BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I. Walter VAN GERVEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I. Walter VAN GERVEN"

Transcriptie

1 BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I Walter VAN GERVEN Professor emeritus K.U.Leuven, U.Tilburg, U.Maastricht Gewezen advocaat-generaal Europees Hof van Justitie Lid van de Koninklijke Vlaamse Academie van België en van de Academia Europaea Steven LIERMAN Deeltijds docent U.Antwerpen Referendaris Hof van Cassatie ALGEMEEN DEEL Veertig jaar later PRIVAAT- EN PUBLIEKRECHT IN EEN MEERGELAAGD KADER VAN REGELGEVING, RECHTSVORMING EN REGELTOEPASSING 2010 a Wolters Kluwer business

2 Inhoud V Voorwoord 1 Lijst van afkortingen 3 Inleiding 7 DEEL I. Belgisch recht bij de aanvang van het derde millennium 19 Hoofdstuk 1. Privaat- en publiekrecht in perspectief 21 Afdeling 1. Privaatrecht internationaal, europees en grondwettelijk ingebed Meergelaagdheid en convergentie Constitutionalisering en vergrondrechtelijking Wisselwerking binnen een driehoeksverhouding 33 Afdeling 2. Publiekrecht evoluerend van recht van een unitaire natiestaat naar recht van een federale burgerstaat, en van recht van een soevereine staat naar recht van een lid-staat Van natiestaat naar burgerstaat Van unitaire naar federale staat Van eenstaat naar lidstaat 47 Afdeling 3. Nationaal en europees recht binnen een democratisch bestel Democratie, rekenplichtigheid (accountability) en rechtsstaat (rule of law) Vormen en organen van democratisch bestuur Rekenplichtigheid Rechtsstaat en rule of law 70 Hoofdstuk 2. Scheiding van machten en verdeling van bevoegdheden Afdeling 1. De beginselen van scheiding van machten en verdeling van bevoegdheden Het principe van scheiding van machten Het principe van verdeling van bevoegdheden 76 Afdeling 2. Scheiding van machten en verdeling van bevoegdheden in belgisch staatsverband Scheiding van machten op federaal niveau Scheiding van machten op regionaal niveau 87 Kluwer - Algemeen deel - Veertig jaar later

3 3. Verdeling van bevoegdheden tussen het nationale en het regionale niveau. Afdeling 3. Spreiding van machten en verdeling van bevoegdheden in europees unieverband Bevoegdheidsoverdrachten aan de Unie Spreiding van machten binnen de Unie 101 Hoofdstuk 3. Bronnen van normering en hiërarchie van rechtsnormen in een meergelaagd rechtssysteem 109 Afdeling 1. Algemeen verbindende regelen Algemene primaire en secundaire rechtsnormen Regelen van gewoonterecht Regelen van gerechtelijke oorsprong Particuliere regelingen Algemene rechtsbeginselen 126 Afdeling 2. Niet verbindende rechtsbronnen Gerechtelijke en geleerde rechtsliteratuur Interne en externe rechtsvergelijking Soft law, open methode van coördinatie en netwerken van regulatoren 147 Afdeling 3. Hiërarchie van rechtsordes en rechtsnormen, directe werking en conforme interpretatie Hiërarchie van rechtsordes en rechtsnormen Directe werking en conforme interpretatie Hiërarchie van normen: jawel maar relatief en flexibel 169 Deel II. Regelgeving, rechtsvinding en burgerdemocratie in een meergelaagd rechtssysteem 173 Hoofdstuk 4. Behoorlijke en kwaliteitsvolle regelgeving. Gelimiteerde en gelegitimeerde codificatie. Convergentie 175 Afdeling 1. Behoorlijke en kwaliteitsvolle regelgeving Beginselen en vereisten van behoorlijke regelgeving Maatregelen ter verbetering van regelgevingskwaliteit 183 Afdeling 2. Gelimiteerde en gelegitimeerde codificatie Codificatie op nationaal vlak Naar een Europees Burgerlijk Wetboek? 194 Afdeling 3. Convergentie intra en extra muros van de rechtsorde Convergentiebevorderende instrumenten Convergentie van mentaliteiten, concepten en principes 205 Hoofdstuk 5. Rechterlijke rechtsvinding in een meergelaagd rechtssysteem V I Algemeen deel - Veertig jaar later - Kluwer

4 Afdeling 1. Een actieve maar gedisciplineerde rechter Beperkingen die voortvloeien uit het procesrechtelijk kader Wijze waarop de rechter omgaat met zijn taak in een snel evoluerende en een meergelaagde samenleving: van meer wetgebonden naar meer inventieve rechtsvinding De grenzen van de rechterlijke macht bij de toetsing van wetgevend en administratief handelen 238 Afdeling 2. Rechters op oorlogspad? 248 Afdeling 3. Rechtsvinding in de praktijk Klassieke opvatting, aangevuld, als uitgangspunt Gemakkelijke versus moeilijke gevallen Twee methodes van rechtsvinding 269 Hoofdstuk 6. Zelfbesturend burgerschap 272 Afdeling 1. Algemene overwegingen 272 Afdeling 2. Participatieve democratie Inspraak van de burger in het beleid. De rol van politieke partijen, van civic en civil society Nieuwe grenzen aan de delegatie van bevoegdheden. Over toezicht, verantwoording en procedurele waarborgen 286 Afdeling 3. De terugtredende overheid, zelfregulering als invulling, aanvulling en alternatief van regelgeving De privatisering van het recht De evolutie van prescriptieve naar reflexieve regelgeving (Zelf)bestuur binnen rechtsstatelijke grenzen De juridische waarde en afdwingbaarheid van private standaarden 309 Afdeling 4. Een casuspositie: (zelf)bestuur in de gezondheidszorg Gezondheid, een fundamenteel burgerrecht Deregulering van gezondheidszorg op federaal en Vlaams niveau. 321 A. Efficiëntie en kostenbeheersing door alternatieve mechanismen 323 B. Aanzet tot integrale kwaliteitszorg in de gezondheidszorg C. De participatie van burgers aan het gezondheidsbeleid Gezondheidszorg in Europees Unie-verband Slotbemerking 334 DEEL III. Burgers tegenover de overheid en onder elkaar 337 Hoofdstuk 7. Grondrechten en fundamentele vrijheden 339 Afdeling 1. Grondrechten in samenhang met democratie, in een context van groepswaarden en cultureel relativisme Terminologie Grondrechten in een democratisch bestel 343 Kluwer - Algemeen deel - Veertig jaar later Vil

