De strijd tussen paus en keizer over wie de bisschop mag benoemen. John Locke. Om vrijheid te bereiken gaat hij uit van de volgende vereisten:

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De strijd tussen paus en keizer over wie de bisschop mag benoemen. John Locke. Om vrijheid te bereiken gaat hij uit van de volgende vereisten:"

Transcriptie

1 Theocratische staatsleer Investituurstrijd Klassiek-liberale rechtsstaat In de middeleeuwen is de vorst soeverein omdat hij in naam van god regeert. De vorst kan de wet nooit schenden omdat hij zelf de bron van alle macht en recht is. De strijd tussen paus en keizer over wie de bisschop mag benoemen. John Locke. Om vrijheid te bereiken gaat hij uit van de volgende vereisten: - Legaliteitsbeginsel - Machtsverdeling - Grondrechten - Rechterlijke controle Gedecentraliseerde eenheidsstaat Nederland. Grondwetswijziging Democratische rechtsstaat Sociale rechtsstaat Twee lezingen. Eerst een normale wetsacceptatie, dan volgt de tweede lezing. Daar moet de wijziging met tweederde meerderheid worden aangenomen. Dit geldt voor Tweede en Eerste Kamer. Splitsing van het wetsvoorstel is mogelijk, hiervoor is ook meerderheid aan stemmen nodig of tweederde, afhankelijk van of het de eerste of tweede lezing betreft. Klassiek-liberale rechtsstaat + 2 wijzigingen: - De koning krijgt minder macht en de regering veel meer macht - Ieder is gelijk en heeft gelijke stemrechten Door middel van sociale grondrechten wordt de burger de kans gegeven klassieke grondrechten te kunnen uitoefenen. HOOFDSTUK 4 Legaliteitsbeginsel Bevoegdheden Koning Begrenzing legaliteitsbeginsel Eisen in verband met het wettelijk Kader Formele normen Materiële normen Verbod toetsing Grondwet Herstelsanctie Punitieve sanctie Bestaat uit de volgende 4 vragen: 1. Welke overheidsinstanties zijn bevoegd? 2. Welke bevoegdheden hebben ze? 3. Op welke wijze hebben ze deze bevoegdheden verkregen? 4. Binnen welke grenzen dienen deze bevoegdheden gehanteerd te worden? Tot 1818 was de Koning niet bevoegd zelf strafrechtelijke bepalingen vast te stellen. Hij zorgde er voor dat de Blanketwet werd ingevoerd, waardoor dit wel mogelijk werd. In het Meerenburgarrest van 1879 werd dit deels teruggetrokken en bepaald dat de Koning geen algemene bevoegdheid heeft tot het vaststellen van strafrechtelijke bepalingen. Bij grondwetsherziening van 1887 werd de Meerenburgoplossing afgezwakt en werd bepaald dat de wet de strafbepalingen regelt. Dit werd later gewijzigd in bepalen. De begrenzing van het legaliteitsbeginsel heeft drie vormen: - Eisen in verband met het wettelijk kader van de bevoegdheidsuitoefening; - Formele normen voor de concrete bevoegdheidsuitoefening; - Materiële normen voor de concrete bevoegdheidsuitoefening. Is het betreffende bestuursorgaan de betreffende bevoegdheid geattribueerd en is er geen conflict met een hogere regeling? O.a. de beginselen van behoorlijk bestuur, heeft betrekking op de procedure rondom de totstandkoming van het besluit. Evenredige belangenafweging, verbod détournement de pouvoir, vertrouwensbeginsel etc. De rechter mag formele wetgeving niet aan de Grondwet toetsen. Voor het overige is de rechter aan toetsing aan hogere regelgeving verplicht. Last onder dwangsom en bestuursdwang. Bestuurlijke boete. HOOFDSTUK 5 Externe werking Staten-Generaal Procedure wetgeving Het besluit tot enquête over te gaan heeft externe werking omdat de opgeroepen burger verplicht is te verschijnen. Ook de benoeming van de Nationale Ombudsman heeft externe werking. Het wetsvoorstel komt ondertekend door de Koning binnen in de Tweede kamer. De memorie van toelichting wordt, ondertekend door de minister, toegevoegd. Ook het advies van de Raad van State wordt bijgevoegd. Het nader rapport, dit is een reactie op het advies van de Raad van State door de bewindspersonen, wordt tevens toegevoegd.

