Directie Middelen en Control Treasury, Risicomanagement en Deelnemingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Directie Middelen en Control Treasury, Risicomanagement en Deelnemingen"

Transcriptie

1 Directie Middelen en Control Treasury, Risicomanagement en Deelnemingen Nota Onderwerp Herziening rentestelsel Datum 4 september 2014 Opsteller E. de Boer 1. Inleiding Zowel in de nota Begrotingsruimte als de nota Sturen op Balans, zijn de gemeenteraad en het College geïnformeerd over aanpassingen aan het rentestelsel. De uitgangspunten voor het nieuwe rentestelsel zijn: Het stelsel moet eenvoudig en transparant zijn Rondpompen van geld moet worden vermeden Uitsluitend bij de gemeentelijke afdeling Treasury worden renteresultaten geboekt. Om bovenstaande uitgangspunten te realiseren zijn een aantal aanpassingen gedaan aan het rentestelsel: - Het renteresultaat wordt naar voren gehaald, in plaats van jaarlijks achteraf als incidentele meevaller in de jaarrekening wordt het verwachte renteresultaat meegenomen in de structurele begrotingsruimte. - Het rentestelsel dient middels een renterisicobuffer een rentestijging van gemiddeld 3 procentpunt over een periode van vier jaar te kunnen opvangen. - De omslagrente wordt verlaagd van 4,5% naar 3,5% en de interne rekening courant rente in relatie tot RVE s en stadsdelen wordt afgeschaft. In deze nota zal worden uitgelegd hoe het nieuwe rentestelsel werkt en welke wijzigingen worden voorgesteld. De wijzigingen zullen ingaan per 1 januari 2015 en de budgettaire consequenties zijn in de begroting 2015 verwerkt. 2. Werking nieuw rentestelsel Het rentestelsel van de gemeente Amsterdam (ook wel omslagstelsel genoemd) is een administratief systeem, waarmee de kosten van de externe rentelasten (voor financieringen die grotendeels bij banken zijn aangetrokken) en de interne bespaarde rente (over reserves en voorzieningen) worden doorberekend (omgeslagen) aan de programmabudgetten (op basis van activa op de balans). Door reserves en voorzieningen (passiefposten op de balans) te gebruiken als interne financieringsmiddelen kan het beroep op de geld- en kapitaalmarkt worden beperkt. Het gebruik maken van interne financieringsmiddelen leidt tot een besparing op rentelasten. Door in de rente-omslag voor deze bespaarde rentekosten een fictieve rente (gelijk aan de omslagrente) op te nemen ontstaat er aan de ene kant een rentelast en aan de andere kant een rentebaat. De rentebaten

2 Pagina 2 van 7 verkregen over reserves en voorzieningen wordt daarom ook wel bespaarde rente genoemd. Rentebaten bestaan uit de interne omslagrente maal de boekwaarde van de activa, die Treasury aan de programma s (de RVE s en stadsdelen) in rekening brengt, zie tabel 1 de interne doorbelasting omslagrente programma s. Daarnaast verstrekt de gemeente leningen aan derde partijen, zoals het GVB of de brandweer, die over deze leningen rente betalen aan de gemeente, zie tabel 1, ontvangen rente verstrekte leningen derden. De gemeente had ultimo 2013 een externe schuld van 3,9 miljard en hierover moet de marktrente worden betaald aan financieringsverschaffers (grotendeels banken); dit zijn de externe rentelasten, zie tabel 1. Daarnaast wordt een deel van het renteresultaat als last, renterisicobuffer, opgenomen. Deze renterisicobuffer dient om een renteschok te kunnen opvangen van gemiddeld 3 procentpunt over een periode van vier jaar. De werking van deze renterisicobuffer wordt in de paragraaf over de renterisicobuffer uitgelegd. Het renteresultaat is het saldo van de rentebaten en rentelasten. Het verwachte renteresultaat bedraagt 120 miljoen in 2015 en loopt af naar 75 miljoen in De daling van het renteresultaat wordt veroorzaakt door een geleidelijk hoger wordende renterisicobuffer, die het gevolg is van een stijgende externe financieringsbehoefte. De renterisicobuffer wordt berekend door een rentestijging van 3 procentpunt te vermenigvuldigen met de verwachte aan te trekken externe schuld (zowel kort als lang) voor dat jaar. Tabel 1 Renteresultaat en effect op de begrotingsruimte* Effect herziening renteomslagstelsel (bedragen x 1 miljoen) Baten Interne doorbelasting omslagrente programma's Ontvangen rente verstrekte leningen aan derden Totale baten Lasten Externe rentelasten (133) (145) (147) (149) Renterisicobuffer (37) (55) (64) (75) Totale lasten (170) (200) (211) (224) Renteresultaat Aansluiting naar begrotingsruimte a) Bespaarde rente (werd al begroot) (51) (46) (40) (38) b) Rente die wordt toegevoegd aan reserves en voorzieningen conform specifiek besluit (werd al begroot) (45) (46) (47) (48) c) Vrijgekomen dekking programma's agv daling omslagrente van 4,5% naar 3,5% Begrotingsruimte * Op basis van cijfers begroting 2015 Het begroten van het renteresultaat In het nieuwe rentestelsel wordt het gehele verwachte renteresultaat naar voren gehaald. Daarmee wordt bedoeld dat het incidentele renteresultaat, in plaats van