5 3. 'Individualistisch' v. 'communitaristisch' grondrechtendiscours Cultureel relativisme 357 Afdeling 2. Bescherming en afdwingbaarheid van grondrechten in een meergelaagd rechtsstelsel Grondrechtenbescherming op Belgisch niveau Grondrechtenbescherming op het niveau van de Europese Unie Grondrechtenbescherming op het niveau van Raad van Europa: EVRM en EHRM 376 Afdeling 3. Grondrechtenbescherming in particuliere verhoudingen Algemeen Derdenwerking op nationaal Belgisch (en buitenlands) en EVRM niveau 389 A. Doorwerking bij gebruik van algemene handelingsvrijheid B. Doorwerking bij aanwezigheid van eigen grondrecht 391 C. Doorwerking van grondrechten in contractuele verhoudingen Derdenwerking op het niveau van de EU 397 Hoofdstuk 8. Rechterlijke toetsing van publiek en privaat handelen in een meergelaagde rechtsorde 403 Afdeling 1. Grenzen aan rechterlijke toetsing Zijn er nog discretionaire rechten en bevoegdheden in het privaatrecht? Discretionaire bevoegdheden en regeringsdaden in het publiek recht Europese rechtspraak inzake buitenlands en veiligheidsbeleid en politiële en justitiële samenwerking 415 Afdeling 2. Rechterlijk toetsen van privaat handelen Misbruik van recht in verband gebracht met goede trouw en derogerende werking Afwending van (private) bevoegdheden 429 Afdeling 3. Rechterlijk toetsen van publiek handelen - rechtsgangen Nietigheid, buitentoepassingverklaring en omvang van de legaliteitstoets 441 A. Belgisch recht 441 B. Europees gemeenschapsrecht Kort geding, schorsingsbevoegdheid en voorlopige maatregelen A. Belgisch recht 455 B. In Europa Schadeloosstelling 463 A. Belgisch recht 463 B. Europees recht Prejudiciële vraagstelling 473 VIII Algemeen deel - Veertig jaar later - KJuwer

6 3. 'Individualistisch' v. 'communitaristisch' grondrechtendiscours Cultureel relativisme 357 Afdeling 2. Bescherming en afdwingbaarheid van grondrechten in een meergelaagd rechtsstelsel Grondrechtenbescherming op Belgisch niveau Grondrechtenbescherming op het niveau van de Europese Unie Grondrechtenbescherming op het niveau van Raad van Europa: EVRM en EHRM 376 Afdeling 3. Grondrechtenbescherming in particuliere verhoudingen Algemeen Derdenwerking op nationaal Belgisch (en buitenlands) en EVRM niveau 389 A. Doorwerking bij gebruik van algemene handelingsvrijheid B. Doorwerking bij aanwezigheid van eigen grondrecht 391 C. Doorwerking van grondrechten in contractuele verhoudingen Derdenwerking op het niveau van de EU 397 Hoofdstuk 8. Rechterlijke toetsing van publiek en privaat handelen in een meergelaagde rechtsorde 403 Afdeling 1. Grenzen aan rechterlijke toetsing Zijn er nog discretionaire rechten en bevoegdheden in het privaatrecht? Discretionaire bevoegdheden en regeringsdaden in het publiek recht Europese rechtspraak inzake buitenlands en veiligheidsbeleid en politiële en justitiële samenwerking 415 Afdeling 2. Rechterlijk toetsen van privaat handelen Misbruik van recht in verband gebracht met goede trouw en derogerende werking Afwending van (private) bevoegdheden 429 Afdeling 3. Rechterlijk toetsen van publiek handelen - rechtsgangen Nietigheid, buitentoepassingverklaring en omvang van de legaliteitstoets 441 A. Belgisch recht 441 B. Europees gemeenschapsrecht Kort geding, schorsingsbevoegdheid en voorlopige maatregelen A. Belgisch recht 455 B. In Europa Schadeloosstelling 463 A. Belgisch recht 463 B. Europees recht Prejudiciële vraagstelling 473 VIII Algemeen deel - Veertig jaar later - Kluwer

7 Hoofdstuk 9. Verantwoord uitoefenen van rechten en bevoegdheden in een meergelaagd rechtssysteem. Osmose van privaat- en publiekrecht? 481 Afdeling 1. Behoorlijk handelen in privaat- en publiekrecht, voor nu én voor de toekomst Gerechtigdheid en rechtsgebondenheid Beginselen van behoorlijk bestuur en wetgeving Sociale verantwoordelijkheid van ondernemingen Wat met de verantwoordelijkheid ten aanzien van de toekomstige generaties? 489 Afdeling 2. Openbaarheid en rekenplichtigheid van bestuur. Politieke verantwoordelijkheid van de wetgever in een parlementair democratisch bestel Openbaarheid van bestuur 500 A. België 500 B. Europese Unie Rekenplichtigheid van bestuur Politieke verantwoordelijkheid in een democratisch bestel 508 Afdeling 3. De wisselwerking tussen publiek- en privaatrecht: op weg naar een privaat- en publiekrechtelijk ius commune? Grenzen vervagen: over publiek privaatrecht en privatisering van publiekrecht Een gemeenschappelijk leerstuk in privaat- en publiekrecht: de bescherming van het rechtmatig vertrouwen van burgers Een gemeenschappelijke toetsingsmethode in publiek- en privaatrecht: de magische kracht van proportionaliteit 535 A. Het proportionaliteitsbeginsel in het EU-recht Proportionaliteit en wettigheid van handelingen van de EUinstellingen Proportionaliteit en eerbiediging van de vier vrijheden door de lidstaten 541 B. Het proportionaliteitsbeginsel en het EVRM 545 C. Het proportionaliteitsbeginsel in het nationale recht 549 Uitleiding 553 Afdeling 1. Internationaal privaatrecht: verwijzingsregelen voor 'multilaterale relaties' 553 Afdeling 2. Van een recht voor multilaterale naar een recht voor meergelaagde relaties 564 Afdeling 3. Democratische legitimering als illustratie van een ordelijke en vruchtbare wisselwerking in een meergelaagde rechtsorde 573 Trefwoordenregister 579 Kluwer - Algemeen deel - Veertig jaar later \s\

Algemeen Deel Veertig jaar later

Algemeen Deel Veertig jaar later BEGINSELEN VAN BELGISCH PRIVAATRECHT I Walter VAN GERVEN Professor emeritus K.U.Leuven, U.Tilburg, U.Maastricht Gewezen advocaat-generaal Europees Hof van Justitie Lid van de Koninklijke Vlaamse Academie

Nadere informatie

Beginselen van de democratische rechtsstaat

Beginselen van de democratische rechtsstaat Beginselen van de democratische rechtsstaat Prof. mr. M.C. Burkens Prof. mr. H.R.B.M. Kummeling Prof. mr. drs. B.P. Vermeulen Prof. mr. R.J.G.M. Widdershoven Inleiding tot de grondslagen van het Nederlandse

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v Beknopte inhoud... xvii BOEK I. RECHTSFENOMEEN. Hoofdstuk I. Concepten van recht... 3

INHOUD. Voorwoord... v Beknopte inhoud... xvii BOEK I. RECHTSFENOMEEN. Hoofdstuk I. Concepten van recht... 3 INHOUD Voorwoord.......................................................... v Beknopte inhoud................................................... xvii BOEK I. RECHTSFENOMEEN Hoofdstuk I. Concepten van recht.......................................