2 Het wetsvoorstel wordt vervolgens besproken door de Kamercommissie, waarna gebruikelijk is dat schriftelijk wordt overlegd met de regering. Dit resulteert in een verslag, waarop de regering middels een nota reageert, waarin eventuele wijzigingen van het wetsvoorstel beschreven zouden kunnen worden. Met toestemming van de Kamer kan voorgaand proces mondeling plaatsvinden. In een plenaire vergadering wordt vervolgens het geheel besproken. Vervolgens wordt het wetsvoorstel in een soortgelijke procedure voorgelegd aan de Eerste Kamer. Na aanvaarding wordt de wet bekrachtigd door de regering en in het Staatsblad gepubliceerd. Recht van amendement Recht van initiatief Parlementair kabinet Extra-parlementair kabinet Rijksbegroting Tijdens de plenaire vergadering kan de Tweede kamer het wetsvoorstel wijzigen. De minister moet dit accepteren of het wetsvoorstel terugtrekken. De Tweede Kamer heeft recht tot indiening wetsvoorstellen. Steunt op meerderheid kamer. Een regeerakkoord ligt hieraan ten grondslag. Steunt niet op meerderheid kamer. Hieraan ligt een regeringsprogramma i.p.v. een regeringsakkoord ten grondslag. Omvat een inkomstenbegroting en een uitgavenbegroting. HOOFDSTUK 6 Onderverdeling grondrechten Behalve in klassieke en sociale grondrechten zijn grondrechten onder te verdelen in: - Bodemnormen, zoals recht op leven, doodstrafverbod etc.; - Klassieke vrijheidsrechten, zoals vrijheid van vereniging, vrijheid van meningsuiting, onaantastbaarheid van het lichaam; - Gelijkheidsbeginsel, en als keerzijde discriminatieverbod; - Politieke participatierechten, zoals kiesrecht, vrije geheime verkiezingen; - Rechtsbescherming, zoals recht op beoordeling van de zaak door onafhankelijke rechter; - Sociale grondrechten, recht op actief optreden overheid. HOOFDSTUK 7 Spontane vernietiging Kroon Objectum litis-leer Fundamentum petendi Contra legem De regering kan gedecentraliseerde regelingen vernietigen. Kan op grond van algemeen belang of de wet. Wanneer een zaak bij de burgerlijke rechter wordt aangebracht, is deze rechter bevoegd indien de eiser stelt dat deze zaak privaatrechtelijk is. De aard van de rechtsbetrekking is hetgeen op beoordeeld wordt of de bestuursrechter bevoegd is. Bijvoorbeeld een besluit of beschikking. In de contra legem-jurisprudentie is bepaald dat in een concreet geval soms ongeschreven recht voor gaat op algemeen verbindende voorschriften. HOOFDSTUK 8 Eisen democratie Representatieve democratie Getrapte verkiezingen Evenredige vertegenwoordiging Districtenstelsel De volgende eisen gelden voor een democratie: - Actief kiesrecht; - Passief kiesrecht; - Een ieder heeft het recht om naar politieke machtsverwerving te streven; - Een ieder heeft politieke grondrechten, met name uitingsvrijheid en vrijheid van vereniging; - Vertegenwoordigende colleges hebben medebeslissingsrecht of repressief toezicht; - Er is openbaarheid van besluitvorming en besluiten; - In (politieke) besluitvorming wordt de meerderheidsregel gehanteerd; - Rechten van minderheden worden gerespecteerd. Houdt in dat de burgers vertegenwoordigers kiezen die voor hen beslissen. Gekozen bestuur kiest ander bestuur, zoals bijvoorbeeld leden van de Eerste Kamer wordt gekozen door de Provinciale Staten. Volgens dit systeem worden de algemeen vertegenwoordigende organen in Nederland gekozen. De kiesdeler is het benodigde aantal stemmen voor 1 zetel en is voor de Tweede Kamer 1/150 deel van de stemmen. De kiesdrempel is in NL gelijk aan de kiesdeler (1/150). Is open gehouden in de Gw, omdat deze stelt dat binnen de door de wet gestelde grenzen op basis van evenredige vertegenwoordiging wordt gekozen. Deze grenzen zijn niet gesteld bij wet.

3 Meerderheidsstelsel Lijstenstelsel Een kandidaat wordt gekozen wanneer hij in een district de absolute meerderheid van het aantal uitgebrachte stemmen heeft behaald. Heeft geen van de kandidaten meer dan 50% van de stemmen, dan vindt herstemming plaats van de twee kandidaten met het hoogste aantal stemmen. Relatief meerderheidsstelsel houdt in dat de kandidaat met de meeste stemmen meteen is gekozen. Wanneer iemand bovenaan de lijst meer stemmen heeft gekregen dan benodigd om in de kamer te komen, dan gaat het overtollige aantal stemmen naar de volgende op de lijst en zo verder. Sinds 1997 geldt in NL een voorkeursdrempel van 25% van de kiesdeler (iemand die bijv. onderaan de lijst staat kan zo toch in de kamer komen). Personenstelsel De kiezer bepaalt de overdracht van stemmen door de kandidaten te nummeren in de volgorde van zijn voorkeur. Politieke partij Beginsel van vrij mandaat Fractie Politieke partijen Een georganiseerde groep die als zodanig kandidaten stelt voor de verkiezing van een volksvertegenwoordigend lichaam. Houdt in dat een partijlid niet gedwongen kan worden op een bepaalde manier te stemmen en wanneer deze uit de partij wordt gezet behoudt deze zijn zetel. Het deel van een partij dat in de kamer zit. Dienen een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid te zijn om hun partijnaam te laten registreren. HOOFDSTUK 9 Drie regeringsvormen Conventioneel stelsel Republiek Impeachment - Presidentieel stelsel - Parlementair stelsel - Conventioneel stelsel Het parlement wordt gekozen, zij kiest vervolgens ministers. De ministers hebben bijna geen eigen bevoegdheden. Geen machtenscheiding. Kans op ontsporing is erg groot. De regering is geheel ondergeschikt aan het parlement. President aan het hoofd. De ministers hoeven geen verantwoording af te leggen aan de volksvertegenwoordiging. Procedure in het presidentiële stelsel van USA om ambtenaren of president af te kunnen zetten. Tot nu toe wel al geprobeerd, maar nog niet gelukt. Dit kan alleen bij treasury, bribery or other high crimes and misdemeanors. Hierbij treedt het Huis van Afgevaardigden op als vervolgende, de Senaat als rechterlijke instantie. HOOFDSTUK 10 Koning Minister Staatssecretaris Ministerraad Kabinet Formatie Ondergeschikt aan minister. Wanneer de minister dit vindt, dan zal de staatssecretaris naar buiten toe optreden alsof hij zelf minister is. Hij is daarbij ook verantwoordelijk. Alle ministers bij elkaar, MP is de voorzitter, hij brengt verslag uit aan de Koning. Staatssecretarissen hebben slechts een raadgevende stem. Het geheel van ministers en staatssecretarissen bij elkaar. - Na bekendmaking uitslag verkiezingen wint de Koning advies in van de vicevoorzitter van de Raad van State, de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer en de fractievoorzitters van de Tweede Kamer (deze laatste adviezen worden gepubliceerd in de Staatscourant. - Op basis van de adviezen wijst de Koning een formateur of informateur aan. - Na de werkzaamheden van de informateur wordt een formateur aangewezen door de Koning. - Na de constituerende vergadering, waarin de kandidaat-ministers zich binden aan het regeringsakkoord van de fractievoorzitters, brengt de formateur verslag uit aan de Koning. - De beoogde minister-president doet voordracht van de te benoemen ministerpresident en de overige ministers, eventueel ook alvast de staatssecretarissen. - Allen worden genoemd door de Koning, onder contra-sign van de nieuwe ministerpresident. Vanaf dat moment kan het nieuwe kabinet functioneren. Hierna volgt de