3 Pagina 3 van 7 achteraf bij het jaarrekeningresultaat bij de begroting als structurele ruimte wordt ingezet. Het voordeel hiervan is dat door het creëren van meer structurele financiële ruimte meer beleidsprioriteiten structureel financiële dekking kunnen krijgen. In het oude rentestelsel werd slechts een deel van het verwachte renteresultaat begroot. Het gaat om een andere inzet van bestaande middelen. Van nieuw geld is geen sprake, de totale inkomsten en uitgaven van de gemeente veranderen namelijk niet. Door het verwachte renteresultaat onderdeel te maken van de begrotingsruimte gaat de gemeente budgettair scherper aan de wind varen. De ruimte voor eventuele tegenvallers bij de jaarrekening vermindert fors. Volatiliteit van het verwachte renteresultaat Het verwachte renteresultaat is volatiel. Dit komt door interne en externe factoren. Interne factoren zijn toekomstige investeringsbeslissingen en de ontwikkeling van beschikbare interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen). De externe factor is de marktrente. Deze laatste wordt afgedekt door de renterisicobuffer. Jaarlijks wordt bij de begroting het verwachte renteresultaat voor de komende jaren geactualiseerd. Dit gebeurt op basis van de dan actuele investeringsbeslissingen en ontwikkeling van de beschikbare interne financieringsmiddelen. Hierbij is de omvang van de nog aan te trekken externe schuld van belang. Hiermee is de bijdrage van het renteresultaat aan de begroting ook volatiel. Het is niet ongebruikelijk om een verwacht (onzeker) resultaat in hetzelfde jaar nog in te zetten als begrotingsruimte; dat gebeurt bijvoorbeeld ook bij de inkomsten van de OZB. Eventuele tegenvallers van het renteresultaat komen, zoals ook nu het geval is, in het rekeningresultaat tot uiting. Begrotingsruimte door naar voren halen renteresultaat Om van het renteresultaat naar de verwachte extra begrotingsruimte te komen moeten een aantal stappen worden doorlopen. In het oude rentestelsel werd de bespaarde rente al begroot, 51 miljoen in 2015 (zie tabel 1). Verder wordt een deel van het renteresultaat toegevoegd aan bepaalde bestaande reserves en voorzieningen. Op basis van besluitvorming van de Raad in het verleden wordt jaarlijks een bepaald percentage toegevoegd om de waarde van de reserve of voorziening in stand te houden (bijvoorbeeld voor inflatiecorrectie). In 2015 wordt 45 miljoen van het renteresultaat toegevoegd aan reserves en voorzieningen. Een voorbeeld is de reserve Zuidas waar jaarlijks 1,9% rente aan wordt toegevoegd. Door de voorgestelde daling van de omslagrente van 4,5% naar 3,5% zal het renteresultaat dalen. De lagere omslagrente betekent dat de RVE s en stadsdelen lagere rentelasten hebben. De begroting van RVE s en stadsdelen wordt evenredig aangepast, zodat dit voordeel ten goede komt aan de algemene middelen. De totale lagere rentelasten van de programma s bedraagt per saldo 30 miljoen in 2015, zie tabel 1.

4 Pagina 4 van 7 Alle effecten tezamen leiden tot begrotingsruimte van 54 miljoen in 2015 ten opzichte van eerdere jaren. Toen werd het renteresultaat niet begroot maar viel vrij bij de jaarrekening. Het renteresultaat en de totaal naar voren gehaalde begrotingsruimte is van een aantal factoren afhankelijk. In de nota Begrotingsruimte zijn cijfers gebruikt op basis van de Begroting Vervolgens is een actualisatie gemaakt ten behoeve van de coalitiebespreking in mei 2014 op basis van de jaarrekening 2013 en 4e maandsrapportage Nu zijn de cijfers van de begroting 2015 gebruikt. Tabel 2 Effect herziening renteomslagstelsel Effect herziening renteomslagstelsel (bedragen x 1 miljoen) Nota Begrotingsruimte (maart 2014) Bijstelling Nota begrotingsruimte (mei 2014) Begroting 2015 (augustus 2014) Renterisicobuffer Een renterisicobuffer (begrotingspost onvoorziene rentelasten ) is noodzakelijk om schommelingen in het renteresultaat op te kunnen vangen. Het renteresultaat is volatiel en wordt beïnvloed door zowel volume- als prijseffecten. Het uitgangspunt is dat de renterisicobuffer voldoende groot moet zijn om een gemiddelde rentestijging van 3 procentpunt over een periode van 4 jaar te kunnen opvangen. Het risico op rentestijging is altijd aanwezig. Om een grove inschatting te geven hoe vaak het voorkomt dat de rente over een periode van 4 jaar met meer dan 3 procentpunt stijgt, is gekeken naar beschikbare cijfers van het CBS voor de 10- jaars staatsrente. Dit is een gebruikelijke indicator voor de rente die de gemeente betaalt. Over de afgelopen 30 jaar is de rente 1 keer met meer dan 3 procentpunt is gestegen over een periode van 4 jaar. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat rentestanden uit het verleden, geen voorspellende waarde hebben voor rentestanden in de toekomst. De renterisicobuffer moet bovendien groot genoeg zijn, zeker nu de rente historisch laag is. Een renterisicobuffer van 3 procentpunt biedt daarom een goede bescherming tegen nadelige budgettaire effecten van een rentestijging. Mocht de rente met gemiddeld meer dan 3 procentpunt stijgen, dan is de renterisicobuffer onvoldoende en leidt dit tot een tegenvaller ten opzichte van de begroting (ceteris paribus). Mocht de rente gelijk blijven of dalen, dan zal de renterisicobuffer vrijvallen in de jaarrekening en worden aangewend voor schuldreductie. Mocht de rente zijn gestegen, maar met minder dan gemiddeld 3 procentpunt in een jaar, dan valt het niet gebruikte deel van de renterisicobuffer voor dat jaar vrij in de jaarrekening en wordt aangewend voor schuldreductie. Het renteresultaat is afhankelijk van drie factoren:

5 Pagina 5 van 7 Externe renteveranderingen (prijseffect); Omvang interne financieringsmiddelen: Reserves en Voorzieningen (volume effect); Nog aan te trekken kort en langlopende externe financiering (volume effect). Rentewijzigingen hebben directe invloed op de rentelasten over de nog aan te trekken kort en langlopende financiering (kasgeld en het aandeel van de langlopende financiering dat jaarlijks hergefinancierd dient te worden). De ervaring leert dat dit rond de 10% van de portefeuille per jaar is. Er is gekozen om de renterisicobuffer niet jaarlijks aan te passen voor veranderingen in de rente, maar om het percentage voor een periode van 4 jaar vast te zetten, zodat het jaarlijks beschikbare renteresultaat en daarmee de begroting minder volatiel is. De omvang van de renterisicobuffer neemt ieder jaar toe. De reden hiervoor is dat de verwachte nog aan te trekken externe schuld toeneemt. De renterisicobuffer wordt berekend door een rentestijging van 3 procentpunt te vermenigvuldigen met de verwachte aan te trekken externe schuld (zowel kort als lang) voor dat jaar (tabel 3). Jaarlijks moet een deel van de langlopende externe schuld geherfinancierd worden. De verwachte nog aan te trekken externe schuld wordt ieder jaar groter, zie tabel 3. Tabel 3 - Berekening renterisicobuffer Renterisicobuffer (bedragen x 1 miljoen) Nog aan te trekken lang, kortlopende financiering (gem.) Renterisicobuffer % 3% 3% 3% 3% Renterisicobuffer De renterisicobuffer dekt geen onverwachte volume-effecten De omvang van de externe schuld van de gemeente is van invloed op de benodigde renterisicobuffer. Wanneer de externe schuld van de gemeente structureel daalt, zal de benodigde renterisicobuffer lager worden. Ieder jaar worden bij de begroting de bedragen voor de renterisicobuffer aangepast voor volumeveranderingen, wat een effect zal hebben op de totale begrotingsruimte. Veranderingen in de balans zijn factoren waarop de gemeente deels zelf kan sturen. Bij besluiten die tot grote veranderingen van de externe schuld leiden, zal DMC voortaan het effect op het renteresultaat moeten aangeven. Stel dat besloten wordt om de omvang van de reserves en voorzieningen met 10 miljoen te laten dalen en de externe schuld met structureel 10 miljoen te laten stijgen. Dit heeft, ceteris paribus, een negatief effect op het renteresultaat door hogere externe rentelasten van circa (3,5% van 10 miljoen). Daarnaast zal de benodigde renterisicobuffer structureel toenemen met , omdat de externe schuld toeneemt (een volume-effect; 3% van 10 miljoen). Verlaging omslagrente van 4,5% naar 3,5% Aan RVE s en stadsdelen werd een omslagrente van 4,5% in rekening gebracht. In vergelijking met de rente die de gemeente betaalt voor de lang- en kortlopende