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding... 1. 1. Totstandkoming van het Verdrag... 3. 2. Doorwerking van de rechten van het IVRPH... 5

INHOUD. Inleiding... 1. 1. Totstandkoming van het Verdrag... 3. 2. Doorwerking van de rechten van het IVRPH... 5 INHOUD Inleiding.............................................................. 1 1. Totstandkoming van het Verdrag..................................... 3 2. Doorwerking van de rechten van het IVRPH..........................

Nadere informatie

Doorwerking van Europees recht

Doorwerking van Europees recht Doorwerking van Europees recht De verhouding tussen directe werking, conforme interpretatie en overheidsaansprakelijkheid Jolande M. Prinssen KLUWER Deventer - 2004 INHOUD Lijst van gebruikte afkortingen

Nadere informatie

Rechtsvinding en fiscale werkelijkheid

Rechtsvinding en fiscale werkelijkheid Dr. H.J.M. Nieuwenhuizen Rechtsvinding en fiscale werkelijkheid Een onderzoek naar de betekenis van drie spanningsvelden bij het bepalen van defiscalewerkelijkheid Qp Kluwer Deventer - 2010 a Wolters Kluwer

Nadere informatie

Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen

Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen Schoordijk Instituut Centrum voor wetgevingsvraagstukken Gert-Jan Leenknegt Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen Een rechtsvergelijkend onderzoek naar de gemeenschappelijke rechtsbeginselen op

Nadere informatie

Handvest van de grondrechten van de EU

Handvest van de grondrechten van de EU Handvest van de grondrechten van de EU A5-0064/2000 Resolutie van het Europees Parlement over de opstelling van een handvest van de grondrechten van de Europese Unie (C5-0058/1999-1999/2064(COS)) Het Europees

Nadere informatie

Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13

Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13 Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13 II. HET OBJECTIEVE RECHT... 17 A. HET OBJECTIEVE EN SUBJECTIEVE RECHT... 17 1. Het objectieve

Nadere informatie

The Impact of the ECHR on Private International Law: An Analysis of Strasbourg and Selected National Case Law L.R. Kiestra

The Impact of the ECHR on Private International Law: An Analysis of Strasbourg and Selected National Case Law L.R. Kiestra The Impact of the ECHR on Private International Law: An Analysis of Strasbourg and Selected National Case Law L.R. Kiestra Samenvatting Dit onderzoek heeft als onderwerp de invloed van het Europees Verdrag

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. Inhoudstafel

INHOUDSTAFEL. Inhoudstafel Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 10 I. INLEIDING... 11 II. HET OBJECTIEVE RECHT...15 A. HET OBJECTIEVE EN SUBJECTIEVE RECHT... 15 1. Het objectieve

Nadere informatie

Rechterlijke organisatie, rechters en rechtspraak

Rechterlijke organisatie, rechters en rechtspraak Prof. mr. P.P.T. Bovend'Eert M.m.v. prof. mr. C.A.J.M. Kortmann Rechterlijke organisatie, rechters en rechtspraak Kluwer a Wolters Kluwer business Alphen aan den Rijn - 2008 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD/V LIJST

Nadere informatie

Het Belgisch una via-model in fiscale strafzaken

Het Belgisch una via-model in fiscale strafzaken Het Belgisch una via-model in fiscale strafzaken Een vervolging en een beteugeling langs één weg? Ragheno Business Park, Motstraat 30, 2800 Mechelen tel. 0800 40 300 fax 0800 17 529 www.kluwer.be info@kluwer.be

Nadere informatie

PROPORTIONEEL STAKINGSRECHT? De invulling van het stakingsrecht binnen het Europa van de Raad en van de EU. Laura De

PROPORTIONEEL STAKINGSRECHT? De invulling van het stakingsrecht binnen het Europa van de Raad en van de EU. Laura De PROPORTIONEEL STAKINGSRECHT? De invulling van het stakingsrecht binnen het Europa van de Raad en van de EU Laura De intersentia Antwerpen - Cambridge INHOUD Ter inleiding 1 Hoofdstuk 1. Het stakingsrecht

Nadere informatie

Samenloop van grondrechten in verschillende rechtsstelsels, multiculturaliteit in het strafrecht & schuldsanering en collectieve schuldenregeling

Samenloop van grondrechten in verschillende rechtsstelsels, multiculturaliteit in het strafrecht & schuldsanering en collectieve schuldenregeling Vereniging voor de vergelijkende studie van het recht van Belgié en Nederland Samenloop van grondrechten in verschillende rechtsstelsels, multiculturaliteit in het strafrecht & schuldsanering en collectieve

Nadere informatie

Het bindend EU Handvest van de grondrechten Een naadloos web van grondrechtenbescherming in Europa? Amsterdam, 17 maart 2015

Het bindend EU Handvest van de grondrechten Een naadloos web van grondrechtenbescherming in Europa? Amsterdam, 17 maart 2015 Het bindend EU Handvest van de grondrechten Een naadloos web van grondrechtenbescherming in Europa? Amsterdam, 17 maart 2015 Sybe A. de Vries Jean Monnet leerstoel EU interne-marktrecht & grondrechten

Nadere informatie

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Feiten New York 13 december 2006 Verdrag + Optioneel Protocol (rechtsbescherming)

Nadere informatie

Horizontale werking van grondrechten, in het bijzonder van het recht op privacy

Horizontale werking van grondrechten, in het bijzonder van het recht op privacy Horizontale werking van grondrechten, in het bijzonder van het recht op privacy mr. L.F.M. Verhey 1992 W.EJ.TjeenkWillinkZwolle in samenwerking met het Nederlands Instituut voor Sociaal en Economisch Recht

Nadere informatie

EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE

EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE De rechtsgrondslag voor de grondrechten op EU-niveau is lange tijd voornamelijk gelegen geweest in de verwijzing in de Verdragen naar het Europees Verdrag tot