4 regeringsverklaring. Minister van staat Formateur Informateur Regeringsverklaring Ministeriele verantwoordelijkheid Inlichtingenplicht Monisme Dualisme Eretitel, toegekend aan (voormalige) politici met grote verdiensten. Indien duidelijk is wat de politieke kleur wordt van het toekomstige kabinet, dan wordt een formateur benoemd. Deze heeft tot taak een meerderheidskabinet te vormen met die politieke kleur. Indien nog niet duidelijk in welke politieke kleur een meerderheidskabinet gevormd kan worden, wijst de Koning een informateur aan. Deze heeft in beginsel tot taak te inventariseren welke kleur het kan gaan worden. De MP legt verantwoording af oer de persoonskeuze en het te voeren beleid, met name neergelegd in het regeerakkoord. De ministers zijn verantwoordelijk voor hun eigen handelen, het handelen van hun ondergeschikten en voor het handelen van de Koning. Onder het handelen van de Koning vallen o.a. privéhandelingen voorzover het openbaar belang in het geding is, als deel van de regering en voor het handelen van de Koning buiten de regering als staatshoofd, zoals bijvoorbeeld bij formatie het geval is. Voor het optreden van overige leden van het Koninklijk Huis geldt een beperkte verantwoordingsplicht, welke inhoudt dat deze alleen geldt bij gedragingen die het aanzien van de monarchie kunnen schaden. De minister moet op verzoek van een kamer of kamerlid inlichtingen verstrekken, deze mag echter geen informatie verstrekken die het geheim van de Kroon zou schenden of kan dit weigeren in belang van de staat. De wetgevende en uitvoerende macht zijn zeer met elkaar verweven. Dit is het geval bij een conventioneel stelsel. Een parlementair stelsel kan monistisch of dualistisch zijn. Wetgeving en uitvoerende macht hebben elk van beide een eigen bevoegdheid en beslissingsvrijheid, elkaar aldus beperkend. Dit is het geval bij een presidentieel stelsel. HOOFDSTUK 11 Eenheidsstaat Federale staat Gedecentraliseerde eenheidsstaat Decentralisatie Deconcentratie Autonomie Medebewind Verantwoording gemeente Verantwoording provincie Anterieure verordening Posterieure verordening Er bestaat een zekere ondergeschiktheid van landsdelen aan de staat. Bijv. Duitsland en VS. Grondwet geeft exclusieve bevoegdheden aan regionale besturen. Nederland. Niet ondergeschikt in beginsel, zoals bijvoorbeeld gemeente, provincie. Wel ondergeschikt. Zoals bijvoorbeeld belastinginspecteuren. Bevoegdheden die autonoom uitgeoefend kunnen worden door bevoorbeeld gemeente of provincie. Hierbij is samenwerking met hogere overheid vereist of facultatief. College van B & W legt verantwoording af aan de Raad. De Burgemeester dient tevens afzonderlijk verantwoording af te leggen aan de Raad. GS legt verantwoording af aan PS. De CdK legt ook afzonderlijk verantwoording af aan PS. Voor wat betreft handelingen op basis van de Ambtsinstructie, dus landelijk, is hij verantwoording schuldig aan de minister van binnenlandse zaken en niet aan PS. Hij dient tevens instructies van de minister op te volgen. Een verordening op hetzelfde onderwerp betrekking hebbende is tot stand gekomen vóórdat de hogere regeling tot stand is gekomen. De verordening houdt van rechtswege op te gelden. Een verordening op hetzelfde onderwerp betrekking hebbende is tot stand gekomen nadat de hogere regeling tot stand is gekomen. Indien het onderwerp verschillend is, is in beginsel de verordening nog steeds geldig, tenzij deze de hogere regeling doorkruist. Indien het onderwerp hetzelfde is, blijft de verordening tot stand wanneer deze als aanvulling beschouwd kan worden op de hogere regeling.