6 Pagina 6 van 7 schuld (gemiddeld 3,0% in 2013) is deze omslagrente hoog. Door het verlagen van de omslagrente naar 3,5%, vermindert de doorbelasting binnen de gemeente. De kapitaallasten die aan RVE s en stadsdelen in rekening worden gebracht, dalen structureel. Waarom kan de rente niet lager dan 3,5%? De externe rentelast was gemiddeld 3,0% in De langlopende rente bedroeg gemiddeld 3,66% en de kortlopende rente 0,04%. De reden dat de rente niet tot de daadwerkelijke rente wordt verlaagd is: - De lange rente bedroeg vorig jaar gemiddeld 3,66%. Verreweg het grootste deel van de portefeuille is langlopend gefinancierd. De gemeentelijke lasten op de lange termijn liggen daarmee grotendeels vast. Daarom is het onverstandig om de omslagrente ver onder de lange rente te laten zakken. - Er een renterisicobuffer nodig is om een gemiddelde rentestijging van 3% over een periode van 4 jaar te kunnen opvangen. Herijking omslagrente Het doel is om de omslagrente zo constant mogelijk te houden. Dit biedt duidelijkheid aan RVE s en stadsdelen over de financieringskosten. Mocht de externe rente aanzienlijk stijgen of dalen en daarmee de financieringslasten voor de gemeente veranderen, dan kan de omslagrente worden aangepast. Met de renterisicobuffer wordt ervoor gezorgd dat een rentestijging niet direct om een aanpassing van de omslagrente vereist. Het vervallen van de jaarlijkse compensatie voor Waternet en de stadsdelen die werd gegeven voor de hoge omslagrente Waternet Bij het subprogramma riolering werd jaarlijks een compensatie gegeven voor de (te) hoge omslagrente. In het huidige rentestelsel wordt een deel van het renteresultaat (naar rato van het aandeel van de riolering op de totale activa) afgedragen aan het subprogramma riolering. In 2013 bedroeg dit ruim 3 miljoen. Door de daling van de omslagrente van 4,5% naar 3,5% is een vergoeding niet langer noodzakelijk, omdat het subprogramma riolering daardoor ook lagere rentelasten heeft. Het afschaffen van de compensatie heeft geen effect op het tarief. Stadsdelen In het verleden werd ongeveer 20% van het renteresultaat jaarlijks toebedeeld aan de stadsdelen naar rato van hun aandeel in de kapitaalschuld. Nu de omslagrente wordt verlaagd naar 3,5% en het nog overgebleven begrote renteresultaat al aan de voorkant door de gemeenteraad kan worden ingezet voor structurele uitgaven, zullen de stadsdelen niet meer achteraf een deel van het renteresultaat ontvangen als compensatie voor de hoge omslagrente. Dat betekent dat voor stadsdelen dezelfde lijn als bij RVE s wordt gehanteerd. De stadsdelen zijn hierover geïnformeerd via het Clustercontrolleroverleg.

7 Pagina 7 van 7 Het vervallen van de rekening-courantrente binnen de gemeente RVE s en stadsdelen hebben een interne bankrekening bij DMC. Over een positief saldo op deze interne rekening werd tot op heden rekening-courantrente vergoed en moet over een negatief saldo interne rekening-courantrente worden betaald. Sinds 2011 bedroeg de rekening courantrente 3,5%. Het voorstel is om de rekening-courantrente af te schaffen. De rekening courantrente zorgt voor het onnodig rondpompen van geld binnen de gemeente. Daarnaast betekent een vergoeding voor het aanhouden van liquide middelen een oneigenlijke verdeling van gemeentemiddelen. De rentevergoeding die wordt gegeven voor het aanhouden van een positief saldo kan de gemeenteraad niet meer meenemen bij de begroting en de integrale afweging van beschikbare middelen. Reserve egalisatie kapitaallasten concern kan worden afgeschaft In het oude rentestelsel werd een reserve egalisatie kapitaallasten concern van 60 miljoen aangehouden om eventuele rentestijgingen te kunnen opvangen. Dit is na de herziening van het rentestelsel niet meer nodig, omdat de renterisico s al worden opgevangen in de renterisicobuffer. Het aanhouden van een extra risicoreserve zou dan een onnodig beslag leggen op middelen. De vrijval van de reserve egalisatie kapitaallasten concern wordt voor 45 miljoen toegevoegd aan de Algemene Reserve en voor 15 miljoen gebruikt bij de begroting 2015 (conform coalitieakkoord).

Notitie Rentebeleid 2007

Notitie Rentebeleid 2007 Notitie Rentebeleid 2007 Inhoudsopgave Inleiding 3 De positie van de nota rentebeleid 3 De werking van het marktconform percentage 3 Totaalfinanciering versus project- of objectfinanciering 4 Rentetoerekening

Nadere informatie

1. Inleiding en richtlijnen

1. Inleiding en richtlijnen NOTITIE RENTE 2017 1. Inleiding en richtlijnen 1.1 Inleiding Bij de wijzigingen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de invoering van de Vennootschapsbelasting (VPB) voor de lagere overheden

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7 Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Voorstel: 1. Met ingang van de programmabegroting 2014-2017 een bijstelling doorvoeren van de wijze van

Nadere informatie

NOTA RENTEBELEID GEMEENTE BERGEN OP ZOOM

NOTA RENTEBELEID GEMEENTE BERGEN OP ZOOM l lllllll llll lllll llll llllll 111111111111111111111111111111111 815-023068 NOTA RENTEBELEID 2015 GEMEENTE BERGEN OP ZOOM Bergen op Zoom, oktober 2015 1. INLEIDING.""""""""""""""""""""""""""""""""""

