwste decentralisatie: gewoon roeien met de riemen die er zijn!

De nieuwste decentralisatie: gewoon roeien met de riemen die er zijn! Wmo 2015 De nieuwste decentralisatie: gewoon roeien met de riemen die er zijn! Een onderzoek in het kader van de decentralisatie naar de grenzen van gemeentelijke bevoegdheden tot het stellen van aanvullende

Nadere informatie

Klachtenmanagement bij lokale besturen Juridische en organisatorische context. 25 oktober 2007

Klachtenmanagement bij lokale besturen Juridische en organisatorische context. 25 oktober 2007 Klachtenmanagement bij lokale besturen Juridische en organisatorische context 25 oktober 2007 Inhoud 1. Situering klachtenbehandeling 2. Juridische context 3. Draagvlak? 4. Conclusies 2 1. Situering klachtenbehandeling

Nadere informatie

Wgr. Samenwerken: van complicatie naar competentie

Wgr. Samenwerken: van complicatie naar competentie Wgr Samenwerken: van complicatie naar competentie Introductie Mr. dr. Maarten Hageman Adviseur Samenwerking; vml. Regiosecretaris en Faculteitsdirecteur Maatschappij en Recht Drs. Ruurd Palstra Senior

Nadere informatie

Inhoudsopgave. AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1

Inhoudsopgave. AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1 AthenaSummary Universiteit van Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Bachelorjaar 1 Constitutioneel recht Supplement: - week 6: Werkcollege- & werkgroepsverslagen - week 7: Werkcollege- & werkgroepsverslagen

Nadere informatie

CVDR. Nr. CVDR601483_1

CVDR. Nr. CVDR601483_1 CVDR Officiële uitgave van Groningen. Nr. CVDR601483_1 2 februari 2017 Besluit van Gedeputeerde Staten en de Commissaris van de Koning van de Provincie Groningen houdende regels omtrent mandaat Algemeen

Nadere informatie

Actualiteiten bestuurs(proces)recht

Actualiteiten bestuurs(proces)recht 1 Actualiteiten bestuurs(proces)recht VMR Actualiteitendag 2017 Prof. mr. K.J. (Kars) de Graaf 2 Onderwerpen Organisatie hoogste bestuursrechtspraak Einde ne bis in idem-rechtspraak (art. 4:6 Awb) Inherente

Nadere informatie