Nachtdiensten bij de politie en mogelijke verkeersgevolgen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nachtdiensten bij de politie en mogelijke verkeersgevolgen"

Transcriptie

1 Nachtdienstenbijdepolitie enmogelijkeverkeersgevolgen Rapportagevaneenverkenning ProgrammaPolitieenWetenschap

2 Voorwoord InopdrachtvanhetProgrammabureauPolitieenWetenschapheeftBBSOeenverkennende studieverrichtnaardebeschikbarekennisoverongelukkenen(bijna)aanrijdingenonder politiefunctionarissennahetverrichtenvannachtdiensten. Uitpublicatieszijnsignalennaarvorengekomendatpolitiefunctionarissendieonregelmatig werkenenvooralzijdie snachtswerken,eengroterekanslopenombijeenverkeersgevaarlijkesituatieen/ofverkeersongevalbetrokkenterakenwaaraanvermoeidheidtengrondslag ligt,danpersonendienietonregelmatigwerken.politieambtenarenvormeninditkadereen specifiekerisicogroep,vanwiewordtverwachtdatzijzoweltijdensdedienstalsinhetverkeer nade(nacht)dienstalertzijn. PaulBoekhoorn MarloesVerhoeven BBSO Nijmegen,april2012 2

3 Inhoud 1 Inleiding Achtergrond Doelvanhetonderzoek Probleemstellingenonderzoeksvragen Onderzoeksopzeten uitvoering 5 2 Verkeersongevallenbijdepolitienanachtdiensten Inleiding Standvanzakenonderzoek Vermoeidheidachterhetstuur Nachtdienstbijdepolitieenvermoeidheidachterhetstuur 10 3 Conclusie 14 Literatuur 15 3

4 1 Inleiding 1.1 Achtergrond POLITIEENORMEBROKKENPILOTEN,koptehetAlgemeenDagbladvan24september2010. In2008en2009warenagentenbetrokkenbij19.363aanrijdingen;87burgersraaktengewond enéénpersoonoverleedbijeenvandezeongelukken.demeesteongelukkengebeurden doordatagententegenpalenredenofmethunvoertuiginslotenbelandden.indemeeste gevallenbetrofhetblikschade,maardetotaleschadeisgroot.afgelopenjarenzijnnietalleen burgersgewondgeraaktofoverleden,ookpolitieagentenzijnoverledenalsgevolgvanverkeersongelukkentijdensdeuitoefeningvanhundienst.losvanhetmenselijkleeddatverkeersongelukkenmetzichmeebrengen,kostendezeongelukkendepolitiejaarlijksmiljoenen euro s. Bovenstaandecijfershebbenbetrekkingophetaantalongelukkenenaanrijdingendoorpolitieagentenveroorzaakttijdenshundiensttijd.Onbekendisinhoeverrepolitieagentenongelukkenofaanrijdingenveroorzakenmethunvoertuigbuitendiensttijdenwelinhetbijzonder nahetverrichtenvandenachtdienst.debelastingvanhetverrichtenvannachtdienstenkan risico smetzichmeebrengen,zichuitendinvermoeidheidenconcentratiegebrekenmogelijk leidendtotverkeersgevaarlijkgedrag. Uitonderzoekzijnsignalennaarvorengekomendathetverrichtenvannachtdienstendoor politiefunctionarissen,eennegatiefeffectkanhebbenophetverkeersgedragvanbetreffende dienders.zozijnerindicatiesdatdebelastingvanwegedenachtdiensteenverhoogdrisico metzichmeebrengt,leidendtotongevallenen(bijna)aanrijdingenmeteenvoertuig.uitonder meerdecontrolesvandearbeidsinspectie(i.c.deinspectieszw)komtnaarvorendattelange werktijdengroterisico smetzichmeebrengenvooragenten 1.Overbelastingenvermoeidheid zorgenvooreenverminderdealertheid. 1.2 Doelvanhetonderzoek Overhetmogelijkeverbandtussenhetverrichtenvannachtdienstenenhetplaatsvindenvan ongevallenen(bijna)aanrijdingenbijpolitieagenten,bestaanopditmomentalleensignalenen geendiepgaandercijfermatiginzicht.ookiserweinigzichtopmogelijkenogonderbelichte risico sdievanwegehetverrichtenvannachtdiensteninvloeduitoefenenophetverkeersgedragvandepolitieagent. Vanuitdezeachtergrondiseenverkennendestudieuitgevoerdnaardematewaarinongelukkenof(bijna)aanrijdingenplaatsvindenbijpolitieagentendienachtdienstenverrichten.Het onderzoekwijstmetnameuitofrelevantegegevensvoorhandenzijnofbeschikbaarkunnen komendiezichtgevenophetaantalongelukkenen(bijna)aanrijdingendoorpolitieagenten veroorzaakt,samenhangendmethetverrichtenvanhunnachtdienst. 1 Arbeidsinspectie,InspectierapportPolitiekorpsen,april2010;InspectieSZW,OverwerkenbijdePolitie.Inspecties naaragressieengeweldenarbeidstijden,maart

5 1.3 Probleemstellingenonderzoeksvragen Probleemstelling Decentralevragenvoordeverkennendestudiezijn: inwelkematevindenongelukkenenaanrijdingenmeteenmotorvoertuigplaatsonderpolitieagentendienachtdiensthebbenverricht?welkverbandisaantegeventussendebelasting vandenachtdiensteneenonveiligverkeersgedragvandepolitieagenten? Onderzoeksvragen Deprobleemstellingisindevolgendeonderzoeksvragenuiteengelegd: a. welkebronnenzijnbeschikbaarofkunnenmogelijkbeschikbaarkomenvoorhetkwantificerenvandeongelukkenonderpolitieagentennanachtdiensten? b. welkerelevantegegevensworden(aldanniet)geregistreerd? c. welkeomstandighedenenrisico szijnteonderscheidendiehetverkeersgedragnade nachtdienstkunnenbeïnvloeden? d. zijnerpatronenteherleideninhetrisicovolleverkeersgedragdiewijzenopspecifieke omstandigheden,locaties,tijdstippenofnogonderbelichterisico s? 1.4 Onderzoeksopzeten uitvoering Hetonderzoekheefthetkaraktervaneenverkennendestudiewaarbijineersteinstantieis onderzochtofopgrondvanbestaanderegistratiescijfersbeschikbaarzijnoverhetaantal ongelukkenonderpolitieagenten,samenhangendmethetverrichtenmetdenachtdienst.bij voldoendeonderzoeksgegevenszoueenanalysekunnenwordenverrichtvandeomvangvan deproblematieknaartijdstippenenomstandighedenzodatmeerzichtwordtverkregenwordt oprisicomomentenen situaties.voordeverkenningvandeproblematiekzijndevolgende dataverzamelingsmethodentoegepast: a. Inventarisatieliteratuur Erisgestartmeteenliteratuursearchviaverschillendebronnen,waarbijgezochtisnaardocumentenenpublicatiesmetbetrekkingtot nachtdienst, politie en risico sinhetverkeer en verkeersveiligheid. b.dataverzamelingbijcentralepolitieonderdelenensleutelorganisaties Bijverscheidenecentralepolitieorganisatiesisvervolgensinformatieverzameldoverdebekendheidmetdeproblematiekenderegistratievandebetreffendeincidenten.Onderde politieonderdelenisindeverkennendefaseinformatieopgevraagdbij: - hetstafbureauvanderaadvankorpschefs; - KLPD Verkeer; - devtspn/npi; - vierpolitiebonden(inhetkadervanbelangenbehartigingenmogelijkeenquêtes); - medewerkersvandepolitieacademieinhetkadervandeaanpakverkeersveiligheid. Aanvullendeinformatieisverzameldbijorganisatiesdiemedezichtzoudenkunnenhebben opdebelastingvanpolitieagentenin(nacht)dienst,waaronderdearbeidsinspectie(inmiddelsbekendalsdeinspectieszw).bovendienzijnstudiesbeoordeeldvanorganisatiesdie zichthebbenopdeverkeersveiligheid;zoheeftdeswovenkeleonderzoekenuitgebracht 5

6 overdeprevalentievanvermoeidheidinhetverkeer.tevensisnavraaggedaanbijdeverzekeringsmaatschappijreaaldietot2012voorallepolitiekorpsendeongevallenverzekeringbeheerde. c. interviewsmet(beleids)medewerkersvanpolitieregio s,verantwoordelijkvoor(verkeersveiligheids)beleid Ineentelefonischerondezijnveertienpolitieregio sbenaderdmetdevraagoferbekendheidbestaatmethetonderwerp.hiertoeisindepolitieregio sinformatieingewonnenbij beleidsmedewerkersverkeer,bijafdelingenpersoneelenorganisatieenbijafdelingengerichtopinternebeleidsondersteuningen advisering.devolgendepolitieregio szijnbenaderd:gelderlandzuid,gelderlandmidden,noordoostgelderland,brabantzuidoost,brabantnoord,middenenwestbrabant,zeeland,limburgnoord,limburgzuid,ijsselland, Utrecht,Amsterdam Amstelland,Rotterdam RijnmondenDrenthe. d. informatieopvragenoverregistraties Bijdepolitieisbovendiennavraaggedaanovereenmogelijkeaanwezigheidvaneentoegankelijkeregistratievanongevallenvandepolitienahetvervullenvandenachtdienst. 6