Nadere informatie

Provincie Zuid-Holland Beleidsnota kostprijsberekening en rentetoerekening 2017

Provincie Zuid-Holland Beleidsnota kostprijsberekening en rentetoerekening 2017 Provincie Zuid-Holland Beleidsnota kostprijsberekening en rentetoerekening 2017 1 1. Inleiding en achtergrond De Financiële verordening van de provincie Zuid-Holland schrijft voor dat Provinciale Staten

Nadere informatie

Paragraaf 4: Financiering

Paragraaf 4: Financiering Paragraaf 4: Financiering Geldstroombeheer van de gemeente Algemeen De treasuryfunctie omvat de financiering van de beleidsvoornemens en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. Het beleid

Nadere informatie

Grip op Financiën. 13 januari 2015 Sector Control

Grip op Financiën. 13 januari 2015 Sector Control Grip op Financiën 13 januari 2015 Sector Control Opbouw presentatie Inzicht in ontwikkeling leningenportefeuille en rente Normenkader van de gemeente Eindhoven Beheersmaatregelen Huidige leningenportefeuille

Nadere informatie

Kadernota rentebeleid en rentetoerekening 2013 gemeente Heerhugowaard

Kadernota rentebeleid en rentetoerekening 2013 gemeente Heerhugowaard Kadernota rentebeleid en rentetoerekening 2013 gemeente Heerhugowaard 1. Inleiding Het begrip rente speelt een belangrijke rol in het gemeentelijk huishoudboekje en kent binnen de gemeentefinanciën een

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen

Nota Reserves en Voorzieningen Nota Reserves en Voorzieningen 1 2 Inhoud 1 Visie en wettelijke kaders 5 1.1 1.2 Visie Wettelijke kaders 2 Reserves 7 2.1 Soorten reserves 8 2.1.1 Algemene reserves 2.2 2.3 2.4 3 Voorzieningen 11 3.1 3.2

Nadere informatie

BEGROTING 2014. Paragraaf Financiering

BEGROTING 2014. Paragraaf Financiering BEGROTING 2014 Paragraaf Financiering Ambtelijke programmamanager Afdelingshoofd Bedrijfsvoering Inleiding In de BBV 2004 (Besluit Beheer en Verantwoording Provincies en gemeenten) is een paragraaf financiering

Nadere informatie

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen)

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen) Behandelend ambtenaar gemeente Begroting 2015 is Meerjarenbegroting 2016-2018 is Datum vaststelling begroting 2015 Datum ontvangst begroting 2015 Maatstaven Aantal inwoners per 1-1-2015 Aantal woonruimten

Nadere informatie

Commissie BBV NOTITIE RENTE 2017

Commissie BBV NOTITIE RENTE 2017 Commissie BBV NOTITIE RENTE 2017 Juli 2016 1. Inleiding en richtlijnen 1.1 Inleiding Bij de wijzigingen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de invoering van de Vennootschapsbelasting (VPB)

Nadere informatie

- Toelichting en nadere uitwerking (blz. 4-6) - voorbeeldberekening 1 contract, totaal annuïteitberekening op 4,6% en lineair (blz.

- Toelichting en nadere uitwerking (blz. 4-6) - voorbeeldberekening 1 contract, totaal annuïteitberekening op 4,6% en lineair (blz. gemeente Schiedam notitie DANM 01 oktober 2010 ONDERWERP stelselherziening erfpacht in het kader van de kerntaken analyse sdoor 3 1. Aanleiding Al geruime tijd wordt hard gewerkt om de bedrijfsvoering

Nadere informatie

loonstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 1,6% prijsstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 2,25% inflatiecorrectie tarieven: 1,08% 1,08%

loonstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 1,6% prijsstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 2,25% inflatiecorrectie tarieven: 1,08% 1,08% Bijlage 1 Begrotingsrichtlijnen voor de begroting 2014-2017 Samenvattend gelden de volgende financieel-technische uitgangspunten voor de begroting 2014-2017 : 1. Nominale ontwikkelingen 2014 2015-2017

Nadere informatie

Technische Vragen. Fractie: LO. Vragensteller: Simon Vogel. Onderwerp: Begroting Zaaknummer: Z

Technische Vragen. Fractie: LO. Vragensteller: Simon Vogel. Onderwerp: Begroting Zaaknummer: Z Technische Vragen Fractie: LO Vragensteller: Simon Vogel Onderwerp: Begroting 2017-2020 Zaaknummer: Z 16-18077 # Pagina nummer Vraag 1 8 Schuldreductie Kan de tekst onder Schuldpositie schuld in 2025 vooralsnog

Nadere informatie

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Inhoud Inleiding... 2 1. Vorming van reserves en voorzieningen... 3 1.1. Vorming van reserves... 3 1.2. Vorming

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Begroting 2015. Gemeenschappelijke regeling reinigingstaken Borsele-Goes

Jaarverslag 2013. Begroting 2015. Gemeenschappelijke regeling reinigingstaken Borsele-Goes Jaarverslag 2013 Begroting 2015 Gemeenschappelijke regeling reinigingstaken Borsele-Goes Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 1 INHOUDSOPGAVE... 2 JAARREKENING 2013... 3 BALANS... 4 WAARDERINGSGRONDSLAGEN...

Nadere informatie

Financiële kadernota Samen kom je verder! Gemeente Leiderdorp

Financiële kadernota Samen kom je verder! Gemeente Leiderdorp Financiële kadernota 2017-2020 Samen kom je verder! Gemeente Leiderdorp Algemene Dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Nr. Onderwerp i/s 2017 2018 2019 2020 401 Minder opbrengst precario S 40.000

Nadere informatie

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL Tiebot, Gijs PF-FB Wieger Mulder. Verlagen omslagrente

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL Tiebot, Gijs PF-FB Wieger Mulder. Verlagen omslagrente SAMENVATTING RAADSVOORSTEL ZAAKNUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER 1003652 Tiebot, Gijs PF-FB Wieger Mulder ONDERWERP Verlagen omslagrente AGENDANUMMER SAMENVATTING De afgelopen jaren is er

Nadere informatie

Investeringskasstroom: Investeringen maatschappelijk nut -25,5 Investeringen economisch nut -83,4 Investeringen grondexploitaties (netto) -0,6

Investeringskasstroom: Investeringen maatschappelijk nut -25,5 Investeringen economisch nut -83,4 Investeringen grondexploitaties (netto) -0,6 2.7 Financiering Algemeen Deze paragraaf informeert de raad over het treasurybeleid en het risicobeheer van de financieringsportefeuille. De kaders hiervoor zijn vastgelegd in de wet Financiering Decentrale

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleidslijnen reserves en voorzieningen... 4 2.1 Definities en regelgeving... 4 2.2 Toerekening van rente... 5 3. Huidige standen

Nadere informatie

3.4 Paragraaf Financiering

3.4 Paragraaf Financiering 3.4 Paragraaf Financiering 3.4.1 Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van de gemeente. Dit zijn risicobeheer (met name rente en kredietrisico),

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR Vergadering : 15 maart 2016 Agendapunt : 4. Onderwerp : Mandaatbesluit herfinanciering leningen 2017 t/m 2023 Aandachtsveldhouder B.J. Bussink Informatie bij : H.W.C.