Nadere informatie

A. Begrip en aard van het Internationaal Publiekrecht

A. Begrip en aard van het Internationaal Publiekrecht A. Begrip en aard van het Internationaal Publiekrecht Dit hoofdstuk is een inleiding op het internationaal publiekrecht. Er wordt ingegaan op de geschiedenis van het internationaal publiekrecht, de elementen

Nadere informatie

INHOUD. I. Officiële publicaties xxv. III. Bronnen die verkort worden aangehaald. IV. Lijst van afkortingen

INHOUD. I. Officiële publicaties xxv. III. Bronnen die verkort worden aangehaald. IV. Lijst van afkortingen INHOUD Pagina Inleiding tot het bronnenmateriaal x x v I. Officiële publicaties xxv II. Verdere informatie xxviii III. Bronnen die verkort worden aangehaald IV. Lijst van afkortingen xxviii xxxi DEEL I

Nadere informatie

Het Verdrag van Amsterdam in werking. Prof. mr. R. Barents

Het Verdrag van Amsterdam in werking. Prof. mr. R. Barents Het Verdrag van Amsterdam in werking Prof. mr. R. Barents Kluwer - Deventer - 1999 DEEL1. HET VERDRAG VAN AMSTERDAM Hoofdstuk 1. Van Maastricht naar Amsterdam 3 1. Inleiding 3 2. De Europese verdragen

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Overzicht. Bevoegdheden inzake milieu. Internationaal: België:

Overzicht. Bevoegdheden inzake milieu. Internationaal: België: Overzicht An Cliquet Vakgroep Internationaal publiekrecht, Universiteit Gent Brussel, 18 oktober 2011 Internationaal: Bevoegdheden inzake milieu Evolutie van internationaal milieurecht Internationale rechtsregels

Nadere informatie

SAMENVATTING SYLLABUS

SAMENVATTING SYLLABUS SAMENVATTING SYLLABUS Julie Kerckaert Inleiding tot het Europees en internationaal recht Academiejaar 2014-2015 Inhoudsopgave Deel 2: Inleiding tot het Europees recht... 2 1. Het juridisch kader van het

Nadere informatie

Wat is een rechtsstaat?

Wat is een rechtsstaat? Wat is een rechtsstaat? Nederlanders hebben veel vrijheid. We hebben bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting: we mogen zeggen en schrijven wat we willen. Toch heeft deze vrijheid grenzen. Zo staat er in

Nadere informatie

2de bach PSW. Publiek Recht. Boek / PPT / Notities. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be B23 4.80 EUR

2de bach PSW. Publiek Recht. Boek / PPT / Notities. uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be B23 4.80 EUR 2de bach PSW Publiek Recht Boek / PPT / Notities Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be B23 4.80 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kopen via www.quickprintershop.be Syllabus:

Nadere informatie

van Katia Segers, Güler Turan en Tine Soens

van Katia Segers, Güler Turan en Tine Soens ingediend op 1029 (2016-2017) Nr. 1 21 december 2016 (2016-2017) Voorstel van resolutie van Katia Segers, Güler Turan en Tine Soens betreffende de recente ontwikkelingen in Polen en de verdediging van

Nadere informatie

Concubinaat. De buitenhuwelijkse tweerelatie. Patrick Senaeve (ed.) Acco Leuven / Amersfoort

Concubinaat. De buitenhuwelijkse tweerelatie. Patrick Senaeve (ed.) Acco Leuven / Amersfoort Concubinaat De buitenhuwelijkse tweerelatie Patrick Senaeve (ed.) Met bijdragen van: Eric Dirix Jacques Herbots Walter Pintens Jan Roodhooft Patrick Senaeve Acco Leuven / Amersfoort INHOUD Patrick Senaeve

Nadere informatie

Internationaal en Europees Recht. Een verkenning van grondslagen en kenmerken Wouter G. Werner Ramses A. Wessel

Internationaal en Europees Recht. Een verkenning van grondslagen en kenmerken Wouter G. Werner Ramses A. Wessel Internationaal en Europees Recht Een verkenning van grondslagen en kenmerken Wouter G. Werner Ramses A. Wessel Inhoudsopgave Voorwoord v HFDST i Internationaal recht en internationale samenleving 1.1 Inleiding

Nadere informatie

www.asser.nl/cursusaanbod-advocatuur

www.asser.nl/cursusaanbod-advocatuur Cursusaanbod Onderhoud Vakbekwaamheid (PO) voor de advocatuur T.M.C. Asser Instituut 6 dec 2013 IPR Familierecht. Echtscheiding en nevenvoorzieningen inzake boedelscheiding en alimentatie gewezen echtgenoten

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inhoudsopgave 5 Voorwoord 11

Inhoudsopgave. Inhoudsopgave 5 Voorwoord 11 Inhoudsopgave 5 Voorwoord 11 Hoofdstuk I.- Algemene inleiding 13 Afdeling 1.- Het privaatrecht, wat is dat? 13 1.- Objectief recht vs. subjectief recht 13 I.- Algemeen 13 II.- Objectieve benadering het

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? 2 Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Kern van het bestuursrecht

Kern van het bestuursrecht Kern van het bestuursrecht prof. mr. RJ.N. Schlösseis prof. mr. F.A.M. Stroink met medewerking van mr. C.L.G.RH. Albers mr. S. Hillegers Boom Juridische uitgevers Den Haag 2003 Inhoud Afkortingen 13 1

Nadere informatie

Hof van Cassatie van België

Hof van Cassatie van België 19 NOVEMBER 2013 P.13.1765.N/1 Hof van Cassatie van België Arrest Nr. P.13.1765.N DE FEDERALE PROCUREUR, eiser, tegen N J E, persoon krachtens wie een Europees aanhoudingsbevel is uitgevaardigd, aangehouden

Nadere informatie

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme prof. dr. Herwig VERSCHUEREN Universiteit Antwerpen De Europese context Overzicht De Europese spelers en hun instrumenten De Europese juridische krijtlijnen

Nadere informatie

ONDERWERPENLIJST MASTERSCRIPTIES

ONDERWERPENLIJST MASTERSCRIPTIES Bij voorkeur leg je een door jou gekozen onderwerp, dat aansluit bij je interesses, ter beoordeling voor aan scriptiecoördinator mr. dr. J.P. Loof. De onderwerpenlijst is slechts bedoeld om je op weg te

Nadere informatie

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT Aanbeveling... 2 Advies... 2 Algemeen commentaar... 2 Beleidsdocument... 3 Besluit... 3 Decreet... 3 Europees besluit... 3 Grondwet... 3 Koninklijk besluit... 3 Mededeling...