5 Motieftheorie Noodverordening Vernietiging door Kroon Wordt gevolgd in de jurisprudentie voor het bepalen of het hetzelfde onderwerp betreft. Niet alleen de materie, maar ook het doel dienen hetzelfde te zijn. De burgemeester is verplicht een noodverordening in de eerstvolgende vergadering van de Raad te melden. De Raad dient in deze vergadering de noodverordening te bekrachtigen. Een verordening kan vernietigd worden door de Kroon (= regering) op grond van strijd met het recht of strijd met het algemeen belang. HOOFDSTUK 14 Dualistisch stelsel Monistisch stelsel Ratificatie Ook wel transformatisch stelsel genoemd, houdt in dat een verdragsbepaling slechts werkt wanneer deze in nationale regelgeving is omgezet. Ook wel incorporatiestelsel genoemd, houdt in dat een verdragsbepaling directe werking heeft. Nederland hanteert een gematigd monistisch stelsel omdat gewoonterecht geen directe werking heeft. De officiële bekrachtiging van een verdrag door een staat. Hierna is er geen weg meer terug. Dit mag pas na goedkeuring door de regering.

Beginselen van de democratische rechtsstaat

Beginselen van de democratische rechtsstaat Beginselen van de democratische rechtsstaat Prof. mr. M.C. Burkens Prof. mr. H.R.B.M. Kummeling Prof. mr. drs. B.P. Vermeulen Prof. mr. R.J.G.M. Widdershoven Inleiding tot de grondslagen van het Nederlandse

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

Maatschappijleer par. 1!

Maatschappijleer par. 1! Maatschappijleer par. 1 Iets is een maatschappelijk probleem als: 1. Het groepen mensen aangaat 2. Het samenhangt met of het is gevolg is van maatschappelijke verandering 3. Er verschillende meningen zijn

Nadere informatie

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren.

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren. Quiz over politiek, Europa en staatsrechtelijke spelregels Toelichting In de periode 2008-2010 werkte ik als staatsrechtjurist binnen het projectteam versterking Grondwet bij het Miniserie van BZK. Dit

Nadere informatie

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht Prof.mr. A.D. Belinfante Mr. J.L. de Reede Beginselen van het Nederlands Staatsrecht druk Samsom H.D. Tjeenk Willink Alphen aan den Rijn 1997 VOORWOORD II AFKORTINGEN 13 I INLEIDING 15 1. Benadering van

Nadere informatie

Constitutioneel recht

Constitutioneel recht Constitutioneel recht Prof. mr. C.A.J.M. Kortmann Bewerkt door Prof. mr. P.P.T. Broeksteeg Prof. mr. B.P. Vermeulen Mr. C.N.J. Kortmann Zevende druk Kluwer a Wotters Kluwer business INHOUD AFKORTINGEN

Nadere informatie

1Nederland als democratie

1Nederland als democratie Thema 1Nederland als democratie en rechtsstaat 1.1 Inleiding Nederland is een democratie. Wij kiezen bepaalde mensen - de volksvertegenwoordigers - die namens ons regeren. Zij nemen besluiten en besturen

Nadere informatie

DE PRESIDENT VAN DE REPUBLIEK SURINAME

DE PRESIDENT VAN DE REPUBLIEK SURINAME Wet van... houdende nadere wijzigingen van de Grondwet van de Republiek Suriname (S.B. 1987 No.116, zoals laatstelijk gewijzigd bij S.B.1992 No.38) ONTWERP DE PRESIDENT VAN DE REPUBLIEK SURINAME In overweging

Nadere informatie

Wat is een democratie?

Wat is een democratie? Wat is een democratie? 2 Een democratie is een land waarin het volk regeert. Maar er is geen land ter wereld dat wordt bestuurd volgens de principes van directe democratie, waarbij het volk keer op keer

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan?

Docentenhandleiding. Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Docentenhandleiding Derde Kamer - digitale les Verkiezingen, en dan? Lespakket Verkiezingen, en dan? Wat gebeurt er na de verkiezingen? Hoe wordt de regering gevormd? Wat is het verschil tussen oppositie

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van:

3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat van de kiezers om maatschappelijke kwesties te regelen Het kiesrecht is uitgebreid van: Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 3 Verkiezingen en kiesstelsels 3.1 Het Nederlandse kiesstelsel Politici hebben het mandaat

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? 2 Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Bijlage 4 Verklarende woordenlijst Ambtenaar persoon die een baan heeft bij de overheid Amendement de Tweede Kamer wil iets aan een voorstel voor een wet veranderen B en W de burgemeester en de wethouders

Nadere informatie

Materieel: Regels die betrekking hebben op de rechten en plichten/wat mag en niet mag inhoud

Materieel: Regels die betrekking hebben op de rechten en plichten/wat mag en niet mag inhoud Nationaal internationaal Soevereiniteit elke land heeft de macht om te bepalen wat er gebeurt EU-verdrag Europese Unie verdrag EVRM Europese Verdrag Rechten van de Mens Monistisch systeem Formeel materieel

Nadere informatie

Polen. Staten en kiesstelsels

Polen. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Polen Sinds de val van het communisme in 1989 heeft Polen in staatkundig opzicht grootschalige hervormingen doorgevoerd. Ook het kiesstelsel heeft verschillende wijzigingen ondergaan.