7 2 Verkeersongevallenbijdepolitienanachtdiensten 2.1 Inleiding Deonderzoeksactiviteitenindeverkennendefasehebbentotdevolgenderesultatengeleid: Literatuurverkenning Deverkenningnaarrelevante(onderzoeks)publicatiesopdethema s nachtdienst, politie en risico sinhetverkeer en verkeersveiligheid heefttoteenbescheidenaantalverwijzingen geleid.eenbelangrijkdeelvandepublicatiesheeftbetrekkingopbinnenlandseenbuitenlandseonderzoekennaarverkeersveiligheidinrelatietot vermoeidheidachterhetstuur.eris geenlandelijkonderzoekverrichtnaarditthemabinnendepolitie,welzijnenkeleregionale (politie)studiesuitgevoerd. Verkenningbijlandelijkepolitieorganisatiesenpolitieregio s UitdeverkennenderondeonderdevtsPN,deRaadvanKorpschefsenveertienpolitieregio s, komtnaarvorendatbinnendepolitieorganisatienauwelijksietsbekendisoverongevallenin hetwoon werkverkeervandepolitiefunctionarisnadenachtdienst.medevanwegehetfeit datdepolitieagentopdatmomentnietmeerindienstis,vindtveelalgeeninterneregistratie plaatsvaneenongeval.deaanrijdingenschadekandoordepolitieagentwelgemeldworden vooreenbehandelingdaarvandoordeverzekeraar;depolitieregio shebbendaartoeeen collectieveongevallenverzekeringafgeslotenwaarinookhetwoon werkverkeerismeeverzekerd.dezeinformatieisbekendbijdeverzekeraar,maardegemeldeongevallenzijnnietop tijdstipgeregistreerd.hierdoorontbreekteenverbindingnaarmogelijkeongevallennahet verrichtenvannachtdiensten. Eriswelinformatiebekendoveraanrijdingendoordienstauto s 2,maarhierisookgeendifferentiatieenregistratienaartijdstip,waardoornietbekendisofmogelijksprakeisgeweestvan eennachtdienst.indeperiode hebbenruim19.000aanrijdingenplaatsgevonden metdienstauto svandepolitie.aanrijdingen,maarookandereactiviteitenensituatiesbinnen depolitie uitvoering,leidenopjaarbasistotcirca3.000(politie)dossierswaarbijletseleenrol speelt(ookvoortvloeienduitsportactiviteitenofuitgeweldtegenpolitiefunctionarissen). Inhetkadervanhetonderdeel Aanpakvanverkeersveiligheid vandeopleidingbijdepolitieacademie,heefteenverwijzingplaatsgevondennaareenonderzoekvaneenvandebetreffendestudenten.dezeheeftmetnameonderzoekgedaannaarhetthema vermoeidheidinhet verkeer (zieverder). 2 Aanrijdingendoordienstauto svandepolitiezijnaanleidinggeweestvooreenstudiedoorpolitiemedewerkers vanderegiokennemerland.alsstudieopdrachtvandepolitieacademieisindezeregioin2010onderzoekgedaan naarschadesenongevallenmetdienstvoertuigen.bovendienisindezepolitieregioeenplanvanaanpakopgesteld omhetaantalongevallenmetdienstvoertuigenteverminderen. 7

8 8 Registraties Deverkennendefasewijstuitdatbijdepolitieoplandelijken/ofregionaalniveaugeentoegankelijkeenbruikbareregistratievoorhandenisvandeongevallenvanpolitieagentennahet vervullenvandenachtdienst. IneenbestandvandevtsPNwordenwelopjaarbasis3.000ongevallendossiersopgenomen waarbijsprakeisvandienstongevallenmetletsel.uitditbestandkanechternietworden herleidinhoeverresprakeisvaneenmogelijkongevalinhetwoon werkverkeervandepolitiefunctionarisnahetverrichtenvaneennachtdienst.volgensdevtspnisdit niettraceerbaar, hetgeenmedegeldtvoordedossiersdiebijdeverzekeringsmaatschappijreaalzijningediend inhetkadervandecollectieveongevallenverzekeringvandepolitiebijdezeverzekeraar. Verkenningbijpolitievakbonden Deinventarisatiebijvierpolitievakorganisaties(NPB,ANVP,ACPenVHMP)wijstuitdatookbij hengeenzichtisophetthema nachtdienstenbijdepolitieenverkeersongevallen.erzijnbij dezeorganisatieswelsignalenbekendoverrisico sopongevallenvanwegedenachtdiensten enovertredingenvandearbeidstijdenwetbijdepolitie.devakorganisatieshebbenechter geengegevensvoorhandenoverongevallenvanpolitieagentenbuitendiensttijdenerisdoor hengeenonderzoekopditthemaondernomen. 2.2 Standvanzakenonderzoek Vermoeidheidachterhetstuur Deliteratuurverkenninggeefteenglobaalbeeldvanhetonderzoeksthema,voorzoverhet gaatomrisico svaneendeelnameaanhetgemotoriseerdverkeerterwijlmenfysieknietfitis (bijvoorbeeldnahetverrichtenvaneennachtdienst). Eenvandeeerstelandelijkestudieswaarinhetthema vermoeidheidinhetverkeer aande ordekomt,isuitgevoerddoordeswov, Vermoeidheidachterhetstuur (vanschagen, 2003) 3.Ditonderzoekgeefteeneersteinventarisatievanoorzaken,gevolgenenmogelijke maatregelen. IndezeliteratuurstudievandeSWOVwordtaangegevendatsteedsvakerwordtonderkend datvermoeidheidachterhetstuureenbelangrijkefactorisbijhetontstaanvanverkeersongevallen.vermoeidheidkentveelmeeroorzakendandetijddieiemandachterhetstuurzit.te weinigslaapofeenslechtekwaliteitslaap(bijvoorbeeldvanwegeeenslaapstoornis,medicatie, maarooklife stylegerelateerd),tijdvandedagofstresssituatieswerkenhetontstaanvan vermoeidheidindehand.ditbetekentdatvermoeidheidachterhetstuurnietalleenvoorkomtinlandenwaargroteafstandenwordengereden,maarookinkleinerelandenalsnederland.hetbetekentbovendiendatvermoeidheidachterhetstuurnietalleeneenprobleemis voorberoepschauffeurs,maarookvoordegewoneautobestuurder. 3 Schagen,vanI.,Vermoeidheidachterhetstuur.Eeninventarisatievanoorzaken,gevolgenenmaatregelen,SWOV, 2003.Deresultatenvandezestudiezijnlaterookopgenomenin:FactsheetVermoeidheidinhetverkeer:oorzaken engevolgen,swov,december2008.eenoverzichtstudievanbeschikbareonderzoekenisopgenomenin:vesentini, L.,e.a.,Vermoeidheidinhetverkeer,eeninternationaleliteratuurstudie,opgesteldtenbehoevevanhetBelgisch SteunpuntVerkeersveiligheid,2003.

9 9 Vermoeidheidleidttoteenverminderdehandelingsbekwaamheideneenverminderdehandelingsbereidheid.ErtreedtvolgensdeSWOV studieeenverslechteringopindepsychomotorische,perceptueleencognitievevaardigheden,enookdestemmingendemotivatieworden minder.waarhetgaatomderijvaardigheidblijktvermoeidheidzichvooraltemanifesterenop operationeelniveau(mindergoedkoershouden,mindervloeiendestuurbewegingen),maar ookoptactischniveau(minderalertreagerenopsnelheidsverminderingvaneenvoorligger, minderadequaatreagerenopinformatieuitdeomgeving). Hetisnieteenvoudigomvasttestelleninwelkematevermoeidheideenrolspeeltbijhet ontstaanvanongevallen.deoorzaakhiervanligtvooralinhetfeitdatvermoeidheidvrijwel nietopobjectievewijzeistediagnosticeren,integenstellingtotbijvoorbeeldalcoholgebruik. Wanneerverschillendebuitenlandsegegevensbronnenwordengecombineerd,wordtgeconcludeerddatin10 15%vandeernstigeongevallenvermoeidheideen(mede)oorzaakis.Eris geenredenaantenemendatditpercentageinnederlandwezenlijkandersligt. IneenrecentevervolgstudieisdoordeSWOVnaderopditthemaingegaan(Goldenbeld,etal, 2011) 4.HetvoornaamstedoelvanditonderzoekwasnategaanhoegoedNederlandserijbewijsbezitters(automobilistenenvrachtautochauffeurs)zijnin statusonderkenning,risicoonderkenningenkalibratie bijvermoeidheidinhetverkeer.herkennenze,metanderewoorden,hunvermoeidheidenhoeschattenzedeinvloedindievermoeidheidheeftopdeeigen taakbekwaamheid?hoegevaarlijkvindenzevermoeidrijdenenpassenzehungedragaanals zevermoeidzijn?eentweedeonderzoeksdoelwasteachterhalenhoevaaknederlandse rijbewijsbezitterstijdenshetrijdengeconfronteerdwordenmetvermoeidheidenhoevaakdat totongevallenleidt. Uitdezestudieblijktdat55%vandeautomobilistentijdenshetautorijdennaareigenzeggen minimaaléénkeerlichtvermoeidisgeweest(opjaarbasisbeschouwd).eenkwartvande automobilistenisminimaaléénkeerzovermoeidgeweestdatzemoeitehaddenomdeogen opentehoudenen4%isweleensachterhetstuurinslaapgevallen.hetlijktervolgensde onderzoekersopdatdeautomobilisten iniedergevalachteraf welbeseffendatzevermoeidwarenendatvermoeidrijdengevaarlijkis;20%vandeautomobilistengeeftaandatze weleenszijngaanrijdenofzijnblijvenrijdenterwijlzezelfvondendatdateigenlijknietmeer kon.debelangrijksteredenenomtoch(door)terijdenzijndatmennaarhuiswilofmoet,dat menalleenrijdtendusniemandanderskanlatenrijden,endatmeninschathettotaanhuis nogwelteredden.erlijktduswelspraketezijnvanstatusonderkenning menonderkentwel datmenvermoeidis maarveelautomobilistenacceptereninzekerezinhetrisicodatgepaardgaatmetvermoeidrijdenengaanofblijventochrijden. Omnategaanofautomobilistenhetinderdaadgevaarlijkvindenomvermoeidterijden,isdit gedragdoordeswovvergelekenmetandererisicovollegedragingen.daaruitblijktdatde meesteautomobilistenvermoeidrijdenevengevaarlijkvindenalsrijdenonderinvloedvan alcoholofdrugs.ongeveerdehelftvindtvermoeidrijdenevengevaarlijkalsbellentijdenshet rijden,maardetendensistochdatautomobilistenvermoeidrijdengevaarlijkervindendan bellentijdenshetrijden.ditisookhetgevalbijtehardrijden;vermoeidrijdenvindtmen gevaarlijker.dezevergelijkingengevenechtermogelijkeenvertekendbeeld,omdatrespondentenhuneigengedraggoedlijkentepraten:alszezelfregelmatigrisicovolgedragvertonen, vindenzehetrisicovollegedragdatzezelfvertonen(bellen,tehardrijden)mindergevaarlijk 4 Goldenbeld,C.,R.Davidse,J.MeskenenA.Hoekstra, Vermoeidheidinhetverkeer:prevalentieenstatusonderkenningbijautomobilistenenvrachtautochauffeurs,SWOV,2011.

