NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE BERGEN OP ZOOM

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE BERGEN OP ZOOM"

Transcriptie

1 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015 GEMEENTE BERGEN OP ZOOM "Maximale eenvoud en transparantie" Bergen op Zoom, oktober 2015

2 I. INLEIDING 3 Doelstelling van de nota 3 Wat is nieuw in deze Nota Reserves en Voorzieningen? 3 II. VAN TOEPASSING ZIJNDE REGELGEVING 4 Besluit Begroting en Verantwoording voor Provincies en Gemeenten (BBV) 4 Financiële Verordening artikel III. BEGRIPSBEPALINGEN 5 Wat is een reserve? 5 Wat is een voorziening? 6 Wat is weerstandsvermogen? 6 IV. RICHTLIJNEN INSTELLEN RESERVES EN VOORZIENINGEN 8 Bevoegdheden en verantwoordelijkheidsverdeling 8 a. Instellen reserves en voorzieningen 8 b. Samenvoeging l wijziging reserves en voorzieningen 8 c. Voeding reserves en voorzieningen 8 d. Onttrekkingen reserves 8 e. Aanwendingen voorzieningen 8 f. Opheffen reserves 9 g. Vrijval voorzieningen 9 V. OVERIGE TOELICHTING 10 Relatie met investeringsbeleid 10 Toelichting en onderbouwing 10 Omvang reserves en voorzieningen 10 Rente toerekening aan reserves en voorzieningen 10 VI. PROCESBEHEERSING 11 Rol van gemeenteraad en het college: Samenvattend 11 Budgetverantwoordelijkheid 11 Nut /noodzaak 11 Bestendige gedragslijn 11 Controle 11 Evaluatie 11 VII. BESLISPUNTEN 12 Gemeente Bergen op Zoom Pagina 2 van 12

3 I. INLEIDING De gemeenteraad heeft ruim 5 jaar geleden de Nota Reserves en Voorzieningen 2010 vastgesteld. Naar aanleiding van deze nota is het aantal reserves en voorzieningen in aantallen fors teruggebracht om een beter inzicht te krijgen in de reserves en voorzieningen van de gemeente Bergen op Zoom. Mede op basis van de Financiële Verordening ex artikel 212 en het Beleidskader 2016, waarbij kritisch is gekeken naar de reserves qua spaarfunctie en afdekken van meerjarenplannen, is de wens om het beleid voorde reserves en voorzieningen te actualiseren. In deze nota zijn regels vastgesteld voor de vorming en aanwending van reserves en voorzieningen en de wijze waarop hiermee om wordt gegaan. Deze richtlijnen zijn gebaseerd op de laatste inzichten met betrekking tot de externe verslaggevingsvoorschriften (Besluit Begroting en Verantwoording voor Provincies en Gemeenten) en de wens om te streven naar maximale eenvoud en transparantie. Doelstelling van de nota Een helder én meerjarig financieel kader hoe om te gaan met reserves en voorzieningen, met daarbij duidelijke bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Op basis van het te bestendigen beleid is deze nota het uitgangspunt voor het jaarlijks actualiseren van de reserveen voorzieningenpositie. Wat is nieuw in deze Nota Reserves en Voorzieningen? De raad en het college streeft naar een gezond financieel huishoudboekje en het terugbrengen van de schuldenlast met daarbij een acceptabele weerstandsratio. In dit kader is gekeken naar het verder indikken van de reserves. Bij de jaarrekening 2014 zijn twee bestemmingsreserves, te weten die voor Riolering en Afvalstoffenheffing, overgeheveld naar de voorzieningen. Daarbij zijn ook in het kader van de balanssanering bij de jaarrekening 2014 de Algemene investeringsreserve en de Kapitaallastenreserve opgeheven. Het voorstel is nu om alle bestemmingsreserves over te hevelen naar de Algemene Reserve. Hiertoe is de auditcommissie geconsulteerd in september 2015 en zij staan hier positief tegenover. Dit betekent concreet dat de onderstaande bestemmingsreserves komen te vervallen: o Reserve grondbedrijf o Reserve egalisatie beheerplan wegen o Reserve openbare verlichting o Reserve stedelijke vernieuwing o Parkeerreserve o Reserve Markiezenhof o Reserve CKB de Maagd o Reserve Vastgoed De meerjaren beheerplannen die hieraan ten grondslag liggen, dan wel andere wettelijke verplichtingen 1, zijn eveneens overgeheveld aan de Algemene Reserve. Dit geldt eveneens voor de structurele stortingen aan deze bestemmingsreserves. Voor de voorzieningen zijn er geen bijzonderheden te vermelden ten opzichte van het eerder vastgestelde beleid. Betreffende de voorzieningen worden geen wijzigingen voorgesteld in deze nota. 1 Dit geldt specifiek voor de museumstatus van het Markiezenhof waarbij de Algemene Reserve garant staat voor onverhoopte exploitatietekorten, en voor op heffing van de Reserve Grondbedrijf, waardoor de beheersverordening van het grondbedrijf aangepast moet worden. Gemeente Bergen op Zoom Pagina 3 van 12

4 II. VAN TOEPASSING ZIJNDE REGELGEVING Besluit Begroting en Verantwoording voor Provincies en Gemeenten (BBV). Het BBV heeft zijn grondslag in de Provinciewet en Gemeentewet en bevat onder andere de regelgeving voor het opstellen van de begroting en jaarstukken, de financiële positie I weerstandsvermogen, waardering activa en informatie voor derden. Het BBV geeft dus wettelijke bepalingen waaraan reserves en voorzieningen moeten voldoen. Met de invoering van het BBV in 2004, en tussentijdse bijstellingen van de richtlijnen, is onder andere: s meer duidelijkheid verkregen over het onderscheid tussen reserves en voorzieningen; s aangegeven dat toevoegingen en onttrekkingen aan reserves géén exploitatielasten en - baten zijn. Bij de invoering van het BBV is de commissie BBV in het leven geroepen. Zij hebben tot taak zorg te dragen voor een eenduidige uitvoering en toepassing van het BBV. Dit doen zij ondermeer door een 'Vraag en antwoord'-rubriek bij te houden. Deze rubriek is te raadplegen via Financiële Verordening artikel 212 In 2014 heeft de raad de Financiële verordening gemeente Bergen op Zoom 2015 vastgesteld (RVB ). Hierin zijn de uitgangspunten voor het financieel beleid, het financieel beheer en de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente opgenomen. De gemeenteraad heeft bij de vaststelling van deze verordening een specifieke bepaling opgenomen voor reserves en voorzieningen: Artikel 8 Reserves en voorzieningen 1. Het beleid ten aanzien van reserves en voorzieningen wordt eenmaal per 4 jaar in een Nota Reserves en Voorzieningen neergelegd. De raad stelt deze nota vast. In de nota worden in ieder geval bepalingen opgenomen omtrent de vorming van, de storting in en onttrekking aan reserves en voorzieningen en het rentebeleid inzake reserves en voorzieningen. 2. Afwijkingen van het door de raad vastgestelde beleid dienen vooraf ter autorisatie aan de raad te worden voorgelegd met uitzondering van uit landelijke wetgeving voortkomende gevallen. Deze worden in de eerstvolgende rapportage aan de raad ter autorisatie voorgelegd. Samenvattend De bepalingen vastgelegd in het BBV, de kaderstellende uitspraken van de commissie BBV en de Financiële Verordening gemeente Bergen op Zoom 2015 zijn uitgangspunt voor de reserves en voorzieningen. Gemeente Bergen op Zoom Pagina 4 van 12