Nadere informatie

Consultatieversie. Memorie van toelichting. Algemeen. 1. Inleiding

Consultatieversie. Memorie van toelichting. Algemeen. 1. Inleiding Wijziging van de wet houdende verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot het opnemen van een constitutionele basis voor de openbare

Nadere informatie

Het wetgevingsproces bij SZW. Anton Boere

Het wetgevingsproces bij SZW. Anton Boere Het wetgevingsproces bij SZW Anton Boere Agenda Wat is wetgeving? Waar vinden we regels over de totstandkoming van wetgeving? Vindplaatsen van (voornemens tot) wetgeving Vormen van wetgeving Stappen in

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50

Inhoud. Voorwoord XI. 3 Staatshoofd en ministers 46 3.1 De liefde van een crimineel 46 3.2 De Grondwet 47 3.3 Het Statuut 50 Inhoud Voorwoord XI 1 Nederland vergeleken 1 1.1 Bestaat Nederland nog? 1 1.2 De Staat der Nederlanden 3 1.3 Nederland en de wereld 6 1.4 Vragen en perspectieven 8 1.5 Nederland vergeleken 12 Internetadressen

Nadere informatie

Besluit van 2 maart 1994, houdende vaststelling van een reglement van orde voor de ministerraad*

Besluit van 2 maart 1994, houdende vaststelling van een reglement van orde voor de ministerraad* Besluit van 2 maart 1994, houdende vaststelling van een reglement van orde voor de ministerraad* Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Op

Nadere informatie

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl II BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. MASSAMEDIA 1 maximumscore 2 Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende redenen): De opera s (programma s) zijn

Nadere informatie

Inhoud. 4 Parlementair stelsel Inleiding Informatierechten Andere rechten van de Kamer Parlementair stelsel 51

Inhoud. 4 Parlementair stelsel Inleiding Informatierechten Andere rechten van de Kamer Parlementair stelsel 51 Inhoud 1 Inleiding 11 1.1 Inleiding 11 1.2 Kiesrecht 11 1.3 Politieke partijen 13 1.4 Verkiezingen 14 1.5 Uitslag van de verkiezingen 15 1.6 Kiesstelsels 16 1.7 Samenvatting 17 2 De Tweede Kamer 21 2.1

Nadere informatie

Derde Kamer Handboek Politiek 2

Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen

Nadere informatie

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels

Oostenrijk. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Oostenrijk Oostenrijk is een van de vele landen in Europa waar verkiezingen plaatsvinden volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Toch heeft Oostenrijk weer bepaalde

Nadere informatie

Gewesten en gemeenschappen

Gewesten en gemeenschappen Staten en kiesstelsels België België is, anders dan Nederland, een federatie. Juist ook omdat België een land is met verschillende taalgebieden, is de structuur van deze staat veel ingewikkelder dan die

Nadere informatie

Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer

Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer afdeling Inhoudelijke Ondersteuning aan De leden van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en de Hoge Colleges van Staat / Algemene Zaken en Huis der Koningin

Nadere informatie

Verenigde Staten van Amerika

Verenigde Staten van Amerika Staten en kiesstelsels Verenigde Staten van Amerika In de dossiers op de website van ProDemos wordt vooral aandacht besteed aan de staatsstructuren en kiesstelsels van Europese landen. Maar vanwege het

Nadere informatie

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Plan EU Eerste VN Dag voor het Meisje: 11 oktober ONE G7 Summit München juni

Nadere informatie

Grondwet. Wijzigingsvoorstellen

Grondwet. Wijzigingsvoorstellen Grondwet Wijzigingsvoorstellen 2014 Beste lezer, Op 29 maart 1814 nodigde de Prins van Oranje de Grote Vergadering van Notabelen in de Nieuwe Kerk te Amsterdam, om hun stem te geven over de grondwet die

Nadere informatie

Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14

Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14 Antwoordkernen bij Eureka 4HAVO Staatsinrichting H. 9 t/m 14 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling

Nadere informatie

Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een aantal vragen om de kennis te toetsen. Het betreft steeds drie multiplechoicevragen en drie open vragen.

Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met een aantal vragen om de kennis te toetsen. Het betreft steeds drie multiplechoicevragen en drie open vragen. 1 Inleiding In wetten worden veel zaken geregeld: studiefinanciering, de huur van een studentenkamer, de koop van studieboeken en kleding, maar ook verkeersregels en belastingheffing. Hiermee en met vele

Nadere informatie

Onderzoek: 200 jaar Grondwet

Onderzoek: 200 jaar Grondwet Onderzoek: 200 jaar Grondwet Publicatiedatum: 27-3- 2014 Over dit onderzoek Aan het onderzoek deden 30.156 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 21 t/m 27 maart 2014.

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Dilemma s Inleiding Tijdens de vorige les heb je geleerd dat het woord democratie een samentrekking is van de woorden demos (volk) en kratein

Nadere informatie

Staats- en bestuursrecht

Staats- en bestuursrecht F.C.M.A. Michiels (red.) Staats- en bestuursrecht Tekst en materiaal Met bijdragen van Gio ten Berge Leonard Besselink Henk Kummeling Lex Michiels Rob Widdershoven KLUWER J ^ Deventer - 2003 Thema 1 -

Nadere informatie

Wet normalisering rechtspositie ambtenaren

Wet normalisering rechtspositie ambtenaren Wet normalisering rechtspositie ambtenaren Naam Citeertitel Wet normalisering rechtspositie ambtenaren Wet normalisering rechtspositie ambtenaren Kamerstuk 32550 Datum indiening 03-11-2010 April 2017 Pagina

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 51 punten

Nadere informatie

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra

Monisme en het waterschapsbestel. 27 oktober Mr.dr. G.S.A. Dijkstra Monisme en het waterschapsbestel 27 oktober 2014 Mr.dr. G.S.A. Dijkstra De aanleiding tot deze notitie wordt gevormd door vragen van leden van de Verenigde Vergadering van het Hoogheemraadschap van Delfland

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland Gebruik bron 1 en 2. 1p 1 De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie. Welke

Nadere informatie

Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk?

Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk? Wie bestuurt het Caribisch deel van ons Koninkrijk? 2 Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat niet alleen uit Nederland, zoals we misschien al snel geneigd zijn te denken. Het Koninkrijk omvat namelijk

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen met je

Nadere informatie

Het koningschap wordt erfelijk vervuld door de wettige opvolgers van Koning Willem I, Prins van Oranje-Nassau.