10 dananderrisicovolgedrag(zoalsvermoeidrijden).respondentendiezeldenrisicovolgedrag vertonen,vindenallerisicovollegedragingenevengevaarlijk. Uitdezestudiekomtnaarvorendat4%vandeautomobilisteninslaapvieltijdenshetautorijden.Indienookdeautomobilistenwordenmeegetelddienaareigenzeggenweleensbijnain slaapvielen,danbetrefthet10%vandeautomobilisten.indemeestegevallenheeftdat (bijna)inslaapvallenniettoteenongevalgeleid.eenkleine2%vanderespondentenkonna hetwakkerwordeneenongevalvoorkomendoorteremmenofuittewijken.vandeautomobilistenheeft0,5%minimaaleenkeereenongevalgehadomdatzeinslaapwarengevallen achterhetstuur. Deresultatenvanditonderzoekzijnglobaalbeschouwdvergelijkbaarmetderesultatenuit buitenlandsonderzoek.ondanksderelatiefbeperktereisafstandenbinnennederlandisvermoeidheiddusookinnederlandeenonderwerpdataandachtverdientbinnenhetverkeersveiligheidsbeleid.dezeaandachtheeftzichvertaaldindevoorlichtingscampagne Wordgeen slaaprijder,gerichtophetverbeterenvandestatusonderkenningvanautomobilisten.uitde studieblijktechterdatmensentochnogvermoeidachterhetstuurstappenofverderrijden terwijlzezelfvindendatzedaarvoortevermoeidzijn.bovendienleidtvermoeidheidachter hetstuurnogsteedstotongevallen.conclusievandezeswov studieisdaternogruimteis voorverbeteringvandekwaliteitvanzelfreguleringbijvermoeidheid. 2.3 Nachtdienstbijdepolitieenvermoeidheidachterhetstuur Hetverrichtenvanonregelmatigediensten,waarondernachtdiensten,leidttoteentoename vanveiligheidsrisico s.dezerisico'shangendirectsamenmeteenafnemendealertheidbij werknemersdoorvermoeidheid.voordeuitvoeringvandepolitietaakwordtinhetkadervan de24 uursbereikbaarheideenbelangrijkdeelvandeexecutievepolitieingezetinonregelmatigediensten,waaronderooknachtdiensten 5. Uitonderzoekzijnsignalennaarvorengekomendathetverrichtenvannachtdienstendoor politiefunctionarissen,eennegatiefeffectkanhebbenophetverkeersgedragvanbetreffende dienders.zozijnerindicatiesdatdebelastingvanwegedenachtdiensteenverhoogdrisico voordeverkeersdeelnamemetzichmeebrengt,leidendtotongevallenen(bijna)aanrijdingen meteenvoertuig. UitcontrolesvandeArbeidsinspectiekomtnaarvorendatbijveelpolitiekorpsensprakeisvan telangewerktijdendiegroterisico smetzichmeebrengenvooragenten 6.Eendeelvandete langewerktijdenvindtookplaatsindenachtdienst,waarbijdezelangerdan12uurduurt.ook constateertdearbeidsinspectieoverschrijdingenvanhettoegestaneaantalnachtdiensten achtereenentekortewekelijkserusttijden.inspecteursvanhetministerievanszwhebbenin 2011bij13vande26politiekorpsengecontroleerdoparbeidstijdenenbijalle13werden 5 Ditfenomeendoetzichookinanderesectorenvoorwaarsprakeisvaneen24 uursinzet,zoalsindezorgsector.in dezesectorenwordtnaarmethodengezochtomdenegatieveeffectenvandenachtdienstenteverminderen(zie bijvoorbeeldhetrapport:projectoptimalisatienachtarbeidziekenhuizen,eenstudienaardemitigerendeeffecten vannachtarbeidondersteunendeinterventies,bureaucircadian,2011). 6 DeArbeidsinspectiecontroleerdein2009dewerktijdenbijdertienpolitiekorpsen.Tienhiervanluktehetnietzich aandearbeidstijdenwettehouden,ondanksherhaaldeinspectiesenafspraken(arbeidsinspectie,inspectierapport Politiekorpsen,april2010.OokopbasisvandeArbeidstijdenmonitorisnaarvorengekomendatdepolitieernietin slaagtomhetgroteaantalovertredingenvandearbeidstijdenwetterugtedringen.dekorpsenzijnalvakerbekritiseerddoordearbeidsinspectieomdatagententelangwerkenenteweinigrusten.uitdemonitorblijktdatde Arbeidstijdenwetin2011bijdepolitie keerwerdovertreden. 10

11 overtredingengeconstateerd.negenkorpsenkregeneenboeteopgelegd,omdatdaarbij eerdereinspectiesin2009dezelfdeovertredingenwarenopgemerkt 7. ErzijntotophedengeenlandelijkeonderzoekenonderdeNederlandsepolitieverrichtdieeen beeldgevenvandematewaarin(bijna)ongevallenbijpolitieagentenplaatsvindennahet verrichtenvannachtdiensten.uitmondelingeinformatievanverscheidenepolitieregio skomt welnaarvorendat signalenwordenopgevangen vanincidentendiesamenhangenmethet verrichtenvannachtdiensten.indebenaderdepolitieregio szijngevallenbekendwaarin sprakeisvan(dodelijke)aanrijdingenvanpolitieagenteninhetwoon werkverkeernahet verrichtenvannachtdiensten. Beschikbareinventarisaties Intweepolitieregio szijnsignalenhieromtrentaanleidinggeweestvoorpolitiestudentenvan depolitieacademieomnaderonderzoekuittevoerennaardeinvloedvandenachtdienstop eenverkeersveiligedeelnamedoordebetreffendepolitieagenten. IndepolitieregioDrentheisin binnentweebasiseenhedenonderzoekgedaannaar vermoeidheidendegevolgendiemedewerkersindebasispolitiezorgervarengedurendede verkeersdeelnametijdensennadenachtdienst 8.Inditonderzoekwordendevolgendeaspectenbenoemd: - vermoeidheidleidttotgroterekansopbetrokkenheidbijeenongeval; - dezekansis3tot8maalgroterbijeenacuutslaaptekort; - meesteongevallenvindenplaatsopauto(snel)wegen;; - indelateavondofvroegeochtend; - zonderpassagier; - wanneermenallangeretijdopwegis; - ongelukkenbestaanvaakuitfrontalebotsingmettegenligger; - erisverhoogdrisicovoorpersonendieploegendienstenverrichtenen snachtsrijden. Deeffectenvandevermoeidheidophetrijgedragzijnafteleidenuithetafwijkenvandeeigen rijstrook,slingerenenvandewegafraken,toepassenvanveelstuurcorrecties,verminderde reactietijdeninnoodgevallenwordtsomsinhetgeheelnietgereageerd.ditbetekentdat tijdsdrukenvermoeidheidderijsituatiegevaarlijkmaken. HetonderzoekinDrentheomvatondermeereenenquêteonderpolitieagentenvantwee basiseenhedenindrenthe,dieregelmatignachtdienstendraaien 9.Uitdezeenquêtekomtnaar vorendat92%vandegeënquêteerdepolitieagentensomsofvakerlasthebbenvanvermoeidheidnadenachtdienst.vanwegedezevermoeidheidgeeft38%vandeagentenaanookervaringtehebbenmetverkeersonveiligesituatiesinhetrijdennaarhuisnadenachtdienst.zogaf 31%aanplotselingestuurcorrectiestehebbentoegepast,18%wasgedeeltelijkindeberm terechtgekomenen4%belanddegeheelopdeandereweghelft. Inhetrapportwordtopgemerktdateengrootgedeeltevanderesponsgroepgeendirect verbandziettussenrespectievelijkuitingsvormenvanvermoeidheid(beginstadium),heteffect vanvermoeidheidopderijvaardigheidenhetrijgedrag(operationeelentactischniveau)en 7 InspectieSZW,OverwerkenbijdePolitie.InspectiesnaaragressieengeweldenArbeidstijden,maart Feenstra,S.,Deinvloedvannachtdienstenopdeverkeersveiligheid, Inhetonderzoekwaren90executievepolitiefunctionarissenbenaderd,waarvan37(41%)opdeenquêtehebben gereageerd. 11