5 III. BEGRIPSBEPALINGEN In dit hoofdstuk worden enkele belangrijke begrippen uitgewerkt voor de reserves en voorzieningen. In artikel 42 van het BBV is bepaald dat het eigen vermogen van een gemeente wordt gevormd door de reserves. Aangezien dat artikel het eigen vermogen sterk afbakent, vallen voorzieningen dus niet onder het eigen vermogen. Voorzieningen behoren tot het vreemd vermogen. Het BBV geeft aan dat een essentieel kenmerk van het vreemd vermogen is, dat er een verplichting bestaat. Als er verplichtingen aan de orde zijn, dan is er uiteraard géén sprake van vrije aanwendbaarheid. Het onderstaande overzicht laat de verschillen tussen reserves en voorzieningen zien: Reserves Voorzieningen - 'vrij' besteedbaar - verplichte bestedingsrichting - behorend tot het eigen vermogen - behorend tot het vreemd vermogen Wat is een reserve? In de grijze kaders hieronder staan de wettelijke bepalingen vermeld waaraan reserves en voorzieningen moeten voldoen. De onderstaande toelichting is ontleend aan het BBV en de interpretatie ervan zoals vermeld in de 'vraag en antwoordrubriek' van de commissie BBV. Wet- en regelgeving Art. 42 BBV: 1. Het eigen vermogen bestaat uit de reserves en het gerealiseerde resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening. 2. Het in het eerste lid bedoelde resultaat wordt afzonderlijk opgenomen als onderdeel van het eigen vermogen. Art. 43 BBV: 1. In de balans worden de reserves onderscheiden naar: a. de algemene reserve; b. de bestemmingsreserves. 2. Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan provinciale staten respectievelijk de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven. Reserves worden onderscheiden in: s algemene reserves; en S bestemmingsreserves De algemene reserve wordt gebruikt voor het opvangen van risico's in algemene zin, het opvangen van risico's waarvoor geen (toereikende) bestemmingsreserves, dan wel voorzieningen, zijn ingesteld. De algemene reserve draagt veelal het karakter van een spaarfunctie en buffer. Een buffer bijvoorbeeld ter dekking van mogelijke exploitatieverliezen. Een bestemmingsreserve is een reserve waar de gemeenteraad een bepaalde bestemming aan heeft gegeven. Bestemmingsreserves kunnen worden gebruikt voor de volgende doeleinden: S S een bestedingsfunctie aan een door de gemeenteraad vastgesteld doel (dit zijn de meest voorkomende bestemmingsreserves); als egalisatierekeningen die dienen om ongewenste schommelingen in (externe) tarieven op te vangen (hier mag geen sprake zijn van een bestedingsverplichting van een derde). In veel gevallen zijn de bestemmingsreserves niet vrij aanwendbaar als gevolg van claims op basis van ingezet beleid of gedane toezeggingen aan derden. Bij het jaarlijks actualiseren van de reserves en voorzieningen worden deze claims transparant gemaakt door de onttrekkingen aan de reserves meerjarig te tonen. Gemeente Bergen op Zoom Pagina 5 van 12

6 Wat is een voorziening? Voorzieningen zijn vreemd vermogen en het is van belang dat aan voorzieningen een verplichting of een kwantificeerbaar risico is verbonden. Dit blijkt uit de onderstaande artikelen van het BBV. Wet- en regelgeving Art. 44 BBV: 1. Voorzieningen worden gevormd wegens: a. verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten; b. op balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; c. kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. 2. Tot de voorzieningen worden ook gerekend van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden met uitzondering van voorschotbedragen, bedoeld in artikel 49, onderdeel b. 3. Voorzieningen worden niet gevormd voor jaarlijks terugkerende arbeidskostengerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume. Art. 45 BBV: Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan. Kenmerken van voorzieningen: S verplichtingen samenhangend met het in de tijd onregelmatig gespreid zijn van kosten, het gaat in deze om (toekomstige) lasten waar de gemeente niet 'onderuit' kan (bijvoorbeeld groot onderhoud). Overigens is het vormen van een voorziening in deze gevallen niet verplicht. Er kan ook voor gekozen worden om de ongelijkmatig gespreide lasten in de meerjarenraming op te nemen; S verplichtingen die samenhangen met van derden verkregen middelen uit belastingen en heffingen, zoals rioolrechten en afvalstoffenheffing; S min of meer onzekere verplichtingen die te zijner tijd schulden worden (bijvoorbeeld wachtgeld, pensioenverplichtingen); s reservering van nog niet bestede middelen die van derden, niet zijnde Nederlandse of Europese overheidsinstanties, zijn verkregen en die alleen onder strikte voorwaarden en voor speciale doeleinden aangewend mogen worden (bijvoorbeeld specifieke uitkeringen); f de oorsprong heeft plaatsgevonden in het verleden (voorafgaande aan de balansdatum); Z voorzieningen die worden gebruikt voor waardeverminderingen op bepaalde activa moeten in mindering gebracht worden op het actief zelf (bijvoorbeeld voorziening dubieuze debiteuren) en deze worden niet gepresenteerd als vreemd vermogen. Samenvattend geeft de voorziening de geschatte hoogte aan van de omvang van de verplichting of het risico. Oneigenlijk gebruik leidt tot een lagere of een te hoge voorziening. Bij een te hoge voorziening dient vrijval van het overschot plaats te vinden ten gunste van de exploitatie. Wat is weerstandsvermogen? Het weerstandsvermogen is te definiëren als het vermogen van de gemeente Bergen op Zoom om niet-structurele financiële risico's op te kunnen vangen om alle activiteiten te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit (dit zijn de middelen waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en de risico's waarvoor geen (financiële) maatregelen zijn getroffen en die van grote betekenis kunnen zijn op de financiële positie. De algemene reserve en eventueel de bestemmingsreserves zijn instrumenten om risico's en verplichtingen af te dekken en vormen daarmee, samen met de onbenutte belastingcapaciteit en de financiële ruimte in de begroting de weerstandscapaciteit van de gemeente Bergen op Zoom. Overigens zijn voorzieningen ook instrumenten om risico's en bijbehorende verplichtingen af te dekken, deze vormen echter géén onderdeel van de gemeentelijke weerstandscapaciteit. De combinatie van de weerstandscapaciteit en het risicoprofiel geeft een indicatie van het weerstandsvermogen. De gemeente Bergen op Zoom hanteert hierbij, net als veel andere gemeenten in Nederland, Gemeente Bergen op Zoom Pagina 6 van 12

7 een systeem van risicomanagement dat is gebaseerd op het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement. Op deze wijze worden periodiek en systematisch de (financiële) risico's geïnventariseerd. Hierbij wordt het risicoprofiel beoordeeld ten opzichte van de waarschijnlijkheid dat de gemeente met deze risico's concreet wordt geconfronteerd. Dit is medebepalend voor de hoogte van de aan te houden algemene reserves. Aan de hand hiervan wordt een berekening gemaakt van het noodzakelijke weerstandsvermogen. Gemeente Bergen op Zoom Pagina 7 van 12