Nadere informatie

Inhoud. Een gehalveerde sociale zekerheid? De Belgische splitsingsgedachte in historisch perspectief Herman Van Goethem... 19

Inhoud. Een gehalveerde sociale zekerheid? De Belgische splitsingsgedachte in historisch perspectief Herman Van Goethem... 19 Wie is wie?........................................................... xv Bevoegdheidsverdeling en solidariteitskringen in een gelaagde welvaartsstaat. Elementen voor een rationeel debat over de ruimte

Nadere informatie

ADVIES. Inleiding. Voorstel. Commentaar. inzake

ADVIES. Inleiding. Voorstel. Commentaar. inzake ADVIES inzake Voorstel van wet van het Tweede-Kamerlid Halsema, houdende verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot invoering van

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord

Inhoudsopgave. Voorwoord Inhoudsopgave Voorwoord XI Frontex: is de grens bereikt? 1 EU-grensbewakingsagentschap is nauwelijks aan te spreken Ruben te Molder & Laurie Kampkuiper 1. Kritiek 2 2. Taken en bevoegdheden 3 3. Juridisch

Nadere informatie

Grensoverschrijdende erkenning en tenuitvoerlegging. mr. dr. M. Freudenthal

Grensoverschrijdende erkenning en tenuitvoerlegging. mr. dr. M. Freudenthal Grensoverschrijdende erkenning en tenuitvoerlegging mr. dr. M. Freudenthal Sdu Uitgevers Den Haag, 2009 Inhoud Afkortingen / XI Woord vooraf/xiii 1. Historische ontwikkelingen / 1 1.1. Inleiding/l 1.1.1.

Nadere informatie

ACTUALIA PUBLIEKRECHT 3 HET BELANG IN HET PUBLIEKRECHTELIJK PROCESRECHT. M. VAN DAMME (ed.)

ACTUALIA PUBLIEKRECHT 3 HET BELANG IN HET PUBLIEKRECHTELIJK PROCESRECHT. M. VAN DAMME (ed.) ACTUALIA PUBLIEKRECHT 3 HET BELANG IN HET PUBLIEKRECHTELIJK PROCESRECHT M. VAN DAMME (ed.) E. BREWAEYS G. DEBERSAQUES P. LEFRANC K. LEUS B. MARTEL F. ONGENA K. VERANNEMAN W. WEYMEERSCH A. WIRTGEN 2011

Nadere informatie

IS DE GRONDWET VOOR BANGE MENSEN? L.F.M. Besselink 1. Inleiding

IS DE GRONDWET VOOR BANGE MENSEN? L.F.M. Besselink 1. Inleiding IS DE GRONDWET VOOR BANGE MENSEN? L.F.M. Besselink 1 Inleiding Nollkaemper presenteert in zijn essay over De Grondwet en de Opkomende Angst voor de Internationale Rechtsorde 2 een aantal belangwekkende

Nadere informatie

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht Prof.mr. A.D. Belinfante Mr. J.L. de Reede Beginselen van het Nederlands Staatsrecht druk Samsom H.D. Tjeenk Willink Alphen aan den Rijn 1997 VOORWOORD II AFKORTINGEN 13 I INLEIDING 15 1. Benadering van

Nadere informatie

De Grondwettelijke beperkingssystematiek: aan herziening toe?

De Grondwettelijke beperkingssystematiek: aan herziening toe? FaculteitderRechtsgeleerdheid AfdelingStaats enbestuursrecht Scriptiebegeleiding:Prof.Mr.J.H.Gerards KarolinaPill Pagina1 03.06.2010 s0719706 k.w.pill@umail.leidenuniv.nl Aantalwoorden:5221 DeGrondwettelijkebeperkingssystematiek:aanherzieningtoe?

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Afkortingen. 1 inleiding en verantwoording 1

Inhoudsopgave. Afkortingen. 1 inleiding en verantwoording 1 Inhoudsopgave Afkortingen XIII 1 inleiding en verantwoording 1 Deel i 1.1 Introductie van het thema 1 1.2 Nadere afbakening van de onderzoeksvraag 5 1.3 Plan van aanpak en deelvragen 7 1.4 Afbakening en

Nadere informatie

De hiërarchie der normen

De hiërarchie der normen De hiërarchie der normen De hiërarchie der normen houdt in dat er een rangorde bestaat tussen de verschillende reglementaire teksten. Dit betekent dat een lagere norm niet mag indruisen tegen een hogere

Nadere informatie

Bemiddeling in het bestuursrecht

Bemiddeling in het bestuursrecht ADMINISTRATIEVE RECHTSBIBLIOTHEEK Bemiddeling in het bestuursrecht ALTERNATIEVE METHODEN TOT BESLECHTING VAN BESTUURSGESCHILLEN Lien DE GEYTER algemene reeks nr. 16 2006 die keure INHOUD WOORD VOORAF INHOUD

Nadere informatie

Inhoud Inhoud I. Grondwet en (quasi-)constitutionele teksten II. Federale instellingen III. Gemeenschappen en Gewesten 167

Inhoud Inhoud I. Grondwet en (quasi-)constitutionele teksten II. Federale instellingen III. Gemeenschappen en Gewesten 167 Inhoud InhoudhoudPagina I. Grondwet en (quasi-)constitutionele teksten 13 1. Gecoördineerde grondwet 17 februari 1994 met concordantietabel 15 2. Besl. Voorlopig Bewind 16 oktober 1830 vrijheid van drukpers,

Nadere informatie

Datum van inontvangstne ming : 22/05/2012

Datum van inontvangstne ming : 22/05/2012 Datum van inontvangstne ming : 22/05/2012 C-176/12-1 Zaak C-176/12 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 16 april 2012 Verwijzende rechter: Cour de cassation (Frankrijk) Datum van

Nadere informatie

BEKNOPTE INHOUD. Voorwoord... v. Inleiding tot het bronnenmateriaal... xxiii. Deel I Van Europese Gemeenschappen tot Europese Unie...

BEKNOPTE INHOUD. Voorwoord... v. Inleiding tot het bronnenmateriaal... xxiii. Deel I Van Europese Gemeenschappen tot Europese Unie... BEKNOPTE INHOUD Voorwoord.................................................. v Inleiding tot het bronnenmateriaal.......................... xxiii Deel I Van Europese Gemeenschappen tot Europese Unie...............