Het koningschap wordt erfelijk vervuld door de wettige opvolgers van Koning Willem I, Prins van Oranje-Nassau. 1. Koning Artikel 24 Het koningschap wordt erfelijk vervuld door de wettige opvolgers van Koning Willem I, Prins van Oranje-Nassau. Artikel 25 Het koningschap gaat bij overlijden van de Koning krachtens

Nadere informatie

Staatsrecht. Course information. Commencement Period. Lecturer(s) RD Nederlands

Staatsrecht. Course information. Commencement Period. Lecturer(s) RD Nederlands Staatsrecht Course information C OURSE RD201 AC ADEMIC YEAR 2017-2018 EC 7.5 LANGUAGES Nederlands PROGRAMME bachelor 2 / Bachelor Rechtsgeleerdheid / Vrijdagmiddagonderwijs C ONT AC T mr. S Philipsen Commencement

Nadere informatie

PROTOCOL VAN AFSPRAKEN OVER ONDERZOEKEN TWEEDE KAMER...

PROTOCOL VAN AFSPRAKEN OVER ONDERZOEKEN TWEEDE KAMER... Inhoudsopgave PROTOCOL VAN AFSPRAKEN OVER ONDERZOEKEN TWEEDE KAMER... 2 A. ALGEMEEN... 3 B. PROCEDURES... 3 C. VERTROUWELIJKE INFORMATIE... 3 D. MONDELINGE INFORMATIE VAN AMBTENAREN... 4 E. SLOTBEPALINGEN...

Nadere informatie

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend>

Voordracht voor de raadsvergadering van <datum onbekend> Gemeenteblad Voordracht voor de raadsvergadering van

Nadere informatie

Onderzoek: 200 jaar Grondwet

Onderzoek: 200 jaar Grondwet Onderzoek: 200 jaar Grondwet Publicatiedatum: 27-3- 2014 Over dit onderzoek Het 1V Jongerenpanel, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 7000 jongeren van 12 t/m 24 jaar. Aan dit online onderzoek, gehouden

Nadere informatie

UNIVERSITEIT Erasmus Universiteit Rotterdam

UNIVERSITEIT Erasmus Universiteit Rotterdam UNIVERSITEIT Erasmus Universiteit Rotterdam STUDIE Rechtsgeleerdheid VAK Staatsrecht ONDERDEEL Voorbeeldverslag Jaar: B2 Periode: Blok 1 Uitgifte: 12-09-2017 2 Voorwoord Wij van EasyLecture willen het

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 De nieuwe grondwet van 1848 zorgde voor een verandering in het kiessysteem. De leden van de

Nadere informatie

Leve de democratie? HAVO / VWO

Leve de democratie? HAVO / VWO Leve de democratie? HAVO / VWO Korte omschrijving van de werkvorm Leerlingen doen een test: Welke democratie past bij mij? In de test staan vragen over hoe ze zouden willen dat het democratische systeem

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds kandidaat-minister-president en kandidaat-gevolmachtigde Minister;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds kandidaat-minister-president en kandidaat-gevolmachtigde Minister; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 30236 21 oktober 2014 Besluit van 17 oktober 2014, houdende aanwijzing aan de Gouverneur van Sint Maarten tot het aanhouden

Nadere informatie

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ De Republiek der Nederlanden, verenigd in een micronatie sinds de uitroeping van de Unie van Utrecht 2007, beseffend dat een grondige hervorming

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt.

Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt. Hoofdstuk 1 Politiek : manier waarop land geregeerd word. Algemeen belang : Openbare orde en veiligheid Buitenlandse betrekkingen Infrastructuur Welvaart Welzijn Onderwijs Een democratie is een staatsvorm

Nadere informatie

Lestips & werkvormen over de Amerikaanse

Lestips & werkvormen over de Amerikaanse Verkiezingen in de VS, verkiezingen in Nederland OMSCHRIJVING De Verenigde Staten en Nederland zijn beide een democratie; toch zijn er grote verschillen tussen deze twee landen. In deze werkvorm gaan leerlingen

Nadere informatie

Verdieping: De machtigste president

Verdieping: De machtigste president Verdieping: De machtigste president Korte omschrijving werkvorm Iedere leerling krijgt in deze werkvorm de rol van president van een voorlopig nog onbekend land. Op basis van de landeninformatie die iedere

Nadere informatie

Inleiding tot Recht. Uit Praktisch Burgerlijk Recht

Inleiding tot Recht. Uit Praktisch Burgerlijk Recht Inleiding tot Recht Uit Praktisch Burgerlijk Recht 1. Wat is recht? Een exacte definitie is niet te geven. Elke klassieke definitie bevat vier elementen: Gedragsregels, normen Doel = maatschappelijk leven

Nadere informatie

36840 BELGISCH STAATSBLAD Ed. 2 MONITEUR BELGE

36840 BELGISCH STAATSBLAD Ed. 2 MONITEUR BELGE 36840 BELGISCH STAATSBLAD 27.07.2006 Ed. 2 MONITEUR BELGE TRADUCTION MINISTERE DE LA REGION WALLONNE [C 2006/202257] 7 JULI 2006. Omzendbrief betreffende de verkiezingen van de gemeenteraadsleden en de

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? 2 Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