8 IV. RICHTLIJNEN INSTELLEN RESERVES EN VOORZIENINGEN Bevoegdheden en verantwoordelijkheidsverdeling De gemeenteraad is het enige orgaan - vanuit haar kaderstellende rol - dat kan beslissen over de instelling, opheffing, samenvoeging, wijziging, voeding en onttrekking van reserves (budgetrecht). De gemeenteraad is bevoegd tot de instelling van voorzieningen. De keuzevrijheid voor de raad is beperkt als gevolg van het BBV, wettelijke verplichtingen en/of het voordoen van concrete risico's. De uitvoering van het beleid dat ten grondslag ligt aan de voorzieningen vindt plaats door het college. Dit komt tot uitdrukking in de aanwending van voorzieningen. Indien bij de uitvoering van dit beleid blijkt dat de middelen niet toereikend zijn, moet dit aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Samenvattend het volgende overzicht: Activiteit Raad College a. Instellen ì opheffen reserves en voorzieningen V b. Samenvoeging 1 wijziging reserves en voorzieningen V c. Voeding reserves en voorzieningen V d. Onttrekkingen reserves V e. Aanwendingen voorzieningen V f. Opheffen reserves V g. Vrijval voorzieningen V a. Instellen reserves en voorzieningen Het instellen van een reserve of voorziening zal, zoals hierboven geschetst, bij afzonderlijk raadsbesluit plaats moeten vinden. Dit kan op initiatief van het ambtelijke apparaat, of vanuit voorstellen uit de gemeenteraad. Bestemmingsreserves worden ingesteld voor incidentele zaken en zullen zo concreet mogelijk moeten worden geformuleerd. In voorkomend geval kan dat in combinatie met de begroting, bestuursrapportage of de jaarrekening. In het besluit zal in ieder geval de volgende informatie zijn opgenomen: S doelstelling I bestemming; Z de wijze waarop de reserve ĩ voorziening wordt gevormd (structureel I incidenteel); Z de werkelijke omvang (hierbij rekeningen houden met de doorlooptijd van de bestedingen en effecten die dit heeft op de hoogte ervan, bijv. inflatie); s wijze van besteding/toelichting; S de maximale I minimale omvang ervan (bandbreedte); S de periode van de reserve /voorziening (doorlooptijd en einddatum); s bestedingsraming voor de komende jaren; s de dekking. Daarbij is de nadrukkelijke wens om het aantal bestemmingsreserves ŕe minimaliseren, zoals uiteengezet in deze Nota Reserves en Voorzieningen. b. Samenvoeging I wijziging reserves en voorzieningen Voor een toelichting wordt verwezen naar het voorgaande punt. c. Voeding reserves en voorzieningen De stortingen in reserves en voorzieningen, dus de voeding, vindt veelal plaats bij de vaststelling van de begroting door de raad. In de begroting is een overzicht opgenomen waaruit de stortingen in de reserves en de voorzieningen, alsmede het structurele karakter bij reserves. d. Onttrekkingen reserves Mede in het kader van (financiële) rechtmatigheid is het belangrijk dat onttrekkingen aan reserves plaatsvinden op basis van expliciete besluiten van de gemeenteraad. e. Aanwendingen voorzieningen Mede in het kader van (financiële) rechtmatigheid is het belangrijk dat aanwendingen ten laste van voorzieningen in Gemeente Bergen op Zoom Pagina 8 van 12

9 overeenstemming zijn met eerder genomen raadsbesluiten en/of dat deze passen in de (andere) kaders die de raad heeft vastgesteld (bijvoorbeeld meerjarenplannen). f. Opheffen reserves (Bestemmings)reserves kunnen worden opgeheven op grond van: S het project I werk waarvoor de reserve is ingesteld is afgerond; S visie op bestemmingsreserves (niet wettelijk) en vermogensstructuur; s er is geen sprake (meer) van een concrete bestemming. Deze laatste bullet is een punt van aandacht aangezien een 'concrete bestemming' voor meerderlij uitleg vatbaar is. Om deze reden is het belangrijk dat bij de instelling van de (bestemmings)reserve wordt voldaan aan de genoemde instellingscriteria. g. Vrijval voorzieningen In algemene zin vallen voorzieningen vrij indien de meerjarenplanning aangeeft dat er een overschot aanwezig is, dan wel dat het risico waarvoor de voorziening is gevormd niet meer bestaat. Deze vrijval komt ten gunste van het programma van waaruit de voorziening oorspronkelijk is gevoed. Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat voor (bestemmings)reserves er geen sprake is van vrijval. Indien 'overschotten' bestaan is het aan de gemeenteraad om de bestemming te wijzigen, dan wel de middelen anders in te zetten. Gemeente Bergen op Zoom Pagina 9 van 12

10 V. OVERIGE TOELICHTING Relatie met investeringsbeleid In het BBV is opgenomen dat investeringen alleen direct uit een reserve kunnen worden gedekt wanneer het investeringen betreft met een maatschappelijk nut (bijvoorbeeld investeringen in openbare ruimte zoals wegen). Investeringen met een economisch nut (bijvoorbeeld zwembaden) mogen niet direct uit een reserve worden gedekt. Dit betekent voor dergelijke investeringen dat structurele ruimte binnen de begroting gevonden moet worden. Toelichting en onderbouwing Per reserve en voorziening moet in de toelichting op de balans informatie worden opgenomen zoals gesteld door het BBV. Deze benodigde informatie wordt jaarlijks beoordeeld op basis van de actuele wet- en regelgeving. Jaarlijks wordt door het college vastgesteld dat de reserves en voorzieningen voldoende zijn onderbouwd. Van iedere reserve of voorziening moet duidelijk zijn waarom die er is en hoe de omvang is bepaald. Meerjarig wordt de financiële positie van de reserves en voorzieningen geactualiseerd en aan de gemeenteraad aangeboden op basis van deze Nota Reserves en Voorzieningen. Omvang reserves en voorzieningen De omvang van de (bestemmings)reserves en voorzieningen is afhankelijk van het doel waarvoor ze in het leven zijn geroepen. Aan voorzieningen liggen over het algemeen onderhouds- en beheerplannen ten grondslag, dan wel concrete en gekwantificeerde risico's. De plannen moeten het niveau hebben om de toekomstige uitgaven te kunnen opvangen (rekeninghoudende met de nog te realiseren stortingen). De omvang van de algemene reserves zijn niet aan regels gebonden. Uitgangspunt is dat dit afhankelijk moet worden gesteld aan de lokale risico's. Zoals eerder is opgemerkt bestaat hiervoor een systeem van risicomanagement, zodat periodiek een afgewogen oordeel kan worden gegeven over de benodigde omvang van de algemene reserves in relatie tot het risicoprofiel. Ditzelfde geldt voor bestemmingsreserves. Hierbij wordt opgemerkt dat bij de instelling de gemeenteraad de gewenste omvang minimaal I maximaal heeft vastgesteld. Op dit moment zijn door de gemeenteraad i het college bij sommige (bestemmings)reserves plafonds benoemd. Bij de actualisatie van de reserve en voorzieningenpositie zullen deze plafonds, indien noodzakelijk in het kader van risicomanagement, worden gerespecteerd of bijgesteld. Daar waar motieven bestaan om plafonds hoger I lager vast te stellen, dan wel plafonds te laten vervallen zal dit expliciet ter besluitvorming worden aangeboden. Rente toerekening aan reserves en voorzieningen In principe wordt er aan de reserves en voorzieningen géén rente toegerekend. Dit is verder vastgelegd in de nota Rentebeleid. Kortheidshalve wordt hiernaar verwezen. Gemeente Bergen op Zoom Pagina 10 van 12