Nadere informatie

3 Rechtsvinding in procesrechtelijk perspectief 53

3 Rechtsvinding in procesrechtelijk perspectief 53 Inhoud Inleiding 15 2 De staatsrechtelijke positie van de rechter 21 2.1 Het begrip rechtsvinding 21 2.2 Verband tussen recht en rechtvaardigheid 22 2.3 Het primaat van de wet 24 2.4 Drie staatstypen en

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. DANKWOORD... vii VOORWOORD... INLEIDING...1

INHOUDSOPGAVE. DANKWOORD... vii VOORWOORD... INLEIDING...1 INHOUDSOPGAVE DANKWOORD... vii VOORWOORD... ix INLEIDING...1 Afdeling 1. Einde van de traditionele tegenstelling...1 1. Grondrechten en politiek liberalisme...2 A. Grondslag van de grondrechten...2 B.

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken. 20 juni 2003 PE 329.885/6-24 AMENDEMENTEN 6-24

EUROPEES PARLEMENT. Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken. 20 juni 2003 PE 329.885/6-24 AMENDEMENTEN 6-24 EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken 20 juni 2003 PE 329.885/6-24 AMENDEMENTEN 6-24 Ontwerpadvies (PE 329.885) Carmen Cerdeira Morterero

Nadere informatie

Prof.mr. P.H.Kooijmans

Prof.mr. P.H.Kooijmans Prof.mr. P.H.Kooijmans Internationaal publiekrecht in vogelvlucht Vierde druk Wolters-Noordhoff Groningen Inhoud 1 Wat is intemationaal publiekrecht? 13 Deel 1 Het recht van coexistentie 19 2 De bronnen

Nadere informatie

KLUWER GELIJKHEID EN (ANDERE) GRONDRECHTEN. Onder redactie van R. Holtmaat M. van den Brink A.C. Hendriks D. Jongsma

KLUWER GELIJKHEID EN (ANDERE) GRONDRECHTEN. Onder redactie van R. Holtmaat M. van den Brink A.C. Hendriks D. Jongsma GELIJKHEID EN (ANDERE) GRONDRECHTEN BUNDEL OPSTELLEN TER GELEGENHEID VAN HET TIENJARIG BESTAAN VAN DE AWGB Onder redactie van R. Holtmaat M. van den Brink A.C. Hendriks D. Jongsma Met bijdragen van E.A.

Nadere informatie

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

INHOUD. VOORWOORD Marc Bossuyt... v UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS... 1

INHOUD. VOORWOORD Marc Bossuyt... v UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS... 1 INHOUD VOORWOORD Marc Bossuyt.................................................... v UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN DE MENS....... 1 LANG ZAL ZE LEVEN DE UNIVERSELE VERKLARING VAN DE RECHTEN VAN

Nadere informatie

POLITIËLE EN JUSTITIËLE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE EUROPESE UNIE. Welk evenwicht tussen vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid?

POLITIËLE EN JUSTITIËLE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE EUROPESE UNIE. Welk evenwicht tussen vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid? POLITIËLE EN JUSTITIËLE STRAFRECHTELIJKE SAMENWERKING IN DE EUROPESE UNIE Welk evenwicht tussen vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid? JOHAN MEEUSEN GERT STRAETMANS (eds.) Dit boek kwam tôt stand met

Nadere informatie

De invloed van het Europese fair balance -beginsel op het Nederlandse recht

De invloed van het Europese fair balance -beginsel op het Nederlandse recht De invloed van het Europese fair balance -beginsel op het Nederlandse recht Lezing opening facultair jaar Faculteit der Rechtsgeleerdheid Leiden, 3 september 2008 Prof. mr. Tom Barkhuysen Inleiding Onderwerp

Nadere informatie

DEEL I. HET VERBLIJFSCO-OUDERSCHAP ALS PRIORITAIR TE ONDERZOEKEN VERBLIJFSREGELING ILSE MARTENS... 1

DEEL I. HET VERBLIJFSCO-OUDERSCHAP ALS PRIORITAIR TE ONDERZOEKEN VERBLIJFSREGELING ILSE MARTENS... 1 INHOUD Voorwoord... xiii DEEL I. HET VERBLIJFSCO-OUDERSCHAP ALS PRIORITAIR TE ONDERZOEKEN VERBLIJFSREGELING ILSE MARTENS... 1 SITUERING... 3 1. Korte historiek... 3 2. Aanzet en motieven tot invoering

Nadere informatie

Toelichting op de opzet en inhoud van de bundel 1 Katharina Boele-Woelki & Susanne Burri

Toelichting op de opzet en inhoud van de bundel 1 Katharina Boele-Woelki & Susanne Burri Auteurs en referenten ix Toelichting op de opzet en inhoud van de bundel 1 Katharina Boele-Woelki & Susanne Burri Regulering van ouderschap na scheiding: Nieuw recht en nieuwe mentalité de gouvernement?

Nadere informatie

BEGINSELVERKLARING. Vastgesteld door de 125 e algemene vergadering op 15 november 2008 te Rotterdam

BEGINSELVERKLARING. Vastgesteld door de 125 e algemene vergadering op 15 november 2008 te Rotterdam BEGINSELVERKLARING Vastgesteld door de 125 e algemene vergadering op 15 november 2008 te Rotterdam 1. Missie en Visie De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) wil een Nederland waar mensen de ruimte

Nadere informatie

Onrechtmatige overheidsbesluiten

Onrechtmatige overheidsbesluiten Onrechtmatige overheidsbesluiten mr. C.N.J. Kortmann Kluwer - 2006 - Deventer Inhoudsopgave i..2.3.4.5.6.7.8.9 INLEIDING De overheid aansprakelijk? Historie Doctrine Wetgever, bestuur en rechtspraak Doel

Nadere informatie

De Bibliotheek Handelsrecht Larcier... Voorwoord bij de Reeks Bank- en insolventierecht... Belangrijkste gebruikte afkortingen...

De Bibliotheek Handelsrecht Larcier... Voorwoord bij de Reeks Bank- en insolventierecht... Belangrijkste gebruikte afkortingen... v INHOUDSTAFEL De Bibliotheek Handelsrecht Larcier................................. Voorwoord bij de Reeks Bank- en insolventierecht....................... Belangrijkste gebruikte afkortingen..................................