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HEEMRADEN

VOORSTEL AAN HET COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HEEMRADEN Commissie Financiën en Bestuurlijke Zaken 23 februari 2016 VOORSTEL AAN HET COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HEEMRADEN Vergadering : 1 maart 2016 Agendapunt : Onderwerp : Mandaatbesluit herfinanciering leningen

Nadere informatie

B&W besluit Publicatie

B&W besluit Publicatie B&W besluit Publicatie Onderwerp Stelselwijziging leningen via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Bestuurlijk behandelvoorstel (2013/367273) CS/CC Collegebesluit 1. Kennis te nemen van het eindrapport

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Intern document 2014/10084 behorende bij B&W nota 2014/10024 Colofon Uitgave Mei 2014 Gemeente Zundert Markt 1 4881 CN Zundert Postbus 10.001 4880 CA

Nadere informatie

Collegevoorstel. Collegevoorstel. Advies en Beheer. zaak_zaaknummer. Ja, zonder beperkingen Algemene Middelen. Advies & Beheer

Collegevoorstel. Collegevoorstel. Advies en Beheer. zaak_zaaknummer. Ja, zonder beperkingen Algemene Middelen. Advies & Beheer zaak_id bericht_nummer bericht_id Collegevoorstel zaak_zaaknummer Advies en Beheer Regnr B&W dd 16062015 Openbaar Programma Ja, zonder beperkingen Algemene Middelen DT dd OR dd B&W dd OR dd Raad Raadsdocumenten

Nadere informatie

erfpacht ROB 2 november 2010 Plaats over deze achtergrondfoto uw eigen [kleuren]foto op de voorgrond...

erfpacht ROB 2 november 2010 Plaats over deze achtergrondfoto uw eigen [kleuren]foto op de voorgrond... Stelselherziening lh i erfpacht Voorafgaand aan extra Commissie ROB 2 november 2010 Plaats over deze achtergrondfoto uw eigen [kleuren]foto op de voorgrond......gebruik vervolgens onderstaande tool om

Nadere informatie

MEMO van college aan de raad

MEMO van college aan de raad MEMO van college aan de raad datum : 27 november 2008 aan : Gemeenteraad van : College onderwerp : Beantwoording vraag vanuit de raadsvergadering van 4 november j.l. over de ontstane rentevoordelen na

Nadere informatie

Wijzigingen in Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)

Wijzigingen in Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Wijzigingen in Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) Notitie rente 2017/2018 In notities over specifieke onderwerpen doet de commissie BBV stellige uitspraken die de gemeente verplicht moet opvolgen

Nadere informatie

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering Kanttekeningen bij de Begroting 2015 Paragraaf 4 Financiering Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Financieringsbehoefte = Schuldgroei... 4 3 Oorzaak van Schuldgroei : Investeringen en Exploitatietekort... 5 4 Hoe

Nadere informatie

Onderstaande tabel geeft het verloop weer van onze huidige langlopende geldleningen.

Onderstaande tabel geeft het verloop weer van onze huidige langlopende geldleningen. 4 Financiering Het doel van deze paragraaf is om de raad beter te informeren omtrent het treasurybeleid en de beheersing van financiële risico s. De treasuryfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma's

Nadere informatie

Bijlage: Openstaande Kamervragen beleidsdoorlichting Risicomanagement van de staatsschuld en hoofdlijnen van het beleid

Bijlage: Openstaande Kamervragen beleidsdoorlichting Risicomanagement van de staatsschuld en hoofdlijnen van het beleid 1 Bijlage: Openstaande Kamervragen beleidsdoorlichting Risicomanagement van de staatsschuld en hoofdlijnen van het beleid Vraag 9: Hoe wordt in het nieuwe kader omgegaan met de neveneffecten die zich in

Nadere informatie

Probleemstelling: Berekening benodigde bedrag voor de herfinanciering: Financieringsmemo juni 2015 nr.

Probleemstelling: Berekening benodigde bedrag voor de herfinanciering: Financieringsmemo juni 2015 nr. Financieringsmemo juni 2015 nr. Aan: Treasurycommissie Van: Arjan van de Wetering Datum: 15 juni 2015 Onderwerp: Herfinanciering leningen Afschrift aan: vul in Probleemstelling: Eind juni moeten een vaste

Nadere informatie

Notitie rente 9-12-2013

Notitie rente 9-12-2013 Notitie rente 9-12-2013 INHOUDSOPGAVE blz. 1. Aanleiding van de notitie 3 2. Rente 3 3. Toerekenen van rente 5 4. Overige onderwerpen 10 -ii- 9-12-2013 1. Aanleiding van de notitie Rente is een belangrijke

Nadere informatie

VERBONDEN PARTIJEN artikel 1 en artikel 5

VERBONDEN PARTIJEN artikel 1 en artikel 5 Hoofdstuk 1 BBV Artikel 1-6 Algemene bepalingen VERBONDEN PARTIJEN artikel 1 en artikel 5 Vraag 13 van deel 7 (vóór apr05) Is een artikel 82 commissie een verbonden partij volgens het BBV? Een artikel

Nadere informatie

Stichting CHAVAH. Jaarrekening. Stichting CHAVAH

Stichting CHAVAH. Jaarrekening. Stichting CHAVAH Jaarrekening Stichting CHAVAH 2015 1 Inhoudsopgave BESTUURSVERSLAG 3 JAARREKENING 2015 6 BALANS PER 31 DECEMBER 2015 7 STAAT VAN BATEN EN LASTEN 2014-15 8 TOELICHTING BEHORENDE TOT DE JAARREKENING 2015

Nadere informatie

Programma Algemene Dekkingsmiddelen Bedragen x 1,000

Programma Algemene Dekkingsmiddelen Bedragen x 1,000 4.12 Programma Algemene dekkingsmiddelen Het programma algemene dekkingsmiddelen betreft voornamelijk die gemeentelijke baten (en daaraan gerelateerde lasten) die vrij besteedbaar en dus vrij afweegbaar

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 565 IXA Wijziging van de sstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2010 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) Nr. 2 MEMORIE VAN

Nadere informatie

Raadsvergadering : 12 april 2016 agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte

Raadsvergadering : 12 april 2016 agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte Zaaknummer : Raadsvergadering : 12 april 2016 agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte Onderwerp : Beleid overschotten Collegevergadering : 15 maart 2016 agendapunt : 10 Portefeuillehouder : J.B. Boer

Nadere informatie

Machtiging voor het aangaan van geldleningen in 2009 en aanpassing mandaat voor kortlopende geldleningen.

Machtiging voor het aangaan van geldleningen in 2009 en aanpassing mandaat voor kortlopende geldleningen. College Onderwerp: V200900783 Machtiging voor het aangaan van geldleningen in 2009 en aanpassing mandaat voor kortlopende geldleningen. Samenvatting Vooral door de herfinanciering van bestaande leningen

Nadere informatie

De schuldratio van de gemeente Drimmelen is laag.