11 VI. PROCESBEHEERSING Rol van gemeenteraad en het college: Samenvattend Het budgetrecht (autorisatie) ligt bij de gemeenteraad. De gemeenteraad beslist over het instellen en opheffen van reserves en voorzieningen. Daarnaast geeft zij het doel ì bestemming en de hoogte van de reserves of voorzieningen aan. Voor mutaties tussen reserves en voorzieningen is eveneens een raadsbesluit noodzakelijk. De actualisatie van de reserves en voorzieningen wordt jaarlijks uitgevoerd in het kader van het begrotingsproces I Beleidskader. Dit proces wordt geïnitieerd vanuit het college. De resultaten van deze actualisatie worden verwerkt in de begroting en vervolgens bijgesteld in de jaarrekening. Daarnaast wordt jaarlijks een afzonderlijk meerjarig document gemaakt van de financiële positie van de reserves en voorzieningen en voorgelegd aan de gemeenteraad. Het college is verder bevoegd om binnen de bovenstaande kaders nadere uitvoeringsvoorschriften vast te stellen. Budgetverantwoordelijkheid Bij iedere reserve I voorziening wordt een budgetverantwoordelijke (budgethouder) aangewezen. De budgethouder bewaakt de gemeentelijke kaders en richtlijnen en adviseert hoe om te gaan met een betreffende reserve I voorziening. De budgethouder legt daarover verantwoording af in lijn met de vastgestelde budgethoudersregeling. Nut / noodzaak Vanwege de overzichtelijkheid en een duidelijke afweging dient het instellen van reserves en voorzieningen te worden beperkt tot de hoogst noodzakelijke. Vermeden moet worden dat diverse 'potjes' ontstaan, die potjes dienen veelal niet in een algemeen Bergs belang. Reserves en voorzieningen zijn gemeenschapsgelden waarover de gemeenteraad beschikt. Vermeden moet worden dat niet gebruikte budgetruimte door middel van budgetoverheveling gereserveerd wordt. In dit kader heeft in 2010 een forse opschoningslag plaatsgevonden waardoor het aantal reserves is teruggebracht. Bestendige gedragslijn Het is van belang dat voor de mutaties van de reserves en voorzieningen een bestendige gedragslijn wordt gevolgd. Controle Jaarlijks zal de externe accountant bij de jaarrekening de reserves en voorzieningen toetsen aan de kaders en richtlijnen. Evaluatie De Nota Reserves en Voorzieningen wordt eens in de vier jaar geactualiseerd, in de lijn met de "Financiële verordening 2014 gemeente Bergen op Zoom", of zoveel eerder als de ontwikkelingen daarom vragen. Gemeente Bergen op Zoom Pagina 11 van 12

12 VII. BESLISPUNTEN De Nota Reserves en Voorzieningen 2015 is in lijn met de voorgaande nota. Een aantal beleidsuitgangspunten is nieuw, daarom de volgende beslispunten: 1. Met ingang van 1 januari 2016 de Nota Reserves en Voorzieningen 2015 vast te stellen, met daarbij de volgende beslispunten: a) Er is één reserve voor het opvangen van risico's en om te sparen: de Algemene Reserve; b) De onderstaande bestemmingsreserves komen te vervallen en het saldo per 31/12/2015 wordt toegevoegd aan de Algemene Reserve, het betreft: o Reserve Grondbedrijf o Reserve Egalisatie beheerplan wegen o Reserve Openbare verlichting o Reserve Stedelijke vernieuwing o Parkeerreserve o Reserve Markiezenhof o Reserve CKB de Maagd o Reserve Vastgoed c) De meerjaren beheerplannen voor wegen, verlichting, stedelijke vernieuwing en parkeren worden gerespecteerd. De geplande uitgaven worden als blokkering opgenomen in de Algemene Reserve, leder jaar maken deze plannen onderdeel uit van de meerjaren investeringsplanning (MIP) en worden voorgelegd ter vaststelling aan de gemeenteraad bij het Beleidskader I Begroting. Deze blokkeringen op de Algemene Reserve maken geen onderdeel uit van de weerstandsratio; d) Jaarlijkse actualisatie van het overzicht financiële positie reserves en voorzieningen, inclusief een onderbouwing aan de hand van meerjaren bestedingsplannen als onderbouwing van de blokkeringen op de Algemene Reserve en claims (op basis van besluitvorming door de raad); e) Op basis van het geldende systeem van risicomanagement wordt jaarlijks bij het beleidskader, de begroting en de jaarrekening, het weerstandsvermogen van de gemeente Bergen op Zoom geëvalueerd op basis van het risicoprofiel en uitgedrukt in de weerstandsratio. 2. Intrekken van de voorgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2010 per 1 januari Gemeente Bergen op Zoom Pagina 12 van 12

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleidslijnen reserves en voorzieningen... 4 2.1 Definities en regelgeving... 4 2.2 Toerekening van rente... 5 3. Huidige standen

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen

Nota Reserves en Voorzieningen Nota Reserves en Voorzieningen 1 2 Inhoud 1 Visie en wettelijke kaders 5 1.1 1.2 Visie Wettelijke kaders 2 Reserves 7 2.1 Soorten reserves 8 2.1.1 Algemene reserves 2.2 2.3 2.4 3 Voorzieningen 11 3.1 3.2

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H)

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Bergen (N-H) INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1 1. INLEIDING... 2 1.1 Waarom een nota reserves en voorzieningen?... 2 1.2 Inhoud van de nota... 2 2 Regelgeving en

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Intern document 2014/10084 behorende bij B&W nota 2014/10024 Colofon Uitgave Mei 2014 Gemeente Zundert Markt 1 4881 CN Zundert Postbus 10.001 4880 CA

Nadere informatie

Provincie Zuid Holland. Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015

Provincie Zuid Holland. Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Provincie Zuid Holland Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Versie GS 26 mei 1 1. Inleiding en achtergrond Deze nota gaat in op het beleid ten aanzien van reserves en voorzieningen van de provincie

Nadere informatie

NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN

NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN NOTA RESERVES & VOORZIENINGEN RECREATIESCHAP ROTTEMEREN Opgesteld door: G.Z-H In opdracht van: Recreatieschap Rottemeren Postbus 341 3100 AH Schiedam Tel.: 010-2981010 Fax: 010-2981020 September 2014 1.