Nadere informatie

Vereniging voor de vergelijkende studie van het recht van België en Nederland

Vereniging voor de vergelijkende studie van het recht van België en Nederland Vereniging voor de vergelijkende studie van het recht van België en Nederland Preadviezen 2010 De staatsrechtelijke positie van de politieke partijen Materieelrechtelijke aspecten van mensenhandel Schade

Nadere informatie

IAK. Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving. 3 fasen. in kaart en kleur

IAK. Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving. 3 fasen. in kaart en kleur IAK 3 fasen Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving in kaart en kleur wat is het IAK? Het Integraal Afwegingskader voor beleid en regelgeving (IAK) is zowel een werkwijze als een bron van

Nadere informatie

Woord vooraf. Lijst met afkortingen

Woord vooraf. Lijst met afkortingen Inhoud Woord vooraf Lijst met afkortingen v xiii 1 Inleiding 1 1.1 Inleiding 1 1.2 Probleemverkenning 2 1.3 Belang van het onderzoek 7 1.4 Vraagstelling van het onderzoek 10 1.5 Methode 10 1.5.1 Bronnen

Nadere informatie

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding... 1 DEEL I. DE HISTORISCHE EVOLUTIE VAN DE BURGERLIJKE VORDERING UIT EEN MISDRIJF... 5

INHOUD. Inleiding... 1 DEEL I. DE HISTORISCHE EVOLUTIE VAN DE BURGERLIJKE VORDERING UIT EEN MISDRIJF... 5 INHOUD Inleiding............................................................. 1 DEEL I. DE HISTORISCHE EVOLUTIE VAN DE BURGERLIJKE VORDERING UIT EEN MISDRIJF...................................................

Nadere informatie

Aanbesteding en inkoop van zorg

Aanbesteding en inkoop van zorg Aanbesteding en inkoop van zorg Richard-Jan Roks 8 september 2015 Inhoudsopgave Wat is aanbestedingsrecht en bronnen Private aanbesteding versus overheidsaanbesteding Aanbesteding en zorgverzekeraars Gezamenlijke

Nadere informatie

Klachtenmanagement bij lokale besturen Juridische en organisatorische context. 25 oktober 2007

Klachtenmanagement bij lokale besturen Juridische en organisatorische context. 25 oktober 2007 Klachtenmanagement bij lokale besturen Juridische en organisatorische context 25 oktober 2007 Inhoud 1. Situering klachtenbehandeling 2. Juridische context 3. Draagvlak? 4. Conclusies 2 1. Situering klachtenbehandeling

Nadere informatie

ADR en consument. Een rechtsvergelijkende Studie naar de mogelijkheden van alternatieve geschillenoplossing. Kluwer Deventer. W.A.

ADR en consument. Een rechtsvergelijkende Studie naar de mogelijkheden van alternatieve geschillenoplossing. Kluwer Deventer. W.A. ADR en consument Een rechtsvergelijkende Studie naar de mogelijkheden van alternatieve geschillenoplossing W.A. Jacobs Kluwer Deventer 1998 Inhoudsopgave Lijst van afkortingen xv HOOFDSTUK I PLAN VAN BEHANDELING

Nadere informatie

Hof van Cassatie van België

Hof van Cassatie van België 10 SEPTEMBER 2007 S.07.0003.F/1 Hof van Cassatie van België Arrest Nr. S.07.0003.F A. T., Mr. Michel Mahieu, advocaat bij het Hof van Cassatie, tegen OPENBAAR CENTRUM VOOR MAATSCHAPPELIJK WELZIJN VAN LUIK.

Nadere informatie

Het publieke van het privaatrecht: hoe regulering van publieke belangen het privaatrecht beïnvloedt

Het publieke van het privaatrecht: hoe regulering van publieke belangen het privaatrecht beïnvloedt Het publieke van het privaatrecht: hoe regulering van publieke belangen het privaatrecht beïnvloedt N ILG Congresbundel 2 0 1 0 O.O. Cherednychenko C.E.C. Jansen A.R. Neerhof F.M.J. Verstijlen (red.) Boom

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v. Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe... 1

INHOUD. Voorwoord... v. Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe... 1 INHOUD Voorwoord............................................................ v Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe............................................

Nadere informatie

Mijnheer de voorzitter van het Comité van de Regio s, Ik ben zeer verheugd u hier op deze conferentie over de toepassing van

Mijnheer de voorzitter van het Comité van de Regio s, Ik ben zeer verheugd u hier op deze conferentie over de toepassing van TOESPRAAK GEERT BOURGEOIS Vlaams minister voor Bestuurszaken, Buitenlands Beleid, Media en Toerisme Seminarie over de implementatie van het subsidiariteitsbeginsel, Brussel, 19 mei 2008 Dames en heren

Nadere informatie

DE DOORWERKING VAN HET VN-VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN PERSONEN MET EEN HANDICAP

DE DOORWERKING VAN HET VN-VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN PERSONEN MET EEN HANDICAP DE DOORWERKING VAN HET VN-VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN PERSONEN MET EEN HANDICAP Discriminatierecht in theorie en praktijk / Discrimination law in theory and practice Editors Stefan Sottiaux en Jogchum

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v

INHOUD. Voorwoord... v INHOUD Voorwoord............................................................ v Openbare erfdienstbaarheden en privaatrechtelijke erfdienstbaarheden: afbakening, wisselwerking en co-existentie Vincent Sagaert..................................................

Nadere informatie

INHOUD. WOORD VOORAF... v. VOORWOORD... vii. AFKORTINGEN... xi. LIJST VAN RELEVANTE WETGEVING... xiii DEEL I. EVOLUTIE... 1

INHOUD. WOORD VOORAF... v. VOORWOORD... vii. AFKORTINGEN... xi. LIJST VAN RELEVANTE WETGEVING... xiii DEEL I. EVOLUTIE... 1 INHOUD WOORD VOORAF.................................................... v VOORWOORD...................................................... vii AFKORTINGEN.....................................................

Nadere informatie

Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht

Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht Mr. J. Kronenberg Mr. B. de Wilde Vijfde druk Kluwer a Kluwer business Deventer - 2012 Inhoudsopgave Voorwoord 13 Aanbevolen literatuur 15 Afkortingenlijst 17

Nadere informatie

Gedragsregels van de Raad van Advies van Sint Maarten Omtrent de handhaving van de onafhankelijkheid van de Raad en de kwaliteit van zijn adviezen

Gedragsregels van de Raad van Advies van Sint Maarten Omtrent de handhaving van de onafhankelijkheid van de Raad en de kwaliteit van zijn adviezen I. Inleiding Gedragsregels van de Raad van Advies van Sint Maarten Omtrent de handhaving van de onafhankelijkheid van de Raad en de kwaliteit van zijn adviezen De Raad van Advies streeft na de beginselen

Nadere informatie

Inhoud HC1. Recht en Informatica (1) Inleiding en Overzicht. Opzet vak. Verplichte stof. Sancties. Beoordeling

Inhoud HC1. Recht en Informatica (1) Inleiding en Overzicht. Opzet vak. Verplichte stof. Sancties. Beoordeling Recht en Informatica (1) Inleiding en Overzicht Henry Prakken 20 april 2015 Inhoud HC1 Opzet vak Waarom recht en informatica? Overzicht colleges Crash course recht 2 Opzet vak 8 hoorcolleges aanwezigheid

Nadere informatie

RECHT & MEDIA IN EEN DEMOCRATISCHE RECHTSSTAAT WIE BEWAAKT DE WAAKHOND?