12 hetzichdaadwerkelijkbevindenineenverkeersgevaarlijkesituatie.erbestaatderhalveeen verschilindebelevingoverwatmenverstaatonder'verkeersgevaarlijkesituatie'. Inhetrapportwordtookgewezenopderisico svandeonregelmatigedienstenopdeconditie vandeagentenzijn/haarmogelijkhedenomaldannietveilignaarhuisterijdennadenachtdiensten.eendeelvandeproblematiekvloeitvoortuiteenplanningsvraagstuk,waarbijer geenregelmatigheidzitindeonregelmatigheid.zowordenvroegedienstenooknaeenreeks nachtdienstengepland,waardoorerweinigmogelijkhedenzijnomvoldoenderustoptebouwen.eenknelpuntdathierbijtevenswordtgenoemdisdegeringepersonelebezettingwaardoordewerkdruktijdensdenachtdiensthoogkanzijn.inanderegevallenachtmendenachtdienstjuist terustig waardoordealertheidafneemt.eenfactordiehierookvanbelangis,is dereisafstandinhetwoon werkverkeervandeagent;inhetonderzoekindrenthebleekdat eengrootaantalwerknemersnogeenrelatieflangereistijdheeftvoordatmenthuisaankomt naeennachtdienst. DeregiopolitieDrentheendearbodienstArdynhebbenzichin2009totdeRijksuniversiteit Groningengewendmeteenverzoekomadviesover verlichtendearbeidsomstandigheden. DoordeafdelingChronobiologievandeRUGisvervolgensin2011onderzoekgedaannaarde mogelijkheidommet powernaps oflichtbehandelingdesituatievannachtdienstwerkerste verbeteren 10.Hetonderzoeklaatziendateen powernap van20minutenslaperigheiden vermoeidheidvanpolitieagentengedurendedenachtdienstlaatafnemenendaarmeedekans opongelukkeninhetverkeerverlaagt. Eentweedeonderzoeknaar vermoeidheidachterhetstuur onderpolitieagentenisin2010 verrichtindepolitieregiobrabantzuid Oost.Hetonderwerppastvolgensdebetrokkenauteur binnendebeleidskadersvandepolitieregio 11.Hetthemaheeftraakvlakkenmethetalgemene verkeersveiligheidsbeleidvanderegio,waarbijdepolitieambtenaarderolinneemtvaneen reguliereverkeersdeelnemerendepolitiebrabantzuid Oostdeverantwoordelijkheidheeft omsignalenvanverkeersonveiligheidoptepikkenen(insamenwerkingmetpartners)aante pakken.bovendienheefthetthemavanwegededoelgroepookdirecteraakvlakkenmethet personeelsbeleidvandepolitiebrabantzuid Oost. Deaanleidingvoorditonderzoekwerdgevondenin verontrustendesignalen opdewerkvloer waarinaangegevenisdatpolitiecollega svooralnadenachtdienstlasthaddenvanvermoeidheidachterhetstuurendaardooreenofmeerderekerenbetrokkenwarengeraaktbijverkeersgevaarlijkesituatiesen/ofverkeersongevallen.omvermoeidheidtevoorkomengafmen bijvoorbeeldaanvoorafgaandaandedienstminimaal1tot3uurrusttenemen,tijdensdedienstcafeïnehoudendedranktenuttigenenopwegnaarhuisramenopentezetten en/ofhetvolumevanderadiohardertezetten.eenkleindeelvandepolitiecollega'sgafaan hetvoertuigvoor10tot15minutenaandekantvandewegteparkerenvooreen powernap. Tenaanzienvandemeestvermoeienderitnaarhuiswerdvooralderitnadenachtdienstals hetmeestvermoeiendbestempeldenalshetmeestrisicovolervaren.ditgevoelwerdvolgens henversterktindienmenmoestoverwerken,dediensterghectischofjuistergrustigwas geweest.bovendienwashetafhankelijkvandematewaarinmenvoldoenderustvoorafhad genomen. 10 Gordijn,M.,Denachtdienstverlicht,2012.IndezestudievanGordijnwordttevensnaaranderonderzoekverwezenwaarinopbasisvanexperimentenmeteenrijsimulatorwerdgerapporteerddathetrisicoopeenauto ongeluk gedurendehetnaarhuisrijdennadenachtdienstdriekeerzogrootisalsnormaal(akerstedte.a.2005). 11 Gabriëls,J.,Vermoeidheidachterhetstuurnanachtdienst,

13 Omeenbeterkwantitatiefzichttekrijgenopdewaardevandeze signalen isinbrabantzuid Oost(politieHelmond)eenenquêteonderexecutievepolitieambtenarenafgenomen 12. Uithetonderzoekkomtnaarvorendat95%vanderesponsgroepinmeerofminderemate ervaringheeftgehadmetvermoeidheidachterhetstuur.hetovergrotedeelvandezegroep (85%)geeftookaandatdezevermoeidheidachterhetstuurheeftgeleidtoteenofmeerdere negatievegevolgenvoorderijvaardigheid.hetgaathierbijvooralomeenafnamevande alertheidenverminderdeaandachtvoorderijtaak. Eengrotegroepvandeondervraagdeexecutievepolitieambtenaren(42%)geeftbovendien aandatzijdoorvermoeidheidachterhetstuursomsinverkeersgevaarlijkesituatieszijnbeland.ofschoonniemandvandeonderzochtegroeptengevolgevaneenofmeerdereverkeersgevaarlijkesituatiesdaadwerkelijkbetrokkenwasgeraaktbijeenverkeersongeval,gafeen derdevanhen(36%)aandatzijvanmeningwarendatzijdoorvermoeidheidachterhetstuur oponverantwoordewijzehaddendeelgenomenaanhetverkeerwaarbijzijzichzelfen/of andereningevaarhebbengebracht. Bewustwordingvanhetpotentieelverkeersgevaarlijkegedragiseenbelangrijkthemainhet onderzoek;deondervraagdepolitieambtenarenherkennenweldatvermoeidheideennegatieveinvloeduitoefentophetverkeersgedrag,menervaartdatechternietinallegevallenals verkeersonveiliggedrag. DeondernomenstudieinBrabantZuid Oostdientalsbasisvooreennieuwonderzoekvaneen studentevandekmarindezepolitieregio 13.Hierinwordtgekekennaarmaatregelendiekunnenbijdragenaanhetverminderenvanvermoeidepolitieambtenarenachterhetstuurnade nachtdienst,waardoorminderverkeersonveiligesituatiesontstaan. 12 Inditonderzoekzijn74executievepolitieambtenarenbenaderd,waarvan37(50%)opdeenquêtehebben gereageerd. 13 Martens,S.,PlanvanaanpakVermoeidheidachterhetstuur,PolitieBrabantZuid Oost,februari

14 3 Conclusie Deverkenningwijstuitdatweinigzichtbestaatophetaantal(bijna)ongevalleninhetverkeer onderpolitieagentendieeennachtdiensthebbenverricht.zoisergeengoedtoegankelijk registratiesysteembijdepolitiebeschikbaarwaarinaanrijdingenvandediendersinwoonwerkverkeeraccuraatwordenvermeld.uitonderzoekkomenwelaanwijzingennaarvorendat ereenverbandbestaattussendebelastingvandenachtdiensteneenonveiligverkeersgedrag vandepolitieagenten. Hetempirischonderzoeknaarderelatietussen(bijna)ongevallenbijexecutievepolitiefunctionarissenenhetverrichtenvannachtdienstenisschaars.Deresultatenvankleinschaligeenquêtesintweepolitieregio s,wijzenuitdateenovergrootdeelvandeexecutievepolitiefunctionarissenindezeregio servaringheeftmetvermoeidheidachterhetstuurnahetverrichten vaneennachtdienst.eenbelangrijkdeelvanhen(circa40%)heeftbovendienervaringmet verkeersgevaarlijkesituatiesvanwegedezevermoeidheid.uitmondelingemededelingenkomt naarvorendatindezeregio sookenkelegevallenbekendzijnvanongelukkenvanpolitieagenten,diegerelateerdkunnenwordenaanvermoeidheidnadenachtdienst. Debeschikbareonderzoekengeveneenindicatiefbeeldvanhetfenomeenbijdepolitie;eris eenherkenningvande(mogelijke)risico s,maarhetbeeldisslechtsgebaseerdopeenrelatief kleinaantalrespondentenbijtweepolitieregio s.opbasisvandebeschikbaregegevens kunnengeenuitsprakenwordengedaanoverdeomvangenernstvandeproblematiekbijde Nederlandsepolitieinbredezin.Deverrichtestudiesgeveninhoudelijkbeschouwdwelvoldoendeaanleidingomtepleitenvooreenmeerempirischonderbouwdebeoordelingvande thematiek.demeerwaardevaneendergelijkestudiekanbovendienwordengevondeninde constateringenvandeinspectieszwbetreffendedelangewerktijdenentekorterusttijdenbij depolitie.deresultatenvandeverkenningleidentotdeaanbevelingeenlandelijkestudie onderdenederlandsepolitieteverrichten,waardoormeerkenniswordtverkregenvande omvangvan(bijna)ongevallenbijexecutievepolitiefunctionarisseninhunwoon enwerkverkeer,diesamenhangenmethetverrichtenvannachtdiensten. 14

15 Literatuur Akerstedt,T.,B.Peters,A.Anund&G.Kecklund, Impairedalertnessandperformancedriving homefromthenightshift:adrivingsimulatorstudy.in:journalofsleepresearch14(1),17 20,2005 Arbeidsinspectie,InspectierapportPolitiekorpsen,MinisterievanSocialeZakenenWerkgelegenheid,DenHaag,april2010 Feenstra,S.,Deinvloedvannachtdienstenopdeverkeersveiligheid,Drenthe(Hoogeveen), Gabriëls,J.,Vermoeidheidachterhetstuurnanachtdienst,PolitieBrabantZuidOost,2010. Goldenbeld,C.,R.Davidse,J.MeskenenA.Hoekstra,Vermoeidheidinhetverkeer:prevalentie enstatusonderkenningbijautomobilistenenvrachtautochauffeurs,swov,2011 Gordijn,M.C.M.,Denachtdienstverlicht.RijksuniversiteitGroningen.Politiewetenschapnr.60, PolitieenWetenschap/ReedBusiness2012 InspectieSZW,OverwerkenbijdePolitie.InspectiesnaaragressieengeweldenArbeidstijden, MinisterievanSocialeZakenenWerkgelegenheid,maart2012 Martens,S.J.M.,PlanvanaanpakVermoeidheidachterhetstuur,PolitieBrabantZuidOost, februari2012 ProjectOptimalisatieNachtarbeidZiekenhuizen,eenstudienaardemitigerendeeffectenvan nachtarbeidondersteunendeinterventies,bureaucircadian,2011 Schagen,vanI.,Vermoeidheidachterhetstuur.Eeninventarisatievanoorzaken,gevolgenen maatregelen,swov,2003 SWOV,FactsheetVermoeidheidinhetverkeer:oorzakenengevolgen,SWOV,december2008 Vesentini,L.,e.a.,Vermoeidheidinhetverkeer,eeninternationaleliteratuurstudie,

Voorwoord) ( De(diabeteszorg(in(Nederland(begeeft(zich(op(hoog(niveau.(In(internationaal(verband(wordt(ons(land( alom(geprezen(om(de(toewijding(die(aan(de(dag(wordt(gelegd(om(het(leven(voor(mensen(met(

Nadere informatie

Parkeren en Verkeersveiligheid

Parkeren en Verkeersveiligheid Parkeren en Verkeersveiligheid Leden van Wijkcomité Oost Carin Bökkerink en Anita Hol-Bubeck Betaald Parkeren Burgemeester & Wethouders hebben in de Parkeervisie 2004 hun beleid over betaald parkeren vastgelegd

Nadere informatie

De advocaat in jeugdstrafzaken

De advocaat in jeugdstrafzaken De advocaat in jeugdstrafzaken D. Ruij sendaal Met bijdragen van: Mr. J.A.C. Bartels Mr. J.H. de Graaf Mr. H.W.J. de Groot Mr. R.H.J. de Vries Mr. M.A.C. van Vuuren KLUWER Deventer 2002 Inhoudsopgave WOORDVOORAF.