Nadere informatie

Nota. Reserves en voorzieningen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland

Nota. Reserves en voorzieningen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland Nota Reserves en voorzieningen Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland 2015 Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding... 3 1.1 Algemeen... 3 1.2 Leeswijzer... 3 Hoofdstuk 2 Begripsbepalingen... 4 2.1 Algemeen... 4 2.2

Nadere informatie

Beleidsnota reserves en voorzieningen

Beleidsnota reserves en voorzieningen Beleidsnota reserves en voorzieningen 2015 Gemeente Cuijk Datum vaststelling: 14 december 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 1.1 Aanleiding herziening beleidsnota reserves en voorzieningen 2 1.2 Doel van

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen. Concept, oktober 2014

Nota reserves en voorzieningen. Concept, oktober 2014 Nota reserves en voorzieningen Concept, oktober 2014 Autorisatie OPSTELLERS: Dennis Ellenbroek FUNCTIONARIS Financieel specialist Versiegegevens VERSIE: DATUM: OMSCHRIJVING: 0.1 20 oktober Definitief concept

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 Inleiding 2 2. Overzicht van reserves en voorzieningen resultaatsbestemming 2009 3 3. Besluit Begroting en Verantwoording

Nadere informatie

Versie Deelraad April 2012. Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen

Versie Deelraad April 2012. Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen Versie Deelraad April 2012 Beleidsnotitie Reserves en Voorzieningen Inhoud 1. Inleiding 4 2. Begripsbepaling 5 2.1 Reserves 5 2.2 Voorzieningen 7 2.3 Verschil tussen een bestemmingsreserve en een voorziening

Nadere informatie

Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen)

Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) 2 januari 2014 2 Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE Meijer, Jacco FIN S3 RAD: RAD150701 woensdag 1 juli 2015 BW: BW150526 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 1 juli 2015 Portefeuillehouder : H.A. Litjens Behandelend ambtenaar : Jacco

Nadere informatie

Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog

Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog Voorwoord De gemeente is verplicht om één keer per vier jaar een nota reserves en voorzieningen

Nadere informatie

NOTA RENTEBELEID GEMEENTE BERGEN OP ZOOM

NOTA RENTEBELEID GEMEENTE BERGEN OP ZOOM l lllllll llll lllll llll llllll 111111111111111111111111111111111 815-023068 NOTA RENTEBELEID 2015 GEMEENTE BERGEN OP ZOOM Bergen op Zoom, oktober 2015 1. INLEIDING.""""""""""""""""""""""""""""""""""

Nadere informatie

xxxx 2012 Beleidskader Reserves en voorzieningen 2012-2015

xxxx 2012 Beleidskader Reserves en voorzieningen 2012-2015 xxxx 2012 Beleidskader Reserves en voorzieningen 2012-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 1.1 Doelstelling... 3 1.2 Rol van de raad... 3 1.3 Leeswijzer... 3 2. Wijzigingen en beslispunten...

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen RMH

Nota Reserves en Voorzieningen RMH Nota Reserves en Voorzieningen RMH 1. Inleiding De reserves en voorzieningen vormen een belangrijk onderdeel van de vermogenspositie van de Regio Midden Holland (RMH). Zowel vanuit bestuurlijk als bedrijfseconomisch

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE WAALWIJK NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015 1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2. Begripsbepaling... 4 2.1 Reserves... 4 2.2 Voorzieningen... 7 3 Beleid en beheer van reserves... 9 3.1 De instellingscriteria...

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN OPENBAAR LICHAAM NOABERKRACHT DINKELLAND TUBBERGEN

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN OPENBAAR LICHAAM NOABERKRACHT DINKELLAND TUBBERGEN NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2014 OPENBAAR LICHAAM NOABERKRACHT DINKELLAND TUBBERGEN Nota reserves en voorzieningen 2014 GR - pagina 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Besluit Begroting en Verantwoording

Nadere informatie

Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018. Gemeente Dinkelland

Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018. Gemeente Dinkelland Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018 Gemeente Dinkelland Nota Reserves (en Voorzieningen) 2015-2018 gemeente Dinkelland Raad 21 april 2015 pagina 1 1 Inhoud 1 Inleiding... 3 1.1 Doel van de nota...

Nadere informatie

NOTA RESERVES VOORZIENINGEN

NOTA RESERVES VOORZIENINGEN NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 1. Inleiding Reserves maken een onderdeel uit van de vermogenspositie van een organisatie. Sinds de start van de Omgevingsdienst zijn een beperkt aantal reserves gevormd.

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2014 Januari 2014 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Begripsbepaling... 5 2.1 Reserves... 5 2.2 Voorzieningen... 8 3 Beleid en beheer van reserves... 11 3.1 De instellingscriteria... 11 3.2 De wijze van

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk

Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk *0010100120132873* KNDK/2013/2873 Nota reserves en voorzieningen 2014 Gemeente Korendijk Concept 19-10-2013 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Begrippen 3 3. Beleidsuitgangspunten en kaderstelling 5 4.

Nadere informatie

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel,

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel, AAN: De raad van de gemeente Ferwerderadiel. Sector : II Nr. : 06/52.13 Onderwerp : Vaststelling Nota Reserves en Voorzieningen 2013. Ferwert, 9 september 2013. Inleiding: Normaliter wordt de Nota Reserves

Nadere informatie

GEMEENTE TERSCHELLING NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2016-2020

GEMEENTE TERSCHELLING NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2016-2020 GEMEENTE TERSCHELLING NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2016-2020 Inhoudsopgave 1 Inleiding en doelstelling Blz. 2 2 Begrippen en kaders 3 3 Uitgangspunten van beleid 5 4 Weerstandsvermogen 8 5 Voorstellen

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen. Gemeente Landsmeer

Nota Reserves en Voorzieningen. Gemeente Landsmeer Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Landsmeer Pagina 1 Pagina 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 1. Inleiding 6 2. Ontwikkeling totale omvang reserves en voorzieningen 7 3. Wettelijk kader 8 3.1. Reserves...

Nadere informatie

Hoe financieel gezond is uw gemeente?

Hoe financieel gezond is uw gemeente? Hoe financieel gezond is uw gemeente? drs. R.M.J.(Rein-Aart) van Vugt RA A.(Arie)Elsenaar RE RA 1 Hoe financieel gezond is uw gemeente? In dit artikel geven de auteurs op hoofdlijnen aan welke indicatoren

Nadere informatie

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019

Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Nota reserve- en voorzieningenbeleid 2016-2019 Inhoud Inleiding... 2 1. Vorming van reserves en voorzieningen... 3 1.1. Vorming van reserves... 3 1.2. Vorming

Nadere informatie

Nota Reserves en voorzieningen gemeente Papendrecht 2015

Nota Reserves en voorzieningen gemeente Papendrecht 2015 Nota Reserves en voorzieningen gemeente Papendrecht 2015 Versie 2.0 2 Inhoud 1. Inleiding... 5 1.1 Aanleiding... 5 1.2 stelling... 5 1.3 Wettelijk kader... 5 1.4 Leeswijzer... 5 2. Begrippen en kaders...