De Kiesraad. Organisatie en taken

De Kiesraad. Organisatie en taken De Kiesraad Organisatie en taken Taken Kiesraad De Kiesraad is centraal stembureau voor de verkiezingen van Tweede Kamer, Eerste Kamer en Europees Parlement, en: stelt de officiële verkiezingsuitslagen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 885 Voorstel van wet van de leden Karimi, Dubbelboer en Van der Ham betreffende het houden van een raadplegend referendum over het grondwettelijk

Nadere informatie

REGISTER. verwezen wordt naar de afzonderlijke artikelen

REGISTER. verwezen wordt naar de afzonderlijke artikelen REGISTER verwezen wordt naar de afzonderlijke artikelen Aanhangig maken van wetsvoorstellen, 99 Aanwezigheid van leden van de nationale raad in de nationale vergadering en de grote vergadering, 64 Administratief

Nadere informatie

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland

Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Debat: Het Duitse Kiesstelsel is beter dan dat van Nederland Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen gaan met elkaar in debat over de stelling: Het Duitse kiesstelsel is veel beter dan dat van Nederland.

Nadere informatie

Uit: VERORDENING (EG) NR. 2157/2001 VAN DE RAAD van 8 oktober 2001 betreffende het statuut van de Europese vennootschap (SE):

Uit: VERORDENING (EG) NR. 2157/2001 VAN DE RAAD van 8 oktober 2001 betreffende het statuut van de Europese vennootschap (SE): Uit: VERORDENING (EG) NR. 2157/2001 VAN DE RAAD van 8 oktober 2001 betreffende het statuut van de Europese vennootschap (SE): TITEL III STRUCTUUR VAN DE SE Artikel 38 Onder de in deze verordening gestelde

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 Op welke manier werd de Tweede Kamer tussen 1848 en 1917 samengesteld? A De leden werden benoemd

Nadere informatie

Europees Handvest inzake lokale autonomie

Europees Handvest inzake lokale autonomie (Tekst geldend op: 04-02-2010) Europees Handvest inzake lokale autonomie (vertaling: nl) Europees Handvest inzake lokale autonomie PREAMBULE De Lidstaten van de Raad van Europa die dit Handvest hebben

Nadere informatie

STATUUT VAN DE HAAGSE CONFERENTIE VOOR INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT

STATUUT VAN DE HAAGSE CONFERENTIE VOOR INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT STATUUT VAN DE HAAGSE CONFERENTIE VOOR INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT De Regeringen van de hierna genoemde landen: De Bondsrepubliek Duitsland, Oostenrijk, België, Denemarken, Spanje, Finland, Frankrijk,

Nadere informatie

ALGEMENE WET BESTUURSRECHT

ALGEMENE WET BESTUURSRECHT ALGEMENE WET BESTUURSRECHT Besluitvorming Toezicht Sancties Rechtsgebied bestuursrecht oktober 2011 Rechtsgebied bestuursrecht Verhoudingen tussen bestuursorgaan/belanghebbende - stelt het bestuur is staat

Nadere informatie

ADVIES. Inleiding. Voorstel. Commentaar. inzake

ADVIES. Inleiding. Voorstel. Commentaar. inzake ADVIES inzake Voorstel van wet van het Tweede-Kamerlid Halsema, houdende verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot invoering van

Nadere informatie

CONSTITUTIONELE TOETSING: RECHTER & TRIAS

CONSTITUTIONELE TOETSING: RECHTER & TRIAS Conferentie de responsieve rechtsstaat 22.09.2016 CONSTITUTIONELE TOETSING: RECHTER & TRIAS Mr. Paul van Sasse van Ysselt BA Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Directie Constitutionele

Nadere informatie

Thema 2 : Politiek, rechtstaat en democratische burgerschap.

Thema 2 : Politiek, rechtstaat en democratische burgerschap. Thema 2 : Politiek, rechtstaat en democratische burgerschap. Examenopdracht Burgerschap actualiteiten. Thema s klas 3 IGH Thema 1 Sociale wetenschappen en de benaderingswijzen Thema 2 Politiek, rechtstaat

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2017 138 Besluit van 3 april 2017, houdende de overdracht van de bevoegdheden in het kader van de organisatie en de uitvoering van de verkiezingen

Nadere informatie

(ook een goed startpunt: http://havovwo.kennisnet.nl/verkiezingen)

(ook een goed startpunt: http://havovwo.kennisnet.nl/verkiezingen) Politiek & Verkiezingen in Nederland Voor hulp bij deze opdrachten: je boek, aant. en http://www.schooltv.nl/eigenwijzer aldaar kies je voor de rubriek De Tweede Kamerverkiezingen (afb. site) (ook een

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

Frankrijk. Staten en kiesstelsels

Frankrijk. Staten en kiesstelsels Staten en kiesstelsels Frankrijk Van de West-Europese landen is Frankrijk het enige land met een semipresidentieel stelsel. Dat betekent dat de Franse president over betrekkelijk veel macht beschikt. In

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

De raad, het college en de burgemeester van de gemeente Drimmelen, ieder voor zoveel het hun bevoegdheden betreft;

De raad, het college en de burgemeester van de gemeente Drimmelen, ieder voor zoveel het hun bevoegdheden betreft; De raad, het college en de burgemeester van de gemeente Drimmelen, ieder voor zoveel het hun bevoegdheden betreft; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 25 november 2009; gelet op de

Nadere informatie

Verkiezingen en kiesrecht. Kiesstelsel

Verkiezingen en kiesrecht. Kiesstelsel Verkiezingen en kiesrecht Kiesstelsel Nederlands kiesstelsel Kenmerkend voor het (huidige) Nederlandse kiesstelsel - in internationaal perspectief - is de toegankelijkheid ervan. Burgers en politieke

Nadere informatie

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Zitting 1979-1980 16 034 (R 1138) Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake het koningschap

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage Examen HAVO 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen Bij dit examen hoort een bijlage Het examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen.