De schuldratio van de gemeente Drimmelen is laag. Startpunt van de houdbaarheidstest is de beginbalans van het lopende boekjaar. Hiervan worden alle bezittingen op de linkerzijde van de balans en de schulden op de rechterzijde van de balans in ogenschouw

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad. Registratienummer: GF Datum: 8 mei 2012 Agendapunt: 18. Behandelend ambtenaar: De heer C. Tiemersma

Aan de gemeenteraad. Registratienummer: GF Datum: 8 mei 2012 Agendapunt: 18. Behandelend ambtenaar: De heer C. Tiemersma Aan de gemeenteraad Registratienummer: GF12.20057 Datum: 8 mei 2012 Agendapunt: 18 Portefeuillehouder: De heer L. Buwalda Behandelend ambtenaar: De heer C. Tiemersma Onderwerp: Jaarrekening 2011 en begroting

Nadere informatie

Naam en telefoon. Coen van den Hout (9300) Afdeling. Portefeuillehouder

Naam en telefoon. Coen van den Hout (9300) Afdeling. Portefeuillehouder Onderwerp Invoering nieuwe voorschriften Besluit Begroting & Verantwoording (BBV). Datum 25 mei 2016 Naam en telefoon Coen van den Hout (9300) Afdeling F&C Portefeuillehouder Frank den Brok Waarover wil

Nadere informatie

Raadsstuk. Haarlem. Onderwerp: Decemberrapportage 2016 BBVnr: 2016/ Inleiding

Raadsstuk. Haarlem. Onderwerp: Decemberrapportage 2016 BBVnr: 2016/ Inleiding Haarlem Raadsstuk Onderwerp: Decemberrapportage 2016 BBVnr: 2016/487091 1. Inleiding De Decemberrapportage is na de Bestuursrappportage 2016 het volgende document in de planning en control cyclus 2016.

Nadere informatie

gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 3 november 2014;

gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 3 november 2014; DE RAAD VAN DE GEMEENTE HAREN, gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 3 november 2014; b e s l u i t : vast te stellen het Treasurystatuut gemeente Haren 2014 Artikel 1 Begrippenkader In

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1990-1991 22126 Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van hoofdstuk IXA (Nationale Schuld) voor het jaar 1991 (wijziging samenhangende

Nadere informatie

FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC. Inleiding

FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC. Inleiding FINANCIËLE BIJLAGE VOORSTEL MFC Inleiding Om een solide financiële basis onder het Multifunctioneel Centrum (hierna: MFC) te realiseren is gezocht naar aanvullende partners. Inmiddels zijn de deelnemende

Nadere informatie

Jaarrapport 2014. van. New Spring Foundation. Moerkapelle

Jaarrapport 2014. van. New Spring Foundation. Moerkapelle Jaarrapport 2014 van New Spring Foundation te Moerkapelle INHOUDSOPGAVE I. 1. Balans per 31 december 2014 3 I. 2. Staat van baten en lasten over 2014 5 I. 3. Waarderingsgrondslagen, grondslagen voor de

Nadere informatie

2.4 Paragraaf 4 Financiering en beleggingen

2.4 Paragraaf 4 Financiering en beleggingen 2.4 Paragraaf 4 Financiering en beleggingen Deze paragraaf gaat over het beheer van de financiële middelen (treasury). De kaders voor het op een verantwoorde manier beheren van de financiële middelen worden

Nadere informatie

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Zaaknummer: 00378506 Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Collegevoorstel Inleiding Bij de begrotingsbehandeling 2014 is unaniem een motie van het CDA aangenomen waarin u wordt verzocht de toepasbaarheid

Nadere informatie

Financieel Meerjarenbeeld

Financieel Meerjarenbeeld Financieel Meerjarenbeeld 2017-2020 Concernstaf, mei 2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Uitgangspunten in het meerjarenbeeld 3 3. Verschil met het meerjarenbeeld in de gemeentebegroting 2015 6 1 1. Inleiding

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Raadsbijlage Voorstel over de besteding van de opbrengst van de verkoop aandelen Bouwfonds

gemeente Eindhoven Raadsbijlage Voorstel over de besteding van de opbrengst van de verkoop aandelen Bouwfonds r p gemeente Eindhoven Concernstaf Raadsbijlage nummer 135 Inboeknummer OOQ001816 Beslisdatum BBrW 30 mei 2000 Dossiernummer 022.305 Raadsbijlage Voorstel over de besteding van de opbrengst van de verkoop

Nadere informatie

ECFE/U Lbr. 16/070

ECFE/U Lbr. 16/070 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Modelverordening ex artikel 212 Gemeentewet uw kenmerk ons kenmerk ECFE/U201601248 Lbr. 16/070 bijlage(n)

Nadere informatie

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015 Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding Risicomanagement... 4 Doel risicomanagement Stappen risicomanagement Risicobeheersing Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Gemeente Den Haag. de gemeenteraad. Rm BSD/ RIS juli 2015

Gemeente Den Haag. de gemeenteraad. Rm BSD/ RIS juli 2015 Gemeente Den Haag de gemeenteraad Rm 2015.223 BSD/2015.527 RIS 283899 070-353 2651 7 juli 2015 Afsluiten langlopende leningen met uitgestelde storting (forwards) en de hoogte van het omslagrentepercentage

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 090 IXA Wijziging van de sstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2011 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) Nr. 2 MEMORIE VAN

Nadere informatie

Algemene dekkingsmiddelen

Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Onder dit hoofdstuk vallen de baten en lasten die samenhangen met: lokale heffingen (OZB), besteding niet gebonden; algemene uitkering / deelfonds sociaal domein dividend nutsbedrijven

Nadere informatie

Informatiedocument De Erfpachter BV

Informatiedocument De Erfpachter BV Informatiedocument De Erfpachter BV U staat op het punt om een woning te kopen. De Erfpachter BV. wil u via dit Informatieboek informeren over De Erfpachter BV. Hieronder zetten we graag voor u uiteen

Nadere informatie

: Aanvullend voorstel voor voorjaarsnota 2006 en kadernota 2007

: Aanvullend voorstel voor voorjaarsnota 2006 en kadernota 2007 Nummer Onderwerp : B-2.14.2006 : Aanvullend voorstel voor voorjaarsnota 2006 en kadernota 2007 Korte inhoud : Voor de voorjaarsnota moet de begrote algemene uitkering worden verhoogd met 144.637 en de

Nadere informatie

gfedcb Besluitenlijst d.d. d.d. gfedcb gem.secr.

gfedcb Besluitenlijst d.d. d.d. gfedcb gem.secr. Nota voor burgemeester en wethouders Onderwerp Eenheid/Cluster/Team PC Financiering nieuwbouw stadhuiskwartier 1- Notagegevens Notanummer 632051 Datum 21-9-2011 Programma: Portefeuillehouder Weth. Ahne