Nadere informatie

Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard

Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Nota beleid reserves en voorzieningen voor het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Inhoudsopgave 1. INLEIDING 4 2. BEGRIPPENKADER 4 3. RESERVES 5 3.1 ALGEMENE RESERVES 5 3.2 BESTEMMINGSRESERVES

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Kadernota Risicomanagement provincie Groningen

Kadernota Risicomanagement provincie Groningen Kadernota Risicomanagement provincie Groningen Provincie Groningen December 2014 1. Inleiding Op basis van de Financiële Verordening Provincie Groningen dienen Gedeputeerden Staten (GS) ten minste eenmaal

Nadere informatie

Volgens artikel 11 van het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bestaat het weerstandsvermogen uit de relatie tussen:

Volgens artikel 11 van het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bestaat het weerstandsvermogen uit de relatie tussen: Meent 94 Postbus 70012 info@rekenkamer.rotterdam.nl t 010 267 22 42 3000 KP Rotterdam www.rekenkamer.rotterdam.nl Gemeente Rotterdam Gemeenteraad d.t.k.v. de griffie Coolsingel 40 3011 AD ROTTERDAM ons

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN 2015-2018 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 4 2. Algemene regels met betrekking tot het reserve- en voorzieningenbeleid... 5 2.1. Inleiding...

Nadere informatie

Richtlijnen van de commissie BBV

Richtlijnen van de commissie BBV Richtlijnen van de commissie BBV Stellige uitspraken gelden met ingang van begrotingsjaar T+1, het jaar nadat de uitspraak is gepubliceerd. 1. Notitie Software, mei 2007 1.1 Software (als afzonderlijk

Nadere informatie

Nota reserves. en voorzieningen

Nota reserves. en voorzieningen Nota reserves en voorzieningen Inhoudsopgave Samenvatting... 3 Inleiding... 4 Het regelgevend kader... 4 Algemene reserves... 4 Bestemmingsreserve... 5 Stille reserve... 5 Voorzieningen... 6 Bevoegdheden...

Nadere informatie

Gelezen het voorstel van Gedeputeerde Staten, d.d. 22 april 2014; Gezien het advies van de commissie Mobiliteit en Financiºn, d.d.

Gelezen het voorstel van Gedeputeerde Staten, d.d. 22 april 2014; Gezien het advies van de commissie Mobiliteit en Financiºn, d.d. Ontwerpbesluit / B Voorgestelde behandeling PS-vergadering : 3 oktober 2014 Onderwerp Financiºle verordening Provinciale Staten van Noord-Brabant, Gelezen het voorstel van Gedeputeerde Staten, d.d. ; Gelet

Nadere informatie

Foech ried/kolleezje: De raad is bevoegd het gemeentelijk reservebeleid aan te passen en vast te stellen.

Foech ried/kolleezje: De raad is bevoegd het gemeentelijk reservebeleid aan te passen en vast te stellen. Riedsútstel Ried : 26 maart 2015 Status : Besluitvormend Eardere behandeling : Opiniërend dd. 19 maart 2015 Agindapunt : niet invullen Portefúljehâlder : Gerda Postma Amtner : W. Kobus Taheakke : Nota

Nadere informatie

Eemsmond en nota activabeleid gemeente Eemsmond

Eemsmond en nota activabeleid gemeente Eemsmond Nummer : 11-12.2011 Onderwerp : Wijziging artikel 10, lid 2 van de Financiële verordening gemeente Eemsmond en nota activabeleid gemeente Eemsmond Korte inhoud : Actualisatie nota activabeleid gemeente

Nadere informatie

RESERVE- EN VOORZIENINGEN BELEID STADSDEEL ZUIDOOST

RESERVE- EN VOORZIENINGEN BELEID STADSDEEL ZUIDOOST RESERVE- EN VOORZIENINGEN BELEID STADSDEEL ZUIDOOST Oktober 2008 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING...4 2 ALGEMEEN...5 2.1 BESLUIT BEGROTING EN VERANTWOORDING PROVINCIES EN GEMEENTEN... 5 2.2 LEESWIJZER... 5 3

Nadere informatie

Nota. reserves en voorzieningen 2014. gemeente Hellendoorn

Nota. reserves en voorzieningen 2014. gemeente Hellendoorn Nota reserves en voorzieningen 2014 gemeente Hellendoorn 14INT04380 Inhoudsopgave 1 Samenvatting 2 2 Inleiding 3 2.1 Leeswijzer 3 2.2 Doelstelling 3 2.3 Uitgangspunten 3 3 Wettelijk kader en begrippen

Nadere informatie

De taak van de commissie Besluit begroting en verantwoording (hierna: BBV) is om een eenduidige toepassing van het BBV te bevorderen.

De taak van de commissie Besluit begroting en verantwoording (hierna: BBV) is om een eenduidige toepassing van het BBV te bevorderen. januari 2012 Notitie incidentele en structurele baten en lasten Algemeen De taak van de commissie Besluit begroting en verantwoording (hierna: BBV) is om een eenduidige toepassing van het BBV te bevorderen.

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015.

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. Voorstel van het college aan de raad Agendapunt Portefeuillehouder: mw. A.A.C. Groot Kenmerk: 247735 /

Nadere informatie

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE DIEMEN 2009

NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE DIEMEN 2009 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN GEMEENTE DIEMEN 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding...1 2. Algemene theorie over reserves en voorzieningen...2 3. Rente en reserves...5 4. Wijzigingen in regelgeving...8 5. Huidige

Nadere informatie

Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013

Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013 VERGADERING ALGEMEEN BESTUUR OMGEVINGSDIENST MIDDEN- EN WEST-BRABANT Datum: 4 juli 2014 Agendapunt: 4 Betreft: Jaarstukken 2013 Aanleiding Ter uitvoering van de artikelen 197 en 198 van de Gemeentewet

Nadere informatie

Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves

Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves Bijlage nota reserves en voorzieningen Reserves Algemene reserve Stand per eind 2014 1.894.000 Buffer De algemene reserve is gevormd uit rekeningresultaten uit het verleden en is de primaire buffer voor

Nadere informatie

TOELICHTING OP DE FUNCTIES RESERVES EN VOORZIENINGEN

TOELICHTING OP DE FUNCTIES RESERVES EN VOORZIENINGEN TOELICHTING OP DE FUNCTIES RESERVES EN VOORZIENINGEN Toelichting op de functies Reserves en voorzieningen bij een gemeente d.d. 31 december 2010 Bladzijde 1 Toelichting op de functies Reserves en voorzieningen

Nadere informatie

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015 Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding Risicomanagement... 4 Doel risicomanagement Stappen risicomanagement Risicobeheersing Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg Financiële verordening RUD Zuid-Limburg 1 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Begrippenkader... 3 Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording... 4 Artikel 2 Opstellen begroting en verantwoording...