Nadere informatie

Lekker samen van de kaart, deel drie

Lekker samen van de kaart, deel drie Lekkersamenvandekaart,deeldrie Hetgebruikvanalcoholendrugsdoorjongeren indezesgemeentenvanhet(politie)districtrivierenland GelderlandMidden Herhalingsmeting2012 2 Voorwoord HetalcoholgebruikdoorjongereninNederlandwordtdelaatstejarenalseengrootprobleem

Nadere informatie

Openbare(basisschool(Twickel(( Schoolgids(schooljaar(2014:2015( Adres( Direc>e( Bestuur( B4Kids(kinderopvang(

Openbare(basisschool(Twickel(( Schoolgids(schooljaar(2014:2015( Adres( Direc>e( Bestuur( B4Kids(kinderopvang( 2014-2015 Openbare(basisschool(Twickel(( Schoolgids(schooljaar(2014:2015( Adres( Schuilenburg,7, 2135,GJ,Hoofddorp, 023:5654960, 06:40556445, E:mail,, :,direcbe@obstwickel.eu, Website,, Direc>e( :,www.obstwickel.eu,

Nadere informatie

Het gemeentelijk mobiliteitsplan Fase 1 : Oriëntatienota. maart Afdeling Beleid Mobiliteit en Verkeersveiligheid

Het gemeentelijk mobiliteitsplan Fase 1 : Oriëntatienota. maart Afdeling Beleid Mobiliteit en Verkeersveiligheid Het gemeentelijk mobiliteitsplan Fase 1 : Oriëntatienota maart 2013 Afdeling Beleid Mobiliteit en Verkeersveiligheid INHOUD 1. Inhoud van de oriëntatienota...2 2. Procedure...5 1. Inhoud van de oriëntatienota

Nadere informatie

Aan het werk zonder schuld

Aan het werk zonder schuld Aanhetwerkzonderschuld eengecombineerdeaanpakvoor schuldhulpverleningenre integratievanbijstandscliënten EvaluatievanhetIPW project Voorwoord Indeactiveringvanbijstandscliëntenrichtingdearbeidsmarktwordthethebbenvanschulden

Nadere informatie

Past performance. Een wijze les voor iedereen

Past performance. Een wijze les voor iedereen Past performance Een wijze les voor iedereen Pastperformance:eenwijzeles vooriedereen Enschede,augustus2012 Auteur MartenLagemaat UniversiteitTwente m.lagemaat@student.utwente.nl Begeleiding drs.ing.j.boes

Nadere informatie

Evenwichtig woningaanbod

Evenwichtig woningaanbod ONDERZOEKSOPZET Evenwichtig woningaanbod 24 maart 2017 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 5 1.1 Aanleiding 5 1.2 Leeswijzer 6 2 Doel en probleemstelling van het onderzoek 7 2.1 Doelstelling 7 2.2 Probleemstelling

Nadere informatie

De binnenlandse veiligheidstaken van de Nederlandse krijgsmacht

De binnenlandse veiligheidstaken van de Nederlandse krijgsmacht De binnenlandse veiligheidstaken van de Nederlandse krijgsmacht Michiel de Weger 2006 Vanfeorcum Inhoud Voorwoord IX Lijst van afkortingen XI Lijst van tabellen XIV 1 Algemene inleiding 1 1.1 Aanleiding

Nadere informatie

Verkeersonderzoek. Kenmerken advies: veiligverkeer.nl. Naam dossier: Ruyghweg, Den Helder

Verkeersonderzoek. Kenmerken advies:  veiligverkeer.nl. Naam dossier: Ruyghweg, Den Helder Verkeersonderzoek www.meldpunt veiligverkeer.nl Kenmerken advies: Naam dossier: Ruyghweg, Den Helder Locatie: Verkeerssituatie kruispunt Ruyghweg Fabrieksgracht Datum uitgifte advies: September 2016 Rol

Nadere informatie

POLITIELEIDERSCHAP: EEN VAK(ONTWIKKELING) APART?

POLITIELEIDERSCHAP: EEN VAK(ONTWIKKELING) APART? POLITIELEIDERSCHAP: EEN VAK(ONTWIKKELING) APART? Lieselot Bisschop, Hogeschool Gent Jeroen Maesschalck, K.U.Leuven CPS-studiedag - 20 april 2010 "Moet de nieuwe politielei(j)der niet opstaan? Informatie

Nadere informatie

FIU-Nederland 1 jaar verdachte transacties in BlueView

FIU-Nederland 1 jaar verdachte transacties in BlueView KLPD FIU-Nederland 1 jaar verdachte transacties in BlueView 5 juni 2012, FIU-Nederland (KLPD-IPOL), P. Wolthuis, projectmanager InMotion 2.1 1 Waarom van IVT naar blueview? Samenwerken met vtspn (IT-leverancier

Nadere informatie

Fietsenquête centrum Oss

Fietsenquête centrum Oss Fietsenquête centrum Oss Uitgevoerd door PvdA Oss Mei 2015 Inhoud 1 Voorwoord Ehssane Gounou - fractievoorzitter PvdA Oss 2 Onderzoeksopzet 3 Conclusie fietsenquête 4 Argumenten voor en tegen nader toegelicht

Nadere informatie

In het literatuuronderzoek worden de volgende onderzoeksvragen beantwoord:

In het literatuuronderzoek worden de volgende onderzoeksvragen beantwoord: Samenvatting In 2006 heeft de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie een beleidsprogramma eergerelsateerd geweld naar de Tweede Kamer gestuurd. Dit beleidsprogramma richt zich op een verdere ontwikkeling

Nadere informatie

DEEL I DE GEVOLGEN VOOR SLACHTOFFERS VAN VERKEERSONGEVALLEN, DE REGELGEVING EN DE VOORZIENINGEN

DEEL I DE GEVOLGEN VOOR SLACHTOFFERS VAN VERKEERSONGEVALLEN, DE REGELGEVING EN DE VOORZIENINGEN INLEIDING 1. Aanleiding en doelstelling van het onderzoek 1.1. De aanleiding 1.2. De doelstelling 1.3. De uitwerking 1.4. De rapportage 2. De problematiek ingeleid 2.1. Enkele cijfers 2.2. Het ontstaan

Nadere informatie

Veilig van en naar school

Veilig van en naar school Veilig van en naar school Ouders en kinderen hebben recentelijk opmerkingen gemaakt over enkele verkeerssituaties op weg naar de scholen in Mariënberg en Beerzerveld. De betreffende situaties leiden in

Nadere informatie

Kindermishandeling, hoe gaan pedagogisch medewerkers het tegen? Onderzoek in opdracht van e-academy The Next Page, onderdeel van de Augeo-Foundation

Kindermishandeling, hoe gaan pedagogisch medewerkers het tegen? Onderzoek in opdracht van e-academy The Next Page, onderdeel van de Augeo-Foundation Kindermishandeling, hoe gaan pedagogisch medewerkers het tegen? Onderzoek in opdracht van e-academy The Next Page, onderdeel van de Augeo-Foundation Student: Nynke Dijkstra Studentnummer S1032406 Student:

Nadere informatie

Kruispunt kerk Ramsel

Kruispunt kerk Ramsel Kruispunt kerk Ramsel Probleemstelling Heel wat mensen vinden het kruispunt aan de kerk in Ramsel een moeilijk kruispunt. Die voorrang van rechts ligt hen wat moeilijk, als voetganger oversteken is ook

Nadere informatie

De Perfecte VoorbereiDing

De Perfecte VoorbereiDing De Perfecte VoorbereiDing 12 juni 2014 Norbert Schotte studentnummer: 2046869 Maurice Peeters Joop de Zwart Jaap Wessels Titel: DePerfecteVoorbereiding :hetspoornaarperfectie? Subtitel: EenpraktijkonderzoeknaardemogelijkeinvloedvanConcurrent

Nadere informatie

Aanpak agressief verkeersgedrag

Aanpak agressief verkeersgedrag Aanpak agressief verkeersgedrag Samenvatting Agressief rijgedrag kan leiden tot enorme risico s in het verkeer. Voor de aanpak van agressieve verkeersdeelnemers wordt een op maat gesneden opsporings- en

Nadere informatie

De Indeling. 1. Voorwoord 2. Geschiedenis 3. De opleiding 4. Het beroep zelf 5. Carrièremogelijkheden 6. Salaris 7. Slotwoord 8.

De Indeling. 1. Voorwoord 2. Geschiedenis 3. De opleiding 4. Het beroep zelf 5. Carrièremogelijkheden 6. Salaris 7. Slotwoord 8. DeIndeling 1. Voorwoord 2. Geschiedenis 3. Deopleiding 4. Hetberoepzelf 5. Carrièremogelijkheden 6. Salaris 7. Slotwoord 8. Literatuur 1. Voorwoord Ditwerkstukstaatinhettekenvaneen beroep alsprojectvoorgroep8vande

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie en Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500

Nadere informatie

Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria

Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria Management, finance en recht Wanneer is onderzoek goed: de kwaliteitscriteria De verwarring voorbij Naar hernieuwd zelfvertrouwen Congres Praktijkgericht onderzoek in het HBO Amersfoort, 11 december 2012

Nadere informatie

help de hulpdiensten

help de hulpdiensten help de hulpdiensten Oog voor hulpdiensten target blu eye signaleert naderende hulpdiensten In maart 2013 maakte het NIFV de resultaten bekend uit een grootschalige enquête onder ruim 2.100 automobilisten.

Nadere informatie

Aanvullende rapportage verkeersveiligheidseffecten experimenten 130km/h

Aanvullende rapportage verkeersveiligheidseffecten experimenten 130km/h Datum 12 december 2011 Bijlage(n) - Aanvullende rapportage verkeersveiligheidseffecten experimenten 130km/h Achtergrond Het kabinet is voornemens de maximumsnelheid op autosnelwegen te verhogen naar 130

Nadere informatie

De rechtsgronden voor nadeelcompensatie in rechtshistorisch perspectief

De rechtsgronden voor nadeelcompensatie in rechtshistorisch perspectief De rechtsgronden voor nadeelcompensatie in rechtshistorisch perspectief Proefschrift ter verkrijging van de graad van doctor aan de Radboud Universiteit Nijmegen op gezag van de rector magnificus prof.