RECHT & MEDIA IN EEN DEMOCRATISCHE RECHTSSTAAT WIE BEWAAKT DE WAAKHOND? RECHT & MEDIA IN EEN DEMOCRATISCHE RECHTSSTAAT WIE BEWAAKT DE WAAKHOND? S. Lust en P. Luypaers (eds.) C. Baekeland - P. Deltour- D. Stevens - F. Voets - K. Wauters 2010 IIII GAP die Keure INHOUDSTAFEL

Nadere informatie

HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE

HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE HET HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE Het Hof van Justitie van de Europese Unie is een van de zeven instellingen van de EU. Zij omvat drie rechtscolleges: het Hof van Justitie, het Gerecht en het Gerecht

Nadere informatie

PRIVACYREGULERING IN THEORIE EN PRAKTIJK

PRIVACYREGULERING IN THEORIE EN PRAKTIJK PRIVACYREGULERING IN THEORIE EN PRAKTIJK Onder redactie van J.M.A. Berkvens en J.E.J. Prins Met bijdragen van A.A.L. Beers, C.J.M. van Berkel, J.M.A. Berkvens, B.J. Boswinkel, E.R. Brouwer, G.P. van Duijvenvoorde,

Nadere informatie

Congres Modernisering Wetboek van Strafvordering

Congres Modernisering Wetboek van Strafvordering Congres Modernisering Wetboek van Strafvordering Tien minuten voor een inhoudelijk verhaal over de voorgenomen modernisering strafvordering is niet veel, maar in een tijd waarin commentaren op beleid en

Nadere informatie

Globalisering en gezondheidszorg

Globalisering en gezondheidszorg Globalisering en gezondheidszorg De invloed van Europa op de gezondheidszorgverzekering en de markt van de gezondheidszorg Rita Baeten, VWEC 19 november 2010 Overzicht presentatie Bevoegdheidsverdeling

Nadere informatie

Rolnummer Arrest nr. 155/2011 van 13 oktober 2011 A R R E S T

Rolnummer Arrest nr. 155/2011 van 13 oktober 2011 A R R E S T Rolnummer 5072 Arrest nr. 155/2011 van 13 oktober 2011 A R R E S T In zake : de prejudiciële vraag betreffende artikel 14, 1, eerste lid, 2, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari

Nadere informatie

Het verdrag van Amsterdam. Prof. mr. R. Baratts

Het verdrag van Amsterdam. Prof. mr. R. Baratts Het verdrag van Amsterdam Prof. mr. R. Baratts Kluwer- Dcvcnter - 1997 Hoofdstuk 1. Van Maastricht naar Amsterdam 1 1. Inleiding 1 2. De Europese verdragen 1 2.1. De vijf Europese verdragen 1 2.2. Het

Nadere informatie

Hoofdlijnen Nederlands Recht Wolters-Noordhoff 1

Hoofdlijnen Nederlands Recht Wolters-Noordhoff 1 Inhoudsopgave Hoofdlijnen Nederlands Recht Prof. mr. C.J. Loonstra Inleiding 1 Terreinverkenning 1.1 Is recht saai? 1.2 Waarom recht? 1.3 Waar vinden we het recht? 1.3.1 De wet 1.3.2 Het verdrag 1.3.3

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Woord vooraf /V. Lijst van afkortingen / XIII. HOOFDSTUK 1 Inleiding /1

INHOUDSOPGAVE. Woord vooraf /V. Lijst van afkortingen / XIII. HOOFDSTUK 1 Inleiding /1 INHOUDSOPGAVE Woord vooraf /V Lijst van afkortingen / XIII HOOFDSTUK 1 Inleiding /1 1.1 Aanleiding / 1 1.2 Vraag- en doelstelling / 3 1.3 Enkele begrippen / 5 1.4 De norm van art. 6 EVRM / 5 1.5 Afbakening

Nadere informatie

Misleidende (B2B) reclame rgelij kende reclame

Misleidende (B2B) reclame rgelij kende reclame MONOGRAFIEËN BW Misleidende (B2B) reclame rgelij kende reclame Mr. D.W.F. Verkade Advocaat-generaal i.b.d. bij de Hoge Raad der Nederlanden Bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam (Bregstein-leerstoel)

Nadere informatie

EINDELIJK EEN PUBLIEKRECHTELIJK KADER VOOR GEDECENTRALISEERDE VLAAMS-FRANSE SAMENWERKING

EINDELIJK EEN PUBLIEKRECHTELIJK KADER VOOR GEDECENTRALISEERDE VLAAMS-FRANSE SAMENWERKING EINDELIJK EEN PUBLIEKRECHTELIJK KADER VOOR GEDECENTRALISEERDE VLAAMS-FRANSE SAMENWERKING Prof. dr. Jan Wouters en Maarten Vidal * Hoewel in de praktijk lokale, gedecentraliseerde overheden (gemeenten,

Nadere informatie

Verdieping Rechtsfilosofie Referaat n.a.v. de Grondrechtennota 2004: Grondrechten in een pluriforme samenleving. Auteur: Linde

Verdieping Rechtsfilosofie Referaat n.a.v. de Grondrechtennota 2004: Grondrechten in een pluriforme samenleving. Auteur: Linde Verdieping Rechtsfilosofie Referaat n.a.v. de Grondrechtennota 2004: Grondrechten in een pluriforme samenleving Auteur: Linde Inleiding Dit referaat gaat over de nota grondrechten in een pluriforme samenleving,

Nadere informatie

Beginselverklaring van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, 1980

Beginselverklaring van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, 1980 Beginselverklaring van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, 1980 Noot van de editor De beginselprogramma's zijn gescand, en zover nodig gecorrigeerd. Hierdoor is het mogelijk dat de tekst niet meer

Nadere informatie

Datum 23 februari 2012 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over de voorlopige hechtenis van dhr. R.

Datum 23 februari 2012 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over de voorlopige hechtenis van dhr. R. 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie Vaak gestelde vragen over het Hof van Justitie van de Europese Unie WAAROM EEN HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE (HVJ-EU)? Om Europa op te bouwen hebben een aantal staten (thans 28) onderling verdragen

Nadere informatie