Nadere informatie

Bijlage 4. Toelichting op de financiële paragraaf

Bijlage 4. Toelichting op de financiële paragraaf Bijlage 4 Toelichting op de financiële paragraaf Toelichting op de financiële paragraaf De twee mogelijke scenario s zijn financieel doorgerekend. Dit wil zeggen dat op basis van kengetallen een berekening

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE Meijer, Jacco FIN S3 RAD: RAD150701 woensdag 1 juli 2015 BW: BW150526 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 1 juli 2015 Portefeuillehouder : H.A. Litjens Behandelend ambtenaar : Jacco

Nadere informatie

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel,

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel, AAN: De raad van de gemeente Ferwerderadiel. Sector : II Nr. : 06/52.13 Onderwerp : Vaststelling Nota Reserves en Voorzieningen 2013. Ferwert, 9 september 2013. Inleiding: Normaliter wordt de Nota Reserves

Nadere informatie

Overzicht omvang schulden

Overzicht omvang schulden Memo Aan : De leden van de gemeenteraad Van : Gerrit Boonzaaijer Doorkiesnummer : Datum : 28-11-2016 Afschriften : Bijlage(n) : Betreft : Schuldenafbouwplan Geachte leden van de gemeenteraad, Tijdens de

Nadere informatie

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde gemeente Eindhoven Inboeknummer 12bst01585 Dossiernummer 12.38.651 18 september 2012 Commissienotitie Betreft startnotitie over Sturen met normen: domein 'flexibiliteit'. Inleiding Op 28 augustus is in

Nadere informatie

2016D38962 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2016D38962 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2016D38962 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er bij een aantal fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te

Nadere informatie

Nota Rentebeleid Schouwen-Duiveland 2006

Nota Rentebeleid Schouwen-Duiveland 2006 Nota Rentebeleid Schouwen-Duiveland 2006 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Voorstel Nota rentebeleid 2006 4 Hoofdstuk 2 Het huidige rentebeleid 5 2.1 Nota de lokale reserve, een nuttige voorziening

Nadere informatie

Deloitte Insight Financiële trendanalyse Gemeenten, Provincies en Waterschappen

Deloitte Insight Financiële trendanalyse Gemeenten, Provincies en Waterschappen Deloitte Insight Financiële trendanalyse Gemeenten, Provincies en Waterschappen Drs. F. ten Have Drs. P.G.M.J. Jussen RA Drs. R.M.J. van Vugt RA Drs. F.J. Wijnstok RA Rotterdam 23 januari 2015 2 Voorwoord

Nadere informatie

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG NOTA WEERSTANDSVERMOGEN RECREATIESCHAP VOORNE-PUTTEN-ROZENBURG Opgesteld door: G.Z-H In opdracht van: Recreatieschap Voorne-Putten-Rozenburg Postbus 341 3100 AH Schiedam Tel.: 010-2981010 Fax: 010-2981020

Nadere informatie

Financiele gegevens 2014. Stichting Hospice Hoeksche Waard

Financiele gegevens 2014. Stichting Hospice Hoeksche Waard Financiele gegevens 2014 Stichting Hospice Hoeksche Waard BALANS PER 31 DECEMBER 2014 ACTIVA Vaste activa Materiële vaste activa 488.106 Vlottende activa Vorderingen en overlopende activa 104.201 Liquide

Nadere informatie

Memo van het College van B&W

Memo van het College van B&W Aanleiding In de commissie Ruimte van 22 mei 2014 zijn vragen gesteld over het risicoprofiel van de parkeerexploitatie gerelateerd aan het project Waterfront. In deze commissie is het voorstel van administratieve

Nadere informatie

Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels. Gemeente Albrandswaard

Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels. Gemeente Albrandswaard Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels Gemeente Albrandswaard Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels Gemeente Albrandswaard Datum: 18 mei 2012 Afdeling: Bestuur, team ontwikkeling Afdelingshoofd:

Nadere informatie

Activa 1-1-2012 31-12-2012 Passiva 1-1-2012 31-12-2012

Activa 1-1-2012 31-12-2012 Passiva 1-1-2012 31-12-2012 Bijlage 1 Jaarrekening 2012 ICT meldkamerbeheer Algemeen Onderstaand wordt de 4e jaarrekening ICT meldkamerbeheer aangeboden. Het betreft de multidisciplinaire jaarrekening 2012. De aansturing van ICT

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille.

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille. gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 12BST02184 Beslisdatum B&W Dossiernummer RaadsvoorstelMeerjaren Investeringsprogramma 2013 na MKBA Inleiding De gemeente Eindhoven wil blijvend investeren in

Nadere informatie

1 Balans per 31 december 2013 (ná verwerking voorstel resultaatbestemming) ACTIVA

1 Balans per 31 december 2013 (ná verwerking voorstel resultaatbestemming) ACTIVA Stichting Modus te Drunen 1 Balans per 31 december 2013 (ná verwerking voorstel resultaatbestemming) ACTIVA Vlottende activa 31 december 2013 31 december 2012 Vorderingen overige vorderingen en overlopende

Nadere informatie

FINANCIEEL ECONOMISCH VERSLAG

FINANCIEEL ECONOMISCH VERSLAG OVERZICHT JAARVERSLAG 2014 FINANCIEEL ECONOMISCH VERSLAG Voor de overzichtelijkheid zijn in het jaarverslag 2014 uitsluitend de kerncijfers en de balans en de winst- en verliesrekening opgenomen. De gegevens

Nadere informatie

5. VERDIEPINGSBIJLAGE. 5.1 Financiering staatsschuld

5. VERDIEPINGSBIJLAGE. 5.1 Financiering staatsschuld 5. VERDIEPINGSBIJLAGE 5.1 Financiering staatsschuld In tabel 1 en 2 worden de opbouw van de uitgaven en ontvangsten en uitgaven sinds ontwerpbegroting 2001 toegelicht. Tabel 1: Opbouw uitgaven (x EUR 1

Nadere informatie

Toelichting begroting 2014

Toelichting begroting 2014 Toelichting begroting 2014 1. TOELICHTING 1.1 Algemeen Bij het opstellen van de begroting heeft Hefpunt zichzelf het doel gesteld om de bijdrage van de waterschappen voor 2014 op het niveau te houden zoals

Nadere informatie

4.4 Financiering. 4.4.3 De financiering van de gemeente Spijkenisse

4.4 Financiering. 4.4.3 De financiering van de gemeente Spijkenisse 4.4 Financiering 4.4.1 Inleiding De kaders voor het beleid van de gemeente Spijkenisse ten aanzien van de treasuryfunctie liggen wettelijk vast in de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido). Deze