Nadere informatie

maart 2007 Deel II Uitvoeringsprogramma Samengesteld door Werkgroep Gebiedsgericht werken met het gebiedspanel Oostrum

maart 2007 Deel II Uitvoeringsprogramma Samengesteld door Werkgroep Gebiedsgericht werken met het gebiedspanel Oostrum maart 2007 Deel II Uitvoeringsprogramma Samengesteld door Werkgroep Gebiedsgericht werken met het gebiedspanel Oostrum 1 2 Inhoud Deel II Uitvoeringsprogramma Oostrum. 5 1.1 Project I: Stationsomgeving

Nadere informatie

Is de fietser kwetsbaar?

Is de fietser kwetsbaar? Is de fietser kwetsbaar? Jorrit Harbers Traumachirurg UMCG 19 februari 2014, pag. 2 ACHTERGROND FIETSONGELUKKEN Chirurgen zien een stijging van het aantal letsels door fietsongelukken. De overheid moet

Nadere informatie

JAARPLAN 2010. Afdeling Loon op Zand

JAARPLAN 2010. Afdeling Loon op Zand JAARPLAN 2010 Afdeling Loon op Zand Inhoudsopgave 1. Voorwoord 2. Inleiding 3. Projecten 4. Verkeersouders 5. De scholen zijn weer begonnen 6. School verkeersexamens 7. Voorlichting Contactgegevens Begroting

Nadere informatie

Workshop:De Docent als Held

Workshop:De Docent als Held Workshop:De Docent als Held Babs van Teylingen-Geerlings Lectoraat Strategic Development in Creative Business Creativiteit verlicht: De Docent als Held Relevantie Het onderzoek: De Docent als Held Bevindingen

Nadere informatie

DeDigitaleSnelweg:DoorgaandeRoutenaarInzichten LezinginHotelDeFilosoof,3april1997 Wijsheid? EenKeerpuntindeGeschiedenis? JanvanEijck twintigregelsergensachterin([4],blz.206).ditkeerpuntindegeschiedenisvanstaden

Nadere informatie

Eisen en lay-out van het PWS

Eisen en lay-out van het PWS Eisen en lay-out van het PWS INHOUD EN OPZET VAN HET PROFIELWERKSTUK In het navolgende komen achtereenvolgens aan bod: de titelpagina, de inhoudsopgave, de inleiding, de hoofdtekst, de samenvatting, de

Nadere informatie

Fitter door de nacht. Wat is het recept. 8 juni 2015 Greetje Teune

Fitter door de nacht. Wat is het recept. 8 juni 2015 Greetje Teune Fitter door de nacht Wat is het recept Inhoud van de workshop Wie werken er s nachts en situaties elders Gevolgen van ploegendienst voor de biologische klok Wat is het effect op de spijsvertering Slapen

Nadere informatie

Effectiviteit van sancties in het verkeer

Effectiviteit van sancties in het verkeer Effectiviteit van sancties in het verkeer Bas Tierolf Arnt Mein Lisanne Drost Ilse de Groot Februari 2009 1 Inhoud Samenvatting 5 Inleiding 7 Doel onderzoek en gehanteerd begrippenkader 7 1 Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

DOMEIN(ZORGVOOR)VEILIGHEID

DOMEIN(ZORGVOOR)VEILIGHEID DOMEIN(ZORGVOOR)VEILIGHEID NATIONAALARCHIEF DATUM:18februari2011 AUTEURS:ONDERZOEKSTEAMTRENDANALYSE ... 9... 11... 13... 16!"... 18 # $%%%... 21 & ' $... 23 () * +... 26,... 29 -..... 31 $ $.' %... 35

Nadere informatie

Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld. Marga van Aalst Bram van Dijk, Lotte Loef SAMENVATTING

Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld. Marga van Aalst Bram van Dijk, Lotte Loef SAMENVATTING Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld Marga van Aalst Bram van Dijk, Lotte Loef SAMENVATTING Theoretische toetsing maatregelen tegen alcohol gerelateerd uitgaansgeweld

Nadere informatie

Evaluatie Recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten. Managementsamenvatting

Evaluatie Recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten. Managementsamenvatting Evaluatie Recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten Managementsamenvatting Significant Thorbeckelaan 91 3771 ED Barneveld +31 342 40 52 40 KvK 3908 1506 info@significant.nl www.significant.nl Opdrachtgever:

Nadere informatie

Raadsvoorstel. 1. Samenvatting. 2. Voorstel

Raadsvoorstel. 1. Samenvatting. 2. Voorstel Raadsvoorstel Agenda nr.4 Onderwerp: Prioriteiten Kadernota Integrale Veiligheid 2015-2018 Soort: Besluitvormend Opsteller: T.L.M. van Houts - van Dijk Portefeuillehouder: A.P.M. Veltman Zaaknummer: SOM/2014/009989

Nadere informatie

SAMENVATTING. Speerpunt gordel. Achtergrond en doel perceptieonderzoek

SAMENVATTING. Speerpunt gordel. Achtergrond en doel perceptieonderzoek SAMENVATTING Achtergrond en doel perceptieonderzoek Het Bureau Verkeershandhaving Openbaar Ministerie (BVOM) is onderdeel van het Openbaar Ministerie en valt onder het Ministerie van Justitie. Het is het

Nadere informatie

Bijlagen ( ) Eisen aan het onderzoeksvoorstel

Bijlagen ( ) Eisen aan het onderzoeksvoorstel Bijlagen (2008-2009) Eisen aan het onderzoeksvoorstel Het onderzoeksvoorstel dat na vier weken bij de begeleider moet worden ingediend omvat een (werk)titel, een uitgewerkte probleemstelling (die een belangrijke

Nadere informatie

Communicatie & Multimedia Design. Onderzoeksopzet. Afstudeerstage mt&v

Communicatie & Multimedia Design. Onderzoeksopzet. Afstudeerstage mt&v Communicatie & Multimedia Design Onderzoeksopzet Afstudeerstage mt&v Michel Janse 24 6 2010 Inleiding. In dit document geef ik een conceptuele weergave van het pad dat ik tijdens mijn onderzoek en het

Nadere informatie

Inspectierapport Agrarische Kinderopvang Kukelekú (KDV) Halvinkhuizerweg 125 3882 LA PUTTEN Registratienummer 163401767

Inspectierapport Agrarische Kinderopvang Kukelekú (KDV) Halvinkhuizerweg 125 3882 LA PUTTEN Registratienummer 163401767 Inspectierapport Agrarische Kinderopvang Kukelekú (KDV) Halvinkhuizerweg 125 3882 LA PUTTEN Registratienummer 163401767 Toezichthouder: GGD Noord en Oost Gelderland In opdracht van gemeente: PUTTEN Datum

Nadere informatie

Betrokken Erik Donkers burgers voor een veilige verkeersomgeving. Directeur VIA

Betrokken Erik Donkers burgers voor een veilige verkeersomgeving. Directeur VIA 1 Betrokken Erik Donkers burgers voor een veilige verkeersomgeving Directeur VIA 2 Verkeersveiligheid raakt iedereen VVN staat achter het motto van de Beleidsimpuls Verkeersveiligheid verkeersveiligheid:

Nadere informatie

Lege steden, volle bossen

Lege steden, volle bossen Lege steden, volle bossen Een geografie van een verenigingsleven onder druk: Scouting Nederland Master Thesis van Eelco Last Begeleider Prof. Dr. D. Strijker S1400622 - Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen

Nadere informatie

RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN

RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN Blad 1 RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN!" Auteur: Ricardo Mulder Opleiding: Facility Management Opdrachtgever: Gemeenschappelijke Interne Dienst Faculteiten Rechtsgeleerdheid en

Nadere informatie

RKC Medemblik Opmeer

RKC Medemblik Opmeer Notitie Opzet kort onderzoek Rekenkamerbrief: Reserves, voorzieningen en begrotingsramingen 25 mei 2016 Rekenkamercommissie Medemblik - Opmeer 1 Inhoudsopgave 1 Aanleiding onderzoek 3 2 Doelstelling en

Nadere informatie

2 DE LAATSTEJAARSLEERLINGEN SECUNDAIR ONDERWIJS

2 DE LAATSTEJAARSLEERLINGEN SECUNDAIR ONDERWIJS INLEIDING 11 1 ONDERZOEKSOPZET 15 1.1 Situering, probleemstelling en onderzoeksvragen 17 1.1.1 Situering 17 1.1.2 Probleemstelling: kansen en uitdagingen 22 1.1.2.1 Kansen 22 1.1.2.2 Uitdagingen 24 1.1.3

Nadere informatie

Een evaluatie-onderzoek

Een evaluatie-onderzoek Het aanbod van onderwijsverzorging Een evaluatie-onderzoek A.J. Koster RION Monografieën onderwijsonderzoek 21 CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Koster, A.J. Het aanbod van onderwijsverzorging.

Nadere informatie

Een gemengd woningfonds

Een gemengd woningfonds Een gemengd woningfonds Cathelijne van den Berg 1/43 Inhoudsopgave Introductie Opzet onderzoek Literatuurstudie Onderzoeksresultaten Conclusie & aanbevelingen 2/43 Introductie Housing Woningcorporaties

Nadere informatie

Ambient Intelligence in de zorg Matthijs Oosterbos Gezondheidszorg Technologie

Ambient Intelligence in de zorg Matthijs Oosterbos Gezondheidszorg Technologie Januari 12 Ambient Intelligence in de zorg Matthijs Oosterbos Gezondheidszorg Technologie Avans Hogeschool Tilburg Prof. Cobbenhagenlaan 13 5037 DA Tilburg Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Inleiding... 1 Hoofdstuk

Nadere informatie

Verkeersonderzoek. Kenmerken advies: www.meldpunt veiligverkeer.nl. Naam dossier: M20150812

Verkeersonderzoek. Kenmerken advies: www.meldpunt veiligverkeer.nl. Naam dossier: M20150812 Verkeersonderzoek www.meldpunt veiligverkeer.nl Kenmerken advies: Naam dossier: M20150812 Locatie: Veldhoven, Mullerlaan; bushalten / doorsteek middenberm Datum uitgifte advies: 14-10-2015 Rol Veilig Verkeer

Nadere informatie

We kijken weer terug op een TOP Burendag 2016!