Nadere informatie

Nota. Reserves en voorzieningen

Nota. Reserves en voorzieningen ISHW Nota Reserves en voorzieningen ISHW, vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur d.d. 13-1-14. Januari 2014 2 Voorwoord Ten behoeve van de oprichting van het samenwerkingsverband in de

Nadere informatie

Nota Reserves en. Voorzieningen

Nota Reserves en. Voorzieningen Nota Reserves en Voorzieningen 2009 1 1. Inleiding Hierbij bieden wij u de Nota Reserves en Voorzieningen 2009 aan. Deze nota is een actualisatie van de Nota Reserves en Voorzieningen zoals die in de raadsvergadering

Nadere informatie

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer 1. Inleiding In 2008 heeft Aniek Geerts, student Master of Business Administration met begeleiding vanuit de Rijksuniversiteit Groningen door de heer B.J.W.Pennink

Nadere informatie

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Jaarrekening 2013 Gemeente Bunnik Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Agenda Controle van de jaarrekening De voorschriften voor de jaarrekening Jaarrekeningcontrole 2013 Controle van de jaarrekening

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2006

Nota Reserves en Voorzieningen 2006 Nota Reserves en Voorzieningen 2006 Gemeente Grave, 7 november 2006 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Onderscheid tussen reserves en voorzieningen volgens het BBV...4 2.1. Eigen of vreemd vermogen... 4

Nadere informatie

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld;

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders, nr. 07-104; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet; overwegende dat de verordening op de uitgangspunten

Nadere informatie

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Gemeente Bussum Vaststellen Perspectiefnota 2015 Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum Aan de gemeenteraad.

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Ede 2016

Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Ede 2016 Nota Reserves en Voorzieningen Gemeente Ede 2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1 Aanleiding...3 1.2 Doelstelling...3 1.3 Leeswijzer...3 2. Begrippen en kaders...4 2.1 Reserves...4 2.2 Voorzieningen...5

Nadere informatie

Cursus Financiën voor raadsleden

Cursus Financiën voor raadsleden Cursus Financiën voor raadsleden René de Bonte Teamleider Financiën Maandag 22 juni 2015 19:00 21:00 uur Programma Inleiding Planning en control cyclus Evaluatie p&c Kaders gemeentefinanciën Algemene begrippen

Nadere informatie

Bijlage bij raadsvoorstel nr Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Bijlage bij raadsvoorstel nr Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2012-2015 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding a. Aanleiding en kader b. Proces 2. Risicomanagement a. Risico's en risicomanagement b. Invoering van risicomanagement

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 368891 Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 Onderwerp: Beleidsbegroting 2013-2016 Verantwoordelijk portefeuillehouder: Drs. F.P. Fakkers SAMENVATTING Vanuit

Nadere informatie

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel ~,,~ Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ 40523] Onderwerp Instemmen met het doonoeren van een stelselwijziging voor de verantwoording- en dekkingswijze van investeringen met maatschappelijk

Nadere informatie

Uitgangspunten stresstest

Uitgangspunten stresstest Uitgangspunten stresstest Hoofdzakelijk op basis van openbare bronnen: Begroting Jaarrekening CBS-statistieken Atlas van de lokale lasten Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden

Nadere informatie

Schiermonnikoog, 20 december 2005. Voorzien in reserves? 2

Schiermonnikoog, 20 december 2005. Voorzien in reserves? 2 VOORZIEN IN RESERVES? GERESERVEERD VOORZIENINGENBELEID Een notitie over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog VOOOORRWOOOORRDD De gemeente is verplicht jaarlijks een notitie reserves

Nadere informatie

Notitie software Mei 2007

Notitie software Mei 2007 Notitie software Mei 2007 2 1 Inleiding 1.1 Algemeen De taak van de commissie Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (hierna: BBV) is om een eenduidige toepassing van het BBV te bevorderen.

Nadere informatie

ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD

ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD Algemeen: Uit bijgevoegde checklist blijkt dat de jaarrekening 2010 GGD, op een detail na, voldoet aan het BBV. Het saldo van baten en

Nadere informatie

(pagina 3) (pagina 6)

(pagina 3) (pagina 6) JAARREKENING 2014 Tijdigheid Is de jaarrekening op tijd (voor 15 april) ontvangen? Accountantsverklaringen Is de verklaring aanwezig (ja /nee) en welke soort verklaring? Weerstandsvermogen Hoogte algemene

Nadere informatie

Samengevoegd College Hageveld en Hageveld Beheer

Samengevoegd College Hageveld en Hageveld Beheer Jaarrekening Grondslagen Deze jaarrekening is in opdracht van het bestuur van de Stichting Hageveld Beheer en de Onderwijsstichting College Hageveld opgesteld door de Stichting Regionaal Onderwijsbureau

Nadere informatie

1. Inleiding en richtlijnen

1. Inleiding en richtlijnen NOTITIE RENTE 2017 1. Inleiding en richtlijnen 1.1 Inleiding Bij de wijzigingen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de invoering van de Vennootschapsbelasting (VPB) voor de lagere overheden

Nadere informatie

BBV ACTUALITEITEN 2013. Willem Wijntjes / voorzitter commissie Melchior Kerklaan/ secretaris commissie

BBV ACTUALITEITEN 2013. Willem Wijntjes / voorzitter commissie Melchior Kerklaan/ secretaris commissie BBV ACTUALITEITEN 2013 Willem Wijntjes / voorzitter commissie Melchior Kerklaan/ secretaris commissie ACTUALITEITEN BBV Commissie BBV Gepubliceerd in 2013 Wijzigingen in BBV BBV onder de loep Uw mening

Nadere informatie

Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI

Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI Jaarrekening 2014 Stichting Bibliotheek De Kempen versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI 17 maart 2015 Balans per 31 december 2014 Activa 31-12-2014 31-12-2013 Vaste activa Materiële vaste

Nadere informatie

Paginanummer opnemen! Ja, de jaarstukken 2015 zijn op 14 april 2016 door de gemeenten ontvangen.

Paginanummer opnemen! Ja, de jaarstukken 2015 zijn op 14 april 2016 door de gemeenten ontvangen. JAARREKENING 2015 Tijdigheid Is de jaarrekening op tijd (voor 15 april) ontvangen? Accountantsverklaringen Is de verklaring aanwezig (ja /nee) en welke soort verklaring? Weerstandsvermogen Hoogte algemene

Nadere informatie

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t :

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t : De Drechtraad gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet, alsmede artikel 30, eerste

Nadere informatie

Nota weerstandsvermogen en risicomanagement 2011

Nota weerstandsvermogen en risicomanagement 2011 Nota weerstandsvermogen en risicomanagement 2011 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING... 3 Aanleiding... 3 Doelstelling... 3 Evaluatie... 3 Leeswijzer... 3 2. ALGEMEEN en EVALUATIE... 4 2.1 Algemeen... 4 2.2 Evaluatie

Nadere informatie

Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht

Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht Verordening op de uitgangspunten voor het financieel beleid, alsmede voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Hoofdstuk I Artikel 1 Hoofdstuk II Artikel 2 Artikel 3 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Hoofdstuk III Artikel 8 Artikel

Nadere informatie

De bij het opstellen van de jaarrekening gehanteerde uitgangspunten hebben betrekking op:

De bij het opstellen van de jaarrekening gehanteerde uitgangspunten hebben betrekking op: ADDENDUM PROGRAMMA- VERANTWOORDING EN REKENING 2005 GEMEENTE HAAREN In het jaarverslag 2005 (bestaande uit de programmaverantwoording en programmarekening) staan enkele onderwerpen vermeld die wij alsnog

Nadere informatie

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Artikel 1 Definities Voor de gehanteerde begrippen in de verordening gelden de definities uit de Gemeentewet, de Wet Fido, het besluit