Nadere informatie

Wat is een rechtsstaat?

Wat is een rechtsstaat? Wat is een rechtsstaat? Nederlanders hebben veel vrijheid. We hebben bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting: we mogen zeggen en schrijven wat we willen. Toch heeft deze vrijheid grenzen. Zo staat er in

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT DECREET. houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat. van Kinderrechtencommissaris. Artikel 1

VLAAMS PARLEMENT DECREET. houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat. van Kinderrechtencommissaris. Artikel 1 VLAAMS PARLEMENT DECREET houdende oprichting van een Kinderrechtencommissariaat en instelling van het ambt van Kinderrechtencommissaris Artikel 1 Dit decreet regelt een gemeenschaps- en gewestaangelegenheid.

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08181) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Zwolle tijdvak: november 2010 t/m januari 2011 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

Instructie: Landenspel

Instructie: Landenspel Instructie: Landenspel Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm ervaren leerlingen dat een democratische rechtsstaat niet vanzelfsprekend is. Groepjes leerlingen vormen de regeringen van verschillende

Nadere informatie

20 december 2016 Motie Commissie bezwaarschriften Pagina 1 van 5. gelezen het advies van de commissie Werken en Besturen van 30 november 2016,

20 december 2016 Motie Commissie bezwaarschriften Pagina 1 van 5. gelezen het advies van de commissie Werken en Besturen van 30 november 2016, Gemeenteblad 2016, nummer Onderwerp Datum 20 december 2016 Motie Commissie bezwaarschriften Pagina 1 van 5 De raad van Venray, gelezen het advies van B en W van 14 november 2016, gelezen het advies van

Nadere informatie

Memorie van antwoord. Convenant actieve informatieplicht

Memorie van antwoord. Convenant actieve informatieplicht Memorie van antwoord Aan : de leden van de gemeenteraad Van : het college van burgemeester en wethouders en de griffier Datum : 26 januari 2015 Onderwerp : memorie van antwoord bij Nota geheimhouding,

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2009 2010 32 226 Regeling van de toewijzing van een extra zetel voor Nederland in het Europees Parlement C MEMORIE VAN ANTWOORD Ontvangen 6 mei 2010 In het

Nadere informatie

voor onder meer buitenlandse zaken, defensie, nationale veiligheid, monetaire zaken, belastingheffing en de olie-industrie.

voor onder meer buitenlandse zaken, defensie, nationale veiligheid, monetaire zaken, belastingheffing en de olie-industrie. Staten en kiesstelsels Verenigd Koninkrijk Het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland was tot het einde van de twintigste eeuw een sterk centralistisch bestuurd land. Sindsdien hebben

Nadere informatie

Eerste aanleg: ECLI:NL:RBAMS:2015:7924, Meerdere afhandelingswijzen. Algemene wet bestuursrecht 8:4 Gemeentewet Gemeentewet 83 Kieswet

Eerste aanleg: ECLI:NL:RBAMS:2015:7924, Meerdere afhandelingswijzen. Algemene wet bestuursrecht 8:4 Gemeentewet Gemeentewet 83 Kieswet ECLI:NL:RVS:2016:934 Instantie Raad van State Datum uitspraak 06-04-2016 Datum publicatie 06-04-2016 Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie 201600302/1/A2 Eerste

Nadere informatie

Gewetensbezwaarde ambtenaren

Gewetensbezwaarde ambtenaren Opgave 1 Gewetensbezwaarde ambtenaren Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Inleiding Op 3 september 2012 ondertekenden diverse politieke partijen het zogenaamde Roze Stembusakkoord.

Nadere informatie

De Eerste Kamer zegt ja of nee tegen een wetsvoorstel

De Eerste Kamer zegt ja of nee tegen een wetsvoorstel De Eerste Kamer beoordeelt de wetgeving die voor alle burgers moet gelden. In jongeren taal kun je zeggen dat de Eerste Kamer kijkt of een wet goed in elkaar zit. De Eerste Kamer zegt ja of nee tegen een

Nadere informatie

Regels inzake gemeenschappelijke wisselkoersarrangementen van de euro, alsmede wijziging van enkele andere wetten.

Regels inzake gemeenschappelijke wisselkoersarrangementen van de euro, alsmede wijziging van enkele andere wetten. Regels inzake gemeenschappelijke wisselkoersarrangementen van de euro, alsmede wijziging van enkele andere wetten. Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau,

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

knowledge is power and power makes corrupt, so study hard and be evil

knowledge is power and power makes corrupt, so study hard and be evil knowledge is power and power makes corrupt, so study hard and be evil Kijk voor ons actuele aanbod van tentamentrainingen op www.capitaselecta.nl Voorwoord Welkom in Utrecht! Het nieuwe collegejaar staat

Nadere informatie

Huishoudelijk reglement. bedoeld in artikel 23 h van de Rijksoctrooiwet zoals gewijzigd per 1 juni Artikel 1 - Zetel van de Orde

Huishoudelijk reglement. bedoeld in artikel 23 h van de Rijksoctrooiwet zoals gewijzigd per 1 juni Artikel 1 - Zetel van de Orde Huishoudelijk reglement bedoeld in artikel 23 h van de Rijksoctrooiwet 1995 zoals gewijzigd per 1 juni 2014 Artikel 1 - Zetel van de Orde De Orde van Octrooigemachtigden is gevestigd te Den Haag. Artikel

Nadere informatie