We kijken weer terug op een TOP Burendag 2016! Inhoud: OKTOBER 2016 Burendag Wethouder deelt buurtlabel uit Bloemschikken Rechterhand gezocht! Spooktocht We kijken weer terug op een TOP Burendag 2016! Colofon: Deze nieuwsbrief gaat over de allerlaatste

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 29 398 Maatregelen verkeersveiligheid Nr. 217 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De opsporing van synthetische drugs

De opsporing van synthetische drugs De opsporing van synthetische drugs Hans Moerland Frank Boerman met medewerking van Rien Wadners POLITIESTUDIES 24 Gouda Quint (S. Gouda Quint - D. Brouwer & Zoon) Deventer Kluwer Rechtswetenschappen Antwerpen

Nadere informatie

Hippo International B.V.

Hippo International B.V. Bezoekadres Utrechtseweg 70 6866 CM Heelsum schade@hippo-international.nl www.hippo-international.nl Hippo International B.V. Postadres Postbus 82 6865 ZH Doorwerth Tel: +31 (0)317 399100* Fax: +31 (0)317

Nadere informatie

Beste mevrouw van Geffen en de heer van den Burgt, en tevens aan de zeer passieve Gemeenteraad van Oosterhout, en ter info aan de Burgemeester.

Beste mevrouw van Geffen en de heer van den Burgt, en tevens aan de zeer passieve Gemeenteraad van Oosterhout, en ter info aan de Burgemeester. Van: jacenellendebont@kpnmail.nl Verzonden: dinsdag 5 juli 2011 23:33 Aan: Doreen van Geffen; Bas van der Burgt; Gemeente Oosterhout; Gemeenteraad Oosterhout Onderwerp: Reageer eens een keer ambtenaren

Nadere informatie

Onderzoek draagvlak aanpassen venstertijden

Onderzoek draagvlak aanpassen venstertijden Onderzoek draagvlak aanpassen venstertijden december 2014 Aanleiding In het kernwinkelgebied van de binnenstad van Bergen op Zoom gelden venstertijden voor het bevoorraden van de winkels. Tussen 12.00

Nadere informatie

RAPPORTAGE SPECIFIEK ONDERZOEK WNT BIJ STICHTING OSG HENGELO

RAPPORTAGE SPECIFIEK ONDERZOEK WNT BIJ STICHTING OSG HENGELO RAPPORTAGE SPECIFIEK ONDERZOEK WNT BIJ STICHTING OSG HENGELO Plaats : Utrecht Bestuursnummer : 41824 Onderzoeksnummer : 279812 Datum onderzoek : najaar 2014/voorjaar 2015 Voorwoord De Inspectie van het

Nadere informatie

Vluchtstrook als rijstrook ter betere benutting van autosnelwegen

Vluchtstrook als rijstrook ter betere benutting van autosnelwegen Vluchtstrook als rijstrook ter betere benutting van autosnelwegen Implicaties voor de verkeersveiligheid D-95-21 Ir. F.C.M. Wegman Leidschendam, 1995 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid

Nadere informatie

Academiejaar Masterproef Pedagogische Wetenschappen en Sociaal Werk

Academiejaar Masterproef Pedagogische Wetenschappen en Sociaal Werk Masterproef Pedagogische Wetenschappen en Sociaal Werk Academiejaar 2016-2017 BEDOELING Doorlopen van een gericht wetenschappelijk proces Een originele probleemstelling Een persoonlijk werkstuk Binnen

Nadere informatie

Evaluatie burgerparticipatie voor verkeersmaatregelen Tolhuislaan

Evaluatie burgerparticipatie voor verkeersmaatregelen Tolhuislaan Evaluatie burgerparticipatie voor verkeersmaatregelen Tolhuislaan van: via: naar: 1 Inhoud: - voorblad 1 - inhoudsopgave 2 - Colofon 2 - onderzoeksvraag 3 - conclusie 3 - aanleiding verkeersmaatregelen

Nadere informatie

INLEIDING: AANLEIDING,

INLEIDING: AANLEIDING, Inhoudsopgave DEEL I INLEIDING: AANLEIDING, DE METHODIEK VAN KLINISCHE- EN COMMUNITY-BASED SOCIOTHERAPIE, THEORETISCH KADER, EERDER UITGEVOERD ONDERZOEK, VRAAGSTELLING EN ONDERZOEKSOPZET 1 Inleiding 1.1

Nadere informatie

Rapportage. Politie in aanraking met veteranen. Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen

Rapportage. Politie in aanraking met veteranen. Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen Rapportage Politie in aanraking met veteranen Stuurgroep Politie in aanraking met veteranen Doorn 9 juni 2011 1 Aanleiding en opzet van het onderzoek In de uitvoering van haar taak komt de politie ook

Nadere informatie

Spaanse verpleegkundigen in Nederland.

Spaanse verpleegkundigen in Nederland. Spaanse verpleegkundigen in Nederland. Een casestudy naar de integratie van twaalf verpleegkundigen bij zorginstelling Archipel Zorggroep. Onderzoeksrapportage Naam: Arjen Klinkert Datum: 28-6-2013 Studentnummer:

Nadere informatie

Wetenschappelijke vraag

Wetenschappelijke vraag Wetenschappelijke vraag NWO Promotiebeurs voor leraren Drs. Ad Hofstede, directeur Erasmus Academie, docent Hora est! Promoveren kun je leren (Erasmus Academie) Wat is een wetenschappelijke tekst? Voor

Nadere informatie

Onderzoeksplan decentralisatie Jeugdzorg

Onderzoeksplan decentralisatie Jeugdzorg Onderzoeksplan decentralisatie Jeugdzorg 23 januari 2014 1. Aanleiding, probleemschets In het regeerakkoord is vastgelegd dat er verschillende decentralisaties worden doorgevoerd in het sociale domein.

Nadere informatie

Evidence-based beleid maken?! Marja van Bon-Martens & Joyce de Goede Symposium Bouwen aan de Brug, 1 november 2007

Evidence-based beleid maken?! Marja van Bon-Martens & Joyce de Goede Symposium Bouwen aan de Brug, 1 november 2007 1 Evidence-based beleid maken?! Marja van Bon-Martens & Joyce de Goede Symposium Bouwen aan de Brug, 1 november 2007 1 2 Evidence-based gezondheidsbeleid Bewust, expliciet en oordeelkundig gebruiken van

Nadere informatie

93 Statistisch Jaarboek 2003 verkeer, vervoer verkeer vervoer 8 Onderzoek & Statistiek gemeente Hengelo

93 Statistisch Jaarboek 2003 verkeer, vervoer verkeer vervoer 8 Onderzoek & Statistiek gemeente Hengelo 93 verkeer vervoer 8 94 Verkeer, vervoer Verkeer: meer voertuigen en weer meer personenauto s Het aantal motorvoertuigen is in Hengelo het afgelopen jaar met ruim 2 procent toegenomen, tot 42.357 per 1

Nadere informatie

Bijeenkomst afstudeerbegeleiders. 13 januari 2009 Bespreking opzet scriptie

Bijeenkomst afstudeerbegeleiders. 13 januari 2009 Bespreking opzet scriptie Bijeenkomst afstudeerbegeleiders 13 januari 2009 Bespreking opzet scriptie Doel deel II bijeenkomst vandaag Afstudeerbegeleiders zijn geinformeerd over inhoud Medmec jaar vier (scriptievaardigheden) Afstudeerbegeleiders

Nadere informatie

Promotiedag Duurzame Verlichting 2016

Promotiedag Duurzame Verlichting 2016 Het effect van LEDreclameborden op de verkeersveiligheid Promotiedag Duurzame Verlichting 2016 Kristof Mollu Kris Brijs, Marc Geraerts, Katrien Declercq, Joris Cornu, Tom Brijs kristof.mollu@uhasselt.be

Nadere informatie

Praktijkgericht W&T onderzoek door leerkrachten: een case study

Praktijkgericht W&T onderzoek door leerkrachten: een case study Praktijkgericht W&T onderzoek door leerkrachten: een case study Martijn Weesing, ipabo Amsterdam Erna van Hest, Vrije Universiteit Amsterdam St. Jan School, Amsterdam EWT Conferentie, NEMO, 22 mei 2013

Nadere informatie

VOORBEELDEN VAN ENKELE COURANTE VERKEERSONDERZOEKEN: HERKOMST-BESTEMMINGSONDERZOEKEN VERKEERSONDERZOEK

VOORBEELDEN VAN ENKELE COURANTE VERKEERSONDERZOEKEN: HERKOMST-BESTEMMINGSONDERZOEKEN VERKEERSONDERZOEK VOORBEELDEN VAN ENKELE COURANTE EN: HERKOMST-BESTEMMINGSONDERZOEKEN 1 HERKOMST-BESTEMMINGSANALYSES Doel HB-analyse analyse aard van het verkeer: lokaal, regionaal, (inter)nationaal, intergemeentelijk,

Nadere informatie

Rapport. Datum: 5 januari 2005 Rapportnummer: 2005/002

Rapport. Datum: 5 januari 2005 Rapportnummer: 2005/002 Rapport Datum: 5 januari 2005 Rapportnummer: 2005/002 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat een motoragent van (danwel op die dag ingezet door) het regionale politiekorps Rotterdam-Rijnmond op 29 september

Nadere informatie

Gelet op de artikelen 15 lid 2 en 18 lid 1d Wegenverkeersweg 1994;

Gelet op de artikelen 15 lid 2 en 18 lid 1d Wegenverkeersweg 1994; gemeente HEEZE-LEENDE VERKEERSBESLUIT Onderwerp: Brabantsedag 2016, opbouw en afbraak tribunes Datum: 30 juni 2016 Zaaknummer: 326519 Burgemeester en wethouders van de gemeente Heeze-Leende; Gelet op de

Nadere informatie

RAPPORT VAN EEN SPECIFIEK ONDERZOEK

RAPPORT VAN EEN SPECIFIEK ONDERZOEK RAPPORT VAN EEN SPECIFIEK ONDERZOEK Foundation Seventh-day Adventist School Lynch Plantation te St. Eustatius (21352) NAAR DE RECHTMATIGHEID VAN DE BESTEDINGEN ZOALS GERAPPORTEERD DOOR DE ACCOUNTANT IN

Nadere informatie

DEEL F FIETSBALANS IN DRENTHE

DEEL F FIETSBALANS IN DRENTHE DEEL F FIETSBALANS IN DRENTHE 54 21 Inleiding De Fietsbalans is een onderzoek naar het fietsklimaat in de verschillende gemeentes in Nederland. Vanaf 2000 is de Fietsbalans in 123 gemeenten uitgevoerd,

Nadere informatie

Verkeersonderzoek. Kenmerken advies: veiligverkeer.nl. Locatie: Nieuw-Wehlseweg Nieuw-Wehl.