Nadere informatie

3. Jaarrekening Stichting KHO-Heliomare

3. Jaarrekening Stichting KHO-Heliomare 3. Jaarrekening Stichting KHO-Heliomare 3.1 Balans per 31 december 2013 (voor resultaatbestemming) Activa 31-12-2013 31-12-2012 Vaste activa Materiële vaste activa 591.897 591.897 Financiële vaste activa

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING

PROGRAMMABEGROTING PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 Paragraaf 4 : Financiering Inleiding In de paragraaf Financiering wordt de financieringsfunctie van de gemeente Leiderdorp uiteengezet voor de jaren 2015-2018. De uiteenzetting

Nadere informatie

Paragraaf Financiering

Paragraaf Financiering Paragraaf Financiering De Financieringsparagraaf is samen met het treasurystatuut bij de invoering van de wet Fido, per 1 januari 2001 verplicht gesteld. Het doel is om de raad op deze wijze beter te informeren

Nadere informatie

Begroting Het Baken Almere Begroting Pagina 1 van 5

Begroting Het Baken Almere Begroting Pagina 1 van 5 Pagina 1 van 5 De begroting 2014 sluit met een voordelig saldo van 40.000. In de begroting 2014 is een taakstelling van circa 1,2 miljoen opgenomen waarvan een bedrag van circa 0,9 miljoen concreet ingevuld

Nadere informatie

Aan: De raad van de gemeente. Heesch, 17 maart 2015

Aan: De raad van de gemeente. Heesch, 17 maart 2015 Registratiekenmerk 709321 Datum vergadering 23 april 2015 Agendapunt: 8 Onderwerp Starterslening Bernheze Portefeuillehouder de heer M.A.W.J.M. Wijdeven Aan: De raad van de gemeente Bernheze Heesch, 17

Nadere informatie

PARAGRAAF 3. Financiering. Begroting 2011 Paragraaf 3 Financiering

PARAGRAAF 3. Financiering. Begroting 2011 Paragraaf 3 Financiering PARAGRAAF 3 Algemeen Basis vormt de wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Het doel van deze wet is het bevorderen van een solide financiering en kredietwaardigheid van de decentrale overheden

Nadere informatie

Versie Deelraad April 2012. Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen

Versie Deelraad April 2012. Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen Versie Deelraad April 2012 Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen Inhoud 1. Inleiding 4 2. Begripsbepaling 5 2.1 Reserves 5 2.2 Voorzieningen 7 2.3 Verschil tussen een bestemmingsreserve en een voorziening

Nadere informatie

Jaarrekening Stichting Vrienden van Dôme

Jaarrekening Stichting Vrienden van Dôme Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Jaarrekening 1 Balans per 31 december 2014 2 Staat van baten en lasten over 2014 3 Waarderingsgrondslagen 4 Toelichting op de Balans per 31 december 2014 5 Toelichting op

Nadere informatie

Ontwikkelingen, Prestaties (wat gaan we doen) en financiële consequenties per product

Ontwikkelingen, Prestaties (wat gaan we doen) en financiële consequenties per product Programma 11 Overzicht algemene dekkingsmiddelen Burgemeester W.J.F.M. van Beek Ontwikkelingen, Prestaties (wat gaan we doen) en financiële consequenties per product Product 11.01 Beleggingen en Treasury

Nadere informatie

Portefeuillehouder : W.C. Luijendijk Datum collegebesluit : 28 mei 2013 Corr. nr.:

Portefeuillehouder : W.C. Luijendijk Datum collegebesluit : 28 mei 2013 Corr. nr.: Preadvies Portefeuillehouder : W.C. Luijendijk Datum collegebesluit : 28 mei 2013 Corr. nr.: 2013.08474 Onderwerp : Voorstel inzake jaarstukken 2012 en begroting 2014 Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant

Nadere informatie

Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting

Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting Den Haag 28 juni 2012 Inleiding Dit document bevat jaarcijfers van Avalex over het boekjaar 2011. Het bevat een balans

Nadere informatie

BIEO Begroting in één oogopslag

BIEO Begroting in één oogopslag BIEO 2016 Begroting in één oogopslag INLEIDING Voor u ligt de begroting in één oogopslag (BIEO) 2016 van de gemeente Wierden. Naast het begrotingsjaar 2016 wordt er aandacht geschonken aan de ontwikkeling

Nadere informatie

Nota risicomanagement en weerstandsvermogen

Nota risicomanagement en weerstandsvermogen Vastgesteld door B&W op: 24 oktober 2016 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Aanleiding 3 1.2 Doel en verantwoordelijkheidsverdeling 3 2 Risicomanagement(beleid) 5 2.1 Het begrip risico 5 2.2 Het begrip risicomanagement

Nadere informatie

Toelichting jaarrekening 2011 en begroting 2012 van Golfclub Son

Toelichting jaarrekening 2011 en begroting 2012 van Golfclub Son Toelichting jaarrekening 2011 en begroting 2012 van Golfclub Son ALV 29 maart 2012 Algemeen De analyse van de jaarcijfers 2011 met de begroting 2011 is slechts in beperkte mate mogelijk. De begroting 2011

Nadere informatie

3. Jaarrekening Stichting KHO-Heliomare

3. Jaarrekening Stichting KHO-Heliomare 3. Jaarrekening Stichting KHO-Heliomare 3.1 Balans per 31 december 2012 (voor resultaatbestemming) Activa 31-12-2012 31-12-2011 Vaste activa Materiële vaste activa 591.897 591.897 Financiële vaste activa

Nadere informatie

Nota. Reserves en voorzieningen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland

Nota. Reserves en voorzieningen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland Nota Reserves en voorzieningen Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland 2015 Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding... 3 1.1 Algemeen... 3 1.2 Leeswijzer... 3 Hoofdstuk 2 Begripsbepalingen... 4 2.1 Algemeen... 4 2.2

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 33 280 IXA Wijziging van de sstaat van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) Nr. 2 HERDRUK 1 MEMORIE

Nadere informatie

Waar staat je gemeente financieel

Waar staat je gemeente financieel Waar staat je gemeente financieel Alexander Versteeg & Jan van der Lei, 30 november 2015 Kijk naast baten en lasten naar de kasstromen! Schuldfinanciering Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor lokale

Nadere informatie

BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis

BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis BEGROTING 2014-2017 bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis Opgesteld door het Dagelijks Bestuur te Woerden d.d. 3 juli 2013 Vastgesteld door het Algemeen Bestuur d.d. 3 juli 2013 Carrosserieweg

Nadere informatie

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren:

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren: Nota voor : vergadering Algemeen Bestuur Datum : 19 december 2012 Onderwerp : Uitgangspunten begroting 2014 en planning besluitvorming Agendapunt : 5 Kenmerk : AB/1224 Bijlage: Planning en controlcyclus

Nadere informatie