Nadere informatie

Gemeente fi Bergen op Zoom

Gemeente fi Bergen op Zoom Gemeente fi Bergen op Zoom Voorlegger Onderwerp Nummer voorstel Datum voorstel Portefeuillehouder(s) Contactpersoon Afdeling Contactpersoon Email Contactpersoon Telefoon Programmanummer en -naam Nota Investeren

Nadere informatie

Stichting Dagopvang Utrecht te Utrecht

Stichting Dagopvang Utrecht te Utrecht te Utrecht Rapport inzake jaarstukken 2014 SAMENGEVATTE JAARREKENING 2014 1 BALANS PER 31 DECEMBER 2014 (na winstbestemming) 31 december 2014 31 december 2013 ACTIVA VASTE ACTIVA Materiële vaste activa

Nadere informatie

B&W-Aanbiedingsformulier

B&W-Aanbiedingsformulier B&W-nr. 07.0667, d.d. 19 juni 2007 B&W-Aanbiedingsformulier Onderwerp Intrekken toetsingskader reserves en voorzieningen BESLUITEN Behoudens advies van de commissie OWZ 1. Het B&W besluit 07.0406 van 24

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Beleidsnota 2009 inzake reserves en voorzieningen (eerste revisie)

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Beleidsnota 2009 inzake reserves en voorzieningen (eerste revisie) Provinciale Staten Voorstel aan Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Beleidsnota 2009 inzake reserves en voorzieningen (eerste revisie) HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nadere informatie

Jaarrekening 2015 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI

Jaarrekening 2015 Stichting Bibliotheek De Kempen. versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI Jaarrekening 2015 Stichting Bibliotheek De Kempen versie t.b.v. het voldoen aan publicatieplicht ANBI 16 maart 2016 Balans per 31 december 2015 Activa 31-12-2015 31-12-2014 Vaste activa Materiële vaste

Nadere informatie

RESERVES en VOORZIENINGEN

RESERVES en VOORZIENINGEN RESERVES en VOORZIENINGEN 2011 Gemeente Goirle Ondersteuning/Financiën 1 februari 2011 1 INHOUDSOPGAVE blz. 1. INLEIDING 4 2. DEFINITIES (regelgeving BBV) 5 2.1. Reserves 2.2. Voorzieningen 2.3. Wijzigingen

Nadere informatie

Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen

Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen Raadsvoorstel Agendapunt: Onderwerp Vaststelling jaarstukken 2013 Datum voorstel 29 april 2014 Datum raadsvergadering 10 juni 2014 Bijlagen -Bijlage 1 -Jaarstukken 2013 -Verslag van bevindingen Ter inzage

Nadere informatie

Reserves en voorzieningen Geactualiseerde beleidsnota

Reserves en voorzieningen Geactualiseerde beleidsnota Reserves en voorzieningen Geactualiseerde beleidsnota juni 2009 Uitgave : Team Planning en Control Naam : C.F. Eikelenboom Telefoonnummer : 693025 Mail : cf.eikelenboom@deventer.nl Voorwoord Voor u ligt

Nadere informatie

*Z000C47DC76* raadsvoorstel. voorstel. B&W stelt de raad voor het volgende te besluiten: de jaarstukken 2013 vast te stellen waarbij:

*Z000C47DC76* raadsvoorstel. voorstel. B&W stelt de raad voor het volgende te besluiten: de jaarstukken 2013 vast te stellen waarbij: raadsvoorstel zaak/onderwerp Z-14-01790 / jaarrekening 2013 gemeente Oegstgeest portefeuillehouder M. den Boer afdeling Bedrijfsondersteuning opgesteld door F. Boland datum/voorstel nr 20 mei 2014 / CB-14-345

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen

Nota reserves en voorzieningen Nota reserves en voorzieningen Versie 1.0 1 1. Inleiding De nota reserves en voorzieningen is opgesteld om het beleid ten aanzien van reserves en voorzieningen aan te geven. Het beleid volgt de voorschriften

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Hengelo. Nr. 70808 2 december 2014 Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo De raad van de gemeente Hengelo; gelezen het voorstel

Nadere informatie

gelet op artikel 212 van de Gemeentewet en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten;

gelet op artikel 212 van de Gemeentewet en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten; Financiële Beheersverordening gemeente Dantumadeel (ook bekend als verordening artikel 212 Gemeentewet (GW)) De raad van de gemeente Dantumadeel besluit; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet en het

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels. Gemeente Albrandswaard

Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels. Gemeente Albrandswaard Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels Gemeente Albrandswaard Reserve Ontwikkelingsprojecten Spelregels Gemeente Albrandswaard Datum: 18 mei 2012 Afdeling: Bestuur, team ontwikkeling Afdelingshoofd:

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen Bijlage: Tabellen reserves en voorzieningen

Nota reserves en voorzieningen Bijlage: Tabellen reserves en voorzieningen : Tabellen reserves en voorzieningen Per reserve en voorziening zijn de belangrijkste gegevens vastgelegd in de nu volgende tabellen. Tevens is indien van toepassing een toelichting gegeven en wordt een

Nadere informatie

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken.

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken. Raad VOORBLAD Onderwerp Herschikking van de reserves Agendering x Commissie Bestuurlijk Domein x Gemeenteraad Commissie Ruimtelijk Domein Lijst ingekomen stukken Commissie Sociaal en Economisch Domein

Nadere informatie

gelet op artikel 6, derde lid van de Subsidieregeling Maatschappelijke Ontwikkeling gemeente Hilversum 2011;

gelet op artikel 6, derde lid van de Subsidieregeling Maatschappelijke Ontwikkeling gemeente Hilversum 2011; Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hilversum; gelet op artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht; gelet op artikel 6, derde lid van de Subsidieregeling Maatschappelijke Ontwikkeling

Nadere informatie

Bijlage 2. Financiële verordening gemeente Asten (inclusief nota vaste activa 2010 en nota reserves en voorzieningen 2010)

Bijlage 2. Financiële verordening gemeente Asten (inclusief nota vaste activa 2010 en nota reserves en voorzieningen 2010) Bijlage 2 Financiële verordening gemeente Asten 2010 (inclusief nota vaste activa 2010 en nota reserves en voorzieningen 2010) 2 TITEL 1 BEGROTING EN VERANTWOORDING Artikel 1 Begroting 1. De raad stelt

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

De beheersing van het weerstandsvermogen vraagt om gedegen risicomanagement en een permanentbeeldvan alle risico's.

De beheersing van het weerstandsvermogen vraagt om gedegen risicomanagement en een permanentbeeldvan alle risico's. Aan de gemeenteraad atwijk Zaaknummer Programma Onderwerp : Middelen ; Reserves envoorzieningen 2008 Katwijk, 14 oktober2008. Inleiding Voor u ligt de nota reserves en voorzieningen gemeente Katwijk. Deze

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen

Nota reserves en voorzieningen Nota reserves en voorzieningen 2011-2014 1 1. INLEIDING... 3 2. BEGRIPPEN... 3 2.1. RESERVES... 3 2.2. VOORZIENINGEN... 3 2.3. VERSCHIL TUSSEN EEN BESTEMMINGSRESERVE EN EEN VOORZIENING... 4 3. REGELGEVING...

Nadere informatie