Verkeersonderzoek. Kenmerken advies:  veiligverkeer.nl. Locatie: Nieuw-Wehlseweg Nieuw-Wehl. Verkeersonderzoek www.meldpunt veiligverkeer.nl Kenmerken advies: Locatie: Nieuw-Wehlseweg Nieuw-Wehl. Datum uitgifte advies: 29 februari 2016 Rol Veilig Verkeer Nederland Veilig Verkeer Nederland is een

Nadere informatie

Methodiek Actieonderzoek

Methodiek Actieonderzoek Methodiek Actieonderzoek C O M M U N I T Y D E V E L O P M E N T College 1 27 augustus 2012 Docent: Elly Hellings Inleiding introductie docent studiehandleiding 7 bijeenkomsten: verplicht aanwezig maximaal

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Monitor verplaatsing coffeeshop Amsterdam-Oost

Monitor verplaatsing coffeeshop Amsterdam-Oost Monitor verplaatsing coffeeshop Amsterdam-Oost B. Bieleman R. Mennes M. Sijtstra MONITOR VERPLAATSING COFFEESHOP AMSTERDAM-OOST September INTRAVAL Groningen-Rotterdam INHOUDSOPGAVE Pagina Hoofdstuk Inleiding.

Nadere informatie

1 Veiligheid op school

1 Veiligheid op school Hoofdstuk 6 - Oefening 17 - Schrijven U maakt drie lange opdrachten. Lees de opdracht goed door voordat u gaat schrijven. Maak eventueel een schrijfschema. Schrijf geen zinnen uit de opdracht letterlijk

Nadere informatie

www.thesishulp.nl onderdeel van www.nexttalent.nl

www.thesishulp.nl onderdeel van www.nexttalent.nl Inhoudsopgave: 1. Inleiding 1.1 Een vervelende ervaring of de kroon op je studie? 1.2 Hoe dit boekje te gebruiken 2. Het begin 2.1 De gouden basisregels 2.2 Het kiezen van een onderwerp 3. Onderzoeksopzet

Nadere informatie

Betere bereikbaarheid door een robuust wegennetwerk in de regio Arnhem-Nijmegen. Startnotitie

Betere bereikbaarheid door een robuust wegennetwerk in de regio Arnhem-Nijmegen. Startnotitie Betere bereikbaarheid door een robuust wegennetwerk in de regio Arnhem-Nijmegen Startnotitie Het probleem Er is een bereikbaarheidsprobleem in de regio Arnhem Nijmegen na 2020. Het Rijk, de provincie en

Nadere informatie

Onderwerp: Verkeerssituatie Overlaatweg - Drunenseweg incl. de kruising Overlaatweg / Overstortweg / Kanaalweg te Drunen.

Onderwerp: Verkeerssituatie Overlaatweg - Drunenseweg incl. de kruising Overlaatweg / Overstortweg / Kanaalweg te Drunen. College V200900392 Onderwerp: Verkeerssituatie Overlaatweg - Drunenseweg incl. de kruising Overlaatweg / Overstortweg / Kanaalweg te Drunen. Collegevoorstel Inleiding: Op 6 november 2008 is door de fractie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 Inleiding 1

Inhoudsopgave. 1 Inleiding 1 1 Inleiding 1 2 Onderzoeksopzet en verantwoording 5 2.1 Synopsis 5 2.2 Relevantie van het onderzoek 6 2.3 Afbakening en verantwoording van het onderzoek 7 2.4 Probleemstelling 9 2.5 Opbouw van het boek

Nadere informatie

Voorwoord 11 Paul Ponsaers Inleiding 21 Herman Reynders. maatwerk 23 Brice de Ruyver & Jelle Janssens. 1. Inleiding 25 2. Onderzoeksaanpak 29

Voorwoord 11 Paul Ponsaers Inleiding 21 Herman Reynders. maatwerk 23 Brice de Ruyver & Jelle Janssens. 1. Inleiding 25 2. Onderzoeksaanpak 29 Voorwoord 11 Paul Ponsaers Inleiding 21 Herman Reynders De schaalvergroting van de Limburgse politiezones: maatwerk 23 Brice de Ruyver & Jelle Janssens 1. Inleiding 25 2. Onderzoeksaanpak 29 2.1. Doel

Nadere informatie

Goede bedoelingen Over het beoordelen van ontmoetingskunst. Erik Hagoort. Fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunst

Goede bedoelingen Over het beoordelen van ontmoetingskunst. Erik Hagoort. Fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunst Erik Hagoort Fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunst Voorwoord 04 05 Inleiding 06 07 1 2 3 08 09 4 5 01 10 11 6 7 8 12 13 9 14 15 02 10 11 16 17 12 13 14 15 16 17 18 18 19 19 03 20 21 20

Nadere informatie

De vragen zullen gewaardeerd worden op een schaal van 1 tot 10, waarbij 1 zeer slecht en 10 uitstekend is.

De vragen zullen gewaardeerd worden op een schaal van 1 tot 10, waarbij 1 zeer slecht en 10 uitstekend is. Enquête Kort Haarlem In totaal hebben 151 mensen de enquête teruggestuurd, dit is een goede respons voor deze steekproef. Deze mensen zijn ingedeeld in vier gebieden binnen de wijk Kort Haarlem: - Witte

Nadere informatie

Titelpagina ONDERZOEKSVERSLAG. Namen: Klas/groep: Cursusjaar: Begeleider: Beoordelaar:

Titelpagina ONDERZOEKSVERSLAG. Namen: Klas/groep: Cursusjaar: Begeleider: Beoordelaar: Titelpagina ONDERZOEKSVERSLAG Namen: Klas/groep: Cursusjaar: Plaats en datum: Begeleider: Beoordelaar: Amsterdam, mei 15 Inhoud INHOUD... 2 VOORWOORD... 3 1. INLEIDING... 4 PROBLEEMSTELLING... 4 ONDERZOEKSVRAGEN...

Nadere informatie

Ongeluk bij kanaal Utrecht

Ongeluk bij kanaal Utrecht Informatiebehoefte beheerorganisatie Aan de hand van een aantal actuele thema s Aansprakelijkheid Bezuinigingen Integraal aanbesteding Aangeven waar beheerinformatie kan ondersteunen Ongeluk bij kanaal

Nadere informatie

Inspectierapport Kleine Ikke (KDV) Melis Stokelaan GL HARDERWIJK Registratienummer

Inspectierapport Kleine Ikke (KDV) Melis Stokelaan GL HARDERWIJK Registratienummer Inspectierapport Kleine Ikke (KDV) Melis Stokelaan 93 3842GL HARDERWIJK Registratienummer 800234789 Toezichthouder: GGD Noord en Oost Gelderland In opdracht van gemeente: HARDERWIJK Datum inspectie: 18-03-2014

Nadere informatie

VERKEERSBESLUIT Join.nr

VERKEERSBESLUIT Join.nr VERKEERSBESLUIT Join.nr. 03.5839 Instellen van een maximum snelheid van 30 km/uur op gedeelten van het bedrijventerrein Zwartewater te Hasselt Burgemeester en wethouders van Zwartewaterland, Besluiten

Nadere informatie

Optimaliseren samenwerking artsen en fysiotherapeuten Talant locatie Drachten

Optimaliseren samenwerking artsen en fysiotherapeuten Talant locatie Drachten Optimaliseren samenwerking artsen en fysiotherapeuten Talant locatie Drachten Kwaliteitsproject in het kader van de opleiding tot Arts Verstandelijk Gehandicapten Talant locatie Drachten Rixt Huls, 2013

Nadere informatie

Wijkplan 2015 Veenendaal-Oost

Wijkplan 2015 Veenendaal-Oost Wijkplan 2015 Veenendaal-Oost Februari 15 De samenwerking van het Wijkteam Pagina 0 Inhoud Inleiding 2 Aandachtspunten Wijkster 3 Speerpunten 2015 5 Doelen 2015 6 Pagina 1 Inleiding Voor u ligt het Wijkplan

Nadere informatie

Introductie stage-scriptie combi. Orthopedagogiek G&G, 25 augustus 2011

Introductie stage-scriptie combi. Orthopedagogiek G&G, 25 augustus 2011 Introductie stage-scriptie combi Orthopedagogiek G&G, 25 augustus 2011 Welkom toekomstige Scientist-Practitioners Achtergrond Vanuit Orthopedagogiek:GenG steeds meer accent op scientist-practitioner model

Nadere informatie

e-support e-support van Univé waarschuwt bij een crash automatisch de alarmcentrale Spaart tijd. Spaart levens.

e-support e-support van Univé waarschuwt bij een crash automatisch de alarmcentrale Spaart tijd. Spaart levens. e-support van Univé waarschuwt bij een crash automatisch de alarmcentrale Spaart tijd. Spaart levens. 1 van Univé. Omdat uw veiligheid bij ons voorop staat e-support Bij Univé staat uw veiligheid voorop.

Nadere informatie

95 Statistisch Jaarboek 2004 verkeer, vervoer verkeer vervoer 8 Onderzoek & Statistiek gemeente Hengelo

95 Statistisch Jaarboek 2004 verkeer, vervoer verkeer vervoer 8 Onderzoek & Statistiek gemeente Hengelo 95 verkeer vervoer 8 96 Verkeer en vervoer Verkeer: meer voertuigen en weer meer personenauto s Het aantal motorvoertuigen in Hengelo is tussen 2002 en 2003 met ruim 2 procent toegenomen tot ruim 42.000

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Nederlands)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Nederlands) Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Nederlands) Wordt het reisgedrag van individuen beïnvloed door het weer? Recent onderzoek bestudeert de effecten van het weer op transport gerelateerde aspecten,

Nadere informatie

ehealthkoffer Gemeente Smallingerland December, 2014 Dichic Dishiki Bukasa Michaline Albertoe 19, december 2014 Groningen

ehealthkoffer Gemeente Smallingerland December, 2014 Dichic Dishiki Bukasa Michaline Albertoe 19, december 2014 Groningen ehealthkoffer Gemeente Smallingerland December, 2014 Dichic Dishiki Bukasa Michaline Albertoe 19, december 2014 Groningen 1 Inhoud Samenvatting... 3 Voorwoord... 4 Hoofdstuk 1 Inleiding... 5 Aanleiding...

Nadere informatie